(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Icones qvinqvaginta virorvm illustrium, doctrina & eruditione praestantium"

rATi^iii^ 



I 



JLCONVM 

VIRORVM ILLVS: 
TRlVM 



'QVORVM ALII QVIDEM INTEB. VIVOS ESSE, IAM OLIM 1 - 

dcficruntj altj vcro nunc quoq, vitah aura, honorumc^ 
iuorum bcati pcr fruuntur aloria. 

Natalium corundcm Juccinc~£a notauo > Jingulis Jconibus adiundtk- 
Diflicha pafjim a.dcLu.a JmquUs , ovcra ct. f~~€uciio 

Omnia, itt cwc rcccns Jcitc Jacta^ ct cclita t)cr Harcdcs Thcodori dc 3ry. 

vFrancfordu~ ad. 




LECTORISPECTA- 

TORICXyE AMICO, 

CANDIDO, BENE- 



VOLO, PIO. 



mmtam 







f^ Ignissimvs eft cquidem Vic 
fcr Nobilis &Chriftimus lartus laco- 



sjSy bus BoiJJardus , Antiqttariorum nojlri 
M- Jecttlifacileprinceps, Poeta Coronatus t 
i< £$? Cj^ftf <^W <Jtfediomatricos augu- 
' i; ftos Jpeclatijpmus , quem & boni o- 
^ 4» mncs & ipfe^ adco Mu& orncnt a- 
jS'mcntq; plurimum; namficaetc- 
Igf raciusin rem literariam merita, 
fe^4^ fi virtutes praeclaras ipfamq; adc6 
dodhinam admirabilcm filentio 
*prxtercamus,inde fefllim falte ftudiu eius dc bonis,dcq; do&is 
omnibus ergregic promerendi,vniucrfbs in iplb numcros per- 
fe&eabfblucrit: cumq; alii habeant qubdvcl praceptoribus 
fuis, vel ftudiorum fuorum patronis, quin ipfi Gcnio dcbite 
acccptum rcfcrant,hic fane noftcr Boifjardus fua folcrtia,huma- 
nitate & perpctua gratitudine,effecitvt plus ipfi multo iarh 

) ( 2 dcbeatur 



!- • 



P R iE F A T I O. 

debcatur ab his, quam ante acccpcrit, Vnde h5 incongruc Teu- 
crides \^dnn&us Lonicerm Priuatus, conciuis ejr amicus nofterjingula- 
r&ineffigiem eiufdeBoiflardi,aRobertoB|oiflardo cofangui- 
ttco eius , j uuene praeclarse virtutis & artis crypticae iblerti arti- 
fice fa&am, hoc Difticho lufit, ad Boiflardum virum tcr maxi- 
mum a Muils, a Pallade , a Gratiis ita fcribens 5 
Hic es~t Boijfardus, cuiplus tria numina debent , 
Jjhtam tulit acceptum, tam benegratus erat. 
Is crgo , qucm modo diximus Unus lacobus , ha&cnus intcr cae- 
tera fuamonumenta praeclariflima etiam duos Tomos ador- 
nauerat, in quibusvirorumdodrina & virtute prseclarorum 
vultus effigiatos cum Juculenta defcriptione Natalium ,fubie- 
€6s ad fingulos fuis Diftichis complexus fuerat 5 eofq; T h e o- 
dori^Bry fenis optimi atque cryptic^ artis peritiffimi ar- 
tificis , parentis noftri dum viuerct , longe tharifllmi , opera & 
impenfis effingi, fculpi atque edi feccrat : ex quo ftudio, operae- 
que fblertia, parens nofter tantum dele&ationis capiebat vt 
iamnontantum tophofie fcne&ae tacdia iisfalleret,fed&mi- 
lume Tomis duobus illis editis contentus, ipfe fuo priuato 
confilio & iudiciovnam atque alteram Iconum quinquage- 
nam prioribus editis fat fcite in aere eas fculpendo adderet , ad- 
diturus quotquot vfpiam conquircre poflet , foreq; confidens, 
vt dum aliorum monumenta aflereret , & ipfe fibi fuifq; inde- 
lebile monumentum in iis ercctum ftatueret : neque pol fefel- 
lit cum opinionis tam pulchre conceptaefententia.praetere- 
nim alias eius operas , ex his quoque virorum illuftrium Iconi- 
bus nefcio quid beatitudinis fibi aflulfifle fenfit : Vcrum vt fu- 
mushominesfatorum neccflitatiobnoxii, duminmcdiola- 
borum fuorii curfii iam maxime accelcraret , praeuentus mor» 
te 2 7. Martii die Anno 1 $ 9 * - quod in eo diuinum erat , ad il- 

lud 



P R JE T A T I O. 

lud diuinum quod in vniuerfb vigct,feptuagenariusredegit,a£ 
fociandus beatis viuidifq ; illorum animis , quorum vultus hic 
inter Iabores multa cum admiratione refe&ioneq; contcm- 
platusfuerat. Atenim licetoperaeeius obituinterruptaevide- 
rentur, nos tamen filii eius nullo modo commitere voluimus, 
vt proptcreaetiam vltima morientisvoluntas,quaexpreflein- 
iunxeratnobisfiliisfuis,vtiinceptasopcras ad finemfub eius 
nomine deduceremus , mutilaretur . Quinquagenam itaq; 
hanc 1 1 1. Tomi Iconum continuantcs , fecimus candcm ad 
dn. Boiflardi exemplum difponi & illuftrari abamico&con- 
ciue noftrate Teucride Annto Lonkero Priuato Pocf.& UWed. cand. 
notatione Natalium aliunde plerunquc conquifita , atquc 
Diftichis a fe fa&is : qui tum in his tum inaliis, vti antehac 
fiepius operam fiiam nobis benigne beneuoleque pro fuo in 
nosoperafq; noftras ftudio, proq; fingulari eiusdebonisbe- 
ncmerendi afFc£tione,praeftitit, quod & fibi patriaeq; fiiaeho- 
nori idmaxime foreduceret: qua in re figratumLe&orife- 
cimus, ientiet nos deinceps nec fumptibusneclaboribusvl- 
lis parcere,doncc &reliquapariinduftriaconfec1:aprodeant. 
Deusmodo diefquefucceflumhifce ftudiisnoftris felicecon- 
ccfTerint. Vnumeft de quo Le&orem pramonitum adhuc cu- 
pimus, fuo nimirum quenqueiudicio inhifccvitis notandis 
rcli&um , nec cnim detantis ingeniis cuiufqua fuerittemcre 
pronuciare.vixitfibi quifq;,&fibi quifqj mortuus eft; quAgratia, 
currutn arrnorum^fuit viuis ea curafepultosprofiquitur. Rationem 
ordinis praecipue talemLonicerus inftituit, quae inftru&aea- 
ciei exparte conueniret, atque exvariis militantium ordini- 
busconftaret,vndealijcoryphan, alijceleres, ali j du&ores a- 
gminis poft principia, alij aflidui eflent, alij deniq; vulnera cu- 
rarent , aiij animos accenderent , ncque eflet qui vcl de prada- 

)( 3 tura, 



P K M T A T I o. 

tura , vel de praefeftura indigne fibi prarcpta dolens conqucra* 
tur. Id ncfcius ne eflfet.Le&or beneuolus volentes cupiuimus, 
cui & nos <5c noftra ftudia ita commendamus , vt idem & nos 
ftudiaqucnoftramo fauorcatqnepatrocinio tucri & promo- 
uere benignc ftudeat (atagatq;. Vaie. Calend. Septcmbr. Aa- 
no 15 9 S» 



Jo. Theodorus, & fo. Jjraelde Bry 
fratres, Qiucs Francof. 



I 



PHALAECIVM, 
adPr&fiantifiimum Uirum , dn. 

IOANNEM MOLLINVM, 

A SECRETIS REVERENDISSIMO 

1LLVSTRISSIMO POTENTl SS IMO' 

Q^VE DVCI, dn.HENRICO IvLIO GVELFO, F I- 

delimmum,Dominum & Mecoenatcm fuum o- 
mni cultu honorandum. 

2^7 s t n v c t a eftacies, &&rerauco 
<sf%Cij[enHSciet Ordinesnitentes, 
(Jampofigna volant , moueturagmen 9 
Jamfy hofiis proculimpetum capefiit. 

Hoc exercitus vnicumveretur^ 
3\Qemorbosfubeat laboriojbs , 
Saluo deficiente commeatu, 
Quodnondum datus fmperatoriUu 

oAt, <t%to lline y pr&effe (fopiarurru 
Si Duttoribus 3 tffauerevelless 
J\Qon morbos patietur^aut timebit. 

Tevcrides Annivs Lo« 
n i c e r v s Priuatus , Poef 5c 
Mcd. cand. Ciuis Francf. 






^\ \ 



i ■ • n 






i \ •* 
. r 



■'-: .'.■ 



«t 



; 



49 



,«s? 



«i* 



t 



I. 




j^tTaamis . cjj at major fteri aum ALBERTE, rccu/as 
nisfcrcam , /t autd majus hu orbis habct . 



zALBERTVS zMAGNVS 




L b e b. t v s Bolftadius pro- 
pter dodtrinam &PhiIo- 
fophise ftudium , difcipli- 
narumque omnium bo- 
narum exadtam cogni- 
tione Magni cognomen- 
to appellatus,natione fuit 
Sueuus , patriam habuit 
Lauingam , oppidu non 
procul aDanubio,vbi ex equeftri ordineparenti- 
busclariffimisnatuseftanno mcxch i.&apri- 
ma aetate in bonis literis inftitutus, Parifios dein- 
de fecontulit,ibiqueTheologiam & Ariftoteli- 
cam Philofophiam magna cum laude & audito- 
rum frequentiaprofeffus eft. Vir in diuinis fori- 

{>turis valde ftudiofus & eruditus , atque in fecu- 
ariPhilofophianullifuo tempore fecundus,in- 
genio fubtilis,eloquio fcholafticus,vita&couer- 
fatione deuotus atque fandtiffimus.Poft aliquot 
annos Coloniam Agrippinam feconferens,ha- 

A 2 bitum 



^ oJLBERTFS sMAGNVS. 

bitum Fratrum Praedicatorum fufcepit , docensl 
quebonasdifciplinasinter innumeros quosha- 
buitdifcipulosjfamiliariflime vfus eft S. Thoma 
Aquinate,& Bonauentura,qui duo poftea in cla- 
riflimos viroseuaferunt, & fuatemporapofteri- 
tatemque dodtiflimis fcriptis illuftrarunt. Alber- 
tus verb propter infignes animi dotes , perfe- 
<5tamque in facris literis&Philofbphixcogniti- 
onem , vocatus eft Anno 1 2 5 9. Ratisbonam Bo- 
iorum ciuitatem clariflimam, communibusq> 
Principis &Sacerdotum omnium, populiq? fuf. 
fragiis,maxime autem Alexandri I V. prouif ione 
fadtus eft Epifcopus Ratisbonenfis , cum efTet ae- 
tateannorum 66. Qui cu aliquot annis eam Ec- 
clefiam fumma cum laude & integritate rexiffet, 
quia videbatur publicis hifce occupationibus a 
priuatis ftudiis diftrahi, fundtionem hancone- 
rofamaltericefIit,&amoreftudij falutaris Colo- 
niam Vbiorum ad Conuentum fuum reuerfus 
cft. Vbi in fuo Monafterio priuatus reliquum vi- 
tx exegit docendo & fcribendo. Illicque anno ae- 
tatis 87,anno verb Chrifti 1 2 g o.mortuus eft Ro- 
dolpho Imperatore Romanorum regnante, fc- 
pultus in medio Templi choro conuentus fui, 

non 



oALBERTVS tMAGNVS. j 

non fine opinione fan£titatis5 non enim furrexit 
poft eum vir fimilis ei,qui in omnibus literis, fci- 
entiis&rebustam doAus , eruditus & expertus 
fuerit. Quodautemde necromancia accufatur, 
iniuriam patitur vir Deo dilecflus , coftat eum vi- 
tae fan&imonia & integritate clarum vixifle, nec 
eft quod necromanten aut magum eum contu- 
meliofe traducant.Eius opera prope infinita reci- 
tantur : quorum haecpraxipue recefentur : Sum- 
ma Theologise fiue de mirabili fcientia lib.4.Su- 

(>er fententias lib. 4. De quatuor coxuis lib. 1. De 
lomine lib. 1. De bono lib.i. de Vita fpirituali lib. 
1. In officium miffo lib.i. De Corpore Chrifti lib. 
i.De eodem 32.fermones lib.i. Demuliereforti 
lib.i.Superlib.Dionyfij lib.5.Demultiplici timo- 
relib.i.deLaudibusS.Mari^.lib.3.Defenfiomen- 
dicantiumOrdinumlib.i.Departu&formatio- 
ne hominis lib. 2. Dc Origine animse lib. 1. Super 
OrationeDominicalib.i.deartepraedicadiliber 
vnus.De reparatione lapfi hominis lib.i.de adhq- 
rendo Dco lib. 1. in quinq, libros Mofis. in libros 
Iofuae,Iudicum,Rutn, Regum , Paralipomenon, 
in Efdram,Nehemiam,in Tobiam , in Iudith, in 
Efther , in Prouerbia , in Ecclefiaften , in Cantica 

A 3 Can- 



6 zALBERTVS *MAGNVS. 

Canticorum,in librum Sapientiae,in Ecclefiafti- 
cum,in libros Machabaeorumjn Iob,in Prophe- 
tas Efaiam, Hieremia, Ezechielem, & Danielem, 
& in alios i2.Prophetas : In Euangeliu fecundum 
Matthaeum,Lucam, Marcum &Iohannem. In 
Epiftolas Pauli 5 in Apocalypfin. Praeterea fermo- 
nesdetemporesde Sanc5tis,de animalibus libri 
26.Paradifus animae lib.i.Orationes fiiper fenten- 
tias & Euangelia. de differentia fpiritus & anim^. 
deDiuinatione &Prophetia. Diuerfarum quae- 
ftionum lib. 1. de natura locorum. de caufis ele- 
mentorumjdemotibusanimalium. de Intelle- 
<5tu& intelligibili.de Iuuentute & fenec5tute.de 
vita & morte. de platis & vegetabilibus. Summa 
PhilofbphiaedeVnitateintelie<5tus. Quaeftiones 
contra Auerroiftas. de Vnitate formae. Philofb- 
phiaemoralis lib.i<5. de Monaftica. de Oecono- 
mica. de Politica. de Arithmetica , Geometria, 
Mufica, Aftronomia. de Sphaera,de Aftris,Specu- 
lu Aftronomiae. de mineralibus, de natura D e o- 
k v m. de Secretis naturae. de 12. Alphabetis. de Ma- 

fiftris eligendis,de Somniis,de Vniuerfalibus. de 
raedicamentis.de Sexprincipiis. de definitioni- 
bus.de caufis. deGrammatica. deRhetorica.de 

Medi- 



ALBERTVS sMAGNVS 7 

Medicina. delanificio.deAgricukura. de Aratu- 
ra. de Nauigatione.de Metaphyfica lib.13.in Phy- 
ficam Ariftotelis lib.8» de coelo& mundolib.4. 
de generatione & corruptione lib. 2. de fcientia 
meteororum lib.4.de Anima. de Nutrimento & 
Nutribili.de Somno & vigilia. Quaeftiones 15-lib. 
i.deperfpe&iua.In omnes libros Ariftotelis com- 
mentarios fecit,aliosqueplurimos traitatus fcri- 
pfit,vtdeMagia,Librumde aggregatione.de pe~ 
riculo miffie. de Sacramentis , de immortalitate 
animae.deapprehenfione fuper loco,mifTuseft. 
de Metallicis libros V. qui impreffi fimt cum Rai- 
mundi Lullij libris de quinta effcntia.Libellus de 
Secretis mulierum Venetiis exiuit. Extat & libeL 
lus de caufis, alius ab illo quide caufis elemento- 
rum infcribitur, quafi Epitome totius Philofb- 
phise.de Virtutibus lib.i.Praeterea haec opufcula 
nunquam imprefTa habentur Viennae in Biblio- 
thecaPraedicatorum. De fenfii & fenfato. de me- 
moria& reminifcentia.de refpiratione & irifpi- 
ratione 5 de caufa longitudinis & breuitatis vitae 5 
deprincipiis motus proceffionis.de natura&o- 
rigine animae 5 contra Auerroem lib. 13. de paffio- 
nibus aeris. de caufis & procefTu vniuerfitatisa 

caufa 



8 ALBERTFS sMAGNVS. 

caufaprima. de librislicitis&illicitis. Sermogc- 
neralis de feptem regionibus aeris. de natura ani- 
malium quadrupedum , auium , pifcium , de ar- 
boribus,nerbis, lapidibus preciofis , metallis & 
cofmographia,manufc. in Bibliotheca Imp. 

Haec tam varia rerum diuerfarum cognitio, 
vitafblitaria,rarus cum hominibus congreffus, 
& admiranda vitse aufteritas,qualis efTefbletin 
vita contemplatiua, bonum virum fiifpedtum 
reddiderunt apud inuidos & viros malos , qui o- 
mnesexfemetiuntur,make cum Genijs &D^- 
monibus conuerfationis , quamuis eius vita & 
(criptalongealiter de eo teftimonium reddant, 
fuit enim naturae fpeculator fblertiflimus, reruqs 
obfcurarumindagatoratqj explicator plane ad- 
mirabilis,qui fua aetate omnes ingenio,do£trina 
atq? eloquentia fiiperauit,vnde Magni cogmen- 
tum merito tulit. Atque hoc loco minime prse- 
tereundum puto , quod anno 1360. Lauingae in 
aedibus paternis AlbertiMagninatusfuit equus 

[>ortentofe magnitudinis, qui ibidem in foro ad 
atus iuxta imaginem Alberti Magni depidlus 
eft, a N. Reufhero L. hifce verfibus defcriptus 5 
^ant&molisBquns/velox&piltibmaptM, 

c I > rdon- 



*ALBERrVf**MAGNVS. $ 

^Pr&longttfter quinfypedes, (tfcorporemagno 
J^afiitur Alberti Lauing* Jitblare Jkfagni. 



B 



To 



II 





tt 

mmmm 




jE N £ A S S T L V I V S 

di&uspoftea Tim LL Tontifex • 
maximus. 

ENEAsSyluiuspofteaPius n.Pa- 
pa didtus natione Thufcus fuit, 
patria Senenfis,fedit in Pontifica- 
tu poft Calixtum 1 1 1. annis fex 
vir vndecunqj do<5tiffimus,Phi- 
* lofbphus, Orator, & Poeta infi- 

fi;nis,plurimaingenijfuimonumentapofterisre- 
iquit. Hic quonda in concilio Bafilienfi cuidam 
Pradato feruiuit pauper : deinde in Scribam Can- 
cellarise Friderici Imperatoris m. afTumptus,& 
Poetaab eoLaurea recepta creatuseftiPrimbE- 
pifcopus Tergeftinenfis , poftea Senenfis , exinde 
Cardinalis,&nouiffimePapaomniumfuffragio 
ele<5tuseft:Mortuus eft fuDFridcrico rii. Impe- 
ratoreAnnodomini i464.indi6tioneduodeci- 
ma, x i x. Calend. Septemb.setatis fliae anno fimi- 
liter quarto & fexagefimo, fepultus Romae in Ec- 
clefia S.PetriiuxtaaltareD. Andrese. Eius fcripta 

B 2 quac 



12 jENEJS stlvivs 

quxextanthaecfunt. De Educatione liberorum 
liber vnus . Solutio quasftionum lib.i.De duobus 
amantib. lib. i. Contra Thaboritas liber i. ad Ni- 
colaum de Cufa lib.i.de fide ad Turcum lib. i. De 
profedione in Turcas lib.i.De miferiis curialium 
lib.i.adEpifcopumCracouienfem lib.i. De ftu- 
dio venandi liber.i.Praecepta Rhetoricae lib.i.de 
Pracfcien tia Dei lib.i, Epiftolarum ad diuerfos lib. 
i. de Clade Conftantinopolitana Oratio lib. i. de 
Clade vniuerfalis Ecclefiae lib.i. Ad Calixtum Pa- 
pam Oratio lib. i. Coram coetu Cardinalium O- 
ratiolib.i.derebus a fe geftis lib.i. deFato,lib.i. 
Dialogus contra Turcas, lib. i. Hiftoriarum opus 
imperfeftum lib.i.Epigrammataplura. Iuuenis 
Niraphilenticum fcripiit verfu facili & expedito. 
Poemata quoqueinEpiftolarum modum com- 
pliua. ScripfitadLadiflaumRegemBoemorum 
adhucadolefcentem libellum dearteGramma- 
tica : mox alterum de Regia inftitutione , ad Fri- 
dericum de Noricis integros commentarios. Re- 
rumfuitemporis in Italiageftarulibrosi2.quod 
opus nondum abfolutum cum vitafiniuit,ve- 
tuitquepublicari nifi emendaretur. de Euryalo. 
deOrtuNili fluminis. deH2erefiH11ftitarum.de 

dieni- 



jENEAS STLVIVS i 3 

dignitate Caefaris. de poteftateConcilij. de fan- 
guine Chrifti. de Veritate Chriftiana ad Mahu- 
metemTurcam. De glona belli fiifcipiendi ad 
Francifcum Sfortiam.De concilio Bafilienfi & e- 
iufdem erratis.De fortuna. de defenfione Poeti- 
ces.Demiferiacurialium fingulos libellos, quo- 
ru magnapars Dialogis conftat. Praeter Scotiam* 
Noruegiam & Lituaniam,Rhodon quoque & 
Mitylenen &Lesbon, & Cyprum expreffit accu- 
rata breuitate. Orationes quatuor & viginti. De- 
cadium Blondi epitomen , qua omnis ab inclyto 
Romanorum imperio hiftoria,quae cepit fere an- 
noChtifti 407. per cetum&ampliusannosmi- 
ro compendio citra obfcuritatem comprehedi- 
tur. FamiliariumEpiftolarumopus. Hiftoriam 
Boemorum a principio gentis vfque ad Geor- 
giumLadiflai fucceflbrem, ad AlfonfumRegem 
Aragonum.Hocopus poftea repurgatum & in- 
tegris periodis locupletatum ad Exemplar manu 
fcriptum typis excufum eft^infcribitur etiam Vi- 
ticnindushaecHiftoria. Defcripfit Afiammino- 
rem &Europam , Veterum fimul acrecetiorum 
res memoratu dignas compledtes , maxime quse 
fubFriderico 1 1 i.apud Europqos Chriftiani cum 

B 3 Turcis, 



r^ JENEJS STLVIVS. 

Turcis,Prutenis,Suldano & caeteris hoftibus fi- 
deitum etiam inter fefe vario bellorum euentu 
commiferunt. Item commentarium in quatuor 
libros Antonij Panormitse, de di(5tis & fadtis Al- 
phonfi regisAragonum,quocapitatimcum Al- 
phonfiniscontendit. Extat eiufdem Germania, 
quacontinentur grauamina Germanicsenatio- 
nis : item confutatio eorundem cum replicis. De 
concilioConftantienfi&Bafilienfi.Decollatio- 
ne beneficiorum , cum replicis in Bulla Leonis x. 
DeEcclefiareformandafundatis. De concorda- 
tis Principum. de Officio Papx & eius officiali- 
bus.de Veritate Chriftianae religionis. Scripfit 
praeterea profedtionem Marchionis BadefisRo- 
mam,eiusq$ oratiunculam ad Papam, & refpon- 
fionemFriderici 1 1 i.&Maximiliani,c^terorum- 
que Gern1ani2eprincipum.de duobus falfariis 
Romsefublnnocentio viii. combuftis. Extate- 
iufdemDialogus contra Bohemos & Thabori- 
tasdecommunione corporisChrifti. De fitu& 
origineBrutenorum. Fafciculus rerum expeten- 
darum & fugiendarum. Hunc eundem cohone- 
ftauit Benediftus Arrias Montanus hoc elogio, 
de fe ipfb ita loquentem faciens : 

Sum 



JENEAS STLVWS. /f 

Sum Tius ALmasfama notiftimus Orbi> 
Quem rexi Paftor, Scriptor tfinftitui. 
Gh&zftio nullafere ett, in qua non dotta reliqui 

<*Argumenta meifertilisingentj. 
Onuphrius Panuinus vitam eius ita profequitur, 
inquiens: InnomineDei &Saluatoris noftrile- 
iii Chriftibenedi&i,Amen.San£tifT.D.N.Pius n. 
Pontifex Max.SenenfisVhufcusiEneas Syluius 
Picolomineus,SyIuij&Vidlori2efilius,CorfiTiia- 
ni,quod oppidum eft Senefis agri, natus eft. Fuit 
primum a fecretis Dominici Capranici , Card. S. 
Crucis poft Nicolaum Albergatum Card.Bono- 
nienfem iecutus , apud eum per aliquod tempus 
manfit , vir literarum eruditiffimus , inde Cano- 
nicus Tridentinae Ecclefiae fa&us , Bafileam ad 
Concilium fe contulit,vbi magno femper in ho- 
nore apud omnes eft habitus. Fuit enim in cele- 
berrima Synodo primo clericus ceremoniarum, 
poft literarum Apoftolicarum Abbreuiator,inde 
Legatus aFelice v. ad Imp. Fridericum 1 1 1. mif- 
fus , inter intimos familiares admiffus , & a fecre- 
tis ab eo creatus eft , cuius ad Eugenium 1 1 1 l Pa- 
pam aliquando orator fuit,quo munere mortuo 
Eugenio i n i,fungens Romae,Conclaui quo Ni- 

colau* 



i$ JENEJS. STLVIVS 

colaus PP. v. creatus eft, praefuit,& cum ab Eugc^ 
nio Subdiaconus Apoftolicus creatus fuiffet, a 
Nicolao v. Epifcopus Tergeftinus primo creatus 
eft: mox Senenfis, cuius Vrbis ciuis erat,aGa- 
lixto , in altera fiia Cardinaliu ordinationeVcum 
aliis quinque Diaconis , Cardinalis primb S. Eu- 
ftachij ,mox S.Sabinse,presbyterordinatuseft: 
mortuoautem Calixto iii. x vn. Cardinalium 
fuffragiis in Conclaui tunc apud S.Petrurqexi- 
ftentibus, decimofeptimo vacantis fedis die,id 
eft x 1 1 1 1. Cal. Septembr. Pontifex Maximus vna- 
nimi omnium confenfii renunciatus eft,fedit 
hic Pontifex in pontificali fede , annis v. Men- 
fibus vndecim, dieb.26. Anno autem 1458. dic 
iii. nonas Sept. PP. Pius 11. fiiae coxonationis 
infignia fufcepit Romae, in gradibus ante fores 
Bafilicae Aportoli Petri , per Profperum Colu- 
mnam S.KE.Archidiaconum , omnibus Cardi- 
nalibus, Epifcopis, Clero & innumera populi 
multi tudine , aftantibus. Anno Dominicae nati- 
uitatis 1464. Diexix. Calend. Septembris PP. 
Pius 1 1. Anconae in Piceno, quo fe bellum Turcis 
illaturus contulerat,mortuus eft, (non fine fiifpi- 
cione veneni : Argen tinae filiam relinques,quam 

Leg&- 



JE NEJS STL VIVS. 17 

Legatione fungens aliquando ibidem fufceperat 
ex mdigena :) Obiit autem Pontificatus fui anno 
fexto. CadauerRomam relatuminBafilicaprin- 
cipis Apoftolorum ibidem fepultum eft. Eodem 
anno , die x 1 1 1 1. Cal. Decembr. Romae in Bafili- 
ca S.Petri,Execjui^ fiue Nouendialia PP.Pij 1 1. ce- 
lebrari a Cardinalibus funt coepta, nouemdie- 
b us, more maiorum. 



i! 



III 




'i. , D " pi|||| ' ■ > '|!| ! IIIIHIIlllllHIIIHliriiiiiiinii |'iii| i&ini 

rpis fontijiccm Jummuln me mapcintus Orhis 
C&Jarj pro meritis aratior ipfc facit - 

•^.. > .. X . M i ll M; , 'Uii; ll i l . ;| l " . VniX^t",..',",, ^.[^lixd: \:Z'r:'r"\'iir^i :,i: i:\ ' x ^Ky.Y^ ^ ^^ r^t t 




HADRIANVS TRAIECTEN- 
fiSy Tontifex*5%Caximus. 

N nomine DEI (inquit Onu- 
phrius Panuiniis ( & Saluatoris 
noftri Iefu Chrifti , Benedi&i , A- 
men. San&iftD.N.Hadrianus, 
Florentij filius, infimogenere or- 
tus,cuius pater Florentius, textri- 
nam pannorumferturexercuifTe, nationeBata- 
uus , feu vt nunc dicitur Hollandus , in Belgis or- 
tus, patria Traie£tenfis,qux vlterioris Germani^ 
ci uitas eft,ab ineunte aetate Louanium ad libera- 
lesartes edifcendas proficifcens in quodamcol- 
legio receptus eft,vbi breui adeb profecit,vt & vi- 
txintegritate & fcientiarum multiplicico<*niti- 
one,facileinteromnesprimasobtineret. Cuius 
vi rtutum fama, poftquam ad Imperatoris Maxi- 
miliani aures perueniffet , eum Carolo nepoti, 
poftea augufto praeceptorem dedit. Cuius opera 
poftmodum primb Epifcopus Dertufenfis in 
Hifpaniis , poft presbyter Cardinalis S. Ioannis 

C 2 &Pau- 



20 HADRIANVS C^RDINAL. 

&PauliaLEONEPP.x.inquintafuaCardinalium 
ordinatione cum aliis xxx.creatus eft, quo poftea 
mortuo, poft dmtinam Cardinalium difceptati- 
onem inter fe concordarede Leonis y. fucceC 
fbre non valentium , praeter omnium expe&a- 
tionem v. Idus Ianuanj , 39. vacantis fedis die ,39. 
Cardinaliu fiiflfragiis abfens , ( in Hifpaniis enim 
cum Imperatore agebat pro Imp. Carolo v.aug.) 
Pontifex maximus ele&us eft. Sedit autem in 
Pontificali fede annum vnum,menfeso£fc>,& 
dies fex. Eodem anno Pontificatus Papae Hadria- 
m v 1. anno primo die 1 1 i.Calend.Septembr.alte- 
ropoftingrefTumvrbis die PP.Hadrianusfextus 
in gradibus Bafilicae S.Petri fux Coronationis in- 
fignia fiifcepit per Marcum Cornelium Vene- 
tum S. R. E. Arcnidiaconum, infinita multitudi- 
ne, Clero,P.queR. aftantibus. Pontificatus anno 
1 1. Die Lunse 18. Cal. Odtobr. PP.Hadrianus vi. 
Romae mortuus eft in Palatio Apoftolico S.Petri. 
Cadauer eius inBafilica principis Apoftolorum 
fepultu,moxadEcclefiam Teutonicoru tranfla- 
tum eft,&eode anno io.CaLNouembris fuerunt 
cceptse celebrari exequiae fine nouedialia PP.Ha- 
driani 1 i.Romse in Bafilica S.Petri a Cardinalibus 

nouem 



HADRIANFS C^RDINAL. zr 

nouemdiebus.Antequam Potificatum gereret, 
effetque TT.S. Chryfbgoni presbyterCardina- 
lis Batonien .multos praeclaros libros compofuit, 
fiquidem vir erat magnse fcienti^, de quibus fub- 
fcripti circumferunturidefermone Iatino & mo- 
dislatine loquendi lib. i. Venatio ad Afcanium 
Cardinalem verfibus Phaleciis fcripta. Iter Iulij 
1 1. Pontificis Romani verfibus Heroicis decanta- 
tum. Deveraphilofbphia lib. 4. ex quatuorEc- 
cleflaeDo&onbus confcripti &variaeruditione 
multaque pietate referti. Expofitioinfententias 
P.Lombardi. Claruit fiib I vl 10 n. Pontifice, & 
Maximiliano Imperatore : eum Benediftus Ar- 
riasMontanus hoc Tetraftichoornauit? defe i- 
pfo ita loquentem faciens : 
Regnatvviinterrisprudens vir, conftat&alm* 

%)irtutiinterris 3 quodmeret ipja, decus. 
*Dat mihi&hac teneros formantiQ&faris annos 

OrbtsPontificemmefacith&c eadenu. 



C 3 



22 



IIIL 




Scouaji Vatcjn, huncachdam produpcit ad arctm 
^rcdo cjutderti jelidj jjcrcalucrc polj , 







qEOKGIVS BVCHANANVS 

Scotm Poeta &Hiftoricus. 

E o r g i v s Buchananus in Leui- 
nia Scoti^ prouincianatuseft,ad 
Blanum amnem , anno falutis 
Chriftianae millefimo quingen- 
tefimo fexto circa Calendas Fe- 
bruarias , in villa ruftica hseredita- 
ria,familiamagis vetuftaquamopulenta. Patre 
in iuuetutis robore ex dolore calculi extin&o , a- 
uoqsadhuc viuodecodlore, familiaantetenuis, 
peneadextrcmam inopiaeftredadta^ Matrista- 
men Agnetis Heriotae diligetialiberi quinqj ma- 
res& tres puellae admaturam setatem peruene- 
runt. Exiis GeorgiumauunculusHeriotuscum 
infcholis patriis fpem deingenio eiusconcepi£ 
fet, Lutetiamamandauit. Ibi cumftudiislitera- 
rum,maxime carminibus fcnbendis,operam de- 
diffet, partim naturae impulfu,partim neceffitate 
(quodhocvnumftudiorumgenusadolefcenti<j 
proponebatur) intra bienniumauuncul^mor- 

tuo, 



Af CjEORGIVS BVCHANAN 

tuo,& ipfegrauimorbocorreptusacvndiq, in- 
opia circumuentus , redire ad fiios eft coadtus. 
Cum in patria valetudini curand<£prope annum 
dediflet, cum auxiliis Gallorum, qui tum in Sco- 
tiam appulerant , ftudio rei militaris cognofcen- 
dx in caftra eft profecftus.Sed cum ea expeditione 
prope inutili hyemeafperrimaper altiflimas ni- 
ues reduceretur exercitus , rurfiis in valetudinem 
aduerfam incidit , quae tota illa hyeme le6to affi- 
xum tenuit. Primo vere ad fanum Andre^ miflus 
eft ad Ioannem Maiorem audiendum , qui tum 
ibi Diale£ticen , aut verius Sophiftice in extrema 
fene&ute docebat.Hunc in Galliam ^ftate proxi- 
mafecutus, inreligionis reformationetumpaC 
fim inftitutam incidit : ac biennium fere cum 
iniquitate fortunaecollu<5tatus tandemincolle- 
gium Barbaranum accitus prope trienniu clafli 
Grammaticam difcentium praefuit. Interea cum 
Gilbertus Kennedus Caflilifl^ comes adolefcens 
nobilis in ea viciniadiuerfaretur , atqj ingenio & 
confuetudine eius oble&aretur, eum quinquen- 
niumfecum retinuit, atqjinScotiamvnaredu- 
xit. Inde cum in Galliam ad priftina ftudia redire 
cogitaret , a Rege eft re tentus , ac Iacobo filio no- 

tho 



CjEORGIVS BVCHJNJN sy 

tho erudiendo praspofitus. Interea peruenit ad 
Francifcanos elegidion, per ocium ab eo fufum, 
in quo fe fcribit per fbmniu a D.Francifco fbllici- 
tari, vt eius Ordini fe adiungat: in eo cum vnum 
autalterum verbumliberius ineos emiffum eC 
fet, tulerunt idhomines,mafuetudinem profeffi 
aliquantb afperius quam patres tam vulgi opini- 
one pios ob leuiculam culpam decer e vidcbatur. 
Et cum non fatis iuftas irae fii^ immodicae caufas 
inuenirent , ad comune religionis crimen, quod 
omnibusquibus malepropitij erantintetabant, 
decurrunt.Et dum impotcntiae fuae indulgent,il- 
lum fponte fua facerdotum licentiae infenfiim a- 
crius incendunt , &Lutheranae caufe minus ini- 
quum reddunt. IntereaRex e Gallia cu Magdale- 
na vxore veni t,nec fine metu facrificulorum,qui 
timebant ne puella Regia fiib amitae Reginae Na- 
uarrae difciplina educata nonnihil in religione 
mutaret. Sed hic timor breui fecuto eius deceffu 
euanuit. Subfecutae fiint in aulafufpicionesad- 
uerfus quofdam e nobilitate , qui contra Regem 
coniuraffe dicebantur. In ea caufa cum Regi fuiC 
fet perfuafum no fatis fincere verfatos Francifca- 
nos. Rex Buchananum forte tum in aula agen- 

D tem 



tf qEOKGIVS BVCHANAN 

tem ad fe aduocat , & ignarus oflfenfionis qua: ei 
cumFracifcaniseifet,iubetaduerfus eoscarmen 
fcribere. Ule vtrofque iuxta metuens oflfendere, 
carmenquidemfcripfit & breue &quodambi- 
guam interpretationem fufciperet. Sed necRegi 
fatisfeci t , qui acre & aculeatum pofcebat , & ilfis 
capitale vifum eft , quenquam ipfbs nifi honori- 
fice aufiim attingere. Igitur acrius iuffus in eos 
fcribere , eam fy luam , quae nunc fiib titulo Fran- 
cifcani eft aedita,inchoatam Regi tradidit, ac bre- 
uipoftper amicos exaulacertior fepeti, & Cardi- 
nalem Betonium a Rege pecunia vita eius mer- 
cari,elufis cuftodibus in Angliam contendit. Sed 
ibi tum omnia adeb erant incerta , vt eodem die 
aceodemignevtriufquefadtionis homines cre- 
marentur , Henrico o&auo iam feniore fiiae ma- 

fis fecuritati , quam religionis puritati intento. 
laec rerum Anglicaru incertitudo , & vetus cum 
Gallis confiietudo , & fiimmagentis humanitas 
Buchananum ad fe traxerunt. Vt Lutetiam venit 
Cardinalem Bctoniupeffime ergafeanimatum 
ibi legatione fungi comperit. Itaqs eius iras fe fub- 
traxit Burdegalam,inuitante Andrea Goueano, 
profe&us,ibiin fcholisquae tumfumptupubli- 

co eri- 



qEORGIVS BVCHANAN. 27 

co erigebantur biennium docuit,quotemporc 
quatuor fcripfit tragoedias,qusepofteaperocca^ 
fiones fuerut euulgatse. Sed quae prima omnium 
fuerat confcripta (cui nomen eft Baptifta) vltima 
fui t xdita, ac deinde Medea Euripiclis. Eas enim 
vt cofuetudini fcholse fatisfaceret,quae per annos 
fingulos fingulas pofcebat fabulas,confcripferat» 
vt earum adtione muentutem ab allegoriis , qui- 
bus tum Gallia vehemeter fe obledtabat , ad imi- 
tationemvetemm,quapoffetretraheret.Idcum 
ei prope vltra fpem fucceffiffet, reliquas Iephthen 
& Alceften paulb diligentius,tanquam lucem Sc 
hominum confpe£tumlaturaselaborauit. Sed 
nec id temporis omnino ei fuit expers fblicitudi- 
nis,inter Cardinalis & Francifcanorum minas. 
Cardinalis etiam de eo comprehendendo ad Ar- 
chiepifcopum Burdegalefemliteras mifit, fed eas 
fortefortunaBuchanani amantiffimus dederat. 
Verum hunc metum Regis Scotorum mors & 
peftisperAquitaniamfieuiffimegraffatafedauit. 
Interea literae a Rege Lufitaniae fuperuenerunt, 
quae Goueanum iuberent,vt homines Graecis & 
Latinis literis eruditos fecum adduceret,qui in 
fcholis quas ille tum magna cura Sc impefis mo- 

D 2 liebatur, 



a qEORGIVS "BVCHANJN. 

liebatur, literas humaniores & Philofophia: Ari- 
ftotelicae rudimenta interpretarentur. Ea de re 
conuentusBuchananus facileeftaffenfus. Nam 
cumtotaiam Europam bellis domefticis & ex- 
ternis aut iam flagrantemautmoxflagraturam 
videretjillum vnumvidebat angelum tumulti- 
bus liberum futuru,& in eo coetu qui eam profe- 
Aionem fiifceperant,no tam peregrinari , quam 
interprbpinquos & familiares agereexiftimare- 
tur. Erant enim plaerique per multos annos fum- 
ma beneuolentia coiundti , vt qui ex fiiis monu- 
mentis orbi claruerunt, J\Qkolaus Gruchius, 
GuilielmusGarant&us ylacobusTeuius , & He- 
lias Vinetus. Itaqs non folum fe comitem liben- 
ter dedi t , fed & Patricio fratri perfiiafi t , vt fe tam 
praeciciro coetui coiungeret. Et principioresprae- 
clare fiiccefIit,don*ec in medio velut curfu An- 
dreas Goueanusmorte,ipfi quidemnon matu- 
ra,comitibus eius acerba praereptus eft. Omnes 
cnim eius inimici & aemuli in eos primum ex in- 
lidiis,deindepalam animo planegladiatorioin- 
currcrunt,&cuperhomines reis lnimiciflimos 
cjuaeftionem clam exercuiffent,tres arripueruntj 
quos poft longum carceris fquallorem in iudi- 

cium 



qEORCIVS BVCHJNJN 29 

cium produdros multis per eos dies conuiciis ex- 
agitatos rurfus in cuftodiam abdiderunt. Accufa- 
tores autem ne adhuc quidem nominarunt. In 
Buchananum certe acerbiflime infultabant , vt 
quiperegrinus effet,&qui minime multos illic 
haberet, qui incolumitate eius gauderet , aut do- 
lori ingemifcerent,aut iniuriam vlcifci conaren- 
tur. Obiiciebatureicarmen inFrancifcanos fcri- 
ptum,quod ipfe antequam e Galliis exiiffet,apud 
Lufitanix Regem excufandum curauitjnec ac- 
cufatores quale effet fciebant: vnum enim eius 
exemplumRegi Scotorum,qui fcribendi autor 
fuerat,eratdatum. Crimini dabaturcarniuefus 
in quadragefima, a qua nemo in tota Hijpania efi 
qui abfiineat. Didla quaedam oblique inmona- 
chos obied:a,qu2e apud neminem,nifi mona- 
chum,criminofavideripoterat. Itemgrauiflime 
acceptum , quod in quodam fermone familiari , 
inter aliquo t adolefcentes Lufi tanos,cum fuiffet 
orta mentio de Euchariftia,dixiffet fibi videriAu- 
guftinum in parte ab Ecclefia Romanadamna- 
tammultoeffeproniorem. Alij duo teftesloan- 
nes Tolpinus Normannus , & Ioannes Ferrerius 
e Subalpina Liguria ( vt poft aliquot annos com- 

D 3 perit) 



3 o gEORGIVS BVCHANJN 

pcrit)pro teftimonio dixerunt,fc ex compluribus 
hominibus fide dignis audiuifle,Buchananum 
deRomana religione perperam fentire. Vt ad rem 
redeam, cum qu^ftores prope felquiannum & fe 
& illum fatigaflent,tandem ne fruftra hominem 
non ignotum vexafle crederentur,eum in mo- 
nafterium ad aliquot menfcs recludunt,vtexa- 
dtius erudiretur a monachis,hominibus quidem 
alioquin nec inhumanis nec malis, fed omnis re- 
ligionis ignaris > hoc maxime tepore Pfalmorum 
Dauidicorum complures vario carminugenere 
in numeros redegit. Tandem libertati redditus, 
cum a Rege commeatum redeundi in Gallias pe- 
teret,ab eo rogatus vt illic maneret,pecuniolain- 
terimaccepta infiunptum quotidianum donec 
deconditionealiquahonefta profpiceretur. Sed 
cum procraftinationis nec certam fpem, nec cer- 
tum tempus taederet , nauem Crctenfem in por- 
tu Olifipponenfi nadtus in ea in Aglia nauigauit. 
Nechictamenfubftitit,quamuis honeftis con- 
ditionibus inuitaretur. Erant enim illic omnia 
adhuc turbida,fub Rege adolefcente , proceribus 
difcordibus&populiadhucanimis tumcfcenti- 
bus ab receti motu ciuili. Igitur in Galliam tranC 

mifit 



CjEORGIVS BVCHANAN 31 

mifi t iifdem fere diebus, quibus vrbis Medioma- 
tricorum obfidiofuitfbluta. Coaihis eftibiper 
amicos ea de obfidione carmcn fcnbere , idq? eb 
magis inuitus , quod 110 libcnter in contentione 
veniret cu aliis plerifq, neceffariis,& imprimis cii 
Millino Sangelafio, cuius carmen eruditum & 
elegans deea recircumferebatur. Inde euocatus 
in Galliama CaroloCofTaeoBrixiacefi,quitum 
fecudafamares in Liguftico & Gallico circa Pa- 
dum agrogerebat. nunc in Italia, nuncin Gallia 
cumfilioeius Timoleonte quinquennium hse- 
fit 5 vfq5ad annum millefimu quingentefimum 
fexagefi mum,quod tempus maxima ex parte de- 
dit facrarum literarum ftudio, vt de controuerfi- 
is, quae tum maiorem hominum partem exerce- 
bant, exadtius diiudicare poffet , quae tum domi 
conquiefcere coeperan t , Scotis a tyrannide Gui- 
fiana liberatis, eoreuerfusnomen Ecclefiae Sco- 
torum dedit. E fuperiorum autem temporum 
fcriptis quaedamvelutienaufragio recolledtaae- 
didit? Csetera verb quae adhuc apud amicos pere- 
grinantur fortunas arbitrio committit.In prqfen- 
tia feptuagefimum quartum annum agens apud 
Iacobum fextum Scotorum Regem , cui eru- 

diendo 



32 CJEOKGIVS BVCHANAN 

dicndoeratpr^fed:us,annomillcfimoquingen- 
tefimo fexagefimo quinto , fenecTrutifqj fuae ma- 
lis fractus portum cxoptans agit. Et haec quidem 
eft Georgij Buchanani Vita ab ipfo ita confcripta 
biennio circiter ante mortem,quam obiit Edim- 
burgi anno Domini millefimo quingentefimo 
odtuagefimo fecundo , Septembris die vigefimo 
odtauo paulb poft horam quintam matutinam. 
Eodem die Ioannes VVynramus dodtor Theo- 
logiae,qui in religione inftauranda egregiamo- 
pera nauauit , obiit Andreapoli hora odtaua ante 
meridiem. Viri itaque huius benemerentiftimi 
manibus parentatus lofephus Scaliger hoc iili fe- 
citElegidion. 

EPITAPHIVM 

G. Buchanani Scoti 

per 

Jofiphum Scaligerum Iul. C AES. F. 

^PoHquam laude tua patriam y meritisque beajii, 
Buchananejuis Solis vtranqtie domum. 

Qontemptis opibus^Jpretis popuUribtts auris 
Uentojkquefugax ambiiwnis^obis* 

Tr&mia 



qEORGIFS BVCHJNAN 33 

Tr&mia quina quater ^Pipi&funtlpis oliu& , 

St linquens animi pignora rara tuu 
In quibus haudtibife anteferent quos Itala vates 

^Terra dedit ,nec quos Gallia materalit. 
,<sEquabunt genium fehciscarminis, &qu& 

Orbis hahetfama confciafigna tu&. 
J\Qanque adfupremumperduBa poetica culmen 

jn tefiat y nec quo progrediatur , habet, 
Jmpertjfuerat Romani Scotia limes : 

c R < omani eloquij Scotiafnis erit. 

In eiufHem Effigiem fcripfi t IoJonfto- 
nushofceverfus. 

I. 

Diuinifrontem Vatis tibiBvcuANANi^ 
< Te£tusque &vultus ars animofa refert. 
Jngenijfeddiam animam,fedf>e£toris aururru 
Immortale refert Carmen &Hiftoria. 

II. 
Tra animas Vatum > Vatistibiredditin vno 
TeftorcApeU&a ptta tabella manu. 

E afflceonh 



34 . gEORGIFS BVCHANAN 

jMceonid^ 9 FlaccicLdmma ' 9 mentemc^ Maronis, 
Tetforetresvnonam Bfchananfs habet, 

III. 

'Diuitis ingenijdomus hac,atque hofyita quonda 
Qm Suad&,& Sophia,qu&fuit Aonidunu. 
Praeter fupra commemorata etiam Gramma- 
tices Latinae rudimenta Thomae Linacri ex An- 
glico fermone in Latinum vertit. extant eius ele- 
gantiflima Poemata. fcripfit de iure regni apud 
ScotosDialogum. iEdita eft rerumScoticarum 
Hiftoria libris viginti comprehenfa eodem au- 
tore. 




3S 



E 



¥ 



V, 




oMICHAEL HOSPITALIFS 

Francia Canccllarius. 




p&Ic h a e l Hofpitalius natione Auernus 
I fuit,eorum facile princeps, quos Auer- 
| nia extulit olim Ferrarise quampluri- 
mos,& ftudiis literarum & iuris ciuilis 
fcientiapraeftantiffimos.Huiuspatrem audio fu- 
iffe Doftorem Medicum , & comitem illuftriffi- 
mi Principis Caroli Borbonij in Italiam relegati : 
quopoftea filius puer furtim amulionib.afpor- 
tatus fuit. Pater primas eius aetates ibidem inge- 
nuisartibus ad humanitatem informandas cu- 
rauit : vbi inter alios codifcipulos in philofbphia 
habuit Strozios nobiles viros Florentinos , Petru 
& eius Fratrem Priorem a Capua. Et Praecepto- 
rem Graecum qui organum Ariftotelis illis inter- 
pretaretur. Ferunt autemhuncHofpitalium,vt 
aetate fic literis & eruditione adeb profeciffe, vt 
facile fibi poftea multorum amicitias tam Eccle- 
fiaftici quam Senatorij ordinis conciliarit: atque 
inprimis CardinalisGranmontanijin cuius fa- 

E 3 miliari- 



3 S zMICHAEL HOSPITJL. 

miliaritatem ita pcnitus intrafle dicitur, vt iatn 
aditusaCardinalimuniretur,ad eu Romaeprse- 
ficiedumlibellisfupplicifeus, Cardinalium con- 
fiftorio referendis : cum ille aparentibus &ami- 
cis in Franciam reuocatur, vbi non diu fblum di- 
cafterij forenfis patronustriuit,cumaprimariis 
Senatoribus in generum expetitus fit , & in ordi- 
nem regiorum Confiliariorum cooptatus. Inde 
breuiperalioshonorum gradus adipfatribuna- 
lia facile afcendit. In terea verb dum tales Lutetiae 
gereretmagiftratus,fi quid poffet otijanegotiis 
forenfibus nancifci,id totum in Epiftolas verfi- 
bus confcribendas ad clariffimos quofque nobi- 
Iitate& dignitate viros,atque omni genere hu- 
manitatis politiffimos coferebat. Cuius quidem 
rei faciunt fidem libri fex Epiftolarum carmine 
ab ipfo confcripti,annisque fiiperioribus in lu- 
cem editi, a Michaele Huraldo Hofpitalio a Faio, 
fenisilliusNepote ex filia vnica MagdalenaHo- 
fpi talia & genero RobertoHuraldo Bellebatio,de 
antiqua &nobili Huraldorum familia,ex ducatu 
Britannixoriunda ( vt mihi inquit dodtiffimus 
BoeffardiiSjfideliter ac vcre relatum eft a docStiffi- 
mo viro Petro Gualterio Chabotio , qui in fami- 

lia 



qMICHJEL HOSPITJL. 3? 

liaMichaclis multisvixit annis,inftitutioni ne- 
potum illiusprcefeftus. ) HuncMichaclcm aFa- 
iovnumomnium ncpbtum reliquit,tanquam 
effigiemnon folum corporis,fed mgenij etiam 
&morum vt iam a multisdeipfopraedicaretur: 
Ceflit quidem Auus e vita, fed quaf i non ceffiffet 
ille,reliquit poft fe fimilcm fui nepotemxui fi per 
inuidiam aulicam licuifTet longius effe fuperftiti, 
nemini eft dubium,quin & animi magnitudine, 
&graiiitate,fingulari cum comitateconiuncSta 
vitam&confuetudinem aui fiiiexprefIifTet,vbi 
praecipuae aetatis matuntas ad id plene praeftan- 
dum venifTet : cuius rei iam infignia paucioribus 
annis in aula regia cofunlptis dederat documen- 
ta. Sed vt ad auum redeam,de quo inftitutus fue- 
rat fermo,is talibus Epiftolaru obfequiis non fibi 
folumbeneuolentiam Senatoru & Antiftitum, 
fod Principum ctia breui collegit. Ex quibus quae 
funt ad priores fcriptce,gradum ipfi feceruntad 
inferiorum honorum adeptionermquaeverbad 
pofteriores,acprirfertim illa ad illuftriffima Prin- 
cipem Margaritam Rcgis Henrici fecundi foro- 
rem,& fermo eiusdefacraFrancifcifecundiRe- 
gis Galliarum initiatione , atque adeb de ratione 

fegni 



4* ^hCICHJEL HOSPITJL. 

regniprudentcr& commode adminiftradi me- 
tncccofaiptusfaftimumautoritatis togatse im- 

•11 1 11 T- 

pofuerunt,i!lumquead Canceilanatum Franciq 
cuexerunt. Nam poft obitum Henrici fecundi 
Michael Hofpitaliusdele<5t 9 eft veluti paranym- 
phus quidam ad Margaritam Principem fpofam 
DuciSabaudiae,Emanueli Philiberto depucen- 
dam. Intereamoritur Ambofij Francifcus Oli- 
uerius Franciae Cancellarius. Quo defiderato 
quadTitueftabadolefcente rege Francifco fecun- 
do,quemfiiis priuatis cofiliisexiftimaretdignu, 
quitantam Cancellarij perfbnam fiiftinerepoC 
fet 5 refpondit eum tali munere dignum vidcri fi- 
bi, qui ipfum initio inaugurationis fiiae docucrat 
rationem regni prudeter & commode admini- 
ftrandi. Hocrefponfb datoMichaelHofpitalius 
Nicaeareuocatur a negotiis Margaritx Biturigu 
&Sabaudiaeducisad clauum regni tam floren- 
tis tenendum,& ad gubernacula Gallicae reipub. 
tuenda. CancellariatuBiturigicas ditionis man- 
dato ipfius genero Roberto Huralto. Hac defi- 
gnationeaudita, Galli & Latinipoetaeceperunt 
libenter congratulari Reipub. Gallicanae, quod 
eam DEVS opt.max.donaffet cuftodeLegum 

oofer- 



^hCICHAEL HOSPITAL. $r 

obfieruantifiimo , & Iurifconfiiltorum iurifperi- 
tiflimo, atq$adeb Mufisomnibus amiciflimo. 
Dc priore autem fcientia qua valebat plurimum, 
traftatummethodice,ideftjdefinitionibus,diC 
tributiombus , & illuftrationibus progredien- 
tem inchoatum , reliquit fuo Nepoti,Michaeli 
Huraldo perficiendum, quemipfepervaletudi- 
nemnon potuit abfbluereireliquitetiafuiCan- 
cellariatus lueulentiflinnam Hiftoriam: Sed quia 
illacomple&ikur* 

<i^x)tumex.<i^tteUocon^ulecimcumy 
Beliity caujks & > vitia &modos 3 
Ludum<feforturi£,grauefy 
'Principum amicitias &arma : 
Quae non poflimt fiib afpedlum hominum fub- 
iici,finegrauiflima multorum offenfione? qui fe 
quafi flabella ciuilis difcordix concitatae exifti- 
marent notari , cum periculo autoris. Nepos id- 
eb confilium Horatij adC.AfiniumPollionem 
fecutus, reiicit in meliora tenapora illius publica- 
tionem , vtinEpiftoladedicatoriaadHenricum 
tertium Galliae& Pojonise regem fubindicauit. 
At quoniam huius yita ip cfariffima omniu luce 
verfota eft , nihil certe tam magnifice au t dici aut 

F fcribi 



+2 MICHJEL HOSPITJL. 

fcribi de ipfa poteft , quin virtus eiufde facile lon- 
geq? fuperet Neque neceflc eft liic fubiicere,quo 
modo Canceilarij munus depofuerit,& fe ad pri- 
uatamvitamreceperit,infigniiniiuiatafusaCa- 
roloLotharingiae Cardinali,qui bonumfenem 
in tanta autoritate conftitutu,medio Principum 
& Senatus confeffu , colapho petiuerit , quod re- 
cufaret Antiftitis aflfedtibus & lmportuno impe- 
rioinferuire. De quare integra paratur Hiftoria 
fuo tempore in publicum emittenda. In eius lo- 
cum fuffe&us eft Biragus,homo quidem vigilas, 
& magni ingenij,fed longe ab Hofpitalio do<5tri- 
na & mdicio differens. Nam in tantis Gallicae ci- 
uilis di fcordiae tepeftatibus , alienatis a bono pu- 
blico principibus , & ciuitatibus,opus erat Gu- 
bernatore legum prudentiflimo & vigilantiffi- 
mo, quiq? natione Gallus effet , & in Gallicarum 
rerum vfu verfatus,vt patria^ euram cordatiore 
aflfedtu fufciperet,&futuris periculis prouiden- 
tia fmgulari occurrere & damna qux fecuta fiint 
auertere poffet. Michael igitur Hofpitali usamu- 
nere Cancellariatus difcedes in fua praedia diuer- 
tit, relicStis illis flu<5tibus publicis , quibus totum 
regnum eratagitatum. Seorfimqsabhominum 

con- 



^hCICHAEL HOSPITAL. 43 

confpe&u liber viuens cum amicis familiariter 
conferebat>&difTerebat de impendentinaufra- 
gio, ex quo totius regni interitus & fiibmerfio e- 
manabat, nifi bonitas diuina tanta damna atter- 
teret. Cumque ad annum setatis fexagefimurrc 
nonum perueniffet,e vita deceifit anno falutis 
1573. die Martij i3.Sepultus eft in aede facra Cham- 
motaeifinitimi Vignaeo caftello eiufdempr^dio„ 



¥* 



VI. 




■ i \\ h ■ ^MH^iJlMlUMfllllHM^^^lf^^MliiMMV^MlUUIMHMUVt';- ; Mfi^iM^^.i.-MMilitlintVlMinri 




Sffi 




THILIPPVS MELJNCHTHON 

. Thcenix Germania 3 (tfalter 6- 
lijim. 

Retta Palatinorum oppidum, 
fuit celebris llla Philippi Melan- 
chthonisElifei Germaniaepatria, 
vbinatusfuit anno i497.paretib. 
honeftis,primb quideinilluftrif 
fima Herciniae Schola P o r t m 
in li reris eft verfatus , dum videlicet puer effet ad- 
modum, valeretq? ingenio & magnainduftria, 
habuit tum praeceptorem in illa Scholaclariffi- 
mum Theologum &Philofbphum Io. Capito- 
nem , qui ftudiorum eiuscurfiimmoderaretur. 
Heidelbem^ primam dodtrinae fuadauream ad- 
eptus eft,alteram magiftcrij Tubingae, aetatis an- 
no 21. Dum verb ea tempeftate Martinus Luthe- 
rus rem Chriftianam reformaret,Melanchthon, 
Lutheri fama accenfus VVitebergavenit,&an- 
nistotis quadragintaduobusin eaAcademiafi- 
deliffimam operam in docendo nauauit , fa£his 

F 3 Lutheri 



^ 9HIL/PP, ^MELJNCHTH 

Lutheri^W™ fidelis & omnium pariterlabo- 
rumacftudiorum focius. Erat iacraru literarum 
explieator folertiffimus & fideliifimus , Vcritatis 
codeftis patronus inprimis ftrenuus,optimaru 
diiciplinarum & artium cum inftaurator, tum 
conieruator. Collegit enim & ad certam ratio- 
nem reuocauit omnem dodtrinam, quse prius 
quafi vaga & dirtipata erat.Vir pietate, vitse inno- 
centia,humanitate,benignitate erga omnes,ac 
inprimis incomparabilis modeftiae exemplo , no 
modboeteris,verum etiam fe ipfo fuperior : fe- 

culi noftri fingulare ornamentum5& Germanie 

^^ ■ ** 

decus perpetuum. Tandem VVitebergae fandte 
& feliciter obiit i3.Kl.Maij,anno i5<5o.cum annos 
vixiilet63.&diestotidem. Scripfit pene infinita 
volumina Tomis aliquot diftributa.Tomus pri- 
mus hsec continet:Commentarium in Genefin. 
CommentariainprouerbiaSalomonis. Enarra- 
tionem breuem in aliquot PfalmoS. Annotatio- 
nes inEuangelium Matthaei&Ioannis,itemin 
Epiftolam Pauli priorem ad Corinthios. Oratio- 
ne Didymi pro Martino Luthero aduerius Tho- 
mam Placentium. Apologiam pro Martino Lu- 
theroaduerfiisParifienfes Sophiftas. Iudicium 

contra 



THTLIPP. ^CELJNCHTH 47 

comraAnabaptiftas.Decoenadominifententias 
veterum colle<5tas. De officio principum,vel an 
principes debeant mutare impios cultus , ceflan- 
tibus aut prohibentibus Epifcopis, aut fuperiori- 
bus dominis. An liceat Chriftianis litigares De 
ecclefia&autoritate verbi DEI,cum Catalogo 
Synodorum&cenfuradodtiflimadeEcclefiafti- 
cisfcnptoribus antiquis,fententias colle&as ex 
vtroque Teftamento de promouendo Euange- 
lio.Tomo fecundo continentur: Commentaria 
' inEpiftolamPauliadRomanos. Aliud comme- 
tarium in eandem Epiftolam,cum praefatione ad 
PhilippuLandgrauiuHafliae, &c. Difpofitio fiue 
Methodus ordinis & locorum Dialedtica in Epi- 
ftolamPauliad Romanos.Scholiain Epiftolam 
1 Pauli ad Coloffenfes. Loci communes Theolo- 
gici , f ue fumma religionis , pure , fimpliciter , & 
methodice traftata per capita39.Tomo tertio in- 
funt: Cofeflio fidei,& apologia Cofeflionis,qua- 
lisaprincipibus quibufdam Germaniae exhibita 
eft Cacfari. Catecnifmus qui continet explicatio- 
nem Decalogi , Sacramentorum, &c. Ratio bre- 
uiflima concionandi a quoda dodtoacpiorha- 
pfodoPhilippi Melanchthonis familiari conge- 

fta,cum 



jf£ THILIPP. sMELJNCHTH 

fta,cum difTcrtatione de officio concionatoris. 
Ratio brcuis difcendae Theologiae.Difputationes 
variae Theologioe, methodo propofitae. De tri- 
bus votis ad Carthufianum quendam epiftola. 
Epitome reuocat^ ecclefiafticae docftrinse.Epifto- 
laad Comitem Ioannem a VVeda. Tomiquarti 
opera philofophica funt hax: Commentarius de 
anima. in primum , fecundum , tertium & quar- 
tum libros Ethicorum Ariftotelis comentarius. 
Philofophix moralis Epitome.in Politica Arifto- 
telis commentaria. Tomo quinto continentur 
GrammaticaLatina,GrammaticaGraeca.Diale- 
diicadibriquatuor. Rhetoricaelibriduo. InHe- 
fiodi opera & dies enarratio. Vocabula menflira- 
rum & rei numariae cum interpretatione germa- 
nica. Farragoepigrammatum. LiberdeEcclefiae 
autoritate feorfim excufiis eft. Scripfit praeterea 
CommentariainEpiftolamadRomanosdsiuer- 
faafuperioribus. Tabulam demenfurisGraeco- 
rum.EclipfiumSolis&Luna^annisiamaliquot 
vifarum defcriptiones. Seledtarum declamatio- 
numPhilippi Melanchthonis Tomos,quas;co*i- 
fcripfit &partim ipfe inScholaVVitebergefire- 
citauit,partimaliis recitandas exhibuit: adie£te 

funt 



TH/LIPP. *MELANCHTH. 49 

fiinteiufdemPraefationes in aliquotilluftresau- 
tores. Edi ta eft eiufdem Prsemonitio ad Alcorani 
ledtorem.Defenfioconiugij facerdotu. Refpon- 
fio ad fcriptum quorundam delecftorum a clero 
fecundarioColoni^Agrippin&.Commentarius 
in Danielem Prophetam,in quo feculi noftri fta- 
tus corruptiffimus & Turcicae crudelitatis finis 
defcribitur. Item inHieremise ProphetseVatici- 
nia argumentum. DifTertatio in locum ad Co- 
loffenfes: Videte ne quis vos decipiat per Philofb- 
phiam inanem. M. Tullij officia ac Dialogos de 
amicitia & Sene<5tute,i te Paradoxa & Somnium 
Scipionis annotationibus,illuftrauit. Scripfit ar- 
gumenta & fcholia in familiaresEpiftolas Cice- 
ronis. Commentariosdeartificio &c difpofitio- 
neRhetoricain aliquas Ciceronis orationes, ne- 
pepro S.Rofcio Amerino : L.Mur<^na,P.Sylla.Ar- 
chia poeta,in quam &paraphrafin edidit:pro M. 
Cadio,pro Milone, pro M. Marcello. M. T. Cice- 
ronis oialogos tres deOratorepaffimnotisillu- 
ftrauit,vna cum fcholiis infronteadie6tis,qui- 
bus loci obfcuriores explicantur. In Hiftorias Sa- 
luftij , & alios libellos veteres breues annotatio- 
nesfecit. in fingulas P. Terentij fabulasduplicia 

G argu- 



p THILIPP. MELJNCHTH 

argumenta cii fcholiis pcrbreuibus cdidit. Fccit 
Scholia & fiiccin&am quandam enarrationem 
locorum infignium dimciliumquein P.Ouidij 
Faftorum libros 6. Annotationes in Vergilij Bu- 
colica & iEneidem. S y n taxis eius fiue coftru&io 
Latini fermonis cum libello deperiodis &profb- 
dia eft sedita. Praefatus eft in Tnomae Linacri li- 
bros de ftrudtura Latini fermonis. Scholia in pu- 
gnamranarum&muriumfecit. ExDemofthe- 
ne tranftulit Olynthiacamprimam,Philippicas 
quatuor , & duas Orationes contra Ariftogito- 
nem,adiecit&Scholianonnulla. ExPlutarcho 
vertitSympofiacorulibri feptimi caput fextum. 
Pfalmos quofdam ex Hebraeo vertit. Proftat eiuC 
dem Epiftola ad Ioannem Oecolampadium de 
TheologicadifputationeLipfica. ElogiumdeE- 
rafmo Roterodamo & Martino Luthero. Anno- 
tationes in Euagelia , quae vfi tato more in diebus 
dominicis & feftis proponuntur. Do£trinae Phy- 
fioe elementa fiue initia didtata in Academia 
V Vitebergenfi.Scripfit & caufas quare & ample- 
xaefint&retinendam ducant dodtrinam quam 
profitenturEcclefiae,quaeconfeflionemAuguft$ 
exhibitam fequuntur,& cur iniquis in iynodo 

Tri- 



THILIPP. MJELJNCHTH p 

Tridentinaiudicibusnon fit afTentiendum. Hi- 
ftoriam de Vita & obitu Martini Lutheri. Enar- 
rationem fymboli NicenL Refpofionem ad fcri- 
ptaquorundam dele&orum a clerofecundario 
Coloniae.ImaginemEcclefise carmineelegiaco. 
Commentaria in primam & difficillimampar- 
tem Partitionum Oratoriarum Ciceronis.Scho- 
liainlibrosdeOratore&inTopica eiufdem. Li- 
brum de officio principis, cum Ambrofij Moi- 
bani libro de communione infantium. Epiftola- 
rumlibrum: alium libellumEpiftolarum. Epi- 
grammatumlibrum. Ptolomad librosquatuor 
de fyderum effe£tionibus in linguam Latinanl 
tranftulit. Commentarios etiam fcripfit in prio- 
rem Epiftolam ad Corinthios. De con trouerfia 
Mufculi &Refpofionem ad articulos Bauaricos. 
Corpus dodtrinae in quo complures articuli,eius 
libri coniundti funt,&difputationeseiuspluri- 
mx cu Lutheri operibus impreffx funt. Primam 
&{ecundamparte Chronici Carionis latineex- 
pofuit , & auxit multis & veteribus & recentibus 
hiftoriis vfque ad Caroli Magni tempora,quibus 
CafparPeucerusquartum & quintu librumad- 
didit , & vfque ad Caroli quinti temporaperdu- 

G 2 xit. 



S 2 THILIPP. sMELJNCHTH 

xit.ExeiufHem fcriptis obiedtionum&Refpon- 
fionum Theologicarum partes quinq; Chrifto- 
phorus Pezelius collegit. Plurima praetereaalia 
fcripfit. Tumbamdefundri elogiis ornarut prae- 
ftantiffimi GermaniaePoetx, inter qux hoc Sa- 
bini generi fiii legitur : 
Hic inuitte tutts collega Luthere ^fCelanchthon 

J\Qon procula tumulo conditur ipfe tuo. 
*Ut pia do£irin& concordia iunxerat ambos, 

Sicfaceramborum iungit hic ojfa lapis. 
Nec m inus elegans eft Io. Stigelij Poetse. 
Fons latet hoc tumulo,quidqu&ris amice viator? 

Fons ^ogmatum piorum &eloquenti&. 
Si quis ab hoc riuum proprios deduxit in hortos> 

ZN^on aureas huic pr&ferat pyramides. 
Jlltus obfiruffas doleoGermama <venas, 

Taremfutura non habebunt fecula. 

At Io.Mathefij longe elegantiffimum eft : 
Flosiacet hicmeUismgra tellure <*JXCelanchthon 

oApes doletefeduU, 
Vnde bonusfpirabat odor,pia mellajlueba?it 5 

'Ti&fleant £cclefi&. 

Lenta 



THILIPP. MELJNCHTH. S 3 

Lentafebris potuitparuum comburerefebrerru 

Lugete paruiflofuli. 
ZhQulla virifamam poteritdelere vetuftas, 

Fuci leues faceftite. 
Semper apesftauo diftentent nettare cellas 

§lna nuncftetitflos mellem. 
Semperhumm fudues illic diffundet odores ', 

Qua nunc idcetflos paruulm. 
Sedcumfumma dies optato illuxerit ortu> 

Flos hic virebit denuo. 
St reliquas inter beneolentes pulchrior herbas, 

(fhriftinitebit vertice. 
Libct & maximi illius Maioris Poetae carme fan- 
<5tiflimis praeceptoris fui Manibus datum Coro- 
nidis loco apponere, tametfi & praecedes eodem 
autore fcriptum norim , quod fiib nomine Io. 
Math.circumfertur, conueniunt vtrinque literae 
initiales , in nominibus , I & M , voluitque Poeta 
clariffimus in eo prxceptori fuodile<5toMathe- 
fiogratum & honorificum facere^eft autem& 
hocMaioris: 
A/Laxim 9 hic meritis,fedparum mebra Philippm 

'Pone iacet tumulum, magne Lutherejuum. 

G 3 Cui 



j+ THILIPP, *MELANCHTH 

(Jui pia relligiofe totam debet, &artes 9 

6t pax &regni publica commoditas. 
Teftis erit viu^fiuduque, aBique laboris 

QuicquidRomano <viuitin Imperio. 
C umc k 0i ^ ta a multirfuerit perpeffm alumnis, 

U^Quncccelo precium dulce laboris habet. 
OJfatenet tumulus .fedviuitfamajacere 

Tot dotes *vno non potuere loco. 




ss 



VII. 





JVLIVS CJSSAR SCA- 
UgeraliasBordonis Veronenfis, 
pater. 

V l i v s Caefar Scaliger , prius co- 
gnomine didtus Bordonis , Vero- 
nenfisfuit, Vir apprime eruditus 
& fui feculi illuftre per Italiam i- 
pfamq^ adeo Europam Mufarum 
decus,toti orbi innotuit, Vitam 
qui eius cognofcere volet,requirat librum quem 
de latina lingua fcripfit, in cuius frontifpicioea 
exponitur,nos quidem,qui tanti viri laudibus 
decantandis impares fiimus,in perftringendo e- 
ius vitae curfii breuiores erimus , praeftat enim in 
re ardua tacere potius , quam minus apta & fiiffi- 
cientia dicere. Scripfi t non fblum fbluta oratio- 
ne , fed & verfii quaedam cecinit , in ter quae efl E- 
lyfius, (poematishaecinfaiptioeft) inquainfu- 
lamPadiBeluederenominatam,FerrarixDucis, 
deganti carmine defcripfit &omnem fcre Eften- 
fium Genealogiam profecutuseft. Libellumde 

H nume- 



j8 JVLIVS CvESJR SCJL. 

numeris comicis cdidit , mira adcb fiibtilitatc 
concinnatum, vt interdum nifi bene in numeris 
verfatusLeftor , fe vixpofCt cxplicare.Scripfitad 
ha:c de caufisLatine linguaelibros tredecim. He- 
roes item & orationem in partu filij habitam. 
Comentarios m Hippocratis libr um de fbmniis 
adiedlo textu ab eodem conuerfb.Orationem in 
luftu filij. Commentarios in libros duos, qui in- 
fcributurdeplantis Ariftoteleautore. Nobilium 
exercitationum libros 15. ad Hieronjmi Cardani 
libros de Subtilitate,e quibus plurima acute& 
folide confutat. De Poetica libros fex varia erudi- 
tione refertos. Commentaria in Hippocratenl 
deinfbmniisrecognita &au£ta, Commentaria 
in Theophrafti libros deplantis. Vcxx Alchimix 
artifq, metallicse citra amigmata dodtrinam cer- 
tumque modum. De fapientia & beatitudine Ii- 
bros octo , quos Epidorpides infcripfit carmine. 
hunc ornauit Vtenhouius eleganti Hexafticho, 
quod in vtriufque honorem fubiiciemus $ 
fnduperatores ^velut inter Iulius omnes 

Extulttaugufio Cafarhonore caput. 
Doflrinajngenio &facundi dotibm oris, 

Ceufatis ex eim colligere Hifioria eH. 

Scripto* 



JVLIVS CJSSAR SCAU j9 

Scriptoresjlc ifieJUi tranjcendit &&ui 
Doiirin&Jcala Scaliger omnigem. 



H 



2 



<To 



' VIII. 




6t 





^OSEPHVS SCALIGER 

Iuliades filim. 

Osephvs Scaliger Iulij Caefaris Scali- 
geri Veronenfis filius, patrem non no- 
mine tantum & vultu referens, fed vir- 
tutum eruditionisq? ornamentis eum 
ad viuum exprimens, rton incomode huius Pro- 
fbpographiae ordinem poft paretis effigiem con- 
tinuabit,at enim cum multa & pr^clara de virtu- 
tibus deque exquifita doftrina nuius viri in me- 
dium afferenda forent,non tam vt ledtori , fed & 
vtipfiusetiameritis atq5 autoritati praeclarae ali- 
qua ex parte refponderemus , non iniuria Caroli 
Vtenhouij carmen in eundem fcriptumhucci- 
tabimus , qtiod qui cognouerit , tum fibi tum ei 
in cuius honorem decantatum fuit refte fatisfa- 
£tum putet. Quis enim a laudato laudari non 
aequiflime ferat, quifue tanti autoris cenfuram 
fubterfugiat ? Proinde cape Ledtor lllud , breue 
qmdeiti, fed rotundum & elegans , ita autem ce- 
cinit : 

H 3 H&c 



6i JOSEPHFS SCALICER. 

Hac eft lofephigenitipatre Ctfare imago, 
Scaligerijenero quipmper ab r ungue patriz^ans* 
Poftquahumerisfcaiisgenitor qmb.induit iifdem 
Encyciop&di&faftigiacontigitjifdem 
Sicgradibm tandem 3 dubites <9t an artibm ifte 
Fiiwiumpater ,anfuperauerit ifte parenterru. 

Scripfitin Varronem de lingua LatinaCoie<5ta- 
nea$ prxterea euulgauit Publ. Virgilij Maronis 
appendicem cum fupplemeto multorum ante- 
hacnunquam excuforum poematum veterum 
poiitarum, additis in eandem appcndicem com- 
mentariis & caftigationibus. Idem coniecftanea 
in Varronem recognouit & appendiceauxit,& 
in eiufdem libros de-re ruftica notas edidit. Aufb- 
nijquoquepoemataemecftuit& illuftrauit. Ad 
ha^c Catulli,Tibulli , Propertij poemata recefiiit, 
& in eofdem caftigationum librum fcripfit.Eiu£ 
dem in libros 20. M. Verrij Flacci quae extant , & 
SextiPompeijFefti de verborum fignificationi- 
buscaftigationesprodicrunt iri publicum. 

Atquehxceftilla illuftris Scaligerorum Italias 
principum familia,qui Veronse Marchiones fue- 
runt 5 Scripfit to tam Genealogiam Scalanae gen- 

tis 



JOSEPHVS SCJL/CER. % 

tisPaulusScalichius, vir ad miraculumdodtus, 
quam qui cognofcere volet , poterit eam editam 
inquartoexordineperluftrare? Nosvero eiufde 
Pauli effigiem addemus,cum Vit^ illius notatio- 
ne aliquali,ne le&or habeat quodin familia tam 
erudita,tamque praeclare meritadefiderarepoC 
fit. 



6j£ 



IX. 





TAVLVS SCALICHIVS 

Comes Hunnorum S.TheoLD. 

AAVLvsScalichius Comes Hun- 
norum,Marchio Veronae,e prifca 
illa Scalanse gentis familia princi- 
peoriginemvenditas fiiam. My- 
fticsePhilofophiae & totius Ency- 
clopsediae fcientiflimus, quod vel 
examicoCatholico Epiftcmone quo vniuerfiis 
orbis,tamfacrarum,quam prophanarum difci- 

{>linarumonmifque omnium feftarum &Phi- 
ofbphiae do£trinacatholica declaratur,fatisap- 
paret. Sed idem tame in Theologia alter fui tem- 
poris Eceboles , olim Ferdinando Aug. Caef a Sa- 
crificio MifTae , poft fidei aliquadiu pro feffionem 
in Boruflia fimulans Euangelicse,tandem Cano- 
nicus Ecclefiae Pontificiae Monafterienfis iniquis 
eledtusfuffragiis,partesAntichriftiRomani,quas 
antea oppugnauerat fcriptis propugnauit fiiis. 
Demum multis variantis fortunae cafibus exer- 
citus, vitam in terris claufit fuam,fine incerto. 

I Scri- 



tt TJFLFS SCALICHIVS 

Scripfit autem Epiftemon orbis difciplinarum , 
cuiusiammentiofa6taeft,Thefes myfticae Phi- 
lofophia^Eulogum feude anima feparata eiufqs 
paffione. De iuftitia aeterna feu vera promiflione. 
Gradationem. Exiliu feu de vera Chrifti do&ri- 
na & de fola fide iuftificante. Ephefiam difputa- 
tionem.De Chorea monachorum feu coetu An- 
tichrifti. Deilluftriumorigine. Reuolutionem 
Alphabetariam, feuperfecStiflimam ad omnege- 
nus fcientiarum Methodum. Diale<5ticam con- 
templationem ad cofequendosfcientiarumha- 
bitus perquam vtilem & neceflariam. Conclufi- 
ones in omnigenere fcientiarum olim Bononiae 
primum 5 deindeRom2epropofitas. Demundo 
archetypojntelle&uali, coelefti , Elementali, mi- 
nori & infernali. Dialogum de mifla. Gloflam in 
32.articul(>s Canonis Mif&exApoftolo.Epifto- 
lam ad Romanum Antichriftum. Encomium 
foientiarum.Mifcellaneadererum caufis &fuc- 
ceflibus & defecretiorequadamMethodo,qua 
euerfiones omnium regnorum,vniuerfi orbis & 
futurorum feries eruipoflintlibrisz. ItemcertiC 
fimammethoduqua ho{ninespalates,ad viam 
veritatis reuocadi veniant , cotra centurias Ioan. 

Nafi 



VAVLVS SCALICHIVS. (f 7 

Nafi Minoritae. Iudicium de prsecipuis fe<5tis no- 
ftras setatis : Item de proprietat ibus Antichrifti & 
de extremo iudicio (Jernianke. Vaticiniorum 
& imaginum Ioacliimi abbatis Florenfis Cala- 
briae,& Anshelmi Epifcopi Marfichani/fuper fta- 
tum fiimmorum Pontificum Romane Ecclefi^5 
contra falfam cuiufdam pfeudomagi,quae nuper 
nomine Theophrafti Paracelfi in lucem prodiit, 
pfeudomagicam expofitionem,indubitatam ex- 
planationem. Locos communes Theologicos, 
fiueproEcclefia Romana eiufque autoritatead- 
uerfiis vefania Neopiftorum orationem. Mifcel- 
laneorum Tomum 1 1. fiue Catholici Epiftemo- 
nis,contra quondam corruptam ac deprauatam 
Encyclopaediamlibris 15. OrationemproRoma- 
naEcclefia.Dialogum deLyra. enarrationes tam 
veteris , quam noui Teftamenti. De Genealogia 
Scalichiorum. 



I z 




Nafcitur 

A° J f 5 6". 

lllilUllOTIIi ™ 

caAvcntum 



Ecauil^Otcmhouw dthctur tjrrnia cartcfit 
Gloria, auo ^Phocho hauct aratior ullus 



■i 



J 1 



crit - 



^ , w , i ..ii r l . :r . r r -f^ ^ tr,r , r ,r. -m- ll . „T ( W* i n y ynw* .. - r - , n . T , t , „- ,. : „- , .- , , i , p . frli , 



ffp 





CAROLVS VTENHOVIVS 

3\Qepchthon. 

A r o l v s Vtenhouius Caroli filius , vel 
inter primos huius Catalogiconume- 
randus venit, vitam enim in his terris 
multo cum nomineducit,mortalefq5 
fiii memores praeclare tum de literis tum de re- 
publ.merendo facit , dignus cuius effigies in me- 
dioforo ere&apofteritati comendetur:atenim 
cum tempus edax rerum atq> inuidiofa fenedlus 
omnia paulatim confiimant,atque itameritos 
fimul honores in ftatuis ipfis deleat , recftius ven- 
turo seuo confuluerint qui per artem hanc typo- 
graphicam virorum fimulacra veros vultus imi- 
tantia colligunt : qua via & modo no abfiirde di- 
cemus vel tertiam lllis vitam i mpertiri,qui ita ce- 
lebrari merentur: viuunt enim primum ea quam 
aparentibusacceperunt vita,quaque inter bea- 
tas animas immortalitatem nobis pollicemurj 
viuunt deinde & Mufarum beneficio, fiiisque in 
remp.praclare meritis, virum enim dignum lau- 

1 3 deMur* 



7 o CAROLVS VTENHOVIVS. 

de Mufa vetat mori : tertia illis vita eft quapra:- 
ftantium artificis ingeniofis repertis & effidtis fi- 
mulacris pofteris repraefentantur,quaque a do- 
ftis & laudatis ornari prsedicarique merentur:ta- 
lium enim artificum aufpiciis felicius iam illi per 
ora virorum deuolitant fecuri vel feuiffimorum 
fulgurum,atqueadeb ipfius vetuftatis : Quare & 
huic viro clariflimo confiiltum hoc modo meri- 
to cupientes digniflimum eum iudicauimus cu- 
ius Iconem inter caeteras poneremus , praeterqua 
enimquodexnobiliffimafamilia prognatus eft, 
patriamque Neochthonem agnofcit,etiam pro- 
priis ingenij monumentis familiam fuam illu- 
ftriffimam longe illuftriorem reddidit, &quod 
mirandum in eomaxime eft , ingcnio adeo felici 
natus,vt quaecunque fcribat , quaecunque prolo- 
quatur , per ea poli to genere metrico in medium 
proferat, Minerua fuauiffime arridente , multa e 
Graeco vertit, multa eLatino, quae Bafileseplaera- 
que excufa funt,inter cetera fecitComm entario- 
lum parallelon , fiue libellum aiTertorium quo 
Principum inprimis duorum Hifpaniarum fcili- 
cet Sdndiarum Regis auguftiffimi , Regis Philip- 
pi fecundi: & Turcici Mahumetis Tertij vires, 

opes, 



CJROLFS VTENHOVIVS. 7 t 

opes, prouinciae, atque forma eas bcne admini- 
ftrandi&regendi, tempore pacis bellique expii- 
cantur,& arma & arcana infinita deteguntur , ex 
IoanneBotero Italo in Latinum verfum , cu prae- 
fatione eiufdem Vtenhouij excufiim : Ornauit 
Vtenhouium DodtifT. Ioannes Pofthius Medi- 
cus &Poetapraeclarus fequenti elegia,quam fcri- 
pfit anno Chrifti 1595. quo tempore Vtenhouius 
aetatis annum 59. agebat apud Agrippinates Co- 
loniae: 
Vir bonusatquepiwlaudaris Carole dottis, 

Dofte artesjingux multiplicefquefonos. 
ZN^emo non igitur < viuifimulantim ora 

Optat habere tui peftoris indiciurru. 
Vtmutesfaciem tamen ecce relucet ocellis 

Ex claufis bomta$,ex patulis pietas. 
§luodmortalefuit tabulafoeStaturin ijia 

J^Qempe osdifertum &Vultm Vtenhouij. 
Ingenij efiigies doffis expreffa libellis 

6xpersfepulchricun£ia uiuetfkcula. 



72 



.XI. 





P E T R V S V I C T O R 

alias Vittorius Florentinuf. 

E t r v s VidtoriusFloretinus fuit 
patria,Orator,PhiIofbphus,& an- 
tiquarius clariflimus , hac facie 
quam appofitum Schema expri- 
mit,fped:abilis tum,cumannum 
ageret o&ogefimum, multaprae- 
clare&eruditefcripfit,e quibus fequentia inter 
manus verfantur 5 Ciceronis libri caftigati , adie- 
6lis explicationibus caftigationum, excufis cum 
Ciceronis operibus. caftigationes in libros de O- 
ratore, in Brutum , in perfeftum Oratorem & 
Rhetorica ad Herenni um : i tem Epiftolae familia- 
res, & ad Atticum , excufe cii diuerfis aliorum in 
eofdem Ciceronis libros commentariis. Extant 
eiufdeVi&orijannotationes in Catonem,Var- 
ronem,Columellam : item Commentaria inli- 
bros tres Ariftotelis de arte dicendi,excufa primii 
Florentiae, pofteaBafileae. VariarumLeftionum 
libri25,advtriufque linguae illuftrationemvtiliC 

K fimi 



74 . FETRFS VICTORIFS 

fimi pariter iucundiflimique. Oratio ad Iulium 
1 1 1. Pontificem Romanum habita & excufa Flo- 
rentiae.PoliticaAriftoteliscorre6ta. Eiufciemalij 
variarum Leftionum libri quatuor Comentarij 
in Demetrium Phalereum de elocutione. In Ari- 
ftotelemde arte Poetica. AriftotelesdeartePoe- 
tica correftus Graece. Liber de Laudibus Ioannae 
Auftriac^ natae Reginae Vngariae & Boemiae,Eiut 
dem Scloannis Baptiftae, Adriani &PetriPeron- 
tini Orationes. Eiufdem Epiftolarum ad Germa- 
nos mifTarum libri tres a Cafelio editi Roftochij. 
extat & Petri Viitorij de Vrbis Romae regionibus 
& locis libellus. His itaque monumentis publi- 
catis , tum aliis plurimis iifq; optimis confcriptis 
Vir fiii aeui decus & fama nobiliffima vixit viuet- 
que dum fua bene de Mufis merito apud memo- 
res bene ftabitgratia. 




7S 



■ -\ \> 



K z 



7t 



XII. 




Egcitat ct fartos fnptts Stmihucus, ct xaros 







77 




JOANNES SAMBVCVS 

JMedicus, Hiftoricw, Antiquariuj, 

ttfPoeta. 

Oannes Sambucus Tirnauiae 
Pannoniac oppido natus , anno 
1 5 3 l in placrif que Italiac , Galliac &c 
GermaniaeAcademiis cumlaude 
verfatus eft : coiunxit autem cum 
Iiteris humanitatem5cum Latinis 
Graeca:&quod e fcriptis eius facileapparet^fci- 
entiamantiquaePhilofophiae.cum elegantiado- 
<5trinae.Vnde in Medicum elegantem,inPoetam 
venuftum& fcitum , in Hiftoricum & Antiqua- 
riumfblertem euafit. DiuoMaximiliano n. & 
Rudolpho 1 1. Aug.Caef a Confiliis & hiftoriis fa- 
£tus,maximam glonam m vniuerlo orbe Gnn- 
ftiano adeptus eit , cu propriis lcriptis elucubran- 
dis,tum veteribus autoribus recolligendis. Obiit 
tandem Viennae Auftnx Idibus Iunij anno Sal. 
M. D. LXXXIIII.aetat.53.Scriptorumquaeip{e 
multa & erudite & eleganter confaipfit , quaeq? 

K 3 rara 



7$ JOANNES SJMBVCFS. 

rara & inuentu difficilia maximis laboribus & 
fumptibus collegit & publice edidit, catalogus 
hicerit: Expofitio MethodiconfcribendarumE- 
piftolarum', incerti autoris : item Typus Epiftoli- 
cusLibanij. Verfioconcionum aliquotexCyri- 
Paedia Xenophontis , pro tyronibus Graecae lin- 
guae,cum Orationibus Critiae&Theramenisad 
vfum fcholarii. Oratio quod Oratores antePoe- 
tas a Pueris cognofcendi fint. Carmina quaedam 
Pbematum a (e edendorum fpecimen.Caefarum 
Romanorum vitae ab eodem caftigatae & audfoe. 
De imitatione CiceronisDialogi iv. Orationes 
fex,prima in Natalem Chrifti cum aliquotHy- 
mnis. 2.de imitatione. 3-in laude iuris ciuilis. 4. v- 
trum poetae in fcholis , Oratoribus praeponendi. 
5.Funebris in obitum IacobiaStubenberg.tf.in 
obitum Generofi adolefcentis Georgij Bona Ci- 
bunienfis,domini in Landfech.Orationis domi- 
nics fimplex expofitio.Chorographia noua Vn- 
gariae. Oratio funebrisin obituinuidtiffimilm- 
peratoris Ferdinandi,&c. Tabula de L X X. difci- 
pulis Chrifti,& cuiufque loco , dignitate , morte, 
nomine,edita&Latine fadlaex B.Dorothei ve- 
tuftiffimolibro. Epitethorum Graecorum liber. 

InLu- 



fQANNES SAMBVCVS 79 

In Luciani dialogos tetrafticha mythologica. 
CarminaEthica X.quinternionumPatauij edi- 
ta. Appendix rerum Vngaricarum aRcgeMat- 
thia, vfque ad Imperatorem Ferdinandum,Petro 
Ranzano adiedta. Narratio obfidionis Agriae & 
Zigeth in Vngaria fa£te per Turcam. Continua- 
tio ad Bonfinium rerum Vngaricarum ad Maxi- 
milianum 1 1. vfque. Paraphrafis & Commenta- 
rij inartem Poeticam Horatij. Emblemata 250. 
Thucididis & Xenophontis concionesartificio 
explicatae. Sententise & regulae vitae ex Georgij 
Nazianzeni fcriptis colledte, & eiufdemlambi 
aliquot.Arcus aliquot triumphales &monume- 
ta vi&oriae claflicse in honorem Iani Auftriae Vi- 
ftoris nonquieturi,i5 7 2. Praetereain Latinum 
fermonem conuertit Platonis Phaedrum , Alci- 
biadem, Axichum>Heiiodi opera & dies cum Ba,- 
trachomyomachia. Hippoliti Thebani libellum 
de ortu Mariae. Nili oratiunculam contra Barba- 
ros. Theophyladtum in Apoftolorum a£ta. Eius 
item opera & ex illius Bibliotheca editi fiint hi li- 
bri: Ariftenaeti quinquagintaEpiftolaeamatoriae. 
Laertius Diogenes plus quam mille in locis refti- 
tutusex fide dignis vetuftis exemplaribus Gras- 

cis, 



96 JOJNNES SJMBVCVS. 

cis,Latinequidem editus , fed ita vt inde etiam 
Grsecum exemplar poffit reftitui. Eunapius Sar- 
pianusde vitisPhilofbphorum &Sophiftarum. 
Hefichius cognomento Illuftrius de nis qui eru- 
ditionis fama clarueiiit. Hephaeftion Gramma- 
ticus. Lilij Tifernatis Epitome inHerodotum. 
IanniPannonij Panegynci duo & Epigramma- 
ta.Chronica PetriRanzani derebus Vngariaecu 
fiio appendice. Bornij Salae de patie tia,& ad nior- 
tem praeparatione. Apollonij Syntaxis manca & 
mendofa ab ipfb fiippleta &corre6ta. Philode 
Virtutibus. Bonfinij deconiugalipudicitiadia- 
logitres.Eiufdem Decades quatuor &dimidia, 
xjuarum quarta & dimidia ante non fuerunt edi- 
tx : Poftremb praeter illos autores veteres , quorii 
fuo loco mentionem fecimus, hi quoquein eius 
Bibliothecafuerunt : Catena copiofiflimade vi- 
taS.Chryfbftomi. Epiftolae8oo.facrae,nondum 

editae.Nazianzeni,Chryfbftomi,Theophylafti, 
Bafilij,Cyrilli,Beffarionis, Chryfblorae, lteBafilij 
Magni homiliae. Ad C hylum difcipulu.Ad Sim- 
plicium. ad Epifcopos Italos & Gallos. in Chrifti 
natalem.in Sycophantas.Epiftola ad defertorem 
fblitarise vitae, & alia ad Hoptimium Epifcopum 

decx- 



JOANNES SAMBVCVS. St 

de caede Cain,& verbis illis per tuamipfiusani- 
mam penetrabit gladius.fed haec omnia fingula- 
timcommemorarcnon eft huiusinftituti:eae- 
nim fuit viri clariffimi diligentia & ftudium in 
colligendis veteribus libris,liberalitas in edendis, 
vtmaximis principibus,qui hac relaudemcon- 
fecutifunt,meritbqueat conferri: maiorem au- 
tem laudem cum propriis fcriptis, tum emenda- 
tione veterum adeptus eft , quam vt in hac nota- 
tione pro merito praedicari poffit» Extateius Em- 
blemata aliquot numorum antiqui operis. Item 
Icones veterum aliquot & recentium Medico- 
rum,Philofbphorumq$ quas excuditPlantinus 
anno 1574. Ornauit eum Pofthius Medicus & 
Poeta hoc Tetrafticho : 
Trajiantes <sJ%Cedicos,pr&J}antescarmineVates> 

QjXCaxmilianus habet C A f r &HiJioncos* 
H&ctriafedfblusquiprAjletmuniaj nullum 

Sammco exceptOjCeJaris aula njidet. 
Longe elegatiffimum eftVi&oris AlthaniLibe- 
ri Baronis Auftrij eide fadtum Epicediu fequens : 
Qu& modb fajareo viguit Sambucus in horto, 

T)epoJuit Utas languidafaffa comas. 

L Flete 



82 JOANNES SAMBVCVS. 

Fletepijflores veterem tu Hyacinthe querelam 

Infcriptam foliis lugubrisedetuis. 
Flete ptjniuea quicunc^fub arbore cygni 

Duxiftis,dumfbrs nfit amcena,modos. 
J^Cjtmtfe nec Alcinoifylm, nec Atlantia tempe, 

zlu&famaHefyeridum eHcultafuifJe manu: 
Sambucofloresfimiles^frondefc^ tulemnt, 

Sambuco Hunnorum qu&fuit ortafolo. 
Illafedvrentinimif heu nimisobuia vtento 

(foncidit /vt terris concidit vfta modo. 
Iamcfe Faradiftqua feliciftima vitA 

Frondibus aternis arbore opacat humum. 
^Artecreatoris liquido viret&there. > decfc 

Iuftitupurofluminefonte bibit. 
IUicnon Auftriftirant malaflabra ,nec vUi 

Officiunt Aflus^vUanecvrithyems. 
Salue arbos diletta DEO, dile&a beatis 

$fflentibus£$Regi viue beata D E O. 
Addam &Pafchafij Brifmanni : 
DumSambucecadis cceliterr&que maris^ ne 

J\Qumina decefjum congemuere iuwru.. 

Si 



JOANNES SAMBVCVS gj 

Siperiiffe queantcceli terr&que 3 marisque 
D^omina 3 te extintto dtjf>eriij[ej?utem. 

J\£am ccelujerramjnare^efia recondita mundi 
(Jceperat ingenijvis operoja tuu 

Verum orbem huncquiiajuperaras, ante^etifii 
Orbem aliumpotis haudhicjatis ejfe tibi. 



8j. 



XIII. 




8 S 





HARTVICVS SMIDENSTE- 

tus, Orator,Poeta &Philojophus, in il- 

lujbri Academia Guelfo- 

mrru*. 

Ar t v i c v s Smidenftet , Lunae- 
burgae Saxonum vrbe admodum 
nobili natus anno Chrifti 1539. 
f menfe Aprili , a primis flatim an- 
nis ad Mufarum facrariaaparen- 
tibus honeftis & fpe&atis eiufcfe 
Reipub.ciuibus addudtus fuitj vfiis ibi praecepto- 
ribus fideliffimis iuxta & do£tiffimis,Ioanne Ba- 
thelio Cosfeldenfi Weftphalo Rediore, & Luca 
Loffio Vachenfi Heftb Conre6tore , pietatis|lite- 
rarumq? fundamen ta iecit fideliter in Schola pa- 
tria. Hincanno aetatis duodecimo proficifcitur 
Roftochium , de confilio & iufTu patruelis fui 
Hinrici Smidensteti Dodoris & Profeffo- 
ris Theologi in Vniuerfitate Roftochiana facun- 
diffimi. Hoc ftudiorum duce Hartvicvs Phi- 
lofbphiae ad jta penetrans,Latinae pariter Graca^- 

L 3 quc 



M HJRTFIC SMIDEJSTST. 

quelinguaeartiumqs oninium exadtam fibico- 
gnitionem comparat, praecipue Eloquentiae ftu- 
dio deditus &Arnoldi. Bvreni Oratoriaeibi- 
dem profefforis praele&ioncs ftudiofe aufciiltas. 
Qiio iri ftudio iam mediocriter confirmatus ad 
almam illam VVitebergam Saxonum fe cofert, 
ibiquc nullis laboribus,nullis vigiliis parcens, fb- 
lertiilimum in ea AcademiaEloquetiaeartificem 
PetrvmVincentivm Vratiflauienfem freques 
audit,eiusqueveftigiis infiftens & ipfe ingrauiC 
fimum Oratorem breui euadit. Agens itaque 
annum vicefimum quartum Magist.erh lau- 
rea fub Decano HieronymoOsio Poeta Lau~ 
reatodecoratur,primumq$locuminadmodum 
numerofb candidatorum coetu obtinet,fadta eft 
eapromotio VVitebergae anno 1563. Exindepri- 
uatim Oratoriam VVitebergas profiteri aggreC 
fus tanta cum laudc & applaufu docuit,vt no- 
minis eius celebratio ftatim per aulas Principu, 
maxime per Borufliamincrebrefceret. Quapro- 
pter ab Alberto Marchione Brandeburgico pri- 
mo Boruffiq duccad Scholam Regiomontanam 
euocatur , vt Oratorix profcflfionem in ea volens 
{ufdperet,paruit,prefuitque illi Spartaegloriofe 



annsi decem continuis. 



Intcrca 



HARTVIC. SMIDENST. 87 

Intcrea Illuftriflimus & potentiffimus Dux 
Bmiifuic.& Lunaeburgen: Diuus IvlivsGvel- 
f vs HelmftetinouumMufis facrariu confecrat, 
erat tum annus 1576x0 rumore excitus Hartvi- 
c v s, fimulquepatri^defiderioilleftuSjpaffuseft 
fe quoque vocatione legitima in Iuliae Academi^ 
profefforem cofcribi anno i578.Ergo Regiomon- 
tanismulta & officiofa cum folennitatevaledi- 
ccns.H e lmstadivm venit, honorificentiffime- 
quetum aDuce Guelfo , tu ab vniuerfitatis pro- 
ceribus exceptus partesOratons fufcipit,quas de- 
inceps grauiffime profi tendo , omnefque Acade- 
miae magiftratus magna cum autoritate dexter- 
rime obeundo magnifice exegit annis fedecim 
integris. Tandemdumiam laboribus morbifq? 
faeuiifimismiferefradusLun^burgampatriam, 
quae non ita procul Helmstadio abeft , cum 
Coniuge matrona honorata Anna Triptia 
Ciuis .& Negociatoris primarij VVitebergenfis 
filia (cum qua annos viginti feptem plane felici- 
ter & beate in matrimonio eo vfqueexegerat) 
pro more per aeftatem inuiferet , iamque inter a- 
micorum cognatorumque optata alloquia ani- 
mum explicaret, obiitmorte quidem repentina, 

fibi 



ss HJRrrra smidenst. 

fibi ipfi verb minime inopina,expirans pie & pla- 
cide mter (iiorumcoAiplexusprid.Kal.Sext.an- 
no 1595. (epultusq; in fummo eius ciuitatis Tem- 
plo, maximo Senatus patrij totiusque Reip.illius 
ludtus Academiae verb Iuliae iadtura nimiu graui: 
rclidtis poft fe ingcnij fui monumetis admodum 
illuftribus,& vidturis, quorum alia foluta , alia li- 
gata oratione fplendide elaborauit. ex his editae 
liint Orationes aliquot,itemTradtatus delmi- 
tatione Ciceroniana exquifitiflimus : edita fimt 
& poetica complura,(par(imtamen & diuerfis 
locis temporibusqueemiffa. Premitur inBiblio- 
thecaeius relidta praeftas VolumenEpiftolarum 
Illuftrium &Scholafticarum,Orationes item fe- 
le<5tiores plurimae,quarum praecipuas in Uluftrif- 
fimorum potentiflimorumque Ducum Guei- 
forum laudes partim carmine partim profafecit. 
Premitur& opus abfolutiflimumin quo totam 
Cyclopaediam ita in locos communes digeflit,o- 
mniumque foientiarum rerumque capita& tra- 
ftatione ita di(pofuit,vt futuro Oratori, fiue cui- 
cunqs ex tempore etiam didturo veluti locuple- 
tiflima Eloquentiae Bibliotheca quouis loco & 
tempore iri promptu, atque in infinitum expedi- 

taefle 



HARTVIC SMIDENST. 89 

ta effe queat. Taceo praele&iones dodtiffirnas no 
in Ciceronis folum Orationes,aliaque eiusScri- 
pta,fed & in quafcunque totius Philofophiq par- 
tes,praefertim in Rodolphi Agricolae Dialedtica, 
quse omnia in publicum dare lpfemet quide iam 
quieti fe compofiturus meditabatur , verum ali- 
ter DEO vifum.Vifuratamen&ipfaaliquando 
lucem,vbi vel ClarifF.Dodtiffimoque viro Dn. 
N.Barthero V.I.D.& Profeffori in eadem Vni- 
uerfitate Iulia,Bibliothecae autem Smidenftedia- 
nx, vt & matrimonij fauftiffimi fuccefforefpe- 
datiffimo , a negotiis publicis praeledionibusq* 
Academicis vacatio oportune eritsvelaliuseius 
Beneficiariorum quifpiam ea in parte officio fiio 
debitefataget.Haecitaquecum ad eumquodixi 
modumfefe habeant,naud immerito eiusme- 
moriam honoratam acerbamque effe cenfuit il- 
luftris Guelforum Poeta & Hiftoricuspraftans 
HENRicvsMEiBOMivs,quiOratorishuiusNa- 
taleslaudesq? digne profequens,Manibusillius 
magnifica Oratione parentatus fuit 5 illorum er- 
go honori & nos iufto aflfe&u indulgentes , tum 
in demortui, tum in parentatis exiftimationem, 
eam fubiiciemus, quod digniffima fit , quae & 

M Ma- 



9 o HJRTFIC SMIDENST 

Manesficmeritosiuftecelebret,qu£que & ipfa 
applaufu celebraretur ab omnibus. 

Parentalia 
HARTVICO SMIDENSTETO 

ORATORI FACTA PERHEN- 

ricvm Meibomivm Poetam et 

Hiftoricum illuftrem. 

*Ut nec adulari didici 5 nequefalfa cuiquanu 
Futilis affngo venali encomia lingua : 
Sic bene promeritis cafiarum munera laudunu 
Soluo libens jnagnasc^ animas 3 &lumina mundi 
Non humilis, necinanecrepas,fednumineplenus 
QjXCaoniisfidibpts Aterna inf&cula mitto. 

Vatibus hocpropriu eHh 'virtuti redderefama: 
Et calamos aptarefacris : qui degener ifiis 
Finibus excedit^prafcriptis legibus audax 
TJimfacit ,&fan£batemerarius inquinatartem. 

Simereor,pieta$<fe mihimeafubuenit 3 &mens 
Officiofa bonis, nuUiqueiniuria 3 Phcebum 
Conciliat: <vates vtcenfiarinter^ore 
sAltiloquo cathedras mouea, mihi carminis ufks 

Vmcus 



HARTVIC SMIDENST. 9 i 

TJnicus hic efto : meditantem turpia virtus 
c DeJerat,&fruftra Mufas in carminapoftanu. 

Nuc adeo^quanquainuit^Jacrymabile rurjum 
Ordiar autor opus : mallem hoc mefata 'vetarent: 
<i!Mallemaliosmecum:tuque h&cjuggeftateneres 
Amplius , o noftri lumen Smid e s te te Lyceu 
Chrifto aliter <vifum : necte tuaplurima virtus 
Subtraxit letho : communiafatafecutunu 
Quado ahternequeo exequiis decorabo Jupremis* 

<*At tu diuittbus iampridem clara Salinis , 
Clarior eximiaque Schola£$Japiente Senatu, 
L vnaebvr GApotens y Arttoi gloria traffus ': 
Tuftatuam molire viro^ tu nomen alumni 
Dulce tui£$partos nunquam obliuiftere honores. 
fn te vitam miit: tu tanto ciuefuifti 
J\£j)tior Surop&populis : tibi debetauiti 
Stemmatis exortum>maiorumqueinclytaftgna. 

Quinqueter exierantanatojicula Chrifto, 
Etfeptenniafex,fitres modo dempferisannos, 
Quando infans haufit grat&primordia lucis. 
flla dies praclarafuit ^felicibus aftris 
Et pojituccdipercommoda, vtexitusingens 

OM z Edocuit. 



S 2 HARTFIC. SMIDENST. 

Sdocuit. Puerum genitrix laffe imbuitalmo 
DotTrin&Jaluantis,&os animumque tenellt 
Jmpleuitpietatejacra : iamfigere grejfm 
jSQoueratj&plenasrcddebatpeffore ^voces: 
ErgofchoUdatur. lUtustumfienagerebat 
VVefiphalm veteri CosFELDAexvrbecreatus 
'JBathel ivs , iun&usque iUicoUegafidelis 
Lossivs 3 extremis Cattorumfintbus ortus. 
Hisducibusfidis indejefiisque magifiris 
Eloquiisanimumjacrisjoccdite verbo : 
Inftituit; mox doffrimgenus attigit omne 
Quantum &tas infirma capit :fiupuereco&ui 
Difcentem iuuenes atque tnutdere citatos 
^Pracocis ingentjnifks : quo reffiius tUe 
Ofienjum vefitgat iter: quoproniorinfiat: 
Hoc magis acquiritfibi praceptoris amorenu 
jB a thel ii: necemmintegrior <vel amatior alter 
&ftCilitu talis multis inuentus ab annis. 

Hinc/ubi bisfinos impubes egeratannos, 
T^o s ro chivm conuertit iter ,patruelis amici 
Iujfafequens : iUe interpres &pr&cofidelis 
jEtherulegismagna cum laudedocebat 

Vandd' 



HARTFIC. SMIDENST. 93 

VadaliciadripasV ARNi-.tibimagneP hilippe 
Qarus ob ingenium moderatu &mentis acumen : 
Tunc vbi opus pugnare viris* (fjoluere elenchos. 
JSfunc quofyfama ^vinjuperat perjj?ectaq^ virtus 
U^omen habetiqua voluit aquas vagus Albis, 

& Arctos 
DeJJpicit ejfujas truculenU Balthidos vndas. 
Hocpr&eunte viro Smidestetvs inintima 

fifi. ,. 

^Proripuit Sophu penetralia^haufit auitas 
ftalUflorentis opes : hoc indice Graiurru 
Exiitin campos£$ne£lareproluitora 
Socratico : tibi plura tamen diuine Bvreni 
Debuit: Oratortu maximus 3 &mulusillis, 
Quos tulit AvGvsTipoUens virtutibus muiru. 
TV duce barbariem crajfosc^ Rhod vntia mores 
Dedidicit ,ccepitque loqui,quod<s5%Cintias Andif, 
^iftolle quodArpinum,quodaquoJitsSulmopro- 

baret. 
O patrU Jacer ,e vrbis honos , te VVestphala 

tellus 

Sxtulity&tantoillujlremjeiaffatalumno. 

cm 3 rt 



p+ HARTFIC SMIDENST. 

Vt RHoDiitxcoluitCicERONEMcuraMo- 

LONIS, 

Et cafiumpatefecit iter>quodducit adarcerru 
Flexanim&^Peithus^ficimperwfa TSvreni 
Sedulitasgeniu Ha r tvvic iformauitadvngue* 
Gfu&pr&cepta dabatfinior^qm <vocefonabat 
Nefiona,oracloruminfiarfiudiofa iuuentus 
Admiratafuit venerataque: in omnibus vni 
J\Qemo tamen nofiro aqualis: catus ille magifiri 
Scrutariinuenta atque Ariadnes crederelmum. 

Hic etiam inuenti patrm qui verbere lingm 
Eloquij ' curasfienles &cajfa notabant 
(fcepta rei : quibus ille locumfiforte dediffet, 
^nter confultos Themidis vigmjfet alumnos, 

<zfflrNSiNGEREtibij>ar,aut BoRCHOLDE:Sed 

ardens 
Jngenium, Tvl l ifacundia, & > impetus acer 
Qvintil ia ne tuus rapuit : <vos effefciebat 
Artificesfandi : <vobis haurire magiftris 
Eloquijfatagebat opes : nil dukius ufquam 
SJfe ratus ,dignumque magis vernantibus annis. 
Pnma rudimenta£S 'duros fuperauerat orjks, 

Fide- 



HARTFIC. SMIDENST. PJ 

Fidebatquefebi 3 nec, vt ante,premebat inaudax 
Omnia,qm vigilans multis procuderat horis : 
Sedcertare alii$,palmamque ambire theatro 
feudice^a dottapoteratfeterare corona. 
Ergo Leucoreum gaudensfeeflinat ad Albim, 
JSlamq^ ibi doflrwa emporium , cafl^paUflram 
Virtutisnoratflorere,<ifflELANCHTHONis arte 

8tfludio iUuflrem : cuiprouida cura Iehoua 
oAddideratfbcios operum,comitesque laborurru, 
^Ujnsemivm^Esromvm^ve & 'paruum cor- 

pore Ebervm, 
^Pevcer VMgvE grauem : iUorufudorib. Argo 
A.lbias antiquos iterum inflaurabat honores 
Tiphyos occafeu Ufeos. Quod mente petebat 
Levcoris exhibmt docili fececunda Sophorum 
E cathedris inuentafeonans : hlc inuiapridenu 
Doffrinarum adyta > &feontes luftrauit amce- 

nos 
^Peruigil: hlc omnesfeeliciterattigitartes, 
Sxcuflitque libros ^veterum^quos Gr&ciafeelix, 
Quos Latium claras lucis produxit in oras. 
Semper adeH dubiic^ regit moderamine grefefeuf 



9 6 HARTFIC SMIDENST. 

Ilie c Rrate(ile& Vincentivs vrbisalumnus. 
Huicfefe Albiacis commiferat aduena ripis y 
Fcecundum ingemumfacundaque labra docentis 
<3XCiratus : nec e vanafidesfelicibus huius 
(tAdiutum monitis fuperaffe Heliconia Tempe. 
Quattuorimplerat *vit&fexennia,mitram 
Cum meruit: quafudores penfauit honefios 
Ordopatrum :focws inter,qu&plurima turba, 
Primus eilocus£$prim& datapr&mia lauri 
Remperagente Osio: quem Phcebifionde reuin- 

ttunu, 
fnter honoratos numerat Germania vates. 

8x iUo inuenitfamam> ccepitque docere 
Qurtprius audieratjnemorify in mente tenebat. 
Ghttcquid Aristoteles, quicquidmonumen- 

taP latonis, 
Dicendifuper arte notant : qu&cunque reliquit 
jEneadisF akivs, Fabioque augufiiorVrbis 
Summushonos Cicero <venturainfacularnifit, 
^Priuatim expofuitrudibus. 'vagafamaper^urbes 
Difiulit h&c,aulafque ducum .fiorere potentis 
Ingenijiuuenem,quo nonfacundtor alter 

Pu/pitx 



HARTVIC. SMIDENST. 97 

^Pulpita confcendat : quem concio totafiupefat 
%Ji tacita rapientem animos ,atqueimpeteforti 
Ducentem quocunc^ velit.quis credat?adArEtott 
T^umor iit 3 qua Sarmatu vicina Bor vssvs 
Arua colity Scythicoque educitjuccina Ponto 

H&c regio diues pecorum, ditifiimafrugunu, 
Plenaquepijcofis lacubus , <^Ca s o via quondam 
Jmperia agnouit :Jedquodportenta Deorunu 
Barbara adoraret: quodChrifio templa negaret, 
IJicinis inuifafuit : quos a^Carte cruento 
J^Qonfemelinuafit, delubraqueperdiditigni, 
Oppidaque euertit: tandem viffricibus armis ■ 
(fandida qui geftant s5%Cariani palliafratres 
Subiecerefibi^Chrifio adduxere 'Boruffos. 
J\Quncibi barbaries omnisfublata/vigetque 
Reliigio in templis.nec defuntpr&mia Mufis. 
HocALBERTEtibidebeturMARCHio 3 Achillis 
^Teutonici generofe nepos : tu bellafugafii : 
*Tu labem 'verbo aJf?erJam,RomanaqueJacm 
Heimultum damnoJapiis y impunetulifii 
E medio :fub te dottrina ejfloruit omnis, 

fngenia &quaMtprecium, tffauor extudit artes. 

N fortH. 



pS HARTVIC. SMIDENST. 

Fortunate fenex ergo tuafama manebit, 
Bregela dumpifces,dumfaccina Pontus habebit. 

'Trinapis accitu tanii >quo fantlwr alter 
J\fon erat ,Hartuicm caro difcefit ab Albi 
Fruftiacam <vi(ums humum : <via longafubinde 
T&dJagignebat mmiumque remotapaternis 
Sffe 'vtdebaturlaribm Ducisaula Borufti. 
ft tamen accelerans &ffefaftidia 'vincit. (ipfum 

Vtviderevirumproceres JvLonsqve audiit 
Regivs orantem,placuitfacundia,&alm& 
Frontis honos morefquepijgeftusquefeueri. 
J^Qec morapropitufumtu conducitur auU, 
*Ut cathedram Rhetor teneat >collapfaque longis 
Diftidiisftudia£S 'pene ] effugientiaftftat. 
Trafuit huic Spart& denosfeliciter annos : 
(foUapfimque SchoU ^vigilinftaurauithonorem 
Qua licuit,non qua voluit : difcordia multunu 
Obfuit£$fumptos elifit miopua Ubores. 
Tacisamans Orator erat Jantifque dolebat 
Gymnaftidamnis,qu& continuata malorunu 
zDucebatferies : cumque inclinata videret \ 
Omnia£$informes tantumfuperaffe ruinas, 

OfUuit 



HJRTFIC SMIDENST. p 9 

Optauitmigrare loco :fimollioraura 
Cammodim darethoffitium.Iam IvLiAfiabant 
<zAtria,& antiquas aquauerat 8 l m vs Athenas 
Barbarie excujfa : iamflruEtifama Lycei 
fbat adextremas Europa diuitis oras* 

Saxoni&fortuna recensgeminataque virtus 
Ha r rvi c o pergratafuit : quiplurimafecunu 
Exigere^&cafus ccepitfieifarefuturos. 
O nuncfata meisnon defint inuida votis, 
Propofitumque iuuetfors lenior : ille quietenu 
Promittit locus. EnpatrUviciniorvrbi, 
CSQatalimeiunget agro:dabit ejfe propinquunu 
Ro sro c h 10 zJXCufiscfetuis pater A lb Lquidopte 
oJtitaipts vtroque mihi? niliam deprincipe dicam, 
oAufbice quofehx affurgit f vl ia. is acres 
*P acificus fuperauit auos 3 atauofque : quis illi 
Deferre officium atque operam condicere nolit ? 
t^fcCepr&faga iubet mens exffe&arefalutenu 
Saxonide in terra: videormihiteffa viderc 
fulia^ ardentt cathedris infifieregrejfu. 
Profberet augurium omnipotes >omencLJecundet. 
Taltafecumagitans fiem concipiebat opimanu. 

N 2 Intercs 



ioo HARTVIC. SMIDENST. 

'fnterea Gvelfa conjultabatur in aula, 
IJnde vocarentur virtute ^nomine clari 
Doctores : quibus ojficiumpartefique docendi 
(Jommitti tutopojfent: ambire videres 
(Jertatiminnumeros :Jed> qu&prudetia Gvelfi, 
Qu&pietas 3 elegit eos,quibus optima cura 
*]^lligio > necfiffafidesfimulatacj f virtus. 
^Tunc quocLPrufiiaci opportunementiofiaBaeH 
€ ]{hetoris 3 ingenio,do£trina, e vJuque ^valentis* 
Sxtemplo afjenfitprinceps 3 patrefique Lycei 
*Unanimes,mifiisque accitur vtrinque tabellis. 
Taruit ille libensfiauumque accefiit ad Ocrim> 
Flore uirens &ui£$melioribus integer annis 
Hic quocfe demeruitprocerumcfe Ducisc^fiauore y 
Ofificiumque iniitpaffa mercede. Quis autem 
8numeret quibpts ille modis,qua tuuerit arte 
JncrementafichoU ? vospulpita 5 vos ego tefies 
Scamna *voco 5 vos Palladtj laqueana nojiri. 
Hicfitetityhicgrauida vibrauitfiulmina lingua 
oAttonitosfieriens ammos : hic audiit tUum 
sJtfufiagetes Guelfius cumjemideo comitatu, 
J^Tobiliumcfc animofia cohors : hic neftaris vber 



HAKTVIC SMIDENST 101 

sJXCettifluofquefonosauidis bibitauribm hojbes. 

Nec contentm erat veterumpracepta iuuenta 
Trodere.quodmultisfatis es~t : imitatio cordi 
1)nafuit : cui qua licuitfiudiojus inh&fit y 
Legitime tamen & > dextre : namf&pe ^videmm 
Jnjubidos quofdam, &folid& nihilartis habentes y 
Particulasveterum euulfas ,&fragminacarpta 
fnfarcirefuiscentonibm. o mihibilerru 
ZJt mouct/vt rifum ciet hoc: fic purpurapanno 
oAJfuitur: ^vilificclauditur 'vmolamna* 

§luanto reEtim hic/veteru quifiripta reuolues 
Compagem totamprimum : moxfngula membra 
Dadalea refoluta manu dijcufit, &acri 
fngenio aduertit,qua viyqudue arte coijfent : 
Qm nexus ratio : quagratia : difolor vnde 
Ornatus ,mollifque decor :frutatus advnguenu 
Omnia^materiemfbi legit^artepenta 
JEmulm exprefit operisformamque modumc^ , 
Sfftgiemcfo nouam exhibuit: quadaedidit horum, 
Gfiudam alijafferuant: mtrum vtjyfiemate toto 3 
U membrisreferat cauta CicERONisamufim. 
Hoc ille inuentoplacuitjuuenumquefequaces 

N 3 Impulit 



io2 BAKTVIC. SMIDENST. 

jmpuUt his animosfecitque e utrec r iimirent 
Omneperautorumgenm , &fuacomodaferrent. 

Cztera qu&fecitlaudem meruere,nec vUi 
Difflicuere bono :ficongrediente Senatu 
Exponendaforetfententiajiberab omni 
<tAffecT;u rejponja dabat jiuUumquepremebat 
fnuidia : inpnmis quantumfas illudagebat , 
%Jtpatribmfum efjet honos£$debitafacris 
Ghtamlegumprafcripta volunt dignatio fceptris. 
Ipfe magifiratmfine cnmine gefiit > &dquis 
Legibm infifiens oblata negotia dextre 
Compofuit: lucrum nunquam captauit auarm. 
J\Q?n illum ambitio torfit ,nonfaftm inanis > 
Stultorum commune malum : deli&afateri 
Errorefquefuos aliisque ignofere noraU 
^Difitdiis inimicm erat^qu&glifcere cernens 
zArguit Gjficijimmemorespacemque reduxit* 

Jnteriormoratafuit^moderataq^ <vita : 
Intraluxuriemfordesc^. Sedomnia vicit 
(foniugium concors mdefiexumque : quodetfi 
ZN^uUa coronauitfoboleSytamen arclm vtrinci 
Manfit amor, viguitquefides : in compare virtm 

Vlurima* 



HARTFIC SMIDENST. ioj 

JPlurimaJaudatus^pudor votum^ marito 
Obfequiumfobolisdefiderium omne rependit 
Sollicito.^mdnotaferam ? quidtenuia 'verfk 
Profequar ?6 tales <videas modo Iuliaplures ! 
Ofimiles iUiinuenias ! Tria luftra duafque 
Egerat his terris mejfesjamque improbus illi 
^PauUatim attereret vires &robora languor, 
In patriamftatuit migrare , & dulcibpis lUic 
oAUoquiis mulcere animum, dilataque multum 
Duc cre adoptatumgrauiora negotiafinenu. 
%Jidit amicorum vultus :gratifima vidit 
^Coenia^optata recreauit membra quiete 
Gfmntum opw.hiciUufanum, &niltale timente 
Fatorum ftries &ineluc r tabilis hora 
Obruit. heupaucas intra,quis crederet ? horas, 
IJixit &occubuit 5 cum nec 'veftigia morbi 
TJUaforent mortem inuenit:feuprofiuus humor 
fncubuit cerebro y gelidusque oppleuit inanes 
%Jentriculos :fiue arciato claufoue meatu 
Spiritus adcerebrum ajfurgens e corde refedit : 
Sripuitque omnem neruis in corpore moturru: 
Qaufaparum nota eft 5 iB vni cognita, noxas 



ut 



n+ HARTVIC. SMIDEHST 

Quimorbis &morte premit,quique omnia nouit. 

I nunc^demens rebus confide caducis, 
Qaniciemque tibi ^multos promitte Decembres, 
Nilftabile hic, nihiUternum , nildeniquetutum. 
Tunc vbi cura minor lethi , cum credulajpebus 
dAffluit^nuUasmetuitfiducia clades 9 
Fata "vocant^metafque dati contingimus &ui. 

At quaquamh&clethi fyecies triftiftima nobis 
Jncutit horrorem meritb^perfundit amaris 
Sollicitos lacrymis :faluum tamert effe^pie^ 
%)iuerecum Christo nemo dubitauerit : illt 
(fredideratfefe hinc abiturus,&omine quodam, 
Qeu rvit&fatur&morti vicinus, adaras 
nAftitit 3 &Jupplexfuprema viaticafumfit. 
Quinetiam myft& tacito qua multapremebat 
Pecfore detexit lacrymans 3 fidumquepopofcit 
Qonfilium comitefque preces i^mutua vota. 

Vixit, Christe tibi,<vitam tibi reddidit <vni: 
%Jnde igiturformido mali?feu viuere detur, (mus 
Siue mori.CHR is t Tjum 9 :hoc duce£S 'aujpice ini- 
tfftCortis iter: quacunc^premat, nexu illa refoluit 5 
Nilnocet : aChnftinutu mors vitaque pendent* 



mc 



HARTFIC SMIVENST. /oj 

H&ccollega tibiyhAcfratercariflimeJuffu 
Saucius &caju nimium concuffusacerbo 
Sxequiisfacrata pio de more coegi : 
SuffciatJludium rectis^honefia <voluntas: 
JSfilmoror inuidiam:tunc >cum mihifoluerit olim 
oJXCunus idem vates aliquis: cum lucidus vltro 
Terujam terrarum animamjujceperit &ther y 
sfftCaior ero y meritofque dabit mihi liuor honores. 



\ 

■ : 



o 



toS 



XIIII. 




Lazius JrListoriam Kgjuma Uuoum^ rcccnjcns , . 
_s£JTocius 'VLpcU Rggibus & DuciJmrt 






to? 





VVOLFGANGVS LAZIVS 

Hiftor. C&Jareus&MedicHf> 

Olfgangvs Lazius natus eft Viennc 
Auftriae anno i504.Patrem habuit Me- 
dicin^ Dodtorem &Poliatrum Simo- 
nem. Fuit & ipfe Medicinse Doc5tor,& 
excellens Philofophus, inprimis verb Philiftor & 
Polyhiftor maximus? Scriptorque rerum Roma- 
narum & Germanicarum celeberrimus. Vien- 
nampatriamfuam adeoque totam Auftriamfi- 
deliflimeilluftrauit,atq$ omnem antiquitatem 
indagauit folertiffime. Ob qu# tam praxlara 
eiusmerita & egregia animiingeniiqjdonaFer- 
dinandus Caefar aug.non modointerConfilia- 
rios fiios eum annumerauit, fed & in Equeftrem 
ordinem eundem euexit5 multisqueinfuper aliis 
amplis honoribus nobilitauit. Tandem diem 
fuum obiit Quinquagenarius,in patria, Viennae, 
Anno falutis 1555. Scripfit rerum Viennenfium 
comentarios in libros quatuor diftindtos. Com- 
mentariorum Reipubl.Romanae in exteris pro- 

O 2 uinciis 



M VVOLFGJNG LJZIFS. 

uinciisbelloacquifitis conftitutae libros duode- 
cim : traduntunn hoc opere limitumomnium 
reftitutiones,praetoria,Magiftratus , munia, tam 
militariaquaciuilia a fummisadinfima,exerci- 
tus , militumq, genera vniuerfa , Legiones quot- 
quot Romanis vnquam fuerunt,coiiortes, equi- 
tatus , claffes , naualia , ftatiua , coloniae , munici- 
pia, ornamenta, fignaquepace &bello expreffa, 
veftimenta omnis generis & armasritus denique 
cun£ti,ludi & facra,&c. opus quod totiu^ veteris 
Hiftoriae fundamenta , nodos, admirandumque 
ac ingens quoddam velut alueare compleftitur. 
Idem edidit Chorograpbiam Pannonise. Praeter- 
eacSfcripfitDecades duas devariarumgentium 
immigrationibus in Illyrici occidetalis tradhim, 
in quo hodie Auftriacae inferiores prouinciae fi tx 
fiint. Idem libros fecit aliquot de rebus fortiter 
fimul ac feliciter geftis a FerdinandoRomano- 
rum rege,in Vngaria,Bohemia & Saxonia,in quo 
opere fimul etiam Maiorum eius fiicceffiones 
tontinentur.idem cum domino Lucretiocon- 
fcripfit explicationem in Aluearium antiquita- 
tis,id eft,imagines & numifmata antiqua, ftudio 
Ferdinandi Romanorum Regis colledta 5 quae o- 

mnia 



VVOLFGJNq. LAZIVS. io 9 

mniacii aliispluribuspofteritatideftinauit. Ha- 
buit idem authores vetuftiflimos , quos ex vetu- 
ftionbus coenobiis Auftriae vtriufq? 5 Carinthiae, 
Stirix, Cilij, Sueuiae , Heluetiae, Brifgaudiae, Alfa- 
tiae,Suntgauiae &Nigrae fyluae inter tineas non 
fine fitu & literaru ia£turaha£tenus delitefcen- 
tes coUegit manufcriptos, eosq> in vfum reipubl. 
literariae tvpis excudendos amicis (cumadpro- 
paganda ftudia literarum natusfuerit)lubenter 
communicauit. De aliquotgentium migratio- 
ne,fedibus fixis,reliquiis,linguarumque initiis ac 
immutatiojiibus & diale&is Iibros duodecim 
fecit. Commentariorum in genealogiam Au- 
ftriacam libros duos.EiufdemCatalogus partim 
fiiorum , partim alioru fcriptorum nuper inuen- 
torum editus eft Viennae. ScripfitDeclamatio- 
nem de artis Medicinae praeftantia & dignitate, 
habitamin renunciationeDodroratus Ludoui- 
ciMarpegij. AbeodefcriptiuiideCommunio- 
ne, ite 111 Caroli Magni Imper. Roman. aliorum- 
queincerti nominis fragmentadeveterisEccle- 
fise ritibus ac ceremoniis funt edita. item com- 
mentaria eiufdem rei um Graecarum, item tabu- 
ladmperatorum in xtc extantium adhibitanu- 

O 3 mifma- 



!T0 



VVOLFGJNq. LAZIV& 

mifmatum interpretatione.Regni Hungariae Ar- 
chilogiae libri,de quibus pnmus tatum extat, qui 
continet defcriptione Hungariae montium , val- 
lium. Libri tres continuationis Smalkaldenfis, 
conftantesex fragmentis&admiffariis. Piftura 
fiue Mappa in qua delineatueft bellumgeftum 
ab Imperatore Carolo Quinto aduerfiis Smal- 
kaldenfes in Bauaria. Liber folennitatum trium 
coronationum D. Max. 1 1. in fol. 




/// 



tl2 



XV. 




Photbus utrunth tibi dcdordt Vi\JJl/\i\I.E,, cem&nA^ . 
^jAlrtc Jimul vollcs _, vtzonts « #rt£ Jimxd 



r^ c,v; : r v ^ x c v j A jj L ^ 





fOACHIMVS VADIANVS 
afftVedictis tfToeta &Orator. 

Oachimvs Vadianus Sangalli 
oppido Heluetiorum natus , Poe- 
ta fuit excellens, ad haec Orator & 
Mathematicus ac pr^fertim Geo- 
graphus exa&iffimus,quod fcri- 
ptisinea difciplina librisluculen- 
ter demonftrauit. Denique Medicinae Doftor 
praeftans fuit,&publice in ea facultate laureolam 
& infignia adeptus eft Viennae Auftriae. Fuit prae- 
terea eaprudentiavitaeque integritate praeditus, 
vteipatriafiimmum magiftratum vltrbdetule- 
rit. Qujn & Theologus fiii feculi eximius erat,& 
complures libros fcripfit atque edidit contra En- 
thufiaftas fiii teporis. Scripfit item de Sacramen- 
tis fidei Chriftianae opus paffim celebratum , ad- 
eb vt lume omnium difciplinarum clariffimum 
extiterit. Tandem fuarum virtutu gloria fruens, 
iam fcnex placidiffima feliciffimaq? mortebea^ 
tam fiii memoriam reliquit , e viuis excedens an- 

P nofa- 



§14- JOACHIMVS VADIAN. 

nofalutis 1 5.6.1. Isinlucemedidit carmen delau- 
dibus Caefarum Friderici 111. patris&filijMaxi- 
miliani. Epitaphium Rodolphi Epifcopi Herbi- 
polenfis 3 &c. Eclogam cui ti tulus Fauftus,contra 
inuidos quofdam. Elegiam de Vadianorum fa- 
miliae infignibus, aSigifmundo 1. Rom. rege do- 
natis, ad Melchiorem Fratrem. Elegiam qua cer- 
tame fiium cum morte defcribit,& Oden in lau- 
dem Dominicae refiirredtionis impreffam cum 
Arbogafti Strub. Glaronefij Heluetij Orationi- 
bus, &verfibus quibufdam, Syluas delaudibus 
patriae ni fallor inlcriptas. De poetica & carminis 
ratione librii ad Melcniorem Vadianum fratrem. 
Commentaria in libros 1 1 1. Pomponij Melae de 
orbis fitu 5 adiecftis Iocisaliquot ex commenta- 
rijs fiimmatim repetitis & obiter explicatis : in 
quibus Ioannes Camers in Enarrationibus fiiis 
inSolinum abeo diffenferat.ItemEpiftoIamad 
Rodolphum Agricolam Iuniorem Rhetum fcri- 
ptam,vbi explicatur locusapud PliniumdeDo- 
drante&Pygmaeis, de Iongitudine Gabbaris, & 
quid fit vncia apudeunde.Locus Perfij ex Saty- 
ra 1. de lacu Acronio & Veneto. Locus Lucani ex 
Iib.6.deDorio.LocusVergilij exprimo Georgi- 

corum 



JOJCHIMFS VJDIJN. ny 

corum dc Vertice auftrino Scholia in fecundum 
C. Plinij libru naturalis Hiftoriae. Epitome trium 
terrae partium Afias , Africae & Europae, compen- 
diariamlocorum defcriptionem continentem, 
praecipue quidem quorum in a&is Lucas,paffim 
aute Euangeliftae & Apoftoli meminere , additis 
quibufda tabellis Geographicis. Aphoriftnorum 
libros fex.De conftderatione Euchariftiae.De fen- 
tentijs videlicet fiiper hac re cotrouerfis.De facra- 
mentis antiquis &nouis,deq$ verbo,fymbolis & 
rebus.item devero vericorporis dominiefurde 
TranfTubftantiationis dogmate , & veritate cor- 
poris Chrifti humani. Praeterea qualis fuerit ritus 
ccenae veteribus : rurfiis per quos,quomodo & 
quibus temporibus is ceremoniarum acceffione 
au6tus atq$ imimutatus fit. Orthodoxam & eru- 
ditarn Epiftolam , qua explicat quaeftionem, an 
corpusChriftipropter coiun&ionem cum ver- 
bo infeparabilem,alienas cum corpore conditio- 
nes fibi fiimat. AdD.Ioannen Zvviccium Con- 
ftantienfisEcclefiae paftorem Epiftolam, inqua 
poft explicatas in Chrifto naturas diuerfas,&per- 
fbnamexdiuerfis naturis vnam,IeflimSeruato- 
rem noftrum vel in gloria veram efTe creaturam, 

P 2 tum 



u6 JOJCHIMVS VADIJN. 

tum oraculis fcripturarum facrofan£tis , tum iri- 
terpretum Orthodoxorum authoritatedocetur 
& demonftratur. Praeterea Antilogiam ad D. 
Cafparis Schvvenckfeldij argumeta,in libellum, 
qui ab eo Summarium infcriptus eft, colleftam: 
quibus Chriftum dominum in gloria receptum, 
amplius creaturam nullomodoefTe,contendit. 
Pro veritate carnis, triumphantis Chrifti, quod 
ea ipfa,quia fadta eft & mane t in gloria, creatu ra, 
hoc eft, noftra caro effenon defierit,anacepha- 
Ieofin,fiue recapitulationem, vbiqusedamam- 
plius explicantur, & quae multis ante expofi ta fu- 
erant, breuiffime repetuntur. Contra tredecim 
infignes CafparisScnvvenckfeldij errores,deCo- 
feffione, &gloria Chrifti, quos partim primus 
introducit,partim veteres renouare conatur,ger- 
manice. item aliud opufculu Germanicefcriptu 
cotraeundem Schvvenckfeldium , Chriftum in 
gloriacreatura amplius negantem, pereruditos 
quofda fratres ex fuperioribus Ioachimi Vadia- 
nilibris congeftum: Confilium contra peftem 
editum. 



ii7 



P 3 



tiS 



XVI. 





HENRICVS qMEIBOMIVS 

Poeta ^Hiftoricm in illuftri Acade- 
mia Guelforunu. 

.Enricvs Meibomius natus eft 
Lemgoiae in VVeftphalia , patre 
Martino Meibomio,verbi diuini 
miniftro,&matreAnna Ioannis 
Dreieri Doftoris Theologi , & 
Superintendentis Ecclefias Min- 
denfisfilia. Anniistumerat a Chriftonato 1555. 
4.Decemb. Initia pietatis &literarumdidicitin 
Schola patria fub praeceptore BernhardoCopiv, 
quipofteainAcademiaMarpurgenfi cumlaude 
docuit. Adolefcens miftus eft Brunfuigam : vbi 
integrum quadriennium hsefit,nad:us hofpitem 
& patronu bcnigniflimum nMartinumthem- 
nitium virum incomparabilem,exhuius cofilio 
perluftratis nonullis Academiis Helmftadij fiib- 
ftitit:namibirecens fundauerat Academiamil- 
luftriflimus Brunfiiicenf Dux Diuus I v l i v s. De- 
dit hic operam Philofophi^ & Theologise etiam, 

quod 



m HENRICVS sMETBOM. 
quodpraeceptorcs haberetmagninominis Hef 
hufum,Kirchnerum>Hofmannum, &alios. ibi- 
dem anno i^sogradu Magifterij Philofophici or- 
natuseft:& triennio poftAcademiaid vniceex- 
petente demandatur ei Profeflio Poetices&Hi- 
ftoriarum : quam cum laude diligentiae hucufqs 
tenuit. Secutum deinde matrimonium cum So- 
phiaBohelia virgine honeftiflima,quod concors 
fuit&foecundum. SubannumChriftii59o. qui 
erat ei Clima6tericus,ab inuicftiflimo C^fare Ro- 
dolpho ii. Rom.Lnp. reuerendiff. & potentifli- 
moprincipe Henrico Iulio Epifcopo Halberfta- 
dienfiDuceBrunfuicenf&Luneburgenfinego- 
tiuadiuuante,Laurea poeticadonatus eft, quam 
Praga ipfi miflam multi clariflimi per Germania 
viri gratulationibus profecuti fiint. In Academia 
honoribus magiftratuum omnium iteratbper- 
fundtuseft. Vtranqueprofeflionem concernen- 
tia non paucaopufcula edidit, quae Helmftadij 
primum exprefla, alibi deinde recufafimtplaera- 
que.inhisfiint: 

Poemata aJXCynfngericotteEta &correBa > ad- 

dita Tanegyrico de <t7ifVynfngerommfa- 

milia. 

Paro- 



J2J HENRICVS sMEIBOM 

^Parodiamm Horatianammfarraginesqua* 
tuor. 

Syluarum libri T)uo. 

^Agalmatum vnus. 

sAnagrammatifinomm Vnm. 

Centonum Vergilianomm libriduo. 

Genealogia ducum Brunf&Lun&b. 

^Poematia de reformatione Helmfiadienfi. 

de Henrico Leone ^Duce Saxon. QfBau. 

de Hermanno Tulichio. 

de Hartuico Smidenfieto. 

de Regibus ^Dariu ZtfOldenburg. familia. 

Jtem Elegia, Od& &6j?igrammata infinita. 
Quae omnia vna cu Orationibm funebribus Di- 
uo Iulio piae memorise confecratis in lucem con- 
iun&adabuntur. Pr&terea inSleidanilibmmde 
quatuor$Monarchiisnotas fcripfit* FefiumRu* 
fum recenfuit ^illufirauit. Chronicon Hierofo- 
lymitanum appendice Chronologica auxiti&Hi- 
fioriam Trufiicam ReinecctjGermanicamfecit. 
Nunctotuseft in conquirendis fcriptoribusSa- 
xonicis vetuftioribus , quos no paucos habet ex- 

Q^ foiptos 



J22 HENRICVS <MEIBOM. 

fcriptos cx menibtariis tnann propria & comen- 

tariis illuftratos.Prodibunt illipropediem &fun- 

damen ta Hiftoriae Saxoniae aperient. Ex his fant : 

Gobelini^PerJomz Cojmodrorniurru. 

LeonoldiNwfyoutfhiJioriaQomitu deMar- 

ca. 
JoanisSfhiphoumChrmicm Oldeburgmfi. 
H^rmarini de Lerbeke Hifioria Qmit&nu 

Sfihawenburgenfiurru.. 
$3tiC Iufiini Lippifiorium , hoceft, ^Poemade 

Origine ComitumLippienfiunu. 
Srtyyini SrtwanniChronicon Spijcoporum 

OJhaburgenfiurru. 
sAnnales Mindenfes anonymifiriptortj. 
Item bellum Saxonicum gefium aC ar °l° *%£- 
contra IJVidekindu Saxonem, excerptum 
^Joanede SJfendia &Henrico deHeruor- 
dia.. 
Haec omnia hadtenus nondum edita, vnacum 
y.axiisappendicibus^diplomatisjepitaphiisjinfcri- 
ptionibus/ragmentis,&c;. fuo tempore exibunt, 
de^3 amore Meibomij erga patriaru luculentum 

tefti- 



HENRTCVS <MtEIBOM. 122 

teftimoniumperhibebut.Faxit DE VS vthofce 
laboresextraordinarios feliciteradfinem perdu- 
cat. Idcm ei principis flii opt. benignift patroci- 
nium &c tutelam ac honefta in Academia ocia 
clementiffime conferuet. 



o. 



124- 



XVII. 




[I}jmji!ii]'||!|i[| i | ' n i - ' ; 'i iuicj || \\\\m\\\\ |||| . . i 

Primus Kobanus vxtri/s jui Lujit itv Oris , 

TJir Jimul C?" TJates ovtimus illc Jtut 



, :,;:.v:r\.: :.:: [ L^,!±:-:.vjy...".i'i '.;.,:...■..>.. :.L':.v.v::J:i;; r :f/ l iVl: i TO 



3» 




sgEisHra. 




H E L I V S E O B A N V S 

HeJfusPoeta. 

E l i v s Eobanus HefTus, in Haflia 
TragoGomum patria habuit,na- 
f tusanno i48 8.Virmagnavi&a- 
* nimi & corporis praeditus , primb 
inpatria&Francobergae oppidis, 
bonis literis egregie eruditus fuit. 
Deinde Erphordiam tanquam in celebre Mufa- 
rum Emporium cocedens omnes ibi ftudiorum 
honores confecutus eft ob fummi ingenij, do- 
itrinaeque percultae & virtutis praeclarae excel- 
lentiam. DocuitautemErphordiaetumpublice 
tum priuatim,docuit &Norimbergce,& tandem 
in Vniuerfitate Marpurgenfi , quibus fane Scho- 
lis eximiam plane operam nauauit : Mufarum & 
Gratiarum alumnus deuotiflimus. Vnde non 
iniuria fui feculi Poetarum princeps & Rex nun- 
cupatus fuit.Is mulris praxlaris ingenij flii elabo- 
ratis monumentis ,in quibus velutigemmapre- 
ciofiflima eminet opus illud PfalmorumDaui- 

Q_ 3 dicorum 



uS HELIVS EOBJN. HESS 

dicorum vere ftcrofiinftum^quavelvnooperc 
fingularem fibi Ipem&fiduciamdittin^ grati# 
atqs beneuolentiae comparauit, pofteris vero ad- 
mirationem fui &caritate reliquk flagrantem? 
tabifico morboconiumptusObijt in.Non.O- 
<5tob. Anno Chrifti 1 5 4 o. aetatis 5 2.Scripfit farra- 
gines duas poematum, in quibus funttfucolico- 
rum Idyllia. 17. cum argumentis &annotationi- 
bus. Heroidumfacrarulibritres. EpiceeEacIara- 
rum virorum : Syluarum libri nouem,in quibm 
plurima&varij argumenti Epigrammastaaddr- 
uerfbs fcribuntur. Vrbis Norimbergae&omni- 
um eius fpe&abilium partium ac ^edificiorum 
defaiptio,Expeditio&Vi<5loriaVVirtenbergen- 
fis in Sueuis, Principis Hefli. Colutbi de raptu 
Helenae & iudicio Paridis poemation traslatum. 
Loci homerici infigniores verfi : nempe Clypeus 
AchillisrMartis & Veneris adulterium rEquus 
Troianus : Horti Alcinoi. Therfites. Vlyffes & 
Menelaus : Syrenes , Ate , Litae , Equi Achillis , E- 
iufdem hafta, Thamyris, Ceftus Veneris : Moly, 
Nepenthes,Praecepta falubria carmine elegiaco 
fcripta: fiueliber debona valetudineconferuan- 
da: Elegiarum libelli : Homeri Ilias latinis ver- 

fibus 



HELIVS EOBAN. HESS. 127 

fibus Heroicis reddita cum Cafparis Scheti Cor- 
uini Mercatoris Antuerpiani carmine ad Eoba- 
num Heffum : Theocriti Idyllia 3<Uatino carmi- 
ne reddita. Fi<5taEpiftola Maximiliani Imperato- 
ris,qua refpondet carmine ad Epiftolam Italise ab 
Hulricho Hutteno fcriptam, poteft autem refer- 
riad Heroidum Epiftolas.Salomonisprouerbia 
& Ecclefiaften carmine & paraphrafi reddidit. 

f>reculam ad Chriftum fecit.Hymnum pafcha- 
emiuuenisolim faipfit:Scholiain Bucolica& 
Georgica Vergilij fecit. Item Epiftolarum famili- 
ariumlibrosn.quibus nonmodb vitaillius,fed 
& aliarum rerum defcriptiones pulcherrim$,fci- 
tuqsdigniffimae continetur,abinitio librihabe- 
tur carmenElegiacum Iacobi Micylli,quo vitam 
Eobani defcripfit. Pfalterium Dauidis,cuius fii- 
pra meminimus, totum Elegiaco carmine ex- 
preffit,quod cum annotationibus Viti Theodo- 
ri aliquoties imprefTum eft.edita eft & Eobani 
explicatio intabulam Ioannis Murmelijderati- 
one faciendorum verfiium.Item Epithalamion, 
feu ludus gratulationis in nuptiis & receptione 
infignium Dodtoratus iurium Iufti Studxi. Epi- 
cediu in Erafmum. CarmendelaudeGymnafij 
literatorij Erphordienfis manufcriptum. 



XVIII. 







DocU ^efenbecL Iuns ivuvru ' J dccnios , 

Tc nemo hoc docuit redtius aut melius . 




oMArrHJEVS VVESENBE- 

cius Iureconfultm* 

A t t h je v s VVefenbecius Antuerpiae 
celeberrimo Euiopae Emporionatus, 
familianobili &patriciaanno 1531. Is 
fub Gabriele Mudaeolurecofultodo- 
ftoreLouanij egregie & eruditus &publicepri- 
uatimque exercitatus, pofteaquam ad fummam 
Iuris ciuilis, & ad perfe&am rerum diuinarum 
humanarumque fcientiam , ingenium praeftan- 
tiffimum contulilfet , fummum in vtroque iure 
gradum vna cum fratre germano Andrea ftu- 
dioru focio perpetuo , confecutus eft. Quare fcri- 
ptor Iuris valde peritus, & Anteceffor Ienae pri- 
mb,deinde VViteberg^ cum fumma eloquentia 
& excellenti do&rina fuit. V Vitebergae fane do- 
itrinx iuris publicepraefuitannis xvii.quapro- 
feffionem magna cum gratiaatqueintelligentia 
maximaque cum gloria obiuit. Confulebatur e- 
nimplurimum , dicebatque Ius , idemque profi- 
tebatur in Schola & foro,cum fide&religione 

R fum- 



ijo oMJTTH. vvesenbec. 

{iimma. Dum vixitperaeqsomnibuspraebuitin- 
genium fuum,& laborem,pr2ebuit & fide prom- 
ptiflimam atque expeditam omnibus, Antiftes 
fcilicet Iuris, Iuftitiaeqs facerdos maximus. Obiit 
tandemVVitebergaeanno falutis 15 8 6.setatis 55. 
Extat eius Oratio de Papiniano in Praeledtionum 
ingreffu V Vitebergae didla. Item narratiuncula 
vera&breuisde M. VVefenbecio cum aliis qui- 
bufda mifcellaneis,excufa. Subfcriptio ad Confi- 
lium Dodtoris Chriftophori Herdefiani in caufa 
Honoldina. Eiufdem argumenta & Scholiain 
quatuorlibros InftitutionumD.Iuftiniani. Oe- 
conomialuris. Oratio dc GabrieleMudaeo.Eiuf- 
demTradtatus &refponfa,quae vulgo Confilia 
Iuris appellantur, quibus grauiflimae luris vtriuC 
que con trouerfise decidun tur. Refponfbrum fi- 
ue confiliorum pars fecunda. De feudis tradtatus 
nouus , breuis & vtilis. Fecit fibi ipfi fequens car- 
men,velutEpitaphij vicem,in quodefeipfoita 
loquitur : 

fn Belgis natm Germanis hofbes in oris, 
Sxiltjtolerans 5 quodfert Scclefia ^partenu : 
(Jonjiciojpaciumperegrinaflebile isite, 
Du ^veravocormpatria^qfanguineparta eH> 

Qhriftc 



<-MJTTH VVESENBEC. i 3 t 

(Jhrifte tuoi tu mepoHfunera magnejacerdos, 
Sufipe, &extremajubducdifrimine IuBa : 
JVLors tua vita mea eH : tu debita lytraparenti 
Soluijii moriens : vtper te viuere pofim : 
Hac ergofetusjfe non dubitante recondar 
In morte,dux Chriftejuah qua ianua viu eft: 
Vttecum moriens, tecu bmea uita refurganu* 

Lufit & fibi fequens in Infignia fiia 
gentilitias 

Lilia cum auratis crefant argentea malis, 

§lu& campo Athereo virgulafuluafcat. 
Jlla VVefinbeci&fautrix Antuerpia gentisi 

Temporibus Utis patria diues alit. 
oAt modb conuerfis (vtfunt mortalia)fatis, 

In queis nilftabile eft,perpetuumque nihil: 
fpfafui haudcompos tacite vix audeat illarru 

JsQunc inter cmes annumerarejuos. 
Srgofuneft&ficonuenientiaforti 

^Pingere *vis ■ pi£torfiemmata,pinge crucenu* 
HoCyaitJnfgno vinces, C D E VS: h&cratajunta 

ChriftiadumJacr&Jymbola militU. 

R 2 



IJi 



XIX. 




ujLS ^yyiujcis c*x:orna.s iwre. richaril& , 



Confclior^^cloquiofk vot&n-s 




JOANNES FICHJRDVS 

Jurijconjultus & ciuis Francofordij 
adaTifCoenurru. 

O a n ne sFichardusFrancofordij 
adMoenum natus anno 1512. Vir 
inter patricios eius vrbis fpe&atiC 
fimus optimusq, reipubl. ciuis & 
Iurifconfiiltus clariflimus , adeb 
omnigena do&rina , varioque re- 
ramvfu,omniumqueVirtutum nitore claruit. 
Is multis annisFriburgi Brifgoiae in Iurifpruden- 
tiaeftudio verfatus eft fub Huldr.ZafioI.C.Do- 
<5tore , & vna cu Ioanne Sichardo fummum do- 
6turae honorem, promouete Zafio, ibidem con- 
fecutus eft. DeindeSpiraeNemetum in fiipremo 
Imperij Germanici tribunali aliquandiufeliciter 
feexercuit,DemumPatauij&Bononiae,c#teri£ 
que Italiae Academiis Iuris ftudium plurimum 
confirmauit,ac tandem Reipubl. Syndicus in pa- 
tria per annos quadraginta tres clariflimusfuit. 
Nominis fiii celebrationem longe lateque pro- 

R 3 tulit 



04 JOANNES FICHARDVS. 

tulit plurimis no modb veterum lurifconfulto- 
runi Comentariis , fed & ingenij fiii monumen- 
tis pulchcrrimis , & vtiliffimis colle£taneis in pu- 
blicum editis. Decus & ornametum eoium qui- 
bus cum vixit, &patriaeimb Germaniae totius & 
feculi fiii. Tandem fundtus vita deceflit. Franc- 
fordij in patria anno 15 8 i.annum agens LXX. 
Scripfit periochen Vitarum recentiorum luriC 
conmltorum , ab Irnerio vfq$ ad Huldr. Zafium. 
Praeterca indices duos omniu fcriptorum in Iure 
tam pontificio quam ciuili , a veteribus ac recen- 
tioribus Iurifconfultis , ad haec noftra vfque tem- 
pora editorum per Ioannem Neuizanum,Ludo- 
uicum Gomefium & Ioannem Fichardum col- 
le&is , quos Ioannes Oporinus impreifit Bafileae 
vna cum veterum Iurifconfultorum Vitis per 
BernardinumRutilium defcriptis,& eiufde De- 
curia. Ex Cl. Galeni libris grsecis latinitatedona- 
uit,delibrispropriis: de ordine libroru fuorum: 
depr^fagiisexinfbmniis:quomodomorbumfi- 
mulantesfint deprehendendi. De exercitationc 
paruxpilx. Confiliu in morbo Comitiali.EiuC 
dem traftatus Cautelarum omniumlurifcoful- 
torum, qui hadenus cautelarum materiam ex 

pro- 



JOJNNES FICHARDVS. i 3s 

profeffo tradtarunt,opus Iurifconfultis,potiffi- 
mum autem aduocatis,pragmaticis,caufidicis 
atque omnibus in foro verfantibus non minus 
necefTarium,quam vtile & frugiferum , cum Pr^- 
fatione de refto & vero vfli cautelarum. 

Encomium eius decantauitLauterba- 
chiushifceverfibus : 

Quantaft ingentj Ficharde difertefacultas 

Qttantaft innocuo 'vitapudore nitens 5 
§lu& %Jirtm ccelum donans ^ulcherrima rerum 

Hinc Themidis quantum Iufituque decus. 
Tot pr&clara tuireferunt monumenta laboris, 

Infgnes morum totjuper orbe nota. 
FaEta tot humano qu& commendantur ab ore 

oArbitrpj leges confhique tuu 
%)t nullosfamapereas Fichardeper annos. 

fngemumfVirtusfUita, Themifquefacit. 



13<f 



jy Jv. 





TIBERIVS TtECIAKVS 

Jurijconjultm, 

Quidem fama virtute parta nihil 
eft fplendidius, fiue bello illa , fiue 
paceatqueingenij dotibusparata 
obueniat. huicquicunquefortu- 
nx bona contulerit, nihil agit, ni- 

hil proficit,h^c enim vilia,iliapre- 
cio{a,h^cfluxa,ilIafirma,h2ecvmbraefpecies,ilIa 
folidi alicuius corporis inftar fiint. Nec enim ea 
inter bona numerabimus, in quae fors & fortuna 
ftum imperium exercent,quaeque dubia fimt,& 
oftentatione folummodo alicuius nominis prx 
fo ferunt; intereunt enim cum fiio pofTeffore,nec 
illiinaduerfisquicquainde fubfidij fperandum. 
At Virtus atqj illuftria ingeniorum monumen ta 
partespofTefibris fiii fideliter agunt,illumquee- 
morineutiquampatiunturjex imis enimfepul- 
chris ipfoque acheronte erutum edu<5himque in 
multa luce inter illuftrium animaru choros fii- 
pra alta coeli faftigia collocant,reli<5tis fblum exu- 

S uiis 



rjS TIBERIVS DECIJNVS. 

uiis repoftis in telluris matris gremio , qub vide- 
licet DEVM patrempuriorehabitucotemplari 
corammanifeftiuspoffit. Volat immortale eius 
nomen per ora do&orum 5 Virtus enim vfa bo- 
norum calamis,fuorum memoriam praxlare aC 
lerit. Haec eadem Tiberij Deciani Vtinenfis IuriC 
confulti nobiliffimi vultus fimul fpcitatiffimos, 
atque aeterna monumen ta vindicat,dum viuam 
viri effigiem medios inter foles profert , dumque 
eiufdem Tria illa Refponforu voluminaincom- 
parabiliaaeternapofteritategauderefacit : at verb 
necfblaid Virtus fibi acceptum feret>additfePi- 
tho , addunt fe Charites atque ipfe adeb Camoe- 
nsecomites. His ducibus ille viuet in omne x- 
uum,nequelethaeos amnes,neque rogos extre- 
mos , neqs libitinam , quae breuem fequacur do- 
minum, ex ea parte vifurus deinceps vllo feculo, 
Parcis velipfis,fatiqueineuitabili alioquin nece£ 
fitate crepantibus. 



tQJl 



'39 



'A ' 



m 



S x 



Ij-0 



XXI. 





14-t 

FRANCISCVS HOTTOMJN- 
nus Iurijconjultus & Hiftoricus. 



Rancisci Hottomanni IuriC 
confulti clariflimi Hiftoriarum- 
que & totius antiquitatis fcien- 
tiffimi,Bafile#annoChriftii59o. 

animam expirantis effigiem ex 
mortui fchemate deformaui- 
mus,accurate quidem illam,fed quam ad viuum 
maluiffemus emngere , fi id in manu noftra fuif- 
fet,interimhac contenti veram animi ideam in 
fcriptis eius contemplabimurjclaruitGeneu^ Al- 
lobrogum anno 73>quo ius ciuile ibidem docuit. 
h lortuus cft aetatis anno fexagefimo quinto rcli- 
d:is poft fe ingenij fui monumentis,quibus in ae- 
ternum vi&urum nome pervniuerfiimorbem 
obtinets fcripta eius haec funt,que & eleganter & 
doftc elaborata in publicum cdidit. Partitiones 
luris Ciuilis elementarine. Obleruationumliber 
primus. Iurifconfultus,fiuc de optimo genere ius 
intcrpretandi,in quo L.Gallus , L.Le&a, L. Filius 

S 3 quem, 



t+2 FRJNC HOTTOMANN 

quem , L. Fratcr a fratre , & aliae complures expli- 
cantur. Commentariorum in Orationes Cice- 
ronis volumen primum,quo continentur h<j O- 
rationes , pro P. Quintio , pro Rofcio Comoedo, 
pro Rofcio Amenno, Adtiones in Verrem, pro 
Fonteio , pro Cecinna , pro Lege Manilia : Com- 
metarius verborum Iuris , Antiquitatum Roma- 
narum elementis amplificatus.de magiftratibus, 
de Leinbus : dc Iurifconfultis.de Senatu & SC.de 
formulis&Comitns. Comentarius tn quatuor 
libros inftitutionu iuris ciuilis. Commetarius in 
2.flf.delib.&poft. Iuftiniani Vita. Obferuationes 
in pandcdtarum cap. 20. item in L. Fratrem a fra- 
tre commentarius.item degradibus cognationis 
&affinitatis,inceftifq5nuptiis. Variarum difpu- 
tationum volumen primum. De quarta Falci- 
diana,de quarta legitimaria$de quartaPegafia- 
na : deSpuriis : de donationibus j de dotibus , de 
pa£tis,de eo quod intereft : de mora: de Vfiiris,de 
gradibuscognationis. De feudiscommentatio 
tripertita , hoc eft, Difputatio de iure feudali. C5- 
mentarius in vfiis feuciorum. Didtionarium ver- 
borum feudalium. Francogallia , de republica 
Francorum. De Coena domini libellus in odta- 

uo.De 



FRANC HOTTOMANN 1^3 

uo. De adtionibuscommentarius. Nizolij ob- 
feruationes in Cicerone audte. AdRemundum 
RufumdefenfbreRomani Pontificis contraCa- 
roIumMolinaeum. de StatuprimitiuseEcclefiae, 
eiusque facerdotiis. de Patriarchis , Metropolita- 
nis, Archiepifcopis , Primatibus, primse fedis Epi- 
fcopis, Chorepifcopis, Presby tens,Diaconis,Hy- 
pooiaconis. de Pontificis Romani poteftate, & 
amplitudine. de religione populi Romaniexin- 
ftituto Numae. LiberfubnomineFrancifciVili- 
crij impreffus,cum cardinalisPoli librodeEccle- 
fia. Illuftresqu3eftiones»Repetitiones quarudam 
LL.Commentaria in Orationem quandam Ci- 
ceronis. Diale£tica Iuris. Index; vniuerfe Hiftori^ 
ab Orbe condito. Notae in omnes Caefaris com- 
mentarios. Difputationes contra Guidonem Pa- 
pium & Paponium Arreftographum &aliquot 
eiufmodi pragmaticos» Praeledtiones inPande- 
<Stas & Codicem. Commentarius in regulas iu- 
ris. Commentarius in titulum de padtis & tranf. 
adtionibus. Coniecftura de praefcriptis verbis. 
Quaeftionum illuftrium liber. Difputatio quae- 
dam eiufdem habita Biturigibus, Iacobi Cuiacij 
commentarius in 1. Frater afratre, cui fubiun£ta 

cft 



i++ FRJNC. HOTTOMJNN 

eftFrancifciHottomannivetus renouataDiipu- 
tatioineandemlegem. item Appendix aduerfus 
nouam eiufdem legis interpretationem, quam 
LefciriuspromulgauitinfiioAfricano.Eiufdem 
confiliorum volumen primum. Commetarius 
in M.T.Ciceronis Epiftolam ad QJratrem, Afiae 
Propraetorem de prouincia redte adminiftran- 
da,&c. 




m 




"iM||nv|m'|n 



Hil natura mihi, mihi nxl Jortuna nMa-vit* 
Z)track muncnhus me colucrc Juis 



t+7 





qMICHJEL tefberfs 

V. I D. 

I c h a e l Teuberus eadem cum Mar- 
tino Luthero patriam adeptus eft Ifle- 
biam,in qua natusfuitmenfeAugu- 
fto,anno 1524. aetatisanno24.VVite- 
bergae vtriufque IurisDo£torrenunciatus,&in 
foceri fui Do&oris Pauli Benedidi I.C. locum, 
Vniuerfitatis proceribus itapetetibus,fufFedhis 
eft, vt iura publice doceret •> tnbus inde annis ela- 
pfis Confiftorij affeflbr a Mauritio duce Saxoni^ 
deputatur. HincCancellarius inPomeraniare- 
xit fcribaru operas,mox Syndicus Sedynifadhis 
eftjfimulque viris nobilitate&genereclarisad- 
uocando patrocinatus fuit 5 quibus officiis trinis 
vndecim annis perfun&us eft tanta fide & dexte- 
ritate, vttotaPomerania nomen autoritatemqs 
eius fufpiceret. Anno infequente ab Vniuerfitate 
VVitebergenfiad priftinam vocationemprofeC 
fionis iuridicae rcuocatur , pariterque interDucis 
Eleftoris Confiliarioscooptatur. InterimDucis 

T 2 Mega- 



1+8 oMICHAEL tevbervs. 

MegapolitaniCofiliarius totis vigintitribusan- 
nis ndelifiimusperfiftens. Tandem VVitebergae. 
Profeflbr Iurisjlluftriflimiquc Eledtoris Saxoniae 
Ducis Augufti Confiliarius fumma nom inis do- 
dtrinacque celebratione feliciter confenuit, in cu- 
ius laudem elegantiflimo carmine declamauit 
maximus ille Germanorum Poeta MaiorJo- 
achimus,dum ita canit : 
Gratior eH expreffa animi quamfirontis imago, 

OL^fCores quamfaciempingere maim opus. 
Sicmodb dimidium Teuberumpiffor adumbrat, 

Sedtotum x Aoniafi£tor abarte refert. 
<3%tuta oculospafcit ,mentem <vocalis imago : 

o5%Censmemorhancfecumfert,manetilla loco. 
Ter quinque exierant anato fizcula Chrifio, 

fffuattuor admeffes lufira bis addeduo. 
Haufit <vt Aumfio vitaha lumina menfe, 

Hic confors patri&> magne Luthere, tu&. 
Cui dum bisfenos Zffix confecerat annos, 

Leucoridesfummum iure in vtroque gradum. 
Tuncc^fatam duxit BenediStifanguine ^Pauli, 

jnque locofoceri iurefrofeffm eraU 

Cui 



oMICHAEL TEVBER VS. i*f? 

Cui tribus exaciis Heros Mauritius annis 

c^hCandauitmotaiusdaretitethori. 
Toft annu Scribarum operas Pomeranide terra 

Ti^acit ^bifedes facra Camynajacet. 
Tutor caufarum moxfactus in vrbe Sedyno es~t, 

oAc operam clarisftirpe domoque dedit* 
Hismbus ojficiis <vndenos prafuit annos, 

jllius vt iaclet gens P omeranafidenu. 
'R^urjus 'vbi exerit bisfex Solaureus orbes 

lusfacrum vtdoceat Leucoris ora vocat. 
Auia dat illius momtisfapientibus aures, 

6t bene promeritus de duce,dequegrege es~t. 
Bis duoper lufira &tres annos ordine lapfbs 

Conjuht huncmgri dux bouis oragerens* 
Tublica quado fatus fapientum inclufafaluti eft* 

Aureapax terris regnat &alma quies. 



/ja 



XXIII. 





HIERQNTMVS qMERCV- 

riali* Medicm Italas. 

I e r o n y m v s Mercurialis princu 
pem locum obtinuit Medicinae 
pradticseordinariaein Gymnafio 
Patauino, Medicus excellentiffi- 
mus, omniumq$ difeiplinarum 
* genereornatiffimus,patriaForo- 
liuienfis. Scripnt libros fexartisGymnafticae,a- 
pud antiquos celeberrimx, noftris autem tem- 
poribus ignoratse : In quibus omniu vetuftarum 
exercirationumgenerajoca, modi, facultates, & 
quicquiddenique ad corporis humaniexercita- 
tionespertinet,diligenter explicatur. De morbis 
cutaneis &om'nibus corporis humani excreme- 
tis lib. 5. Variarum ledfciomim libros quatuor , in 
quibus coplurium maxime verbMedicinsefcri- 
ptoru infinita penc loca vel corrupta reftituun- 
tur,velobfcura illuftratur,cu Alexandri Trallia- 
ni EpiftoladeLumbricis Gxxcc &Latinecditos: 
extant eiufderepugnada,qua proGaleno ftrenue 

pugna- 



>jfi HIERONTMFS JXERCVR. 

pugnaturcumGuifandiniPapyro.itemEpiftok 
ad Andream Marcolinum imprefla cum Fallio-, 
pi) libro de aquis medicatis. Eius de arte Gymna- 
ftica libri tf.fecunda edi tione audti & multis figu- 
ris ornati prodierunt Parifiis apud Iacobum de 
Puys. Ediait variaruLedtionumlibrosquatuor, 
addidit & quin tum , in quibus multorum maxi- 
me Medicinse fcriptorum pene loca infinita refti- 
tuuntur, vel obfcura declarantur. Scripfit tradta- 
tum de peftilentia , in quo de pefte in vniuerfum, 
praefertim verb de Veneta & Patauina fingulari 
quadam eruditione agitur,que tra&atum Hie- 
ronymus Zanchus excepit &in capitadiuifit.Li- 
brum item de Decoratione fecit non folum Me- 
dicis & Ph ilofophis , verum etia omnium difci- 
plinarum ftudiofisapprime vtilem , a Iulio Man- 
cinoexceptum&in capita reda&:um,cuiaddita 
eft Epiftola Tagliocotij Medici Bononienfis,qua 
reftituedarumNariumratiobreuisfed graui fer- 
mone complexa eft, ad Hierony mum Mercuria- 
lem f cripta. Item tradtatu de morbis puerorum, 
&aliaquae intermanus do<5torumverfantur. In 
eius emgiem verfus fequentes legimus : 

Salue 



HIERONTM oMERCFR. ijs 

Salue dileffum Phcebo caput/vnice Phcenix 
Sok^ Afclepiadum Medicis celeberrimefcriptis. 
Os idem pectusfyprobum iam nouerit orbis 
^Defaciepridemfama vjque adjydera noturru. 



*s+ 



XXIIII. 




r r r ' nnTfTnTTTTTMjfTi iVfiliinvrfff/tiiifiiniiiii/iifffiiiiiiipffliiiiiiiiiiiiiiiiiiimrfiiuijiiiMiM,,. 
Jrtcrbarum "Oircs non rcCtius cd-idu. alt&r> 
JVcc maac tc clar ws h&c Jupcr aru fuvt 

T i »LUJhii\yx.t;.,;L;^ i,:;: , ,;). , ;.,y,;: .:;!i„„ .a n .:.\ ■., l...: m .i::.i,-,i",:v,;k: 



'// 







cqJ* 




TETRFS *AND RE AS 

oSfytatthiolus Medicuf. 

Quidem de Petro Andrea Mat- 
thiolo elegatiffimo elogio Arrias 
Montanusitacanit: 
Negletfam Medicis damnofi) cri- 
mine fartenu 
Pulchraque natura munera 
multiplicis 
Andreas du lufiratagros, dumc^ 'vndiq^ quarit, 

oAdmouitchartislumenApollineif. 
Nec enim qui in re herbaria Matthiolum apud 
noftros antecellat ha&enus inuentus fuit,alter 
Chiron,alternofterDiofcorides.IsnationeItalus 
fuit,patria Senenfis. Scripfi t quam plurima , quas 
dodtorummanibuspafiimvoluuntur.interhaec 
eftDialogusinter fe &Fracifcum Aligerum,qui 
pro libro vno effe poteft,de ratione curandi mor- 
bum Gallicum. Extant eiufHem Commentarij 
longe do£tiffimi,in libros fex Diofcoridis de me- 

V 2 dica 



j S 6 FETRVS JND. MATTH. 

dica materia,qui fepiusltalice editi,poftremo ab 
ipfo autore in Latinam linguam traflati funt , ad- 
iedte fimt innumerae plantarum &animalium 
imagines ad viuum expreffcj.Iidem commentarij 
in Gallicam quoque linguam funt tranflati per 
Ioannem Molins Doftorem Medicum. In Bi- 
bliotheca Imperatoris Viennae Auftriae Simplicia 
omniaiuftis coloribus fimtilluftrata. Eiufdem 
extat Apologia qua fe ab erroribus&calumniis 
vindicat , quibus notatur ab Amato Lufitano 
Medicoin fiiis enarrationibus,quasilleinDiof. 
coridem nuper edidit. Item obiedtiones quibus 
crrata Amati patefacitLugduniexcufefiint. Ex- 
tant eiufdem Epiftolarum Medicinalium libri 
quinque. De fimplicium medicamentorum fa- 
cultatibus fecundu locos & gencraopufculum. 
Compendium de Plantisomnibus vnacum ea- 
rumIconibus,de quibusfcripfit in fuiscomen- 
tariis in Diofcoridem editis. Difputatio aduerfiis 
vigintiProblemataMelchioris Guilandini. Pro- 
niiferatetiam alterumTomum Epiftolarum,is 
an hadtenus editus fit , incertum eft. 







]J7 



V 3 



'S* 



XXV. 







.- 



imm:i!ll|||i| ' ' r\t 

i^uanius irt artc forot Phocbaa Lanqius, 



Soripta doceru toto publicu fktta polfo . 




JOJNNES LANGIVS 

Lernbergim Archiater TPala- 
tmm. 

gp O a n n e s Langius natus Leober- 
*" \ gx celebri Silefiae oopido Anno 
' i485.Magifterij PhilofophiciLau- 
ream Lipfi^ anno 1514 Jetro VVir- 
tho confbbrino collcgij Philofb- 
phiciDecano exiftente,promoti- 
one publica fiilcepi t. Poftea in eadem Academia 
& bonas literas frequenti auditoru confeftu pro- 
feflus & publicis muneribus per annos aliquot 
fun&us eft cum magna laude dodtrinx, virtutis, 
fapientiae , pietatis pariter & induftriae. Demum 
ftudium Medicinae maiorum fuorum exemplo 
amplexus Bononiae in Italia a clariflimis Medicis 
honoratus fuit , Pifis aute in Hetruria fiimmum 
Dodturae gradum confecutus eft in eafacultate 
anno 1522. Tandem quinq? Illuftriflimorum Ele- 
£torum Palatinorum Archiatrus velut alterPo- 
dalirius fuit. Vnde fibi fuaeque familiae, atque pa- 

triae 



m JOJNNES LANGIVS. 

triae ornamentum & honorem ampliffimum 
comparauit. Reliquit poft fe monumenta inge- 
nij fuiexcelletiflima,rererta eruditione & omniu 
rerumfcitudigniflimarum explicatione variaac 
rara. Is dum vixit,praefentibusfuitchariflimus, 
pofteris verb poft morte totus admirandus,obiit 
Heidelbergse Anno falutis 1565. de 2i.Iunij. iEtatis 
anno LXXX. Scripfit Mifccllanea medicinaliu 
Epiftolaruimvaria ac rara cumeruditione, tum 
rerumfcitudigniflimarum explicatione referta, 
vt earumleftio non fblum Medicinae,fed omnis 
etiam naturalis hiftoriae ftudiofis plurimumfit 
emolumenti allatura,Epiftolae fiint 83.quarum 
argumeta initio operis ordine defcribuntur.Scri- 
pfit & MedicudeRep.Sympofium,Theorema- 
ta Chirurgica x 1. exEpiftolis defumpta,in Opere 
Chirurgico a Gefheris fratribus impreffa: & Ora- 
tionem de laude literarum , &c. Has tantas Vin 
no in re medica fblum,fed & in omnibus huma- 
nitatisrerumque omnium omnigenaexperien- 
tia exercitationes quibus potuit digniflimisEn- 
comiis profccuti funt, tum alij tum mter coeteros 
Martinus Pr&torius,hoc fequentiEpicedio : 



ui 



JOANNES LANGIVS. itt 

§lm quondam medicas &grisfeliciter herbas 

O^hCifcuit £5 'dottapharmaca certa manu. 
Occidit ecce tuos non infimus inter alumnos 

Carminis i$medic& Phcebe repertoropis. 
Occidit hei Pia curaDucum dumfata finebant, 

Langius, Zffjummum claufitin orbedienu. 
3\Qonars artifiatuht autPanaceafalutem* 

VUa nec huicfuccoprofuit herbafiio. 
Hac igiturftudiisfoluenturpramia noftris ? 

H&c merces haufti digna laboris erit? 
oArte Nlachaonia lucis qui prorogat <vfunu _, 

Fertcfe aliis prompta ceu DEVS alter opem* 
^N^onpotuitmifcerefuo medicamina morbo ? 

Sedfuerit dociafortius arte malunu? 
Scquis Phcebe tua tempus confumat in artc^,: 

Si plus arte tuafatafeuera valent. 
Heu nimium durasfatalia numma,Parca$ ! 

Tarcere quam ^veftr^ non didicere manus ! 
Siccinefas vobis communimittere letho 

Tmftantes meritis &pietate viros ? 
J\Tec vos integritas y nec multafcientia rerunu, 

ZN^ec mouet innocua cumprobitatefides ? 



? 

Verum 



i62 JOJNNES LJNGIVS. 

TJerum age quo meriti hufto referantur honores, 

Gt dentur cinen debita luftapio. 
Chlorisamica veni, rerum pulcherrima Chloris 

Fer tumuloplena donaftuprema manu. 
*Da cafiamftagrans^ thymu^ nardumcL virente, 

Spiret odoratofac Libitinafolo. 
Hocpraclara virimeruit doclrrinafidefque : 

Hoc meruit 'virtus &pietatis amor. 
Et vos exequias vmbris perfoluite Mufi : 

Hisquefacrata <viri bufta notate modis* 
Quantum inter reliquos argentea liliaftores 

tzAureolas tollunt vere tepente comas : 
^TantumP aonios caput extulit inter alumnos 

Summus Jpollmea Langius artis honor. 

Philippus Sprengerus fuo faciebat Langio 
&illudfequens: 

HacfteEtadus erat Medicus fub imagine quonda 
LangiuSyingeniomaximtiSy arte potens. 

Pofteritas hunc <vt,quem nofcit, cernerepoftit 
Fecit Sprengerus Pharmacopola virunu* 






'# 



X 



/£f 



XXVI, 




J-crtz nunc l^atium Lows luftrarvit ^Apollo , 
% &' colu - Co um Tcutonis ora fpcurn . 

^ . .j.»] i u,j ll i ni' ■■:^..A i :j.;.A:i',ii;.jii!':i.:.i:..rnu.|-iMi.-. n:. i ; ii ,i ;,;,„; ,-■ ■ ■ . , ,i..?h-..j.a -\ds.:.i .:.. ,,..:,.,■....,., 



idy 





J A N V S CORNARIVS 

afftCedicus Phjfcm &Ciuis Francfor- 
dtjadJVLcenunu, 

A.nvs CornariusexvrbeCygnqa 
prognatusjfummus Philofbphus 
& Medicus excellens extititj fuit 
autem linguaru tum Latinae tum 
Graecae liberali cognitione mul- 
tum praeftans, adebvt & Theolo- 
gos illos veteres', & Medicos graecos Latio dona- 
rit. Uluftlauit Medicos &Philofbphos qiiapluri- 
moSjfideli opera &ftudioindefefTo:praeterhos 
ediditquofdam Ifagogicos &dogmaticoslibel- 
los,in Medicina 5 ex quibus lucubrationibus no- 
men fiium aeternupoftentati confecrauit : Obiit 
tandem Ienae,anno falutis 1558. anno verb aetatis 
fu^.i7.Kal.Aprilis.Plurimado(5tiflimefcripfitpar- 
timfuo Marte,partim aliorum fcriptaGraecain 
latinum fermonem traducens vertendo & per- 
uertendo,phrafiipfi periocumfamiliari. Exqiii- 
busfimt de conuiuiorum veterum Graecorum, 

X 3 &hoc 



m JANVS CORNJRIFS. 

&hoctemporeGermanorum ritibus ,moribus 
&fermonibus. Item deamorispraeftantia,& dc 
Platonis& XenophontisdifTenfione. ItemPla- 
tonis&Xenophontis Sympofia. Item vniuerfae 
rei Medicae Epigraphe , enumeratio & breuis Ifa- 
goge. Pro pefte libros duos pro totius Germaniq, 
imb omnium hominum falute. Marcelli autho- 
ris antiqui,de variis medicamentis opus, plaerifq, 
in locis integritati fux reftituit. Macri poema de 
Plantis & incerti cuiufHam authoris itidem de 
Plantis,animalium partibus , ac terrae fpeciebus* 
&Merboldi de lapidibus ac gemmiscarminae- 
mendauit & annotationes adiecit. Hippocratis 
in Medicina Gracos libros omnes vetuftis ex- 
emplaribus collatosanendauit,&eiufdem ali- 
quot libellos conuertit. His adiecit Orationes 
cfuas a fe cofcriptas, quarum vna infcribitur Hip- 
pocrates fiue dodtor verus : altera de redtis Medi- 
cinae ftudiis ampledtendis. Hippocratis Epiftolas 
traftulit. Ex Cl.Galeno vertit libros p.de refpirati- 
onis caufis, lib. i. derefpirationis vtilitate lib. i. de 
refpirationis difficultatelib. 3-de vteridiffedtione 
lib.i. de foetus formatione lib.i.defemine lib.2. 
quae tranflationes cum Marcelli operedemedi- 

camentis 



fJNFS CORNJRIVS. rf/ 

camcntis Bafileae publicatx funt.Ex codem vertit 
dc compofitione pharmacorum fecundum lo- 
cos lib.io.ac totidem in eos commentariorum li- 
brosadiecit.Cseterum interpretatio feorfimEn- 
chiridijformaautLugduni aut Parifiis impreffa 
eft.Aetium Medicum in latinum fermonem tra- 
duxit. ficutetiam Hippocratis omnia opera. Co^ 
ftantino C^fan infcriptos libros 20. de agricultu- 
ra,exeiustradudtionefimiliterpublicatafunt.A- 
damantij Sophiffee phyfiognomica conuertit. 
Parthenijetiamliber de amatoriis aflfe&ionibus 
Graecus &LatinusIano Cornario interprete lia- 
beturjcui fiibne&itur OratioCornarijinlaude 
peregrinationis. Bafilij magnioperaomniaLati- 
nafecit. Item Bafilij & Gregorij NazianzeniEpi- 
ftolarum volumen.Epiphanij EpifcopiConftan- 
x\x Cypri Panarium cotra odtogintahaerefcs, an- 
choram fidei, libellum de mefuris ac ponderibus 
&c.latinitatedonauit. Item Ioannis Chryfbfto- 
mi differtationem cum Bafilio magno de Epifco- 
palisacfacerdotalis munerisprarftantia. ExEpi- 
grammatis Graecorum non pauca Latino carmi- 
ne expreflit. Eiufdem carmen propempticon ad 
Fracifcum Stiten in Liuoniam abeuntem extat. 

Diofco- 



i6S fANVS CORNARIVS. 

Diofcoridis de materia medica libros quinqs , & 
vnum de beftiis venenum eiaculatibus , alterum 
de lethalibus medicamentis Latinosfecit,prio-. 
ribus quinq? Emblemata addidit,pofterioribus 
expofitiones Synefij Cyrenaei Ptolemaidis vrbis 
Epifcopi fcripta,quae apud nos extant vniuerfa, in 
Iatinum fermonem tranftulit. Hunc noftrum 
Cornarium elegatiflimo hoc elogio ornauitvir 
& Philologus praeftantiflimus Petrus Nigidius 
fenior,itacanens: 

Vixit &in noftro Cornarius ipfe Lyceo, 

P&onio notm Pierioque choro. 
^Plurima confcripfttproprio bene condita J\darte 9 

Gracorum multos tranftulit ille libros. 
Hippocraten Latio donauit iure 3 Galenunu 

^Pergameum Latia c veftiitipfe toga. 
Tranftulit QT facros multos ,pariterfy prophanos 

<*Authores,fedeos quk numerare queat ? 
Huncmeritoluget 2/wiccauia morte peremptu, 

Tatria^ftet Charitum Pieridumque chorm. 
Quem no detinuit celebm Northuftaquondam, 

U^obile necMveni ceperat Empormnu. 

Quem 



fJNVS CORNJRIVS hfy 

G)uem non Hafiiaci Nympha tenuere Lycei, 

OLkCupirumftudiis inclyta Iena tegit* 
Fuiffeeunvin nobili illo Emporio ad Moenum 
Francfordij , Ciuem & OrdinariumReip.Medi- 
cum, etiamnum re<5te meminerunt viri quidam 
praeclari eiufdem reipubl.fuperftites,quibus cum 
lllo notitiainterceiTerat. 



J?o 



XXVII. 




l£u 



lUiymiuwiMuuwmu iititiiijpmiiiiiiiiiiniiiijTTiij i i mm^mmm^vmm^ m^Wmmmm 
Layarwus mijccns tnnis LfLAlO pha.rma.ca- jurc j 
'~TJriu,s Ccejari^bus imperat ilU trihi 



^ics . 



Uw^J^ ^XAXAAlil Lm;iXL.0.XX:O.: H^fr.- r Y T.-j - i:v.: r rf ^rrrT X r ^ 



"tft 




/ O A N N E S C R A T O 

a Crajfiheim Archiater Caja- 



nuf. 




O a n n e s Crato a Craftheim Me- 
dicus,VratiflauiavrbeSilefiorum 
primaria natus anno 1519. praece- 
ptore vfas eft in Germania Philip- 
poMelanchthone,in Italialoan- 
neBaptifta Montano Medicoex- 
cellentiflimo,optimus & Philofbphus&Medi- 
cus,nequeminusPoetica laude &literarumele- 
gantiavehementerexcellens,cuiuisftimmorum 
luaeaetatis velingenio,veldignitate,velgratia, vel 
famapopulinoninferior.Ferdinandi 1. Maximi- 
liani 1 1. Rodulphi 1 1. A V G G G. Confiliarius & 
Archiatrusperannos xxvi. Omnis politioris li- 
teraturaeHierophantes. Hygiae &Panaceaemy- 
ftes,egregie clarus ex fcriptis fuis , quibus & Gale- 
num & Hippocratem illuftrauit. Is autem cum 
omnibus eflet charus &veneranduspropterin- 
fignem & elegatem do<5trinam,cum pari huma- 

Y 2 nitate 



r 7 2 JOANNES CRATO. 

nitate erga bonos & eruditos coniunftam , obiit 
Vratiflauiae in patria fua fine beato & optato , an - 
numagens LXVII. annofalutishumanae 1586. 
Scripfit Methodum Therapeuticam ex Galeni 
&IoannisMontani fententia. Item IdeamHip- 
pocraticam,& Methodum de humore Melan- 
cholico,qu# omnia excudit BafileaeOporinus, 
Eiufdem Elegia de Angelis & fextus Pfalmus Da- 
uidis carmine redditus euulgatus eft. Scripfit& 
in Galeni libros Methodi medendi Periochen 
methodicam,in qua perfpicua breuitate,qu^ ob- 
fcura fimt explicantur,& quae reprehenfionem 
habuerunt , confirmantur: Analogifmum fiue 
dem5flrationem, quomodo exgenerali Metho^ 
doexercitatio,fiue fingulorum morborumcti- 
ratio petenda fi t. Ioannis Baptiftae Mon tani con- 
filia prius edita correxit & integra fere ceturia au- 
xit.EiufdemMontani in RhafisnonumLecStio- 
nes prius editas emendauit & auxit.Libros de pu- 
tredine contagioneve & peftilentibus morbis 5 i- 
tem de arte deftillandU d eft,extrahendi fpiritum 
naturalem eplantis, & earum partibus &produ- 
ftis. Item admonitionem de palpitatione cordis 
fecit,ea manufcripta habetur,fecit & Orationem 



fOANNES CRATO. 173 

funebrem de Diuo Maximiliano fecundo Im- 
peratoreCaefareAugufto. Adhaec IfagogenMe- 
dicinae , cui acceffere Perioche Ioanms Baptifbe 
Montani in LibrosGalenideElementis,de Na- 
tura humana 5 de atra bile, & de temperametis &c 
de facultatibus naturalibus : quibus annexa eft 
Cratonis Epiftola , qua redte legedi Galenum ra- 
tio breuiter oftenditur 5 qui tractatus iundtim e- 
uulgati fiint recens Hanoiae. nec verbMufisin- 
gratus obiit ille , quem ornarunt illae Elogiis non 
contemnendis,qualeilludPofthij : 
Siquibm eHfmilisfaciesfmilisquoc^ menseft, 

Q&faris hauddtffert &tua do£te Crato. 
Eft & illud,quod fibi ipfi fecerat : 
C&faribm placuiffe tribm non vltima lam eH y 

oJtfCe Pater hac ornant y Filim 3 atque Nepos* 
Confliis vfum recTris mens eonfiagaudet, 

Tefiis ttfars medicajefiis &inuidia. 



y 3 



'74- 



XXVIII. 




Q_utd tc' Mithobi mclius qutd doc7ius ufaf cst 
Jpje iuo ridct Phocbus tn xnacmo 



J 7S 





BVRCHJRDVS ^MITHOBIVS 

sJXCedicm &Mathematicm. 

Vrchardvs Mithobius Ham- 
burgi vrbe Saxoniae libera natus. 
Medicinae Dodtor & Mathema- 
ticus infignis fuit , qui vitam tan- 
de finiit M vn »m ducatus Brun- 
fiiic.ciuitateanno 1565. die 16. Au- 
gufti. At vt vitam eiufdecurriculopercipiamus, 
audiamus Nigidium noftrum,qui interprofeC 
foresMarpurgenfes eum conumerans itacanit: 

Burchardm celebm Do£torMithobim 3 olirru 

Cfymnafinofrijplendidafamafuit. 
ToH accerftm nitidamperuenit adaularru* 

Coepit vbi <vitarn degere deinde Juarru. 
Hic medica multos a morbis arte leuauit 3 

Quas cum iudicio pharmaca tuta dedit. 
Hafiacofmt acceptm quandoque Leoni t 

Jpfim quoties aula petijfet operru. 

QMbri- 



t?6 BFRCHJRDVS tMITHOB. 

sJifCoribus hicplacidusjunBis^ ajfabilis vltro, 

Sincerafiuduit mente iuuare bonos. 
3\Tu&mum coluit ceu iunckufanguinefiatrem, 

IUi c Thefeofcedere iunttus eraU 
Hi duo Dotlorum titulos meruere decoros , 

Quos &ceperunt>pr&miapulchra,fimul 
(^Wundd expirauit, Fulda quafiumina IJerra 

Immifens gelidamjpectat <vterqueplaganu. 
HeBorapr&claramfobolem poftfata reliquit 

Infgnem NLedicum diues Hanofra tuunu. 
Scripfit Stereometriam , artem docentem certas 
dimenfiones corporum ratione mathematica, 
ac virga ftereometrica,cum dimenfo^quatorio- 
que defuper aflfabre confedtis. Extat eiuldem co- 
pofitio annuli aftronomici. Item Libellus Ger- 
manicus,de quodam fonte in ©pfgeHwg / maxi- 
marum virtutum,&c. 






177 



z 



17* 



XXIX. 





JOANNES LONICERFS 

'JiniorfTheologus, Orator, Vates & 
Pmlofophus. 

AtUS cft IOANNES LoNICERVSanilO 

apartuVirgineoi499.0rthernij,quod 
oppidum eft celeberrimi comitatus 
Mansfeldenfis , honeftis parentibus e- 
ius oppidi ciuibus , curnq; eftent ea temporatjui- 
bus Scholae per Germaniam reftituerentur, iam- 
quebonis ingeniis promouendis optimae occa- 
liones darentur , huic autem noftro indoles non 
ignaui ingenij ad excellentiorem eruditionem 
confequenda efTet,rudimentaliterarum in fcho- 
la patiia celeriter arripuit : Verum cum paulb du- 
rius a vitrico iniufto tradraretur , qui eum ab ho- 
neftopropofitoad aliasilliberales artesretrahere 
volebat,Iflebiam conceffit , ibiq? ludos literarios 
frequentauit , ne teruncium a vitrico in fiimptus 
faciendos accipiens, dominus tamen mirabiliter 
illi de vidu & amicflu,fi non ftatim liberaliter,ita 
tamen profpexit, vt multa ferens,multa faciens 

Z 2 f U - 



iSo JO. LONICER. SENIOR. 

fudansque & algens , dum diuinum auxilium in 
timore DEI expectaretnihilintolerabilisinedi^ 
inopixueperpeilus fit , iuxta & ftudia fua fedulb 
profequendo , aliisque honeftis adolefcentibus 
fimul minifteriafuafideliterdeferendo. Moxex 
pulueribiisiftisfcholarum triuialium caput ^xe- 
rens atque exvariis vitaefcholafticae,quaeinpau- 
pertatetranfigitur,flu6tibus fortunseque aduer- 
fe procellis elud:ans , tandem in Academiam Er- 
phordienfem , tanquam in portumaliquequie- 
tiorem appulit. Fuit autem tam Academia illa 
prae caeteris Teutonicae orae G^mnafiis magnq ac 

Eraecipuae aeftimationis , floruitque fama ac cele- 
ritatevirorumhumaniorispolitiorisquelitera- 
turaeperitia excellentium. IndeVVitebergamfe 
contulit motus fama Lutheri , que ibidem cum 
aliis ita audiuit, vt velut regeneratus illicb videre- 
tur , atque ita in ftudiis tam facris quam philofb- 
phicisprogreffus eft,vt 24.1anuarij Anno 15 2 1. fi- 
mul cum IanoCornario ilIo,qui Hippocrati- 
cam Medicinam in fchola Marpurgenfi deinde 
(ummacumlaudeprofefTusfuitjin eadem VVi- 
tebergenfi vniuerfitate confecutus fitMagifterij 
infignia. Cum autempropterraramlinguarum 

cogni- 



fO. LONICER. SENIOR. iSr 

cognitionem dodtis viris innotefceret,Philippus 
Melanchthon & IoachimusCamerariuseiuso- 
pera ad Lexicon graecolatinum , quod tum locu- 
pletabant, augendu fimul vtebantur.Eode tem- 
pore,anno videlicet 1522. Friburgum Brifgoi<j,vo- 
catus abiit,vt fanftam linguam Hebrseam nimi- 
rum ibi profiteretur,verum non ampliusanno 
vno ibi fubftitit , non fine laude ftationem fiiam 
obiens ftrenue , anno exadto illic fbluit , & fe- 
quenti anno 1523. Argentoratumiterumrediit, 
ifthic in quadriennium, videlicet in annum 1527. 
egit, familiariflimumque habuit virum de literis 
optime meritum. Doct. Nicolaum Gerbelium 
IC. Agens itaque illic , & rei typographicae in cor- 
rigendis pradorum operis operam nauans,hor- 
tatu Philippi Melachthonisgraecos codices non- 
nullos,inprimis verb GraecaBibliacumnouo te- 
ftamento , & Homeri opera, diligenter reftituit» 
Catechefin Latinam aduerfiis Detzelij Diplo- 
matarij induIgentias,debona DEI voluntateer- 
gaomnesChriftianos,deque Sandtorum cultu 
6c inuocatione tum edidi t : multa quoque Mar- 
tini Lutheri fcripta ex vernaculo in Latinum ver- 
tit,praecipue alterapartem enarrationumEuan- 

Z 3 geli- 



Om fa LONICEK SENIOR. 

gelicarum Dominicalium : Commentarios fit- 
per quafdam facras Odas,thefimque illam,qubd 
fcilieet Chriftus Iudeus natus fit: Catechefin Lu- 
theri maiorem : Enarrationes in Abacucprophe- 
tam : Atque fic non folummodb humanioribus 
ac Philofbphicis,fed & facris ftudiisaiuuentute 
{edulbincubuit.DumArgentoraticommoratus 
eft vxoreduxitanno 152 ^.honeftiiftiusreipubl. 
laudatiflimx ciuis filiam.Vixit cum ea in annum 
quadragefimum fextum coniundtiffime , ad ca- 
nos vfque & plenam fenedtutem. Ex ea fufcepit 
multas proles , filios praecipue quinqs , qui paren- 
tis fimillimi paternas virtutes ftrenue aemulati 
fimt.Omnes enim & finguli euafere in viros eru- 
ditione &virtute eminentes,qui tum in Ecclefia, 
tum in rep. &Scholis tales fepraeftitere praeftant- 
que hadtenus , vt non minus deillis quam depa- 
rente ipfbrum praedicari acdiciqueat:Pr//ft://>/- 
bptsplacmffevimnonvltima lauseH. EgitLoni- 
cerus annos quatuor ciuem illuftris reipub. Ar- 
gentinenfis non inutilem , nec ignauum. Quare 
cumper ora dodtorum volaret,venitinilluftrif- 
fimi Principis Haffiae Senioris , qui tum prima 
fundamenta Scholxfuae iaciebat,primorucon- 

filia- 



fO. L ONICER. SENIOR. rgs 

filiariorum noti tiam, vidclicct in Dn.Ioannis Fi- 
cinitumprotogrammatei feu Cacellarij Haflise, 
quo patrono a Principe in Scholam Marpurgen- 
lem accitur honefta ac legitima vocatione anno 
1527. vt Grsecas literas publice profiteretur: non 
itamultosannos poft commifla eft eiadprofeC 
fionem Graecam Hebraese linguae ledtio 5 vtrique 
autemledtioni itapraefuit,fimulq5priuatainfti- 
tutione multos ita erudiit in omnis generis difci- 
plinis honeftis , quo trium linguaruperitiflimus 

depraedicaretur. Pofteaverbcirciterannum 1539* 
vocatus eft a Senatu l^eipukLumburgenfis in- 

clyto,vtEcclefiarum iftius populofie &claraeci- 
uitatisSuperintendentem ageret , oblatis vt loco 
hontftiilimo,conditionequefplendidiflima,fic 
etiam ftipendio valde amploatqueopimo. Ve- 
rum Princeps Haifiae fenior , qui imprimis fiiae 
Sehdteper viros dodtos beneprofpe&um, con- 
fultumque cupiebat, quem dodtoris Loniceri e- 
ruditio, virtus, vita in tegra atque vtilitas , qux ad 
eius tam publica,quam priuata inftitutione ad 
iuuentutem Scholafticam ineaVniucrfitatedi- 
manaret, minime latebat , dimittere eum omni- 
no recuiauit,&per literas,quibus ei dimiifipnem 

renuit, 



i$+ /0. LONICEK SENIOR. 

renuit, valde clementer fcriptas, liberaliffima- 
rumqj promiffionum plenas detinuit. Docuerat 
in ea Academia annos quatuordecim,in annum 
nimirum 1 5 4 1. quo ipfi a patria itidem Ecclefia- 
rum infpe&donis munus honeftiffimuacfacro- 
fanftu, cum falario annuo fatisliberali oblatum 
eft. Spartam tamen nadtus ornare maluit. Etfi e- 
nim fplendoris plus habent alij quidam gradus, 
tame fi vere volumus seftimare,(umma eft Scho- 
larum dignitas, hisqjimperia & omnes politiae 
pcipueferuiredebebat. Quotiesapublicis&pri- 
uatis munerib. ipfi immunitas aliquafuit,nun- 
qua ociofiis inuetus eft,fed femper vel fcriptioni- 
bus velledrionibus deditus fuit,quod monume- 
ta,quse pafteritati plurima reliquitjuculen ter te- 
ftatur: praeter enim Catechefin,de bona D E I vo- 
luntate erga quemuis Chriftianum,deq5 fan&o- 
rum cultu&inuocatione,quam initio crefcetis 
Euangelij anno 1 5 2 3. confcnpferat, cuiusq? fiipra 
memini , praeterq, multa Dod:. Martini Lutheri 
fcripta, qux in latinam linguam couertit, praeter 
item opera quam in Lexico grqco locupletando, 
Biblijsgraecis, &Homero Graecointegrereftitu- 
endis locauit,multa adhuc pofteritati ledru di- 

gniffima 



fO. LONICER. SENIOR. iSj 

gniflj ma & vtiliffima mandauit: vt funt Exegefis 
veteris cuiufdam Theologi Gneci Theoduli,vt 
putatur , in Epiftola ad Romanos , ab eo latinita- 
tedonata.Theophylaftienarrationes in omnes 
Paulinas Epiftolas latinae fadtae. Commentaria 
grqca in Pfalmu ii8. per ipfum fcripta.Figurarum, 
Ceremoniarum & promiffionum omnium Ve- 
teris teftamenti expticatio,&adChriftum filium 
DEI relatio. Auguftanam Confeffionem grsecc 
ante obitum, licet non omnino fine labore,pro~ 
pter vfitatas phrafes & terminos purioris anti- 
quitatis,quibus autor iftius Confeffionis creber- 
rime vtitur retinendos, tamen ex tempore vertit. 
Eiufdemq, Apologiam itide bonaex parte Grse- 
ce reddidit.Ex pohtioribus autem literis Nican- 
dripoetae Graeci Theriaca & Alexipharmaca la- 
tineperipfiim verfa&fcholijs illuftrata.Pindari 
Lyrici Grseci poetae opera omnia Latino ftylo, 
doftiffimis prorfus additis Scholijs redditarSo- 
phoclis Aiacem flagelliferum. Callimachi hy- 
mnos in Iouem & Apollinem couertit,& carmi- 
nereddidit.Lycurgi aduerfiis Leocratem Orati- 
onem.Demofthenis orationem de claffibus,la- 
tinisauribus exhibuit.Extateiufdem Gramma- 

Aa tices 



iSf JO. LONICER. SENIOR. 

ticcs Graecae, & Rhetorices Latinae methodus. 
Phy ficorum Ariftotelis Librorum, de generatio- 
ne & corruptione, de longitudine & breuitate 
vitae: de vita & morte animaliu 5 de Anima : Ethi- 
corum adNicomachum compendium. Meteo- 
rorum ex Ariftotele,Plinio, Pontano Synopfis. 
In Diofcoridis demateria medica fiuedefimpli- 
cibus libros fex,Scholia,additis nomenclaturis 
graecis, latinis, germanicis&hebraeis. Galenili- 
bros de vfii partiu humani corporis in quaeftio- 
ries dilucidas&fuccindtas redegit. Orationes& 
Declamationes fcripfit &habuit plurimas,qua- 
rum aliquae impreffae, multae non edit^ funt prae- 
lisrSunt ex his Oratio ad Imperatore Carolum 
v.pro impetrandis Priuilegijs Vniuerfitatis Hafti- 
cx. GenethliaconPrincipisVVilhelmiHaffi. O- 
ratio funebris & Epicedia iii obitum Io. Ficini 
Cancellarij Hafliae. Oratio in mortem Io.Ferrarij 
MotanilC.Ludtus&Epitaphia infunus Cafpa- 
riRodulphi.Oratio deverbo incarnato. Oratia 
demelioreliteratura ampledtenda adftudiofam 
iuuentutem. Graecse linguse Encomion.Epitha- 
lamia,Epicedia,Epigrammatamoraliainnume- 
ra frequenter fblebat fcribere, qxxx fingula recen- 

fere 



/0. LONICER, SENIOR. i8 7 

fere longius efiHabent fecumpofteri ipfius,ab- 
folutillimos in totum Pfalterium Dauidicum o- 
mnigena eruditione & ledtione refertos com- 
mentanosj itemdifpofitionem & fiimmariain 
omnesPaulinasaliasq^noui Teftamenti Epiftb- 
las,cum pluribus alijs lucubrationib.Idem etiam 
IfbcratisOrationesomnestranftulit&recogno- 
uit, cum vita eiufdem ex Plutarcho, Philoftra- 
to, & Dionyfio Halicarnaff.quae Marpurgi im- 
preffe fiint anno 1 5 4 o.Erat illi ingenium mite & 
placidu , mpresqj amabiles, fiiaues, feniles,man- 
fueti humaniq; , adeb vt vere dicerequeas,cum 
ad humanitatem & manfiietudinem quafi di- 
uinitus fculptiifa£himq$ : ficeniminafpeduin- 
ceffuq? &omnideniq5 animi corporisqs habitu 
acmotu,eandefuauitatem &lenitatem confer- 
uabat. Sobrietatis adeo fuit ftudiofiis,vt nunqua 
illiberalibus couiuijs libenter interfuerit, nec vn- 
quam ex vllo fympofio ebrius furgere vifiis fit. 
Verecundiainde vfq? apuerotaquamomnium 
virtutumreginamillibatam fumma fempercu- 
ra rctinuit.ln reliqua verb vitanihilillo eratpudi- 
cum magis,nihil ab omni turpitudine remotius. 
Poftremo qualis anteadla vita eius fuit, talis & 

Aa 2 extre- 



m JO. LONICER. SENIOR. 

extremus rerum eiusa£tus 7 lioc eft,mors fuit 5 ni- 
mirumpiiffima,placidiflima.atq$ velfola voxil- 
la, quam paulo an tequa expiraret , omnem pror- 
fus aegritudine ac doloremdiffimulans,ad fiios 
interrogantes , nuradormire vellet , protulit, in- 
quiens 5 iam indormifcarhaec inquam vox cum 
qua illicb expirauit,vel fbla teftis eft , eum lsetum 
&triumphantem ex hac vita commigrafTe, 20. 
dieIulij,anno 1569. cui elegantiffimo Epicedio 
paren tatus eft ClariftJoannes Piftorms J\(Jdda- 
nusjumquidem Medicim Doffor/Phyficus, & 
Philofephusjiuisque TZ^eipub. Francfordiana ad 
Mcenum, nunc 'verb TheologU Iuripjuepruden- 
tu antiftes , (3 > IUuftrifiimorualiquot Principum 
Qonfiliarius atcfe Profejfor Academicus Friburgi 
Brijgoia, quod tale eft :. 

IOANNES PISTORIVS NID- 
danus in ohitum Loniceri: 

^LJV^cigiturventum eftl &noseatempora viui 
Attigimusl ' pafiim crudelt^utfanguine terras 
Jm bueretfuror, & > gliJcensdiftordia amaris 
fncenfos odiis^nimiaq^ cupidme belli 

Verja- 



fO. LONICER. SENIOR. i$? 

TJerfaret reges : 8rgo totjuneris atras 
CoUucereJaces : totmagnas trifkibus vrbes 
Haurinflammis , &humum confldereinimanu 
Senflmus, ^multasjemiuflo in cortice ligni 
Singultare animas. zJXCulti Juccumbere morti, 
J\Qec mentiftriBos vitam diffundere in enjes 
Qompulfl:multis lethum dejorme retrattis 
Sxtinguit luttanteanimam, &plena ilia rumpit. 
Aurtbm hoc dudum fujceptu , ^vera reperta efi 
FamayftatwvelutiBelgarum v.erterejundo 
nJXtensagat Hiflanis :&Galliculminaregni 
^VulJa 'velut iaceant>beUis emota cruentis. 
Et nunc,b Catti, ne vos ingaudiajolos 
Defldia ^vitA.aut long&fiducia pacis 
Sujcitet^en veftris omnes in mcenibm mgens 
Implicuit lu£tus,Jauumd exjunere acerbo 
Haufiftis totoperculflcorde dolorenu. (dam 
J\QaJbes veflra iacet Lonicerus , maximaquon- 
Gloria,quo nemo meitpis recluderejortes 
Scriptur&^aut potuit Jenfw aperire latentes. 
Hic <vir hic iUefuit,qmJupra Teutonis oras 
Trotulit ingemum yVeterescf? aquauit honores^ 

^Aa 3 IudicU 



ipo JO. LONICER. SENIOR. 

ludicw & > fermonepotens,feu vetlet Achiuum 
IJerba loqui^velfi Romanaflumina ImgUA 
aApparet ,aut patnas Iuchis reddere voces. 
Ille artes tenuitmedacas^numina Phoebi, 
Jlle poteflatem natum & > fydera viuus 
Secum agitat ypartesq^fuo de corpore vulflts 
Gxplicat injenflum^de objcuro <vera recejfu 
Eruit ingemo celeri :fedplura fauentes 
Auxdia infj?irantfuperi profbrte docendi 
Scriptura ambages tortosf f reuoluerenexus 
oAbflrufb ex adyto^veteris defcedereiegis. 
Gtne obfcurafldes ,<vartj monumenta laboris 
Q^xCagna luce volant , atc^ h#c nos omnia dudum 
Profequimur cultumerito : nec flangere quifqua 
TJiuentem, autflimulis potuit conuellere apertis 3 
Talis erat viuusfiudus : (fjemper in o?nni 
Ggregius virtute habitusyettamc^profeffus 
Cenjuramfldei: non illum ex tramite vero 
Aut mollemfauor, aut pauidum violetia mouit, 
J\Ton mortis potuere minx: necfiimpius tUutru 
Idcirco indueritflritfo ?nucrone tyrannus, 
Autjecet in partes&adhuc cremet ignibus airis, 



Rciliqjo- 



JO. LONICER. SENIOR. igi 

Reiligio?je potens ,fednon ita concitm ^vnquayru 
^Turband&pacis mifcendicj omnia motu 
Autor eras, L onicere, vt nucfuror incitat omnes, 
Sedpacempetere ,atque ammo prmertere turbas. 
H& tibi erant artes : ^iurgia pellere templis, 
Tradere do£krina>s , nec quenqua fcindere verbis* 
O 'vtinam multoseadem naturajubijfet , 
aAtque ea cura effet fimilis : pr&fumere pacenu, 
J\Qec(an£tas leges odiis confundere amaris : 
O^Qon eafe&arumfaciestam turbidafurget y 
(foncordescfefonos deinceps nec litis egentes 
Confkituentfacile,&fimulh&c certamma tollent* 
SedLonicere iaces : &pauci exempla laboris 
TJirtutisq? tu& repetunt.nec Martia talenu 
^Ccenia habent placida pietate i^monbus&quis, 
J\QecJj?es deindepoteH fenfum nos tollere ad vnu. 
Jure igitur tantojpoliata atque orba IVlagiftro, 
Hafiia magna armis eademc^ accomoda Mufis, 
Luffificasjpargis voces^temtafatOy 
Quidfors deindeferat ,Jupremi indicis honorerru 
Offcijjachrymans^ humecT:asfiumine terras, 
Jfytcejia mimfieria^at luclus monimenta decori, 

Et 



j 9 z JO. LONICER. SENIOR. 

6t (becies animijefliscj^ nouifiimus vmbris. 
^Tu Lonicere autem membris excuffusamtis, 
Qorporead omnifelixcompagefolutw, 
F<z$ ccelefie tenes, atque interlucida diuum 
<*Atria habes niueam Tjelatusfrondeeoronanu, 
jKTeffare ouasmec enim mortalisgaudia quifqua 
Jnuidet : ereptum nobis tantum effe dolemus, 
J\Qecdehincpoffefonosaudire, &difcerefenfurru 
Scriptura anapitem^coecatfe ambage volutas 
ZNfatur& & c vocumferies :fedfede reponi 
ALthereajrifles^ tut te effundere habenas 
fforporis.atque ommconcreta labefolutunu 
Gaudemmmerito:^finuncdifcrimina 'vocum 
ftAccipis, has clamore omnes tibi mittimus alto : 

SANCTE SENEX, SALVE AETERNVM, CE- 

LEBERRIME SCRIPTIS 
AETERNVMQVE VALE, CELSI PARS MA- 

XIMA OLYMPI, 
SALVE 1TERVM, RVRSVMQVE VALE SV- 

PERADDITE DIVIS. 
Nec verb Nigidius ille fenior amici fui & Col- 
leg^fuauiflimiManes ingratuspneteriit,in Ca- 
talogo fuo Virorum illuftrium Scholae HafTiacae, 
quibus fequenti carmine iufta fbluit : 

PE- 



fa LONICER. SENIOR. r& 

PETRVS NIGIDIVS 
Senior. 

Tres pariter linguas doEtus Lonicerus > amator 

Syncera confians relligionis erat. 
fngenuas omnesreffe percalluitartes, 

Integra vita^fibrietatis amans. 
Ghtadraginta annos velplures ipfiiuuentanu 

Perbetua docuitfeduhtate rudenu. 
Gr&corum linguampermultos tradidit annos 

Orator/vates clarus itemc^ bonus. 
Hicitidem docuit facram quandoque loquelam. 

J\fon leuiter decorans hac rationefcholanu. 
Sx Gr&cafelix vertit quamplurima lingua y 

Etfiripfit doffeplurima Martefito. 
^Trattauit Phyficenjraffauit &Ethicafilers, 

^Traffauit dignis &meteora modis. 
Grammatices Gr&c& compendia Rhetoricestfc 

TJtiliterfiripfitgrexfiudiofi tibi. (chum^ 
Pindaron f&Sophoclen, U^Qicandrum , Callima- 

ffocratem Latiafecit inire toga. 
Et quis nunc tenui tot prodita firipta referret 
Carminesvel planis redditafiripta modis ? 



XX4 $0- LONICER. SENIOR. 

Exfrlicuitfacros extrema &tate Prophetas x 

Linguarumjretw cognitione triurru. 
%)t wro placidamjluduit traducere <vitarru, 

Sicinjiarfomni mors quoque lenis erat. 
(Jreditur extinttw moxfuffocante catarrho 9 

Vtfato ta?idem morsfua quenque manet. 
Hicmoriens nojiros lachrymis madefecit ocello?, 

^Perdidit heuclaru quam fcholanojiraiubarl 




fps 



Bb 2 



J$6 



XXX. 




■' '.■ nnij ' i y . iii iijnm ■■■■ iumtnnM 

auL 



Cantibus <0 dulci x>mccns. modulammc cwnost 
Rcyc ut tcr cujnos candttus /Tnfer crai 




I O A N N E S H V S S V S 

Boemm,AcademU Pragenfis Theo- 
logus. 

O a n n e s HufTus Boemus , natus 
in pago cognominatoHuffenitz, 
inter alios vfus fuit Praeceptore 
Ioanne V Viclefo Anglo Theolo- 
go , primo Chriftianifmi refor- 
matore , deinde Pragae creatus eft 
Baccalaureusartium liberalium anno i39 3-Ma- 
gifter Philofbphi^ anno i395.Sacerdos demum e- 
ledtus & cocionator templiBethlehemicianno 
1400. Qui dum magno ftudio ac zelo regnum 
Chrifticoelefte contra tyrannidem Pontinciam 
propugnaret,ac propagare ftuderet,Romse pri- 
mum a PontificeMaximo excommunicatur an- 
no 1414. poft varia certamina ac pericula,tan- 
dcm crematur viuus violata fide publica ex pfeu- 
dofynodi decreto. Obiit itaque Martyr Chrifti 
fandtiffimus Conftantiaeanno i4i5.diefextoIu- 
lij : Scripfit librum de vnitateEcclefiscquidiui- 

Bb 3 ditur 



ipS JOANNES HVSSVS. 

ditur in capita 23- quorum argumeta legcs in ma- 
gno volumine Bibliotheoe Gefheri.Eiufilem o- 
pufculaalia imprefia Argentorati cum appendi- 
ce Otlionis Brunfeifij funt \\xc : de anatomia u- 
uede fingulis mebris in corpore Antichrifti lib. 1. 
demyfteriisiniquitatis Antichrifti fragmentum 
i.dereuelatione Chrifti & Antichrifti fragmentu 
fecundum, de abolendis fcdtis & traditionibus 
hominum lib.i. de vnitate ecclefiae , & fchifmate 
vitando lib. 1. diftmdtus in capita fcpte,alius a fii- 
periori,licet eadem fi t infcriptio,nifi quod hic ad- 
ditur de fchifmate vitando 5 alter autem fimplici- 
ter vel de Ecclefia, vel de vnitate Ecclefiae infcribi- 
tur. De Euangelica perfe&ionelib. i.de pernicie 
traditionum humanarum fragmenta tria. De re- 
gno, populo, vita, Scmoribus antichrifti lib. 1. 
fragmentorum collcc5tanea quxdam, cum indi- 
cefingulorum capitum, commentariusinapo- 
calypfinante centum annos editus&impreflus 
VVitebergae adefpotos, ideft,fine authoris 110- 
mine.Scripfiffe fertur praeterea fcrmones adpo- 
pulum plures,&commentarios inOfcam &E- 
zechielem Prophetas. Eiufdem Epiftolae excuix 
funtVVitebergas cumpraefatione Lutjieri. Opc- 

raaiT- 



JOANNES HVSSVS i 99 

raautem eius omnia fimuIimprcf&Norimber- 
gae extant tomis duobus, quoru primo hax con- 
tinentur. Hiftoria de actis & martyrio Ioannis 
Hufs:Explicatio Symboli, Dccalogi, Orationis 
Dominicae cum aliis quibufdam fcriptis, de pec- 
catomortali,dematrimonio, decognitione, & 
dile£tioneDEI, detribus hoftibushominis, & 
feptem peccatis mortalibus 5 de facramento cor- 
poris & fanguinis domini, quae omnia in carcere 
ingratiam cuftodum compofuit. De fanguine 
Chrifti fub fpecie vinia laicis fumendoquaeftio, 
confcripta priufquam in carcerem Conftantias 
coiiceretur. De fufficientialegis Chrifti ad regen- 
damEcclefiam, fermo defideifiiae elucidatione 
&c. deverbis Paxhuicdomui.aliusfermodepa- 
ce.EpiftoIae 68 . Ioannis Hufs, & aliorum fiib tem- 
pusconcilij Gonftantienfis fcriptae.Narratio de 
initiis &progreffu certaminum loan. Hufs,cum 
fadtione Pontificia. Tenor appellationis ab Ar- 
chiepifcopo Pragenfi adPapa contra combufti- 
onem librorum Ioannis V ViclefiEpiftolae fcript^ 
quo tempore Hufi per excommunicationem 
Praga abi erat. Replica cotra Anglicum Ioannem 
Stokes Wiclefi calumiatorem. Defenfio quo- 

rundam 



200 JOANNES HVSSVS 

rundamarticulorum Ioannis VViclefi.Deabla- 
tionebonorumtemporalium a clericis.Ioannes 
Hus de decimis. Rcplica contra occultum ad- 
uerfarium,Replica contraPraedicatorem Plenen- 
fem. Quaeftio dearguendo Cleropro Concione. 
De quinque officiis Sacerdotis. Determinatio 
Quaeftioniscufiio tradtatulo deomnifanguine 
Clirifti glorificato. Tra<5tatus de corpore Chrifti. 
Tradtatus de tribusdubiis fadtis in Holomutz. 
Quaeftio de credere.BullaindulgentiarumPapae 
Ioannis xxin. pro fubfidio contra Ladiflaum 
Regem Apuliae. Alia Bulla commifTariis data de e~ 
redtione Crucis contra Ladiflaum. Quaeftiode 
Indulgetiis, fiuedecruciataPapaeloannis xxi 1 1. 
Contra Bullam Papse Ioannis x x 1 1 i.OpufcuIum 
defex erroribus,compilatum&parietibus Beth- 
lehemicis infcriptum* Traftatus de Ecclefiapro- 
nuciatus publice in ciuitatePragenfi.Refponfio 
adfcriptaM. Stephani Paletz theologiae Dodto- 
ris. Refponfio ad fcripta M. Staniflai de Znoyma 
D. Theologiae. Refutatio fcripti o6to Do<5torum 
Theologiae.Repetitio M.Ioanis Ieffenetz Docfto- 
ris Iuris Canonici pro defenfione cau& M. Io- 
annis Hus. Liber de Antichrifto & membrorum 

eius 



JOANNES HVSSVS 201 

cius Anatomia, Liberderegno, populo, vita, & 
moribus Antichrifti, De Sacerdotum&Mona- 
chorum abhorreda abominatione defblationis 
inEcclefiaChrifti:huic fcripto accefferutinhac 
editionereliquacapita omnia,a 4-tf.adfinemvC 
que$ De alpoledis feftis & traditionibus homi- 
num. Dc pernicie traditionum humanarum. De 
vnitate Ecclefie & Schifmate.DeEuangelicaper- 
fedtione. De myfterio iniquitatis fragmetum fe- 
cundum.alia qusedam fragmenta.Porrb fecundi 
Tomi Libri funt : Hiftoria geftorum Chrifti , ex 
quatuor Euangeliftis in vnum colle6ta,& fecun- 
dutresannospraedicationis eius diftin&a. Con- 
ciones Synodicae, Sermones 28.Explicatio in 7. 
priora capita 1. Epiftolae 5. Pauli ad Corinthios. In 
Epiftolas Apoftolorum Canonicas feptem com- 

mentarij.EnarratioPfalmiiop.&cnouemfequen- 
tium pfalmorum. De corpore Chrifti in sacra- 
mento altaris, quod non creetur, neq? incipiat 
cfle,con tra craflbs Papiftarum errores. De adora- 
tione,& contraimaginu adorationem.Narratio 
Hiftorica de condemnatione&fiipplicioHufll. 
Carmen Huffi de coena Domini. Narrationes 
duae de M. Hieronymo Pragenfi. Poggij Epiftola 

Cc deeo- 



202 fOANNES HVSSVS. 

de eode.Sermo habitus in Bethlehem a quodaml 
pioinmemoriam Huili&Hieronymi. Adfertio 
communionis fub vtraque fpecie vniuerfitatis 
Pragenfis. Reuocatio cuiufdam Petri Monachi 
Pragefis.Teftimonium vniuerfitatis Oxonienfis 
de do ftrina & vita Ioannis V Viclef. De Huflfo ce- 
cinit quidam anony mus hifce verfibus : 
^Atbicolasniueo vincens candore <volucres 

SalueBoemis ANSER amandetuis. 
TV manet &ternum decus&memorabile nomeni 

§luodfuror y aut &tas tollere nuttapoteH. 
<*Atra licet cornixfurtiuis addita fennis 

Candoremjpurco vetticet ore tuum. 
J\(uttajedes~i Boemis,nec erit pr&jiantioraleSy 

(Jonferri viua qua tibi <voce queat. 
Crcx auium <vanis obleffat cantibus aures 5 

Tumentesniueopetfore&orepias. 




20} 



Cc 



*°4 



XXXI. 




,) 



<iiuumu,..iu i mu 

' ' ' 7" Y 1 Ti/il '"'r "il 

PufZq fucrar mcujno dvuvnc Phippe Luthero , 

Hufso Pra0cnj7s hnc Juit lpfc fuo . 



. iiiimiim - ^fc»- . ___ 




HIERONTMVS PRAGEN- 
fis Boemus Theologus. 

^P^msm^L Ieronymvs Boemus Pragcnfis, 
qui vere fandto dignus fuit no- 



mine , elogio D. Martini Lutheri 
graphice depingitur 5 quod nos 
Hiftoriae profequedae gratia fiib- 
iiciemusjita enim cecinitniueo 
fuper anfere cygnus : 
^tartyriofocm dum <vult Hieronymus Huffum 

Jnpropngnanda relligionefequi: 
fmpia*vefam taxat deliriacleri: 

jnmftaq^ Hnffum morteperiffeprobat. 
Hinc furiis in eum Synodus Papalis ab omni 
(foncitaparteadhibet 'vincula dura z>iro. 
Qu& quia niltUinocuere> necinclytaquoquam 

Tormentopietasfe domuiffe dedit. 
Fortiter eloquiopugnantis &artefkupenda> 
(forpus in accenfo *vix domuere rogo. 

Cc j Hac 



zof HIERONTM. TRACEN 

H&c eft Aujonij ' pia cajiigatio patris , 

Ordinis hocpropriumJJ?intualis opus. 
J ,ia£la titulos &tnania nomma qmjquis 

T^oman&fequeris talia cajira fera. 
Hieronymus enimmartyr Chrifti fidelis, Prag^ 
inpatria bonis imbutus literis : Lutetix Parifio- 
rum magifter artium falutatus : praecipuis Gallix 
& Germaniae Academiis fingularis ingenij do- 
<5trin^q$ laude cognitus fuit. h primo difcipulus, 
deinde familiaris, poft collega Io. Hufli,S.Chrifti 
Martyris,extitit,neq$ morte quidem ab eo diuelli 
diuiaiue fuftinuit. Ornatus erat miranda&pla- 
ne diuina eloquentia,nec non animi fortitudine 
&conftantiafingulari.Vndeamplius C C CXL. 
diebusimmaniflimi carceris fbrdibus&iniuriis 
fuerat detentus causa religionis.Tandem pari vel 
codem potius fato ac triumpho, altero poft HuC 
fiim Dodtorem fidei ac eiufdem certaminis fbci- 
um&confbrtem anno nobilitatur, crematufqs 
viuus Conftantiae 3-Cal.Iunij. Anno 1 4 1 6. 




20/ 



20$ 



XXXII. 




M / "MMIIH!-.,"-™-,. 

r/^jc cytffr f&o Q crniania ctuo ducc constat 



Ltbcr/as vovulis rclliaiock tws 



^■ l^.)vi;^.i;:r;l^Li:^. l .:'r:,i,::^i:i:r:..J.. 'J...L.X..: .■.>; r::. j .::lva^y:j:^:::.Lj:-x\ji;,.,ij, J,::i!7r rf^tTi 








oMJRTINFS lvthervs 

Theologus , alter GermanU 
6lias. 

Artino Luthero Germaniae Elise lC 
lebia Mansfeldias oppidum patria effe 
meruit , vbi felicibus aftris iiatus eft 
anno 1483. Primis literisimbutusfuit 
Magdeburgi & Ifenaci:Magifter Philofbphiae de~ 
inde creatus fuit Erdfordiae anno 1508. Anno infe- 
quente,vti magis Theologi^ vacaret,ibidem Au- 
guftinianorum ordini eft adfcriptus Monachus. 
Quadriennio poft aufpiciis FridericiSaxoniaeE- 
le£toris euocatur VVitebergam ad facrasliteras 
profitendum,ablegaturque Romam autoritate 
publica , vt religioforum diffidia componeretj 
quam Legationem pofteaquam obiiffet,reuer- 
fiiscreatur facrae TheologiaeDodtor eodeman- 
no. Demum i taq? , Romana videlicet Curia iam 
infpe6ta,maioreftudioinftaurand^Orthodoxae 
religionis incitatus primus ea e tenebris in luce 
produxitanno I5i7.idque tum fcriptisinpubli- 

Dd cum 



2io zMJRTINFS LFTHER. 

cum propofitis , plane innumcris , tulibera fem- 
perprofeffione atque viua voce coram vniuerfo 
Imperio Romano. Tandem exhibita formula fi- 
dei Euangelicx Carolo v.Caefari A ug. Auguftae in 
Comitiis , eademq? ab eo confirmata, ciuem nec 
Regum nec Potificum vis vlla , nec Sopniftarum 
innumerabilium fraus vnquam vel tatillum ter- 
ruit , feculi flii Propheta vlnmus , Auriga & Cur- 
rusIfrael,obiitplacideinpatria,lfiebi^, ipfo Con- 
cordiae fecum ad coelum fubue£tedie,i7.Febr. 
anno 1546.jEtat.62. fepultufque fuit VVitebergae 
inTemplo Arcis. Scripfit multa latino&verna- 
culo fermone: Editus autem eft aSigifmundo 
SueuoElenchuslibrorum Lutheri omnium,in 
quoindicaturquoTomo & folio cuiufqueedi- 
tionis fingula germanice & latineinueniantur. 
Nosinillislibris enumerandis temporum ordi- 
nem fequemur , inchoates ab anno a nato Chri- 
fto 1 5 1 6. quo tempore primum nomen Lutheri 
innotefcerecoepit. 

Suntautem hdcanni i$i6.Jcrij>ta: Epiftolaad Albertum Car- 
dinalem , & Archicpifcopu Moguntincnfem : item dilputatio 
de viribus & voluntate hominis fine gratia. 

K^Anni ij.-poH millejimum ejr quingente/imumJcriptaJunt:D ccz- 
logusaliquotannisantequacontroueriiadc induigentiis mo- 
taeft Witeberga: praedicatus. Propofitiones de poenitentiis <5c 

indul- 



qMJRTINFS LVTHEK. 2ti 

mdulgcntiis & quaedam aliae difputationcs initio caufae aLu- 
thcro propofitae et fidcliter explicata?,cum praefatione eiufdem 
iliis pracmiflae. Proteftatio Luthcri. Conclufionum probatio- 
ncs, quas difputauit Lutherus in Capitulo Hcidclbcrgenfi. Dc 
pracparatione cordisdignapro fufcipiendo facrametoEucha- 
riftix. Ioannis Anni j Witebergcnfis dc Monarchia Papac difpu- 
tatio fcriptaanno 14.81.cum prscfationeLutheri. Epiftolaad 
Le&orem contralacobum Hochftratum. Epiftola ad Leonem 
Romanum Pontificem refblutionibus pramifla. Epiftola ad 
Philippum Melanchthonem , breuis commcmoratio rerum 
quae tum Auguftae geftae flint. 

K^inni iS. Epiftolaad Hieronymum Epifcopu Brandebur- 
genfeuu Epiftola ad Ioannem Brifinanum de libello de votis. 
Epiftola ad Sylueftrum. Ad Dialogum Sylueftri refponfio.Syl- 
ueftri refponfionis ad Lutherum Epitome,cui pramiifla eftLu- 
thcri Epiftolaad pium Lc&ore. A&a Lutheri apud Legatum 
Apoftolicum Thomam Caietanum Auguftx.Epiftokeduae ad 
Caictanum Cardinalcm. Appcllatioa CaictanoadPapa.Ap- 
pcllatio prima a Papa ad Concilium. Epiftola ad Ioanem Sfau- 
pitium Auguftiniana: familiae Vicarium.In vcrba ac~tor.15.ncq5 
nosneq; patresnoftri. Adhortatioadpium Lectorem, vtEc- 
clcfiseHiftoriam&dcdrinam diligenter cognofcat. Afterifci 
Luthcri aduerfus obelifcosEckij.Commemoratio breuisre- 
rum qua: Augufhe pera&is Comitiis cu Luthcro de indulgen- 
tiis fiint geftse. Epiftola ad Fridcricum Ducem Saxoniae.Inftru- 
ctio pro Confcflione peccatorum abbreuianda.De Indulgetiis 
concio. Pafllo Chrifti quomodo confiderandafit. Dedi&o, 
omncquodmihidatpatcr,Ioh.6.Difputationumrefblutiones 
de virtute indulgentiarum. Dc vtitute excommunicationis. 
De pcenitentia.Dc remiflione pcena: & culpae.De circumcifio- 
ne. Iuftusquodctiam inter benc operandum peccet. Contra 

D d 2 Scho- 



2i2 zMJRTINVS LVTHER. 

Scholafticos. Probationcs conclufionum , quas diiputauit Lu- 
therusin Capitulo Heidclbergenfi. 

^yinno ip. Epiftola: Pauli ad Galatas commcntarius primus. 
Pialmorum argumenta. Pialmorum cnarrationcs. Opcratio- 
nesLuthcriinpialmos 22.priorcs Witebergae ftudiofis Theo- 
logi2Epronunciata? ? anno 19.20. 21411 Sophoniam Commenta- 
rius.Scrmo Lipfia: in arce habitus.De Baptifmo concio. Euan- 
gelij Fefti Petri & Pauli ApoftoloruMatthaei 16. Deiacrameto 
altaris concio. Dc ConfciTione & Sacramento Euchariftiae. 
Quomodo orandumfit. PaiTio Chriftiquomodomcditanda 
Concio. De coiugio.Ad mortcm quomodo animus fitparan- 
dus.Matth^i 16. Dc potcftate clauium.DiiputatioLipfiae habi- 
ta. Rciblutiones fuper propofitionibus Lutheri Lipfise diiputa- 
tis.Epiftolarefolutionibus praemifla fupcr 13.propofitionc.Epi- 
ftola adGeorgium Spalatinum de diiputatione Lipfica. Aduer- 
fus.criminationesEccij excuiatio. Epiftola ad Ioanem Eccium 
fuper cxpurgatione Ecciana. Atta Lutheri cum Carolo Milti- 
tio Aldeburgiinaedibus Spalatini. EpiftoIaadLeonem Roma- 
nunfPontificem per Carolum Miltitium. EpiftoIaadFratres 
ordinis minorum coucntus Intcrbockenfis. EpiftoIaadCaro- 
loftadium. Ad Emiecanum Aegoccrotem Lutheri additio. 

K^inna 20. de Captiuitate Babylonica Ecclcfiae. Orationis 
Dominicas cxpofitio brcuis. Teilcradccas coniblatoria. Confi- 
tendi ratio.De Ccena Domini.Dc facram cto Baptiihii concio. 
De Votis. deLibcrtateChriftiana. Deiacramentoru numero. 
Defacramcnto altaris.de Sacramentocxtrcmse vndionis.de 
fa,cramento pcenitcntia?. de ordine.de matrimonio. de confir- 
mationc.de fide infuia & acquifita.Diiputatio.de fignis gratiae. 
Deoperibus vtrum opcra faciant ad iuftificationcm. De Ba- 
ptifmate legis , Ioannis & Chrifti. De 116 vindicando. An Iiceat 
na?reticos com burcrc. Proteftatio,fiue oblatioLutheri.Epifto- 

laad 



zMARTINVS LVTHER. 213 

la ad fratrcs in Hollandia,Braba^ia,&Flandria.Epiftola ad Lco- 

ncm dccimum Romanum Pontifiecm praepofita libello de 

Chriftiana libertatc. Epiftola ad Carolum V. Impcratore poft 

abitionem excoucntu Wormatiae.ad duccm Saxoniae dc con- 

ucntione Wormatienfi.Articulorum Martini Luthcri pcr bul- 

lam Lconis X. nouiflimam,damnatorum, aflcrtio. Rciponfio 

adarticulos, quosmagifiri noftri Louanienfes&Colonienics 

velut haereticos damnaucrunt.AducrfusbulSaAntichrifti.Rc- 

fponfio adfchcdulainhibitionisfubnomincEpiicopi Mifnefis 

a:dita.C6mcmoratio rcru Coloniae Agrippinx in Vbiis gcftaru 

in caufa Lutheri.Libri Romani Pontificis ckDifcipulorum cius 

quareaMartino Lutherocombuftifint. Articuli & crroresli- 

broru iuris Canonici. AppellatioiecundaaPapa adcocilium. 

K_^inno2i< Euangcliorum & Epiftolarum Enarrationcs quas 

poftillas vocant. Matthaei vndecimo dc encomio &Laudatio- 

ne loannis Baptiftae. Matthaei 21. dc ingrcfluChriftiinHicru- 

ialcm.Lucae 17.de io.LeprofisXucae 2i.dcaducntuChrifti ad 

iudicium. Ioan.i. de Confcflionc IoanisBaptiftae. Epiftol^ Do- 

minicsn.AductusDomini.Rom.i5.adPhil.4.degaudioSpi- 

rituali. Supcr Magnificatcommentarius. in Malachiam anno- 

tationcs. Pfalmus 37. Noli acmulari. Oratio Salomonisad 

De vm principcdigna. Sermo dc abufibusEcclefiaeexrermi- 

nandis. Chriftiano quid praeftandum fit. Sermo deMiflapri- 

uata abroganda. Devotoad Epifcopos & Diaconos Ecclefiae 

Witcbcrgcnfis. LuthcrusexPathmo. De myjleriis Ioannis Eapti- 

ft/g. ejr Chrifii.De excommunicatione,DiJputatio. De viduis. Rom.3. lu- 

Jltficamurfide. Rom.rj. De temporc falutis,Rom. 13. De comme- 

datione facrae fcripturas&vocationcgentium. Refponfioex- 

temporaria adarticulos quos magiftri noftri cx Babylonica&' 

aflcrtionibus cius excerpferant. Rcfponfio ad librum Ambro- 

fij Catharini cum cxpofita vifionc , Dan. 8. De Antichriflo. 

D d 3 Con- 



214- ^CARTINVS LVTHER. 

Confutatioincpti&impij libclli Auguftini Alfcld Francifca- 
ni Lipfici pro Luthcro. fcatomianx rationis>proinccndiariis 
Louanienfis fcholae Sophiftis rcdditae , Lutherana confutatio. 
A&a Luthcri coram Carfarea maicftate in comitiis Worma- 
ciae.LudusLuthcria ftolida&facrilcgaSorbonadamnati. Lu- 
thcrus a Carolo V. ad comitia Wormacienfia vocatus. Epifto- 
la ad Ioanncm Fridericum ducem Saxoniae. Epiftola ad Wi- 
tebcrgenfes.Epiftoladifputationib. Philippi prsemifla. Epiftola 
adclc&orespoftdifcefium fuumex Wormacia. Epiftola quae- 
dam ad amicum quendam dc Pfalterio. Epiftola ad Wencef- 
laumLincum. 

i^Anno j^.Sermo de fimulachris,& ciborum delcclu.Scrmo 
dc matrimonio habitus Witcbergaz. De S. Antonio fermo. 
Bulla &reformatio Lutheri. De abroganda mifla priuata, fen- 
tcntiaLutherifcriptaannoDomini 2i.impreflavero 22.Deli- 
bertate monachorum, AntithefisDecalogi Chrifti &Papse.E 
pifcoporum Chrifti & facerdotum Papifticorum Antithefis. 
De facerdotio ,legibus &facrificiis Papae. Aduerfus epifcoporu 
falfb nominatum ordinem. Contra Heinrichu regem Anglias. 
De voto,anliccat perpetuum votum vouere, Difputatio. De 
votis monafticis , ad Ioannem Lutherum. De canone.Epi ftola 
adprincipes comitiaagentes. Epiftolaad Franckfordicnfcsin 
Thuringia. Epiftola ad Hartmannum a Cromberg.Epiftola ad 
M^olfgangum Fabricium Capitonem. 

Anno .y .Epiftola Pauli ad Romanos. prefatio Mcthodica to- 
tius fcripturae. Epiftola? Petri prioris enarratio. Epiftolx Pauli 
prioris ad Corinthios cap.7.explicatum. De Icfu Chrifto vcro 
Iuda?o,&femincAbrahadibellus Formulamiflze & Commu- 
nionis pro ecclcfia Witcbcrgenfi. De abominationc Miflae 
priuatae. De cefcmonijs pijs in ccetu ecclcfiae fcruandis. Qiicd 
ecclefiaius &poteftatcmhabcatiudicandi dc quauis do&rina. 

Dcmi- 



\MAWriNVS LVTHER. uj 

Dc miniftris vcrbi inftitucndis. Scntcntiarum quarundam 
(qucepro confirmationc dottrinarum humanarum allegan- 
tur) rcf litatio.Monachouituli intcrprctatio. T hcologia: Papi- 
ftica- exempium.Appendixin Adriani 6. Brcucad fenatu Bam- 
bcrgcnfem.Edi&a Cxfarca duo contraria,& intcr fc pugnanti- 
acum prxfatione Luthcri.Contracalumniatorcs & falfarios 
edictiCa?farei. Aduerfus Coclaumvirum armatum.Luthcri 
iudicium deErafmoRotcrodamo. Epiftola adlcclorcm Chri- 
ftianum.EpiftoIaad Carolum ducem Sabaudia\Epiftolaad E£ 
lingcnfes. Epiftola ad Rigenfcs, Riualienfcs & Tarptcnfesin 
Liuonia. Epiftolaad SenatumPragenfcrm Epiftola ad virgincs 
aliquotpudicifilmas. Epiftola adloannem Lozer Preteniem, 
Hereditarium Hipparchum in Saxonia. 

Anno24. In Teftamentum vetus prefatio. Libri Mofis , quo- 
modo &quofructua Chriftianislcgendifint,InDcutcrono- 
mionMofl annotationes.Dcutcronomion Mof I cxHcbrco ca- 
ftigatum. Pfal.uo. Ad Dominum cum tribularer. Ad Galatas 
commentarius primus ab authore denuo recognitus.Epiftol^ 
Petri prioris enarratio.Epiftol^ qu^dam Dominicales.EpiftoI^ 
S.Iud<? enarratio. Dc conftitucndis Scholis &inftituendispue- 
ris,commoncfactio. De matrimonio.Thcmatum duorum A- 
nalytica, quorumprimum cft,parentcs non habcrciuscogedi 
liberosadMatrimonium. Alterum,non liccrelibcris fine pa- 
rcntum confcnfu contrahcre matrimonium. Themata a pro- 
moucndis adDoctoratum in Theologia difputata. Epiftola ad 
amicos & cle&os Dci qui funt Augufte. Epiftola ad Eridericum 
&Ioanncm Saxonicduccs. Epiftola adloanncm Scotuminfi- 
gnemcquitem. EpiftoJaadLambcrtum Thacii invinculisE- 
uangeliipofitum. EpiftolaadMiltcbcrgenfcs. 

Anno .25.De fcruo Arbitrio ad Erafm u Roterodamii. Ad ma- 
kdici ckcontumciiofi fcriptircgis Anglie^ titulum rcfponfio.E- 

piftola 



2ig oMJRTINVS. LVTHER. 

piftolaadregeAnglorum. De Hcinricho Sudphaniohiftoria. 
Epiftolaad Antuerpicnfes. Epiftola ad Argentinenfes. Epiftola 
ad Georgiu duccm Saxonie. Epiftola ad Georgium epifcopum 
Sambienfem. Epiftolaad Wolfgangum Reiflenbufch pr^ce- 
ptorem in Licchtcnbergk de matrimonio contrahendo. 

Anno26\ri Ionam propheta commetarius. In Abacuckpro- 
phetam AnnotationesLutheri.In Haggaeumprophetam con- 
ciones &argumentum.Sermones aliquotpij aMartino Luthe- 
ro lingua vernacula pradcripti, latinitate donati, Lucae 15. De o- 
ueperdita Luca: 16. dc diuite & Lazaro. Luc. 19. de vaticinio 
Chrifti contra ciuitate Hierufalcm. Ioan. 10. De bono paftore> 
Sermodcfcptempanibus. Scrmodefacramento Euchariftke.. 
Dc communione populi. 

Anno 2/. Dcfcnfio vcrborum ccene^ Dominica4Accipite,co- 
medite,hoc cft corpus mcum,contra phanaticos Sacramenta- 
riorum fpiritus. 

Anno^S. In Zachariam prophetacommentarius Lutheri.In. 
Matth.Euang.quinquc prima capita enarrationes.De digamia 
Epifcoporum difputatio. 

Anm 2p.Q2Xccn\fn\\\% maior,Catechifmus minor. 

AnmjoXw Danielcm commentarius. Pfalm.iiS.Confitemi- 
ni Domino. Pfalm. 28. Deus ftctitin Synagoga.Delege, homi- 
nem iuftificari fide, abfquc operibus lcgis difputatio. De eccle- 
fia difputatio. Epiftola ad Fridericum Abbatem adS. AEgidi- 
um Norimbcrgae.EpiftoIe dwq ad Iuftum Ionam. 

Anno32. In Ecclcfiaftcn annotationcs. Infcxtu &feptimum 
caputMatthciannotationes. Sermo de aduentu Chnfti,&fl- 
gnis fummum diem prcccflliris. Precationis,quabcncdicitur 
populo. Num. 6.quepronunciarifblctpoftcommunionem e- 
narratio. 

Anno #. De mifla priuata & faccrdotu vn&ione. i.Timoth. 

i.de 



zMARTINFS LVTHER. 217 

i.dcfumma ChriftianacvitaM. Timoth.i. Lexiuftononeftpo- 
fitai.Timoth.2.DeusvultomneshominesfaIuosficri. 

j4moj4AnEl2ii2Lfn fcholia. In Nahumprefatio&Hypothe- 
fis. Pfalm. 45. Erucrauit cor mcum. Explicatio dccimiquinti 
capitisprioriscpiftole Diui Pauliad Corinthios. Epiftolarum 
Farrago. 

A?mos$ . Orandi fimplex modus.Precationum piarum En- 
chiridion. Symboliexplicatio. Decalogi expofitio breuis. Ho- 
milie^ de baptifmo. DeFide difputatio.Deiuftificatione,aliae£ 
fe rationem iuftificandi hominis coram Deo, aliam coram ho- 
minibus.Deoperibus legis &gratiae,De opcribus,vtrum Dani- 
cloperibustribuatiuftificatione, dicens : Redime pcccatatua 
eleemofynis.De dicto,Si fide habuero, &c.Item.Maior horum 
charitas. Rcmiffio pcccatorum exDi&o,Dimittuntur ei pec- 
cata multa,quia dilexit multum.diiputatioLutheri,Contra 
MiiTam priuatam. Contra concilium Conftantiefe de vtraquc 
fpecie Sacramenti. 

Atmojcf.ln loelemcommentarius.In Amos Propheta com* 
mentarius. In Abdiam commentarius.EpiftolaePauIi ad Gala- 
tas commentarius fecundus. De homine diiputatio. De po- 
teftate concili;,Epiftolaadfratres Orthodoxosin Domino. 

Atmoj7..Efai§ nono, de puero Iefii.Loci do&rine^ Chriftianc, 
pracipui.Lucaeprimo, de AnnunciationeMariae.Luc.2. dciu- 
uentuteChriftiXuctf.deoperibus mifericordiae.Luc.ii.de das- 
monio cicclo. Luc14.de ccena magna. Euag.Dominicea.Ad- 
ucntus DominiMatth. ji.Itcm Euang. Dominicae. i.poftEpi- 
phanix Luc.2. Euang. Dominice. quinquagefim^. Luc. 18. Eu- 
ang. DominicaeRcminifccreMatth.i5.Euang. Dominic^ O- 
culiLuc^ n.Euang.DominiceLetare.Ioan.6.Euangcl. Domi- 
nice Quafi modogcniti. Ioan. 20. Euang. Fefti Annunciation. 
Mari^. Luc1.Matth.15.de muliere Chananea. Matth.22. de ve- 

Ee ftenu- 



2,8 qMJRTINFS LVTHER. 

fte nuptiali. Euang. Dominice^ 4. pofc trinitatis Luc. 6. Euang, 
Dominica? 7. poft trinitatis* Marc. 8. Euang. Dominicae 11. 
poft trinitatis. Luc. 14. Euangelium Dominicae 14. poft trini- 
tatis . Luc. 17. Luc. 18. de perpetuis & pertinacibus precibus* 
Lucae 18. de cceco illuminato. Ioan. 6. de quinquc panibus. 
Euangel. Afcenfionis Domini. Marci i6..Euang. Dominicae 
trinitatis. loan.3. Ioannisi6. de cxcommunicatione. loan- 
nis 16. de officio fpiritus fan&i. loannis 16. de affti&ionibus 
ccclefiae. Ioannis20. de claufis foribus. Paflionis Chrifti dif- 
pofitio breuis. Sermo dc fidci robore & incremento. Scrmo de 
fide cx di&o,Hcb.capite vndecimo, Qui acccdit ad Deum,huc 
credcre oportet.Concilium Chriftianum cur,& quomodo de- 
beateffeliberum. Cotra Antinomos difputatio. Cauendado- 
&rinaPapiftaru de pcenitcntia,multo magis Antinomorum 
quinullam pcenitentiam relinquunt in ecclefia. Contra Anti- 
xiomos delege.De coniurationePapiftarum.Concilium cuiuf- 
damexanimo cupientis cffe confultum , & Romanae Pontifi- 
cis dignitati,& Chriftianae religionis tranquillitati. 

Anno ff.In Cantica canticoru enarratio. Symbola tria Chri^ 
ftianaefidei. Pfal. 51. MifereremeiDeus.InMatth.cap.9.Depa- 
ralytico.InMatth. cap.n.12.13.14. 15. 16. 17.& i8.Contra Sabba- 
tharios epiftola. Prcfatio in epiftolam fan&i Hicronymi ad Eu- 
genium.de pietate Pap£. De pcenitentia contra Antinomos 
diiputatioLutheri.Delegecontra Antinomos dilputatioLu- 
theri. 

yte0#.IoannisEuangel. decimumo&auum caput explica- 
tum.De ecclefia, quid fit, & que^ fit ecclcfia, & que^ fint not£ vc- 
raeEcclefiae. 

Anna^o. Pialm 121. Leuaui oculos meos. Pfal 122. Letatus 
fuminhis.Pialm.i23.AdteleuauiocuIos.Pialm.i24.Nifiquia 
Dominus.Pfal.12j.Qui confiduntiuDonuno.Pfal.126.In con- • 

ucrtendo. 



cJxCJRTTNFS LVTHEK. irp 

ucrtendo.Pf1l.127.Nifi Dominus c:diricauerit.Pfal. i28.Beati o- 
mncs qui timcnt.Pfal.129. Sepe expugnauerunt.Pfalm.130.Dc 
profundis. Pfal.i3i.Domine noneftexaltatum. Pfal. 132. Me~ 
mento D. Dauid. Pfal. 133- Eccequam bonum.PfaI.134.Eccc 
nunc benedicite Domino.Pfalmis graduum prefatiopi^fixa. 
Mar. 10 .dc rclinquentib.omnia propter Euang.De vfiira taxan- 
dacommoncfaclio. ConfiliaEuang. 12.de di&o,Vade,Vende f 
rclinquc omnia,&c difputatio Lutheri. 

^«»<7^/,PfaL po.Domine refugium factus es, Chronicon 
Luth.fiue fupputatio annorum mundi.De di&o>Verbum caro 
fa&um eft. An fit,propofitio vera in philolbphia. Difputatio dc 
di&o : Dominus Iefus heri & hodie , &c. Contra Satanam & 
Synagogam ipfius. Contra Antinomosdelege* 

Anno^z. In Micheam commentarius. Micheae concionum 
loci &fententiae principales. 

K^inno 4j. Dauidis nouiffima verba explicata. De mendacijs 
Iudaeorum. Praefatio in declamationes principumiunioruSa- 
xoniae.Epift. 2. ad Simoncm Wolfcrium de controucrfia fupcr 
jeliquijs facramenti altaris.De Chrifto quod in ipfb duaefint 
riature,diuina&humana,ficvnitae, vt Chriftusfitvnaperfb- 
na.Difputatiodefide iuftificante &fide miraculorum.Difpii^ 
tatio,fide fbla nos i uftificari. 

KjAnno44. Comment. in Gcnefim. Confeflio breuis de coe- 
naDomini.Detrinitatis myfterio,incarnatione filij, &dele- 
.ge,difputatio. 

i^nno 4s.ln Hofeam prophetam praefatio,de prophetarum 
lectionc, & argumento concionum Hofe^. Aduerflis Papatum 
Romae a Satana fundatum . Cotra articulosi2. Louanienfium 
Theologiftarum.Difputatio,devnitate eflentiaediuinae, &dc 
diftin&ione perfbnarum in diuinitate. Porro complura alia 
(cripta ipfius operibus addita fiint , qux breuiter hic nume*- 

Ee 2 rabo. 



220 (SMJRTTNrS LVTHER. 

rabo. Articuli a fratribus Minoritanis Iutterboccenfibus,D.M. 
Lutheroadicripti. Articulircligioncm fidemq; Papifticam rc- 
rpicientes, amagiftris noftris cximijsLouanicnfis vniuerfita- 
tisediti.AcadcmixLouanicnfisadacontraLuthcnim.Dctcr- 
minatio theologica? facultatis Parificnfis fuper do&rina Lu- 
thcrana.Determinatio2.alma:facultatisthcologia:Parificnfis, 
fupcr ApologiaPhilippiMelarwchthonis Acadcmi^ Witcbcr- 
genfis epiftola ad Carolum Miltitium. Academiae Witeber- 
genfis cpiftola ad Fridcricum Saxoniae ducem . Academise Wi- 
tebergenfis epiftola ad Leonem X. Rom.Pontificem. Cano? 
nicorum indoclorum Lutheranorum ad Ioannem Eccium re j 
iponfio.Informatio & deliberatio delectorum ab vniuerfitate, 
adallataminftru&ionem demiffa. Demiffa priuata,fcntentia 
quorundam deleclorum ab Academia Witcbcrgenfl ad Fri- 
dericum Ele&orem. Synodi Auguftinianorum fcntentia de li- 
,bertate monachoru. Epigramata iniuris Canoniciincedium: 
Bullaeepifcopalcs 2.priorpij,pofterior papiftici pontificis,iiiper 
do&rina Lutherana. Bullae pontificiae per Eccium ad fcholam 
Witebergenfem infinuatio. Bullae eiufdem publicatio per c- 
pifcopumFrifingenfem.Antonini cuiufdam pofitiones.Adol- 
phi epilcopi refponfio ad epiftolam Lutheri. Adriani V I.Ro- 
manipontificis,adconfuIcs&fenatum Bambergenlcm.Ade- 
leftores principes&omnes ordincslmpcrij. AdFridericudu- 
cem Saxoniae AducrfusLutherum. Albcrti Cardinalis&archi- 
epilcopi Moguntinenfis rcfponfio ad Lutherum. Contra lcges 
PapifticaSjfaccrdotibus prohibcntes matrimonium. Apologia 
Bartholomad Rcrnardi.Erafi Rotcrodamiaxiomataprocaufa 
Lutheri. IremcpiftolaadFridcricum duccm Saxonia;. Caroli 
V.Imperatoris edidum,decaufaLuthcri : Caroli V.imperato- 
risliter^adLuthcrum, quibus adcomitiaWormacienfiavo- 
catuseft. Clementis VII.Romani pontificis breue ad Frideri- 

cum 



i^CARTINVS LVTHER. 2 n 

cum duccm Saxonia?. Aliud breue ad eudcm. Francifci Chere- 
gati cpiftola ad Senatum ciuitatisBambcrgenfis.Friderici E- 
lectorisducis Saxoniarreiponfioad epiftolamCaictani. Item 
ad epiftolam Cardinalis Raphaelis. Item ad Eraf Rot.Eiufdem 
refponfumdatumMartino Caracciolo, &Hicron. Aleandro 
legatis Rom. pont. Frideriei Electoris icriptuad Valcntinum 
a Dietleben ,. co tempore Romse agente. De matrimonio con- 
tralegempontificiamdeccelibatu. DifputatioauthoreM. Ga- 
iparo Contagifer,Saxonici coilegij apud Erphordiam Decano. 
Gafpari Crucigeri,& Gcorgij Rorarij epiftolaadlectorem.Ge- 
orgij epifcopi Sambicnfis epiftola ad Plebanum in Fifchhufen, 
Huldericiab Hutten epiftola ad BilibaldumBirckhcymerum, 
in qua breuitcr commemorat quidactumfitcumLutheroin 
conuentu Wbrmaciae. Secunda ad Caroium V.Impcratorem. 
Tertia ad Elecrorcm ducem Saxoniae. Quartaad Gcrmanos, 
qualispaftorfitLeoX.Rom. Pontifex. QuintaadLuth.Sexta 
confblatoriaadLutherum. Septima ad Luth. eiufdem argu- 
menti.Octaua adMarinum Caracciolu Oratorem Rom.EiuP 
dem fragmentum exinuectiuainHieronymum Aleandrum. 
Exclamatio in incendium Lutheranum. Inucctiua in Cardi- 
nalcs, Abbatcs,cpifcopos oppugnantcs Luthcrum. Inuectiuae 
in Hicron. Alcandrum fragmentu.Inuectiua in Marinum Ca- 
racciolum oratorem. Rom.Romanae curise pictura exepifto- 
la quadam Huldcrici abHutten ad Elcctorem Saxoniae.Emferi 
epiftola ad loannem Zack de difputatione Lipfica. Ioachimi 
Hclleri epigrama in Hofeam. loannis Eccij articuli ha?retici.E- 
iufdem epiftolaad Iacobum Hochftraten dc Lipfica difputa- 
tionc. Alia cpiftola ad M.Lutheru. Eccij excufatio. Eccij pof lti- 
oncs contra Luthcrum. Eccij fedis Papifticae nuncij cpiftola ad 
Witebcrgcnfes. Ioannis Frobeni; epiftolaad Luthcrum. lo- 
annis Paduicka presby teri Pragcnfis ccclefia? cpiftola ad Luthe. 

Ee 3 rum 



222 (^CJRTINFS LVTHER. 

mm.IoanisTctzclijdifputationcs quibus dcfcnditindulgcrr- 
tiascontraLutherum.Iufti Ionaeepiftoladcampliilimo bcnc- 
ficio Dci erga populum Iudaicum ad D. Wolfgangum in An- 
halt.Laurcntij Campcgij lcgatiRomani Pontificiscpiftolaad 
Fridericum Ele&orem. Lauretij de Medices CardinaJis epifto- 
laad Georgium Spalatinum. Leonis decimi Romani potiricis 
Breuiaad Degenhardum Pfeffinger. Duo ad Fridericum du- 
cem Saxoniae.Breue ad Georgium Spalatinum.Breue ad Tho- 
mam Caietanum. Bulla contra errores Martini Lutheri& Se- 
quacium. Decretalisnoua&vltimade indulgentijs.Rofaau- 
rea a Leone X. Romano Pontifice per Carolum Milticium ad 
Fridericum ele&orem mifia.Mauricius cpifcopus Warmincn- 
fis,ad archipresbyterum Plebanum in Brunsbergk. Maximili- 
ani Imperatoris Auguftiepiftolamiflaex conuentu Auguft.dc 
cotrouerfijsLutheriadLeonem X.Nicolai Amsdorfrij cpifto- 
laadLutherum de Erafmo Roterodamo. Propofitioncs Pctri 
Maluedae.Explicatio prouerbioru Salomonis. Phiiippi Melan- 
chthonis in ecclefiaften enarratio breuis.In cantica canticoru 
argumcntu.In Efaiae quatuor priora capita argumenta . In Efa- 
iam argumentum.In Icremiae threnos argumentum.In Dani- 
elem commentarius.In Zachariam prophctam commcntari- 
us. Confeflio fidei exhibita Impcratori CaroloV.in comitijs 
Auguftse. Apologia Auguftanx confeflionis. Papafelli inter- 
pretatio.Apologiapro Luthcro aducrfus furiofum Parificn fi- 
um Theologaftrorum dccretum. Dcfenfio contra Eccium.E- 
piftola de difputationc Lipfica. Epiftola difputationibus Lu- 
theri pramiifta.Epiftola ad ftudiofbs Theologia?. Epiftola ad D. 
Wolfganguprincipcm in Anhalt.Praeterea plurima: eiufdcm 
difputationcs cum Luth.difput.imprcflk funt.Staupitij cpifto- 
laadSpalatinum.Dialogus Sylueftri Prierij facri Palatij Apo- 
ftolici magiftri contra Lutheri conclufiones.Eiufdem Repiica 

ad 



zMJRTINVS LVTHER. 223 

ad Martinu Luthemm. Vinccntij Obibpcei cpiftola ad Micha- 
elem Obfbpccum fratrcm fuum gcrmanum.Eiuidcm epiftola 
ad ienatum Hallefem in Sucuis.Vinccflaus Lincus dc Ambro- 
iioCatharino.VinccslaiRoidialouiniprepofitiPrageiisepifto- 
la. Viti Thcodori cpiftola ad Fridericum Bernbeckum Scna- 
torem Kitzingefem . Alie duae ad Gcorgium in Anhalt. Epifto- 
Ja adNicolaum Amfdorfrium epiicopum ecclcfia: Numbur- 
genfis. 

*Poftciusobitum editi funt artkuli,quinoftr2epattisno- 
mine exhibcndi fucrant in concilio Mantua?,vel vbicunque 
illud futurum eiTet : & quid vel accipere vel concedcre nos pof- 
femus nec ne : fcripti a D.M.Luthcro,& Smalcaldiae anno 37. in 
conucntu propofiti:&annoi5 79. Itcm vohimen magnum* 
iermonum eius conuiualium, gcrmaniceinfol. Eiufdem ali- 
quotnominapropriaGermanorumadprifcamEtymologiam 
reftituta.Martini Lutheri teftimonia de fbcio laborum & peri- 
culorum fuorum Pliilippo Melanchthone. Acceilcrunt&ali- 
orum laudatiiTimorum virorum de eodem Philippo fcripti% 
eiusiudiciaperqnamhonorifica.4. Gorliciij5 8o.Itemqique- 
rclafeufomniumM.L.&c. 

Ornarunt eum elogiis viri paflim Germaniae, 
prxclariflimi, pr^cipue verb Ioannes Stolfius,cu- 
ius Eteofticha fequentialeguntur : 

1. AnnusNatiuitatisLutlieri 
1483. 
ZN^atus es Ijlebu dmine Propheta Luthere, 
^R^eJligwfulget te duce, Tapa iacet* 

n.An- 



22+ oMJRTINFS lvther. 

i i. Annus Magiflenj Philofophici 
1503. 
Srfurdi iuuenis titulos capit vrbe Magifier 
Lufirafua &tatis quatuor atta colens. 
1 1 1. Annus Monachatus 1504. 
Uanafuperfiitio corpusiuuenile cucullo 
Ornat : idornne tibifiraudi age Papafuit. 
iv. AnnusProfeflionisVVitebergx 
1508. 
aJXCittitur Albiorin,Chrifio auxiliate,Lutherus: 
^uantus erat vatesl gloria quanta SchoU ! 
v. AnnusDodtoratus&peregrinatio- 
nisRomam 1512. 
Staupitijeftiujfu titulos DoStoris adeptm 
%Jt trucisftali^ <venit ab vrbe Lupu 
vi. AnnusReligionisinftauratas 

^B^elligionis opus cceno extrahis, aujpice Chrifio: 

Verax dextro nixe Luthere DEO. 

vii. AnnusConfeflioniscoramCaie- 

tano. Auguftae 151 8. 

oAugufla Chrifium profitetur in vrbe Lutherus , 

j^Qon curans vultusJTrafulacerbeJuos. 

vin.An- 



qMJRTINFS LVTHER. 22j 

viii. AnnusdifputationisLipficse 15 1 9. 
Ecam eff iujii vi&us virtute Lutheri : 
Dijputat vtfuli/Lipfta in vrbe die^j. 
Annus Confdlionis 111 vrbe Vangio- 
num 15 2 u 
CdJarisantef?edes,proceresftetitantepotentes, 
<tdccolaquaT(Joeni%Jangiolittusadit. 
AnnusPathmi 1522. 
Carlftadij obfurias ad Saxona te£ta cucurrit 5 
Faucibm exfiuis rurjus ouefque rapit. 
AnnusMatrimonij 1525. 
SeditioagricoUferroeft reftinftapotenti: 
Fcedera coniugijcafia Lutherus init. 
AnnusConuentus Marpurgi 1529. 
K^Carpurgiccem Chriftijeritacriterhoftes: 
Stabatvt aj&uis cinffaViennaGetis. 
Annus Confeffionis Auguftan^ exhi- 
tx Carolo v.Imp. 15 3 o. 
^Auguft&JiatibusJidei Conjeftio cunctisi 
Fropojita eft: Chriftigtoria Uta redit. 
Annusobitusi54 6. 
J^ona bis obfturo lux Februa conftitit ortu : 
Inpatriovtmoreris,clareLuthereJoto. 

Ff Eft& 



iM. zMARTINVS LVTHER. 

Eft & inter illos Theodorus Reza non po- 

ftremusitacanens: 

TZ^maorbem domuit ,T?^maftbiP apafubevit h 

TJiribm ittafuis,ftaudibpis illejuis. 
Quanto ifto maior Lutherm, maior tfi/la 
fftum illamque vno qui domuit calamo. 
Inunc Alciden memorato Gr#cia mendax : 
Lutheri adcalamumferrea claua nihil 
At Mai or ille poeta maximus quid non 
vno hoc canebat Difticho ? 
Lutherm ^DEciMVMconfecitftrage Leonem: 
^De claua noli qu&rere,pennafuit. 
Lauterhius vt in caeteris omnibus ita & 
hicgrauiftime. 
Jn terras prono rueret nepondere ccelurru^ 
Suppofuit ccelo brachia magnm Atlas. 
Cum dulci rueret ne tellus Teutona pace : 

Suifulta eB precibuSj magneLuthere, tuis. 
^DoStor Atlas omnisftncerm 'vertice mundum 
Sujlinet: ejfundit cumpim ore preces. 




* 2 7 



Ff 



228 



XXXIII. 




m % inninninmifflljjltt l/i»i|iHJIIlflffliy|TOW r WTO»f*iinii|ii iip "■"' 
Fastor in Hammpnts Jacra pabula pra*bu\t uHf. \ 
/Lmnus grccjihus Rcp vie chtistc, tuis 

x&miir::^^^ ; 









JOANNES jEPINVS 
Theologus* 

O a n n e s ./Epinus Hamburgi na- 
tus eft,libera Saxoniae Ciuitate, is 
poftquam multiplicem lingua- 
rum artiumque eruditionem fi- 
bi comparafiet,primusexEuan- 
gelicis Sacrofan&ae Theologiae 
Dodtor falutatur , V Vitebergae anno 1530. habuit 
autem in eo adttf Cafparum Crucigerum , &Jo- 
annem Bugenhagwnu fbcios Dodtoratus Infi- 
gniorum. Pofteaordinatus eft infiipremumEc- 
clcfiaeHamburgenfis paftore&antiftitem. Prae- 
fuit illi vocationi annos circiter 20. fumma cum 
fide & diligcntia, adeb vt perpetub & diuino pla- 
ne numinc facrofandtam & incontaminatam 
conferuaret fidem &religionem Ecclefiarum Sa- 
xonicarum contra Edicrum Caefareum , quod 
Auguftce Vindelicoru dereEcclefiaftica eratpro- 
mulgatum,I N T E R I M nome prae fe ferens,do- 
ncc fcilicet Synodo Oecumenica decerneretur, 

Ff 3 quid 



230 JOANNES jETINVS 

quid dc ea futuruni efTetampIius$incidit inan- 
num 1548. Tandem Hamburgi in patria obijt 
plurimisde religione libris fcriptis,&derepubli- 
ca Chriftiana optime meritus, Annonimirum 
i5 5 3.3.idusMaij. anno aetatis54.Scripfit,in Pfal- 
mumquendam Dauidis commetarium in quo 
deiuftificatione, devita Chriftiani hominis,de 
votis & iuramentis, de confuetudine impiorum 
vitanda, de vfuris, de contra&ibus , de reditibus, 
de corruptelis in iudicio fincere agitur , alijqs no- 
nulli loci diligenter explicantur. fcripfit libellum 
de facris cocionibus formandis, imprefTum cum 
aliis eiufdem argumenti libellis : item librum de 
iuftificatione hominis, de operibus legis,de fidei 
iuftitia&origine, defidei difcrimine & virtute. 
De notis & fignis iuftificationis,fidei & hominu 
iuftificatorum, de imbecillitate & peccatis fan- 
dtorum , dedifcrimine peccatorum,depraemiis 
fidei & bonorum operum , cum confutationi- 
bus argumentorum , quaeab aduerfariis adduci 
poffunt.fecit enarrationeinPfalmum 69- in qua 
liaec continentur: Defcriptio Meffiae & regni e- 
ius : quibus armis mundus Chriftiano expu- 
gnandus & fiibiiciendus fit:quomodo colligen- 

daCa- 



fOJNNES jEPINVS. 2 3 r 

daCatholicaChrifti Ecclefia: quod fitciusregi- 
me^&quaeipfiusdefenfio&^ppagatio. Qux vir- 
tus & efficaciaEcclefiaftici minifterii.Breuem ex- 
plicationem etiam articuli fideidedefccfuChri- 
fti ad inferna fecit : item,cur afflidtionibus Eccle- 
fia DEI exerceatur.Congreftiis ecclefiafticos fe- 
dulb cuftodiendos & tuendos. Fecit epitomeri 
Hiftoriae de Iudaici regni excidio , & de quibus 
nos admonet ex Hiftoria. Prophetiam item de 
Iudaeorum abieftione, & Gentium ele6tione& 
vocatione.HuiusPhilippus Melanchthon hifce 
verfibus Encomron decantauit : 

Hdceff AZpini Doiforisimago loannis, 

§hti docuit cafie dogmatapura DEI 
Saxonicoc^pios ccetus in littore rexit, 

Fulfit & > exemj?lisintegra <vita bonis. 
IJrbis <vbi Hamburg&flant ardua Alcenia clarx 

Q^XCafiriU veteris qu& decus omne tenet. 
Et fuperat meliore bono quodpr&bet honeftum 9 

Etfidum hofyitium maxime Chrifte tibi. 
fnde etiam ALpinus vigilans &pettorefirmo 

Errorumfucos depulit atc^ dolos. 

£rgo 



232 JOANNES JETINVS. 

Ergo D 6 Ogrates tantopro munere dico : 
%)i(L regatfemper peBora noftrapeto. 

Etfaciatfempernos^vnum vtfimusinipfo, 
JEternignatusquodpetitipfePatm. 




m 



Gg 



234- 



XXXIIII. 




Hvpcnus jacrcs fclix c^cponrrr 
Clacuit doquio 'uir pius, orc aravu 











^ANDREAS CjSRHARDVS 

Hyperius T*heolo<ms* 

Nmeas Gerardus Hyperius , vi- 

tale lumen primum Hyperis a- 

fpexit,quod inclytum eft Flandri^ 

oppidum,anno i5ii»Patrem habu- 

it AndreamHyperiu clariffimum 

apud Hyperas Iureconfultum$ is 

vbi per Flandriam varia Gymnafiaperluftraffet, 

tandem Parifiis & Louanij Philofophix pariter 

ac Theologiae ftudiis eruditus fuit* perluftrauit 

fere vniuerfam Italia, Galliam , Germaniam, Hi- 

fpaniam,&Britanniam,vita ftudiofam & acade- 

micamperpetuofecftatus. Demum Ecclefiae& 

Scholae Marpurgi Profeffor conftituitur , anno 

i5 42.inqua ipfe diuinas&humanasliteras, vir 

citra controuerfiameruditiffimusfimul ac dili- 

gentiflimus , totos annos viginti duos docuit. At 

ne mortuus quidem vniuerfam Ecclefiam Chri- 

ftilibris fcientiffime folidiffimeq$ fcriptis erudi- 

re informareq? definit? plus equide multo pofte- 

Gg 2 ris 



*jf sANDR. CjSRARD. HTP. 

ris reli&urus, nifi maiore vtilitatis publicae , qua 
valetudinis curam gerentem intempeftiua mors 
fuftulifTct.ExccfIit itaq; rcbus humanis ann o do- 
mini 1564. Cal.Febr. annum vitae agens 53.fepul- 
tus Marpurgi HafTorum, quod Eteoftichon fe- 
quens eleganter exprimit : 

Flandria quemgenuit Hafta nofira tegit. 

Scripfit commentarium de honorandis magi- 
ftratibus, in quoPfalmus 2o.Exaudiat teDomi- 
nus,enarratur. IteminPfalmum 12. Saluum me 
facdomine,inquooratur, vt dominus extirpa- 
tisomnibus erroribus fynceram doftrinavbiqs 
promoueat, paraphrafin. Scripfit etiam de for- 
mandis cocionibus facris, feu de interpretatione 
fcripturaru populari libros duos.IteminEpifto- 
lam ad Romanos exegemata, in quibus partium 
difpofitio clariffime oftenditur.Scripfitderedte 
formando Theologice ftudio. De facrae fcripturas 
le&ioneacmeditationequotidianalibrosduos. 
Methodi Theologiac librosduos.TopicaTheo- 
logica. Catechefin.Poftremb vno volumine edi- 
ta fiint fequetia opufcula.De facrarum literarum 
fludiis no differendis. De inftitutione nouorum 
collegiorum,in quibus iuuentus eruditur ad fiif 

cipien- 



aAJSTDZ GERARD. HTP. 2 37 

cipiendam Ecclefiaegubernationem. De publico 
ftudioforuminfcholaTheologica examine. De 
Gatechefi. De fide hominis iuitificandi , ac de fi- 
de openbufque hominis iuftificati quseftiones. 
Chnftum no inftrumentalem modo effe falutis 
noftre caufam, veriim etiam efficientem & prin- 
cipem. No effe aliam iuftificationis viam, quam 
qua Abraham iuftificatus eft,per fidem fcilicet 
aofqueoperibus. Defpiritu&litera. Conciliatio 
horum locoru , qui legem fadtis exprimunt,iufti 
habentur, ad Romanos 2.&,ex operibus legis ne- 
mo iuftificatur,adRom.3.& fimiliu,qui pari mo- 
do viden tur inter fe diffidere.De hominis merito 
apud DE VM.Hiftoriamquadegitur 2.Macha- 
baeorum de donariis miflis Hierofolymam ad fa- 
crificium pro expiandis peccatis mortuorum,pa- 
rum efTe efficacem ad comprobandum, mortuis 
ad falutem prodefTe miffaru celebrationem. Ver- 
baPauli i.Cor.i^.Dehis quibaptizaturpromor- 
tuis,pauloaliterquam a nonnullis hadxnusfa- 
ftum eft,diftin6la & expofita. DeSynodisan- 
nuis. Depublicainpauperesbeneficentia. Defe- 
riis bacchanaliorum,quodq$ apud Chriftianos 
locum habere nullo modo debeant , omnia h#c 

Gg 3 fimul 



23* sANDR gERJRD. HYP. 

fimul impreffa fiint. Eiufdem opufculoru theo- 
logicorum pars fecunda continet hos libros : De 
piorum auditorum in diiudicandis dodtrinis of- 
ficio. De prouidentiaDEI,&confolationibus 
contraomnisgenerispericulaabeapetedis,cum 
enarratione Pfalmi 107. De probatione fui ipfius. 
Confultatio de coniugio miniftrorumEcclefiae. 
Vtrum eorum fententia qui Babylonem in Apo- 
calypfi , interpretaturfignificare vrbemRomam 
recipi vlla ratione queat. De his qui DEO patriita 
fummatribuuntdignitate, vt filium cGftituant 
inferiorem,& patri inxqualem. PrseceptaDeca- 
logi aliter olim digeri fblita , atq$ nunc vulgo cer- 
nunturdigefta,fuperque ea reveterumtamHe- 
braeorum , quam Grxcorum &Latinorum fen- 
tentiae. Ad verba illa Apoftoli 2. Corinthiorum 3. 
Epiftola mea vos eftis, & D E V S idoneos nos fe- 
cit miniftros noui teftamenti. De veris Apoftola- 
tus, Dodtoratus & fimilium graduum Infigniis, 
propofita qusedam. De facramentis in genere , v- 
bi nonnulla de circumcifione &Baptif mo. Su- 
per verba Apoftoli ad Romanos 2.1uftificantur 
autem gratis pergratiam,tumdc locutioneilla, 
qua dicuntur mftificari homines fbla fide. Quo- 

modo 



*AND%^ GERARD. HTP. «y 

modo intelligendu quod Apoftolus ait ad Rom. 
i.hominesa DEO in reprobam mentem tradi : 
tum quomodo peccata peccatis puniantur.Scri- 
pfit etiam de ratione ftudij , fcripfit Dialcdtica, 
Rhetorica, Arithmetica, Geometrica, Colmo- 

fraphica,Optica,& Aftronomica quaedam:item 
hyfica,Scholia ad decemlibrosEthicorum A- 
riftotehs. Item Obferuationes locorum in easE- 
uangeliorum particulas,quae fingulis Dominicis 
recitari in Ecclefiis confiteuerunt. De ftudioforii 
vita & moribus. Exegemata in omnes D. Pauli E- 
piftoIas.Feriarum Scholafticarum lib.12.De ordi- 
nandaEcclefialib.d.Verum exhis quqdam mor- 
tepraeuentus non abfoluit. Pofteiusexhacvita 
exitum LaurentimHyperim AndreaHyperijfi- 
lim, quacdam parentis fiii opera edidit, & in ea 
praefatus eft, veluti Efai<g prophetae oracula,anno- 
tationes breues &eruditas. CompendiumPh>v 
fices Ariftoteleae&alia. Eiufdem Commentarij 
inEpiftolas ad Galatas &Ephefios. InEpiftolas 
adPhilippenfes,Coloftenfes & ThefTalonicenfes 
ambas,cum indicegemino. in Epiftolas D. Pauli 
ad Timotheum,Titum,Philemonem.& D.Iud^ 
comentarij, nuncprimumopera Ioannis Myltj 

inlu. 



z4-o sANDT^ GEKA%T>. HTP. 

i n luccm editi fiint : Eum Nigidius in fiio Mar- 
purgenfium ProfeiTorum Catalogo tali cohone- 
ftauiteloquio: 

PETRVS NIGIDIVS 
Senior. 

Hyperium terr&flentes mandauimus omnes, 

aAh dignum innumeros <viuerepoffe dies ! 
Fortuna inuidit> iufiitc^ abrumperejila 

oAtropos, heu quantumfufiulitilla <virum ! 
Hicpotuitfacrosfelix exponere libros, 

Scriptaprophetarum notafuerefatis. 
Legerat hicpariter veterum monumenta viroru, 

Sloquio clarus/virpiusatquegrauis. 
'jDoEtrinapr&jians junBisvirtutibus auctus, 

J^Qotus &6ois Hefyeriisfy plagis. 
Ecquis enim nefcitfcripta iUius ,aureafcripta ? 

Artis ^ingentjnobilioris opes. 
Hunc legite ignarifacrorumfacraprofejfum, 

Synceramentes imbuet iUefide. 




2£t 



Hh 



2^.2 



XXXV. 





yfafc. 'Lipjiar 
Jf', ' •*" ° *• , 

Ob- VCftttcbcrjjO' 

jf' ' s «■» 



l|ni|!|!i||MM|^finW! i: '' ' I [j II "!l ! !!!!!!n|l|!ll , |H , l|!|!!!|l|!!| [ " || 

Dr Crucr auj clarum nomcn Casparc mcrcru , 
Mihtnv tanicr fyufer ccamt cris . 



• 





*4i 

CASPARVS CKVCIGET^ 

S.TheologmT). 

Aspar Cruciger patria Lipfen- 
fis fuit,nationeMifhius, natus 
Kal.Ianuarij anno 1504. Vfus au- 
temeft in patriaPraeceptoreCa- 
r fparoBornero,&PetroMofelIa- 
no domeftico paedagogo , idque 
amplius quadriennio. StudiorurnfuorumCo- 
lophonem V Vitebergse impofiiit , triumque lin- 
guarum egregieperitus fadtus fuit. Eratpraeterea 
omni liberali arte & dodtrinapolitus , praefertim 
Mathematum & Phyficae,& Medicinae ftudiis 
excelluit. Poftea fummum Dodtrinae gradum 
in Theologia eft adeptus,Do<5torquefaIutatus, 
quam non viua folum voce , fed & fcriptis amce- 
nillimi ingenij, & fidei fandtifs. teftibus plurimii 
illuftrauit atquepropagauit. Fidus Chriftiprseco 
& fidelis Martini Lutheri in opere Dominico co- 
ficiendo adiutor & fbcius. Tandem obiit V Vite- 
bergae in ftatione fua ftrenue confiftens,corporis 

Hh 2 viribus 



*44 C^SFARVS CRVCIGEX^ 

viribus ingenium minime adaequaiitibus , flo- 
ren te adhuc setate , anno vitae confe&o 45. anno 
verbfalutis i548.die itf.Nouembris. Petri Loti- 
chij Mufam fiimmx gratix elegantiaeque ergb 
fubiiciam : ita vero canit illa 5 
Ore tribujque potens linguis &pe£fore Gajpar 

^Talis^adhuc 'vita cumjrueretur erat. 
GaJJ?arouile D E I quirexit^imc^luporurru 

Reppulit £$ iuuit reUigionis opus* 
Lujira Juijeptem <vix luceperegerat mi, 

Funerejublatmcumfuit ante dierru. 
Eucida,nunc coram ccelejiijede receptm y 

Qmprimingenium calluit, ajira videt ? 
Scripfit commentarium in Epiftolam Pauli ad 
Timotheum priorem : item Orationem de ordi- 
ne difcendi habita in promotione Magiftrorum. 
Idem fcripfit commetaria in EuangeTium Ioan- 
nis:itemrnPfaImos: Enarrationes in duos arti- 
culos Symboli Niceni. Magnam partem enarra- 
tionum & Concionum Martini Lutheri excepit 
in Scholis & Templis , & eiufdem multa in Lati- 
nam aut Germanicam linguam tranftulit. EiuC 
dem explicatio germanica Pfalmi 22. ad formu- 

lanx 



CASPARVS CRVCIGET^ *#l 

lam precationis pro Chriftiano magiftratu ac- 
commodata, publice habetur. 



Hh j 



24.6 



XXXVI. 




lustior ut lona U nonforrt aitcr, utrun^ 
Sacrorum ata jori uts tibi luste paras 



■-i-p:-.' i- . J-> .-i-.. ^ -•-••J •::■!■- :•'■ ■> -i- -i ^xr^r^j , .^. ...l . ... i n ^. ^^ , ^^1^;^»:^ j^ t A^ i ^ti » *Vt> ^ ^tivV^W *^t^ii t Awst\»iif3Si^ , 




247 

1 V S ? V S J N A S 
S. Theolog. Dott. 

V s t v s Ionas patriam habct vetcrem 
illam ciuitate Imperialem apud Che- 
rufcosNorthufiam,vbianno 1493. in 
lucemeditus efts is fimulacprimalibe- 
ralium artium ftudiapercepiffet, primum Iuri ci- 
uili operam dedit, & infignem in ea facultate fibi 
acquifiuitfcientiam^confiliotamen mutato ex 
confiilto humaniluris , faftus eft facrse Theolo- 
giae,quae diuini Iuris magiftra eft, Dodtor clariffi- 
mus 5 vir fummi ingenij & magnae induftriae:vn- 
de diuinarum literarum profeffor, & deinde Pr^- 
pofitus Templi VVitebergae conftituitur 5 quo 
temporecomes coftantimmus fuit in acerrimis 
illis tempeftatibus filiorum magni illius Princi- 
pis ElecStoris IoANNisFRiDERicK&fidusadmi- 
nifter Lutheri in reftituendis Saxoniae Ecclefiis. 
Fuit autem omnium rerum in religionis caufa 
per Germaniam geftarum auditor lpfe & con- 
fcius. Demum conftituitur antiftesEcclefiaein 

Sali- 



2+t jvsrvs ionjs 

Salinis Saxonicis,&totius illius Dioecefeos infpe- 
dxor &reformator. in cuius etiam veluti finii M. 
Lutherus animam fuam DEO moriens com- 
mendauit. Tandem EisfeldaeinFranciaorietali 
oppidb fandtiPaftoris munereperfundtus, fum- 
ma cum pietate vitaeque innocentia obiit fandta 
morte,anno falutis 1555. ^Etatis anno 63. 9. Q- 
ftobr. Scripfit inFabrufcortationispatronum, 
pro coniugio facerdotali defenfionem. Oratio- 
nem deftudiis Theologicis. Annotationes in a- 
<5la Apoftolorum. De miffa priuata & vn<5tione 
Sacerdotum Libellum Martini Lutheri e germa- 
nico in latinum tranftulit. Enarrationes nouas 
Martini Lutheri in Ionam Prophetam ab eodem 
ipfo latin^ redditae fiint. Eiufdem Lutheri librum 
de Iudaeis & eorum medaciis latinum fecit. Scri- 
pfit etiam libellum cotra V Vicelium. De eo prae- 
clarececinit Ioannes Stigelius,his verfibus : 

IOANNES STIGELIVS. 

Qu& tibifitdoEt& Ionafacundia lingu& , 

Iampridem notum ^B^henm &Jfter habent. 

Largior a {ummo ceu deflmt athere nimbus, 
Sicfluit eloquijcopia larga tuu 

SN^am 



jvsrvs IONAS 2 + 9 

J\(^am tuafeu teneat Jufyenfkmcopia plebem, 

Vixputofc aliquem Neftorapojfe loqui. 
Seu reddas LatiofanclosfermoneprophetaSy 

^Pendet &a uerbo doBa caterua tuo. 
Seu tua <vi£luris mandes pia dogmata chartis 

Eloquij curruntflumina magna tui. 
Quali laBifluo depromit Liuius ore. 

(JonditorhiftorU Tl^oma vetufta tm. 
Conferis at quoties cum magno verba Philippo, 

(Jrediderim Crajfum cum Cicerone loquu 
fjhiodfifert animusfacundo ludere verju, 

(Jarmine parmagnis Vatibuseffepotes. 
Siue iuuat tacitas natur& inquirere caufas 5 

Hic etiam ingentj Vena diferta tui eft. 
Qmfit &ingenu&prorfus non improba mentis 

oAtque omnigrauitasajperitatecarens. 
Quisfit amor,qu&fitpieta*3quu candor in omnes, 

Vix elegis 'videor dicerepojfe meis. 
Offtcia ojpciis, &am ore lucraris amorem y 

VtCL hominum celebret tegenus omnefacis 
Viue diu felix multofquefuperftes in annos 

Terpetuo Vatumcarminedignecani. 

li Ncc 



2jo fvsrvs ionjs. 

Nec minus eleganter Eobanus de eo- 
dem cecinit : 

Lingua nobilis , orefulminator, 
£ui mentem Genius dedit beatarru, 
Dignum ccelo animumparente : Iuris 
Humanifimul) ^facnpentm. 
St Vates bonus , ZfSophus difertus, 
HiceHnomine Irsrvs ipf Ionas. 




iji 



Ii 



ijz 



XXXVII. 





•-<rvt 



gjEORGJFS oMAIOT^ 
Trheologus. 

Eorgivs Maior natusinvrbelm- 
perij Norimberga , anno 15 o 2.a 
prima ftatim adolefcetia omnes 
pariter dilciplinas auidiflimeim- 
bibit 5 vnde optimarum artium 
Magifter primo VViteberg^ crea- 
tus fuit,acdeindeSS. TheologiaeDo&or lbidem 
autoritate publica renunciatus. Eam multis an- 
nis non folum in Academia,verum etiam in Ec- 
clefiapublicepriuatimqj docuit, cum fingulari 
laudeinduftriae&prudetiae atq^eloquentke, cla- 
ruit in celebri VVitebergenfi Academia profeC 
for editis commentariis & eruditis lucubrationi- 
bus literarias reipubl. accommodatis. Tandem 
fonex obiit,in eade vniuerfitate anno falutis 1574. 
aetatis anno72. 28.Nouemb.Scripta eius quxin 
vnumcollefta publicatahabentur tomistribus 
diftin&a haec fiint. Primus Tomus continet E- 
narrationem Epiftolarum S.PauIi.Secundus Ho- 

Ii 3 milias 



if% CjEORGIVS ^hCAIOT^ 

milias in Epiftolas dierum dominicorum & fe- 
ftorum. Tertius homilias in Euangelia do~ 
minicalia&dies feftos. Porroprseterhaxfepara- 
tim edita funt: Commonefa&io ad Ecclefiam 
Catholicam, orthodoxam, defugiendis&exe- 
crandis blafphemiisSamofatenicis, Arianis,Eu- 
nomianis & aliis cotra Blandratam,& alios noii- 
nullos huius fe6tae renouatores : addita eft do- 
cftrinadefandta Trinitate refutationisloco: Re- 
petitio & poftrema declaratio do&rinae deiufti- 
jficationehominis coram DEO,germanice.O- 
ratiodeconfufionibus dogmatum veteribus& 
recentibus in Ecclefia excitatis ab hominibus Fa- 
naticis. Enarrationes Epiftolae ad Hebraeos.Con- 
fblatio contra terrorem mortis, germanice.De 
GermanicaBibliorum interpretatione admoni- 
tio & confutatio caufarum ob quas eorum ledti- 
one laicos arcent Papiftae, item mendacioru quae 
fpargunt contra Lutheri translationem. Septem 
partes Homiliarum in Euangelia Dominicalia 
&dierum feftorum. Admonitio de extremoiu- 
dicio ad confblationem fidelium, & terrorem 
impiorum neceflaria hifce afflidtistemporibus, 
germanice. Explicatio triumfacrorucarminum 

noui 



qEORCIVS o£xCJTO%± 2jr 

noui foederis,Beat# virginis,Zachariae,& Simeo- 
nis,germanice.Annotationes in IuftiniHiftorias. 
Vita patrum, cumprxfatione Martini Luthcri. 
Tabuia in Rhetoricam Philippi Melanchthonis, 
&DefiErafmi Roter.de CopialibelIum,imprefla 
Argentorati,cumPetri Mofellani Schematibus. 
Elegantiores aliquot parabolae exErafmiRotero- 
dami Similib. in puerorum vfum felecffoc & in 
locos communes reda£tce,indicatis autorum lo- 
cis,exquibus fingulae funt conquifitx,liberim- 
prefTusMagdeburgi.Sententiaeveterupoetarum 
perlocos communes digefbe.De Origine&au- 
toricate verbi D E I,& que Pontificum,Patrum & 
Conciliorumfitauthoritas admonitio. Catalo- 
gusdo<5torum Ecclefiae DEI a Mundi initio ad 
noftratempora. Refutatio horrendaeprophana- 
tionis coenae Domini. De arbore confanguinita- 
tis & affinitatis regulae eiufde, & tabellse. Quadli- 
ones Rhetoricae ex Cicerone,Quintiliano &Phi- 
lippo Meianchthone excerptae,&cum Orationi- 
bus aliquot excufie : Ioannes Maior Ioachimicus 
Poeta hax fuper ipfo cecinit : 

IO- 



zj6 qEORGIFS ^kCAIOT^ 

IOANNES MAIOR IOACHIM. 

Qui donis animi menfuram nominis implet, 

H&ctibiMaiorernparua tabella refert. 
(fm linguam Charites.cui Pleiade natus acumcn, 

Facundosc^ dedit Suada canorafonos. 
Sednon Mercurius ^fvellet ,pingere poffet, 

fngeniumfcriptispinxit vtipfefiiis. 
^Qectamen effugit deliriiurgia Flacci: 

^uifurit infatum Teutonis ora tuum. 
Gratusamorcerebro es~t, quemollisamarac 9 edit 9 

Sednecat immundas illius aurafkes. 
oAt tu Maior eris>rumpantur vt ilia Flacco : 

Qumfidei fruttu ,pergedocerefidem. 




*s? 



Kk 



gjS 



XXXVIII. 




iriimiMl|iiJU0r:t9rffnirinir*iiM»rrMf':iifmrirrrrrrrrrrrn*-TfrfrrffffrrrririMii»iritif> 






tj9 







oMATTHrAS FLJCirs 
ffy 



mcus. 




A t t h i a Flacio , Albonae , Illjrise op- 
pido,ex veteri & ingenua Flachiorum 
familia nato pater fuit Andreas Fla- 
chius,vir integer & honeftus^mater 
Iacoba Lucia , ex nobili ibidem Luciorum fami- 
lia. Illeautemcum indoleefTetpraeclara, litera- 
rumartiumque opt.ftudiis a parentibus confe- 
crajus Francifco Afcerio Mediolanenfi , viro do- 
£tiffimo,praeceptorevfiiseft. Do6trinae eruditae 
fundamentis Albonae iadtis Venetias miftus eft 
fiib difciplinam Clariffimi viri Iohannis Bapti- 
ftaeEgnatij. Porro annos natus 17. religiofi &prq- 
clari viri Baldi Lupatini , Fracifcanorum Prouin- 
cialis , propinqui fiii, confilio Theologiae fe dedi- 
ditj inq$ celeberrima Bafilienfium Academiam 
fecontulit. Baldusautem illepaulopoftLutheri 
nomineinfufpicionemhaeretic^prauitatisinci- 
dit,addu£tusq$ Venetias vigefimum ibidem an- 
numcarcerem, tandemqs mari fiibmerfus fup- 

Kk 2 plicium, 



Mo *MJTFHIJS FLACIVS. 

plicium,Lutheranaeconfeffionisergb,fortiffime 
fiiftinuit. CaeterumBafileaeFlaciohofpescotigit 
&praeceptor D.Simon Grynaeus, vir clariif.an- 
no Chrifti 153 9.quofinientead fiiumgentilem 
Matthiam Garbicium lllyricum,literarum Grae- 
carum profeflbrem, Tubingam ibat. Anno de- 
mum Chrifti 15 41, VVitcbergam profedhis eft, 
hofpitem nadtus venerandum & dodtiffimum 
virum Fridericum Bachouium , Ecclefiae VVite- 
bergefis miniftrum : qui paulo pbft, tentationes 
eiusexfenfiiirae diuinae aduerfiishominum foe- 
ditates&peccata,ex praedeftinationis item my- 
fteriis,conceptas, adDD. Pomeranum &Luthe- 
rum retulit : a quibus deinceps fuit facrarumlite- 
rarum confblationibus confirmatus,& adpro- 
feffionem publicalingu^ fan£t^promotus anno 
Chrifti 1 5 4 4.Sequenti vero,Magifterij dignitate 
ornatus de illoru , quos dixi,Theologorum cofi- 
lio duxit vxore.Conflato demu belloSchmalcal- 
dico,& fcholis Saxonicis diffipatis,reli£taWi- 
teberga^ Brunfiiigam profe£tus eft , inuitatus a 
clariflimoD.Medlero.Sedatisnonihilarmorum 
facibusVVitebergam adprofeffione fiiam redijt, 
anno 1547. Sed mox ex vulgato illo Interim exi- 

ftentibus 



^hCJTTHIJS FLJCIVS. 2to 

ftentibus inter Theologos Mifhicos & Saxoni- 
cosdiffidiis, ipfe, quiapriori Lutheranoru con- 
feffione nihil remittendum putaret, inuifus col- 
legis fuis Magdepurgu migrauit , fine vlla ftipen- 
dijpromiffione.Libera enim ibi Euangelij con- 
feflio retinebatur, licet vrbs ea toto ab Imperio 
profcripta & multis periculis expofita effet. lbide 
multo confidentius contra Papatum , Adiapho- 
ra,&alias Lutheranse fiue Auguftanse Confeffi- 
onis corruptelas fcripfit.InOfiandruauoq5pri- 
mus calamum ftrinxit, & Schvvenckfeldium re- 
prehendit. Interea& illos Centuriarum Magde- 
purgenfiu nomine celebres Ecclefiafticae hifto- 
riae commentarios adornauit, adiutus cumpri- 
mis a nobilibus & praeftantiffimis viris D.Cafpa- 
roNidpruck, Confiliario Caefario, & Ioh. Bapt. 
Heinzelio Auguftano^ atq? aliis nonnullis : labo- 
ris etiam iftius fbcios confecutus cum alios tum 
Nicolaum Gallujohanne VVigandum,& Mat- 
thaeum Iudke.Haec agete ad Albim Flacio, fcho- 
lam nouam inftituebant lhenae Duces Saxoniae. 
Eo igittir illead docendas facras literas vocatus 
profe<5tusq5 eft annoi557. Paucis vero ibiannis 
exa&is in ter ipfum & prxftan te Rhetorem , Phi- 

Kk 3 lolo- 



&2 ^CATTHIAS FLACIVS 

lologumq5di{ertif!imum 5 Vi(5torinuStrigelium, 
ortisfuperLibero, cjuod vocantTheologi,arbi- 
trio difhdiis, exulauit denuo cum multis tum A- 
cademix tum prouincise a Vidtorini libero arbi- 
trio abhorrentibus Theologisr&fuerunt qui i- 
ftas hominum facratorum profligationes & exi- 
lia Gothae deinceps & aliis excidiapeperiffeputa- 
ren t. Ihena igitur abij t Illy ricus, & ad Iftrum pro- 
fedtus eft Ratisbonam, no feriatus quidem, neqj 
ocio deditus, fed perpetuis literarum facrarum 
ftudiis intentus. Scnpfit enimibi argumentain 
6o.Pfalmos Dauidicos 5 Admonitionem adgen- 
temfandtamde corrigendo Canone Miffo:ad- 
monitionemde vitando Contagio fermenti A- 
diaphoriftarum.Libellum de cauendis in religio- 
ne Chriftiana mutationibus : item de vera & fal- 
fa diflferentia-.contra Interimiftas& Adiaphori- 
ftas, &c. 

Antuerpiam vocatus anno Chrifti 1 5 6 7.refor- 
mandse ibide Religionioperamdedit, vnacum 
Spangenbergio,Hamelmanno,&c.&remigrans 
Argentinse fubftitit, atq5 ibi notumillud Gloffae 
Noui Teftamenti opusedidit. Francofordiam 
tandem ad Moenum coceflit , vfiis praeftantium 

ibi 



^CJTTHIJS FLACIVS. 263 

ibi virorum patrociniis : cum caeteroquin inter 
fratres ipfius ortis fiiper dogmate depeccati origi- 
nalis eflentia rixis,aplerisq 5 defereretur infimula- 
tus haerefeos Manichaic^paucisipfumdefende- 
tibus , & Lutherum eandem tenuiffe fententiam 
affirmaritibus : Veruntamen ille Manichaeus au- 
diit,atquediemitaobiit AnnoChrifti 1575. aetat. 
55.V. Id. MenCMart.Adfuit decedentipraeter alios 
Cl. V.D. Adamus Lonicerus , Reip.Francoforten- 
fisarchiater.Exequiasfunebres concionein pu- 
blicumeditadecorauit M. Cafparus Heldelinus 
Cronbergenfis Ecclefiae |>aftor. epicediis atq$ E- 
pitaphiis verfibus Dn. V Vendelinus ab Helbach. 
D.IohannesFraxineuSjPoeta Caefarius 5 Chrifto- 
phorus Iren^us,PauIusReineccerus,Marcus Vol- 
marius Theologi : Praeter illa quae fiiperius dixi o- 

{>era, edidit & alia complura: vtEpiftolas & Apo- 
ogias inftitutofuo accommodatas. Itemlibel- 
lum de vera Chrifti & falfa Antichrifti doftrina : 
Contra primatum Papae: fententiam miniftro- 
rum Chrifti in Ecclefia Hamburgenfi, Lub.Lun. 
Magd.HiftoriamcertaminuminterRomanosE- 
pifcopos&fextamCarthaginienfemSynodum, 
Africanafqs Ecclefias : Pia quaedam vetuftiffima 

Poe- 



ity sMATTHIAS FLACIVS. 

Poemata, Antichriftu eiufq> fpirituales infe£tan~ 
tiarCatalogum teftium veritatis,qui ante Luthe- 
r um Antichrifto reclamarun t: Ethnicam Iefiiita- 
rum do&rinam de expiatione peccatorum & Iu- 
ftificatione. Difputatione de religione cum Do- 
ftoribus Iefiiitis habitam Fuldae Anno 1573. Cla- 
uem item f cripturae : & alia fere infinita , tam edi- 
ta , quam nondum edi ta 3 quae fi fingula enume- 
rare velimus , aliquod pagellas inpleremus. Inter 
ea fane GlofTa in vetus Teftamentum adhuc pre- 
mitur a multis expetita* 




i2§r 



Ll 



«y 



XXXIX 




' I1fflnfllllllt|tttll!ltlll|lll'llimill!|ff?|i!!!l '|lii!!lii|H"iiiiiMi!'fi r''i'||in|i|ififii|i|M(j|j!|'/'!r!imf!(n)!|fi!((/||!ij!(i!t(r"! 



1141 '(ill I ' IV" I! IUI ' l I ' ""' : !)iii| l|i«l('|'| 'tlH'1 I 

ftujcmo Virtute Ftda Jimul ore dtferto 
^ Prceclaros inter clavus Eherus ercit . 



WVmi i n i ' u«i*^;u l v i ;ii;\^AL,i;&^ 



2fy 





T A V L V S E 2 E R V S 

Theologm. 

A vlvs Eberus KittingaeFrancia: 
orientalis oppido natus,poftpa- 
triae fchola adfpem vbenorisdo- 
dtrin^ Onolsbachium primo co- 
migrauit,fed aeger anno vixexa- 
<5to in patriam reuerfixrus , ab e- 
quo confternato raptatus , multis corporisparti- 
bus miferabiliter luxatis , magna valetudinis fiiae 
paffuscftia&uram:quaiterumconfirmata,VVi- 
tebergam proficifcitur,homo in omni iudicio e- 
Iegantiffimus^Philofophiaepariter&Theologise 
ftudiis fumme deditus , fiimmos in vtraque fapi- 
entia tam diuina quam humana honores cum 
laude ibidem promeritus fuit : tandem profeffor 
vtriufque eius Philofophiae in AcademiaVVite- 
bergenfi annis circiter tnginta 06I0 clarus acelo- 
quensjPaftorpraetcreaEcclefia; & antiftes verus 
vigilanfaue,facraeHiftorix & Philologiae inpri- 
misftudiofus,quam & copluribus ingenijmo- 

L 1 2 numen- 



m TJVLVS EBERVS. 

numentis egregiis plurimum illuftrauit,&ad po-* 
fteros propagauit , pie fandteque obiit V Viteber- 
gae x. Decembris die, anno falutis 1569. ^Etatis 
L V 1 1 1. Scripfi t Hiftoriam populi Iudaici , a redi- 
tuex Babylonico exilio,v<queadvltimumexci- 
dium Hierofolymae. Calendarium Hiftoricum, 
incuiuspraefatione de eius vtilitate&menfium 
apud diuerfas gentes varietate tradtat? quilibel- 
ms poft obitu eius a filiis , nouis Hiftoriis audtus, 
atqueingermanicamlinguam etiam tranflatus 
cft. Scripfit pmerea tabulam in qua maiorum 
Chrifti Catalogus aMatth^o &Luca fcriptus ex- 
ponitur. Explicationem Euangelij quod fecunda 
dominica Aduentus recitari folet , de aduentu 
Chriftiadiudicadum viuos& mortuosduabus 
homiliis comprehenfamgermanice. Cantilenas 
aliquotpias &fiiaues 4*&5.vocum,quibusEc« 
clefia celebrat memoria incarnationis filij DEI 
collegit. Eiufdem inftitutio Germanica defan- 
£to facramento Corporis & fanguinis I E S V 
Chrifti. Item Euangeliorum Dominicaliumex- 
pofitio diliges & ingeniofa,multa vtiliffima con- 
tinenshabeturpublice. FecitargumentainPfal- 
terium. De eode hofce SchofTeri verfiis habeto : 

Hos 



TJVLVS EBERVS. 2<? 9 

Hos quicunc^ videsinfirmicorporisartus^ 

§[uos tibi Pifforis parua tabettarefert. 
Confilium perpende D6I, quifilendida mundo, 

ZJifiiyputat regno nonfiatisaptafiuo. 
Eligit infirmos per quos Ecclefia Chrifii 

Do$a,fialutarem pofiit habere fidenu. 
fille etiam pr&iens iuuat infirumentafilutis > 

Prafidioque leuat membra pufiUafiuo. 
Et nuncparua licetfit vox^corpm Eberi> 

fpfie per hunc optat notior ejfe DE VS. 
Ergo prius celebres docuit quifiedulus artes, 

jEtheriofiacras neEtare pafiit oues. 
^uidfieitastenerosartus ?in corpore paruo 

S&pe etiam Pietas ingeniumcj^ <viget. 

Habeto & hos Stigelij Poetae : 
CoUigis eprifcis quodidonea temporafiaftis : 
§luodccelum &ccelo tempora lapfia notas. 
Paule, tibirefieretmeritasEcclefiagrates, 

Hac etiamfifeculum qm videtartefimnu. 
Paule> tibi refieret meritas Refifublicagrates : 
Cuifiuus hocfiuSo vmdice confiat honos. 

Ll 3 Et 



i?o TAVLFS EBERFS 

6t iamfatatuis ajftirant molliachartu , 
Sentit &aterno$ pagina viua dies* 

zAdiiciunt JVLupi Ut&jrondentia tauro 
Serta^Aganippdfonte rigata iugu 

It comes ajftirans animumjenjumque UbeUo» 
jEtatum Cenimfemina hnga trahens. 




2?r 



.-'<: 



SF 



i7* 



A JL. 




MmTiiiiiii 



WfWf/IWPmffflWflffflllfFl pi | ■■ , T7TT]TT7777 

^uam prce tc jercs dodrmam, docte Mathefi, 

xdicx 



Prar'' fc Jcrt injutn nominis mdicium 

: ! .. j l . l l t ^,iM i l , :, . ;-JaU , l . ^x . luLi l i l , l u l , ; li r i , l r,;L J .L:; ,,i.:,rJ.A,:il:r : :f 7 M:,^ ^ ^ 




JOANNES zMATHESIVS 
^Theologm* 

O a n n e s Mathefius Rochlicij 
Mifhiae oppido natus anno 1504. 
variam multijugamqueeruditio- 
nem fibi VVitebergae coparauit, 
fub optimis & clariffimis do<5to- 
ribusM.Luthero &PhilippoMe- 
lanchthonejprimo fadtus eft Ludi litcrarij ma- 
gifter,ac deinde Paftor Ecclefiae in Valleloachi*. 
mica equidem vigilantiflimus pariter & fideliffi- 
mus.Tanta fuit pietate,&tam eximiaconftan- 
tia, tot in illo virtutes fuerunt, adebadmirabilis 
ac pene diuina facundia & in docendo dexteritas 
fingularis,vt nunquam fatis dignepraedicaripoC 
fit. Tandem pro Concione finem vitse fiiae prae- 
fagiens , fuaequeEcclefiae valedicens mortuus eft 
Apople<5ticus anno Chriftiano 1565, setatis fu^ an- 
no 51. Non. O&obr, Reliquit poft fe Thefaurum 
piae pofteritati perpetub fruendu 5 Expofitionem 
videlicet praecipuorum dogmatum fidei noftrae. 

Mm Expli- 



W4- JOAN. o^CJTHESIVS 

Explicationem Pfalmi 133. Quaeftiones de Con- 
fe(iione,abfolutione,Sacramento altaris. Item 
quam confolationem exBaptifmo poenitens ho- 
mo percipiat : Confolationem tempore peftis ex 
primolibroParalipom.2?.cap.Pfalmo9i.&Efaiae 
cap.39.qu^omniagermanicefcripfit 5 vt&Hifto- 
riam de vita, morte, refurredtione , afcenfione m 
coelos,feffione addextram DEI patris,extremo 
ludicio Domini noftrikfuChrifti. Conciones 
quadragefimae de falutari confiderationepaffio- 
nis &mortis Chrifti.Sareptam.Expofitionem o- 
mnium locorum fcripturae facrae,in quibusali- 
qua rei metallicae fit mentio 5 additum eft Chro- 
nicon Vallis Ioachimicse.Poftillam germanicam 
fcu expofitionem Euageliorum Dominicalium 
& dierum feftoru totius anni. Libellum precum. 
item alium precum libellum proconiugibus.i- 
tem de Chnftiana Oeconomia,&mundoma- 
tronse Chriftianae. De vita Lutheri librumger- 
manicum. De fapientia , Iuftitia , fan<5tificatione 
libellumgermanicum. item inftitutione deCa- 
techifmi Lutheri declaratione miniftrorum Io- 
achimicse vallis. Elogium illi fcripfit Mentius, 
quod elegatiae ergb fubiicere placuit:eft au te tale. 

MEN« 



JOJN. &CJTHESIVS. 27j 
M E N T I V S. 

Talis erat dottifacies veneranda Mathefi: 
Quandofidem (fhrifii voceprofeffus erat. 

^Patria Rochlicium eH ,fidLeucoris almafidelem 
^Difcipulum adiunxitfantte Luthere tibu 

8x Sophiafiudiisfiuttumpercepit, &ipfi 
Sximium attribuit ^Pallas in artegradum. 

Fraterno coluit >quem magnus amore Philippus, 

§luiquejacer 'Templi teiior Eberus erat. 
^Ualle Ioachimica munus DoBoris obiuit : 

oArguit ttffiaudes impie Papa tuas. 
§lmn etiam uicitdiuina vocecateruaTru, 

Sacrapetit 'variis qu& tua Chrifie dolis. 
Sola hic ora <vides >fivis &cernerepecius, 

Scripta lege 5 tfnojces pettus tfora njiril 
Qorpus habet tellus : mens viuit in &there , donec 

Iungatur carni rurfus/vt ante,fu&. 

EPITAPHIVM CALAMI- 
nusfecittale: 

Hoc <&Cathefius eft locofepultus 3 
m cumfwgula,qu& docet Mathefis 

Mm 2 Catte- 



27 6 JOAN. *MATHESIVS 

(Jalleret 5 tamen huic DEI Mathejln, 
^Uerbifcilicet enthei Mathefm y 
Humana antetuli pius Matheji. 
ZhQunc ccelo <viget,ac videt, quot vnquanu 
Chrijio peStora ccelitm renata 
Conquifiuit&imbuit sJfttathefi 
Et qu& non licuit videre carni 
^Aut inquirere 5 iam perenne plena 
< 2{erum mens erat omnium Matheji* 




* { 



277 



Mm 3 



i?8 



XLI. 




■ r '|||l , |l ' ', |l|l [Ptl 

HuLia lcais, /ed pbura doccs , aum vlurma fcrihit, 

Scllneccere, animcc ncciar &- ambrofta, 



Xnl i M ii ii i nY . J i Jin^ l, \Y\"\ :,),„":.).. :,:, ...r ;,:.y v-r;i : ,,>.^:j..Ii:..'.xyLT.\^ 




^QCOLAVS SELNECCERVS 

Theoloms. 

Icolavs Selneccerus Theolo- 
gixDodtor & eiufdemProfeffor 
in Academia Lipfenfi vixitannis 
L X I I.is fibi ipfi noc fcripfit Difti- 
chon, cuius argumentum facile 
tum modeftiam tum pietatem 
viriarguit: 
§lwdjum?niLquisJum?nullpis.fedgratia Qhrifii, 

6luodfim,quod<viuo,quodque laborofacit. 
Scripfit quam plurima , quorum haec eft enume- 
ratio: Libellus CoHe6taneorum,continenstres 
tradtatusdepraecipuis capitibus dodtrinae Chri- 
ftianae, quae aPapiftis corrupuntur & oppugnan- 
tur, De fcriptura , de Ec lefia , de fide <k operibus. 
ExplicatiogermanicaprophetaeEfeiae.Refponfio 
ad conuitia Flacianorum & adfca Colloquij Al- 
denburgenfis. item ad Coeleftiniconuitia. Ad- 
uerfiis Catechifmum Heidelbergenfem , Aduer- 
fus Bezae interpretationem huius loci , oportet 



t8o N^ICOL. SELNECCET^ 

Chriftumcoelocapi. De profodia in vfum Grae- 
cos & Latinos verf iis fcribere difcentium.De ani- 
ma. Epitome in Philofophiam Ariftotelis. Libri 
aliquot Carminum. Paedagogium in quo tota 
dodrrina Chriftiana tra&atur. Annotationes & 
argumeta in Librum fapierttiae Salomonis , eiuC 
demque libri noua ex Graeco verfio. In Genefim 
primum Librum Moyfis commentarius , addita 
Chronologia ab initio mundi vfque adexitum 
populi Ifraelitici ex iEgypto. Exemplar Epiftolae 
fcriptae ad Theologos Academi^ V Vitebergenfis 
dereSacramentana. Difputatio Grammaticade 
interpretatione Graecorum verborum a6t.ii. Ca- 
talogus breuis praecipuorum Conciliorum Oe- 
conomicorum&nationalium a tempore Apo- 
ftolorum, vfq> ad noftramaetateminAcademia 
Lipfenfi di£tatus,& poft recognitus inferta do- 
ftrina de idiomatum communicatione in Chri- 
fto feruatore.Exegemaeiufdem. i.De vnioneper- 
fonali duarum in Chrifto naturarum. 2. de idio- 
matum communicatione. 3-de Coena domini. 
Item rccognitio analedti. Confeffio Germanica. 
De maieftate Chrifti. Literae germanicalingua 
fcriptae adDanielem GrefTerum decontrouerfia 

circa 



J^ICOL. SELNECCET^ ifo 

circa coenam Domini. Ad Theodori Bezse ca- 
lumnias refponfio. Oratio de praecipuis Ecclefias 
Dodtoribus. Chriftianse interrogationes & re- 
fponfiones de Articulo fidei, Afcendit in coelum, 
fedet ad dextram D E I patris omnipoten tis.Item 
fiimmaChnftianae dodtrinse & confeffionis de 
coena Domini, & compendium praecipuorum 
dogmatum Chriftianae dodtrinae. Pfalmi cum 
breuibus fiimmariis & precationibus patribus- 
familias & eorum liberis.Hiftoriapaffionis Chri- 
fti ex quatuor Euangeliftis colle<5ta , addita expli- 
cationegermanica. Inftitutiones Chriftianae rc- 
ligionis cotinentes explicatione locorum Theo- 
logicorum. Concio prima deabfblutione. Ger- 
manicacocio exPfalmo 18. In a£ta Apoftolorum 
annotatio. Carmen paraphrafticuminDJPauli 
Epiftolas. Explicatio in Hieremia & Sophoniam 

f>rophetas. Propofitiones & quaeftiones in o6to 
ibros Phyficorum Ariftotelis ad vfum ftudiofb- 
rum fcriptae. Libellus Phyfiologicus de rebus na- 
turalibus elegiaco carmine fcriptus &in eundem 
annotationes. LibellusSphaericus. Notatiode 
ftudio facr^ Theologi^ & de ratione difcendi do- 
£trinam coeleftem.Catalogus locorum Theolo- 

Nn gicorum 



*fe JQCOL. SELNECCE^ 

gicorum &Philofophicorum. Oratio delingua- 
rum ftudiis. Lutheri oratio de fcholis inftituen- 
dis edita a Selneccero in vfum ftudiofae iuuentu- 
tis. Ab eodem oratiuncula ad DD. Paftores habi- 
ta. Renunciatio Baccalaureorum Sacras theolo- 
giaes & in hac folenni rcnunciatione oratio expli- 
cansPfalmum s.Annotationesin Gtnefim cum 
Praefatione in qua ratio redditur de doctrm^e 
Chriftianaecapitibus controuerfis,additaeftIfa- 
goge in Exodum, Leuiticum , Numcros , Deute- 
ronomium. in tria priora capita Danielis. in A- 
mos.in Abdiam. Poematum facrorum parspri- 
ma, continens paraphrafin Pfalterij , feu Carmi- 
numDauidicorumlibros quinque. Euangelio- 
rum & Epiftolarum omnium quae Dominicis & 
feftisdiebus in Ecclefia Chrifti proponidebent, 
Harmoniae , explicationes & Homiliarum partes 
tres.Poftillainquatuorpartes diftributa. lnEpi- 
ftolas Catholicas IoannisApoftolihomiliae. Eu- 
angelium Ioannis Euangelifbe & Apoftoli ex Sy- 
raverfione accurate deforiptum in vfum piae &c 
ftudiofaeiuuentutis. In Apocalypfin germanice. 
Symbolorum Apoftolici , Niceni , & Athanafia- 
ni exegefis fideliter repetens dodrinam perpe- 

tuam 



WJCOL. SELNECCE^ 283 

tuam Ecclefiae DEI depraecipuis capitibus&ar- 
ticulis Clniftianaefidei,inprimisdediuinitateae- 
tcrnafilij DE I,de vnione Hypoftatica duarum 
naturarum in Chrifto, de Maieftate filij homi- 
nis,de communicatione idiomatum,de coena 
Domini. DehypoftaticanaturaruminChrifto 
vnione Themata. Libellus breuis continens col- 
lationem locorum textus Biblici,& Chaldaicac 
paraphrafis , qu# Targum vocatur , in quibus 
chaldad vfiirparunt didtionem verbi, intelligen- 
tcslocron,jilium DE I:\tcm eoruminquibusv- 
fiirparunt vocem Meflix Chrifti.De nouo edidit 
librum Martini Lutheri de Iud^is &eorum men- 
daciis,de Schemhamphoras Iud<jorum,de fami- 
lia Chrifti,contra Sabbatharios & Iud^oru men- 
dacia atque dolos. Item in Iud^orum conuitia & 
Blafphemias contra Chriftum & noftrum ma- 
giftratum. Thefes de dodtrina Sacramentorum 
noui teftamenti,confutatio accufationum , qui- 
bus Sacramentarij Ecclefiaspuriores,quae Augu- 
ftan^cofeffionifubfcribunt,onerarefblent,con- 
tinens finceram dodtri nam,de coena domini , & 
duabus naturis inChrifto. RefutatioExegefeos 
Sacramen tariae. Epiftola fcripta ad Lambertum 

Nn 2 Da- 



$$4 J^JCOL. SELNECCET^ 

Danaeum deExegefi Recitationum de libro con- 
cordix, admonitionem Neuftadianam luculen- 
terconfirmantiumexamen,ingratiamdo£trin$ 
Chriftianae ftudioforum in AcademiaLipfica,& 
alio.rum piae concordix amantium , colleftum a 
IoanneBaleo Theologiae ftudiofo. 




s8j 



; i<.*.. 



'-% % 



, 1 I. 



Nn 3 



XI.II. 




inmiiuiiiiiiiHiiiiiniiiiijiiniiri!] iiffniRiiniifini^inntipnii^MfflifiifpiiiiJii 

Tu, qut Klamavi prafcnha numina ccrnis 
guts macje ie ffliy /it>c bcatuJ crit 



f:1:rrl:r\r:i:.\:::^.\.:.::, i..;:v:„..i..:,.:/i,.u..i;,.,:v::,;..^:..^;,i..;.:.i.;j-..i ..(i,;;:i;;,i.,,,),;,.XZ 




$$7 

JOANNES KLAINAV-IVS 

Theologus. . 

I l i v s Italicus poeta nobiliifimus 
graphice,vtomnia,depingitboni 
nobilifqs ingenij indolem,quod 
quidem tale eife vult quod poifit: 
Stramme porreffium aureduxijje 
fubaftris 

■fnfomnes no&esfrigusquefamemfy domare. 
Siquideminaetate iuuenih certa totius vitae fpes 
concipi,& tanquam ex vnguibusleodiiudicari 
folet , tumq? in primis animo opus eft Herculeo, 
quo voluptatum illecebras contemnere,labore£ 
quepatienter fuftinere poflit. Cum verb ea aetas 
tum maxime flu6hiet,& nuncinhancnuncin 
illam partem a vitiis impellatur,prudens antiqui- 
tas,admodum concinno figmento illud explica- 
re voluit $ dum videlicet Herculem poftquam ex 
Ephebisexcefliflet,infolitudineprogrenumdiu 
meditabundumconfedifle & deliberafle fecum 

fingit, 



2 SS fOAN. KLAINAVIVS. 

fingit,adhuc autemdubitatiduasmulieres infi- 
gni forma & habitu , fed alteram lafciuiore , alte- 
ramgrauiorevultuapparuifTe,vtranquepropofi- 
tis prsemiis,illam Voluptate delitiis & luxu 5 hanc 
Virtutem laboribus ad fe ampleftendam & fe- 
quendam eum inuitaffe : ipfiim verb tandem ar- 
dfuam & afperam virtutis viam,plane faciliq? Vo- 
Iuptatis femit^ pmulifTe,atq ue ideb fpreta Volu- 
ptate, fe Virtuti comite adiunxiffe.Re<5te quidem 
Hercules&magnanime,neq$ fine tot Iaborum 
fiiorum praemio inaeftimabili. Re<5te&illiqui- 
cunque nodie nullos ftudiorumlabores,nullas 
vigilias lucubrationefq; defugiunt,donec opta- 
tam eorum metam contingant,acvelutinpor- 
tum tutum & quietum ex feuiflima aliqua tem- 
peftate tandem appellant. Quprum in numero 
Ioannes Klainauius praecipue recenfendus nobis 
offertur, qui ftudiorum fuorum finem tam felici 
fucceffu , tamque praefenti numine confecutus 
eft,vt ipfe de fefe affirmare nondubitet,feino- 
mnibus aftionibus fiiis gratiam & benedidtio- 
nemdiuinam manifefte experiri , quod hifce ex 
Pfal.itf.verficulis teftatum voluit : 



fOAN. KLAINAVIVS. Sf 

Quicquidago autpatior laxis in rebus &arBis, 

Tr&fentemfemperconjpicorejfe DEVM. 
Ille meo laterinunquam non dexteradharet, 

J\Qe mouearfiabiles efficit ille vices. 
Adeft enim diuina benediftio omnibus quicun- 
que virtucis viam ingreffi > fultique numinis au- 
xilio intrepide pergunt:adfuit &ilIaReuerendo 
huic & clariffimo virodn. M.IoanniKlainauio,* 
EcclefiaeNeuburgenfis ad DanubiumPaftori& 
Superintendenti vigilantiflimo,cuius in aerefa- 
<5tam Iconem admodum {pedtabilem , mentis 
quoq>honeftatemanimiquevirtutes prae fe fer- 
rccertumeft. 



Oo 



S$0 



XLIIh 




^©IS^ 




H 



2fr% 



V G O T>ONELLVS 

Iureconfultw- 

^jr p V g o Donellus Iurecofiiltus , tan- 
tx autoritatis , tanti iudicij,pru- 
dentiae, facundiaeatqsperitiae fuit, 




P vt de eo veriffime dixerit,quifquis 
&ineumfequens lufitDiftichon: 
^uodvoluit Cicero, Crajfus,Po* 
peius,&ipje 
(J&far,qui nohkprajiet, hic vnm erit. 
JEtatem attigitannorum fexaginta quinqs , non 
ingenij tatum, fed & animi dotibus vir omnium 
praeftantiffimus.at enim licet pidror effigiem e- 
ius ad viuum plane hie nobis repraefentari t , nuC 
quamtamen ea exa£tiu5,nufquam veriuspate- 
bitquamin tot publicatis Iucubrationibus eius 
dodtiffimis grauiffimifque: quae vt velut animi 
imago , fimul cum vultus Icone extarent,operae- 
precium duximus,fi & ea ordine fiibiedta propo- 
neremus.fiintautemhaecCommentariusinTi- 
tulum de Vfiiris in Pandeftis & fequentem,ordi- 

Oo 2 nehaec 



292 HVGO DONELLVS IC. 

ne haec capita iuris compleftens : de Vfuris , de 
nautico foenore,de Frudtibus , caufa, & acceflio- 
nibus.de mora. Commentarius ad titulum Di- 
geftorum de rebus dubiis, ad Titulum C.depa- 
dtis&tranfadlionibus. Commentariaintitulos 
fexiuris. Comentarius adTitulumDigeftorum 
depraefcriptis verbis,&in fadtum acftionibus. T ,u 
ber de eo quod intereft. 




m 



Oo 3 



'?+ 



XLIIII. 





H*V) 



2tf 

? E T R V S <B E L L O I F S 

Tolojks fiue ^PetntsBelloinm Ce- 
nomannm. 



Rypticus nofter Iconem quam hic ap- 
ponimus priuato fuo iudicio exaratam 
abfoluerat , praefcriptu ei fuerat nomen 
Petri Bellou Tolofatis , qur anno 
Chrifti 1582. aetatis fuse annu ageret tricefimum 
primum. At enim cumdeeode&nobisaliquid 
in medium effietafferendum,nectamendeBeI- 
loio quicquam certi pro tempore affirmare pote- 
ramus, Petri B e lloiniGeno m a n n 1 viri tum 
docftiffimi tum clariffimi eam effe effigiem fiifpi- 
cati 3 hic ea fcribemus , quae de eo dici imprae- 
fentiarum nobis commodum fuit. tametfi xtz- 
te minus conueniant. Fuit autem Petrus Bel- 
loinus Cenomanus,hoccft, exLugdunenfi Gal- 
liae Cekicaeprouincia fiueLombardia oriundus, 
nonliteris tantum & praeclaraeruditionenobi- 
lis,fed & peregrinationibus inremotiffimasor- 
bispartes fufceptis reram exoticarum indagator 

foler- 



2pf TETRFS BELLOIVS. 

folertiflimus,quod tum monumentiseditislu- 
culenterdemonftrauit, tumasterna nominisfui 
celebratione comprobauit. Atqs vt fidem dicftis 
faciamus, videbimus quaenam eius lucubratio- 
nes dodtoru manibus tritae inpublicoproftent. 
Sunt aute haec fere eius fcripta : De aquatilibus li- 
bri duo,cu Iconibus ad viuam ipfbrum effigiem, 
quo ad eius fieri potuit expreflis.De admirabili o- 
perum antiquorum,& rerum fufcipiendaru prae- 
ftantia liber primus. De medicato funere , feu ca- 
dauere codito,& lugubridefunfforum eiulationc 
liberfecundus. De medicamentis nonnullisfer- 
uandi cadaueris vim obtinentibus liber tertius. 
De arboribus coniferis,refiniferis> aliis quoque 
nonnullis fempiterna fronde virentibus,eum ea- 
rundem Iconibus ad viuum exprelfis. De melle 
Cedrino , Cedria , Agarico , refinis , & iis quse ex 
coniferis proficifcuntur : promifit & aliu librum 
dearboribus fempiterna fronde virentibus. De 
obferuationibus fingularium omniu refum in 
diuerfis regionibus vifarum. nempe in Graecia, 
Afia,India,iEgypto, Arabia & alibi libri tres galli- 
ce excufiJLiber Gallicus de pifcibus marinis pere- 
grinis. Deque Delphino,&c. 



297 



?p 



ipS 



XLV. 




miijiiiiiTiiiiiiii " ""■ twiffl" 11 

Humanos artus rtmatur, ct aslra JDrianacr 
Lfolde? aerat -fatricim nomAtiXs Ifldc rcfcrt- 

, : i .v.f. i .!! . i , ...f.:i..:.i ,;, 1 ' ''' ' ■ iv.-.iy.a:-/:i' :..r:.v;:.v .:.v:'a:.,i.,;,.L;.i: ,i,: i .u 1 J •,.;.;L:v..:."i;.i:iT.'. 1 ,-., jt^". i 





JOANNES DRTANDER 

«TXCedicut Anatomicm &Mathe- 

maticpu. 

ANNEsDryander alias Sichman, 
Weteranus fiue Veteraquitanus, 
fuit ex Haffia,Medicinae Dodtor 
Ipraeftans , Anatomicus excellens 

1 & Mathematicus clarus , ProfeC 
for earundem facultatufuitMar- 

purgi , quod fequenti elogio teftatur Nigidius fe- 

nior: 

stArte ^Cathematica pr&cclluit ille Drjander 

Etmedicapariternobilisartefuit. 
JEx alta docuit magna cum laude cathedra , 

Sxternis notm Teutonibufquefuis. 
*Pr&fuit incautA miragrauitate tuuenta, 

Dumvefittotiesfceptra verenda Scholx. 
Herbarum vires cunffarum nouit, &&gris 

Vtilitertoties pharmaca tuta dedit. 

Pp 2 Jtt 



3oo JOJNNES VRTJNDER. 

AH tampraclarum nihilominm arte Cjalenum 

O^ComentiJpacioJu/iulit hora breuis. 
Obiit Marpurgi anno 1560. 20. die Decembris. 
Scripfit Anatomen Capitis humani inMarpur- 
genii Academiapublict ab ipfoexhibitam. An- 
nuli aftronomici ftrudturam atque explicatio- 
nem. Difputationem quandam Medicam Sphq- 
xx materialis,fiue globi coeleftis explicationem 
Germanam. Cofmographiae introdu&ionem, 
cum quibufda Geometriae, & Aftronomiaeprin- 
cipiis ad eam rem neceflariis. Aftronomiae atque 
Cofmographiaeinftrumentum vnacum Cano- 
nibus. Pinxit duos globos aftriferos,figuris & cir- 
culisegregieornatos. De horologiorufolarium 
varia compofitione librum fecit. Idem edidit li- 
bellum germanicum de thermis Emfenfibus,no 
procul a Conftantia fitis. Librum Petri Aponen- 
fis de Venenis recognouit & edidit. Abrahami 
ludaei libellum itidem recognitum edidit: vt & 
IoanisStoefleri Cofmographicas aliquot defcri- 
ptiones & deSphaera cofinographicaconficien- 
da , cum quibuldam aliis in Ptolemad Geogra- 
phiam. Proftat eiufde vniuerfalis praxis omnium 
morborum particulariumeditaGermlhice. De 

vfii 



JOJNNES VRTJNDER. 301 

vfu inftrumenti no&:urnalis,pro captandis horis 
ex ftellarum infpedru libellus. Aftrolabij Cano- 
neslatine. Quadrantisexplicatio. EuritijCordi 
duo libri germanici de Calculo curando,& de V- 
rinarum Iudicio editi funt ab eodem. De Chri- 
ftiano vfu Medici & Medicinarum libellus ger- 
manicus. Libellusdepefte, cuialterumeiufdem 
argumenti adiungere pollicitus fuit. Scripfit pr^- 
terea quaedam,quae an edita fint incertum eft, vi- 
delicetAnatomen matricis,vbi quaedamneque 
veteribus neque recentibus obferuataexcutiun- 
tur. De vulgatiflimi horologij folaris ( quod Co- 
paftum vocant)ftru6tura,vfii,&demagnetis mi- 
ra facultate, atque aftronomis neceffario vfii. De 
diuerfis rotatis , tam automatis , quam appenfb 
pondere fe mouentibus horariis, ferreis ligneifq$. 
Librum de abditis rerum miraculis fub manibus 
habuit,partim ex fuaobferuatione,partimexa- 
liorum fcriptis iam publicatis , tum priuatim ipfi 
communicatis.Scripfit & Canones ln Sph^ram. 
Inorganon Ptolemaei de Compofitione & vfu 
duos libros. Cylindri in poculo , vtpote in argen- 
teo fcypho efformandi rationem & vfiim. Aftro- 
labiumtotiEuropaeinferuieiiSjvbi nec opus eft 

Pp 3 adhi- 



3*2 JOJNNES DRYJNDER. 

adhibere rete , Iineam fiducise , nec auicquam a- 
liud,nifipmenue filum, cum noaulo mobili. 
Quadrantem (exagenarium inftrumentum di- 
dtum. Quadrantis Apiani copiofam explicatio- 
nem & vfum. extat eiufdem tradtatus de duplici 
terraeproie&ioneinplanum pro mappis.Scripfit 
quoque praefationem in profe&ionem Brafifen- 
fem Ioannis Stadij germanice. 




w 



304- 



XLVI. 




~\rZ r L-< l cr,b ' s Jolcrd indaotnc -utrcs . 
<fft laber. e st multar coanWoms opus . f a br. 




sADAMVS LONICERVS 

a^fVedicm Fhyfcm^Ciuis Franc- 
fordijadMcenum. 

Damvs Lonicervs Marpurgi 

Hafforum natus,anno 1528. io.die 
O&obr.parentem habuit virtute 
propria & eruditione praeclarail- 
luftrem , Ioanem Lonicerum 0r~ 
teranum ex comitatu Mansfel- 
denfi oriundum , profeiforem trium linguarum 
in Vniuerfitate Marpurgenfi , cuius Iconem & 
Natales fub Numero XXIX.inhoc III. Tomo 
praemifimus. oAdamuscvgo apatre omnicura 
aprima ftatim pueritia,tam priuata,quam publi- 
ca inftitutionebonis literis imbutus , artium Ba- 
culaureus creatur in patriaAcademiaannoaeta- 
tis fiiae decimotertio, menfe feptimo : Magifterij 
veroLauream ibidem adipifcitur anno i545,poft- 
quam aetatis annti decimumfeptimum &mcn- 
fem vnum egreffus eflet. Continuato hoc modo 
ftudioru curf ii,anno 1 5 4 & apatre miffus Franc- 

£^q firdtum, 



joS zADJMFS LONICERpS. 

fordium, quod eft ad Moenum,commendaturi- 
pfe iuuenis Viro eruditione , prudentia & autho- 
ri tategraui dn.Iacobo Micyllo, t\xm temporis Re- 
<5tori & inftauratori Schotae illius inclytse Reip. 
Francf.a quo in collega adoptatus Spartam {iiam 
proviriliexornabat. Verum dn. Micylloobmo- 
tusbellicos locum mutante,etiam Adamushic 
fub autumnum anni i547.impetrata a Senatu ve- 
niaMarpurgum ad fuos rediit$nec multo tempo- 
re poft, fimul ipfe & doitiffimus Cafparus Ro- 
dulphus Dialedtices in Academia Marpurgenfi 
profeffor y a ciuitate Fridenbergenfi , quae eft in 
Tendterorum tra£tu,ad conftituendum illic pse- 
dagogium inuitantur^paretvterq^ perfungitur- 
queeoofficioadPafchavfqueanni 1550. PoftPa- 
fcha Marpurgum reuerfiis Lonicerus , Ephorum 
Stipendiariorum ibidem annum vnumagitreo 
cxadtoMoguntiamad Ttoff. OfterodumMedi- 
cum clariffimumv vti fub eoaliquapraxeosme- 
dicae fundamenta poneret , ex parentis fiii confi- 
lio 3 & commendatione Egenolphi , fe coferebat, 
ibi ergo Do6t. Ofterodi filiorum psedagogiam 
iuxta priuatim adminiftrans ftudiorum fimul & 
vitaefiiasrationem commode habuit. Poft bien- 



nium 



sADAMVS LONICERVS. 307 

nium reuocatur ab acadeniicisMarpurgum,vt 
Mathefeos profeffionem ibi faceret, cuipraefuit 
fefquiennium : Interea fiib annum 1554. Dodro- 
ratuslnfigniapublicecollata Marpurgi fiifcepit, 
promotore Io. Dryandro Medico &c Mathemati- 
eo,cuius effigiem&ipfamimmediatepramifi- 
mus.Die,qu^ aftum Doftoratus publicum pro- 
ximeinfequebatur , Nuptias folenni feftiuitatei- 
bidem celebrat cum Magdalena virgine ho- 
nefta,honefti &eruditi viri ChriftianiEgenolphi 
Hadamarij, ciuisFrancfordiefis (quipnmus Ty~ 
pographiam in Rempub. Francfordianam inue- 
xerat)filia5ex quo matrimonio anno deinde 1557. 
2<S.Nouembr. die fufcepit hic Lonicerus filium 
illius coniugij fui primivnicum,Ioannem Ada- 
xnumPoef & Med.cand.qui confiiltb fibi hadte- 
nus Tkvcridis Ann^i PRivATinomenvfur- 
pat,cuiufque opera & ftudio prqfens hoc de Viris 
llluftribus Opufculum , tum alia quaedam tam 
metrica quam foluta oratione fa&a & foras data 
funtj fuo loco enumeranda. Do&oratus itaque 
Matrimoniique folennitatibus , vno adtu fimul, 
vt diximus, pera&is Adamus Loniceruseuoca- 
xur per literas academix Moguntinenfis , ad Me- 

Q^q 2 dicinas 



3 oS sADAMVS LONICERVS. 

dicin<j profeffionem ibidem fiifcipiendam.Qua- 
re matliematica profeflione Marpurgi refignata, 
difcedi t indc cum noua nupta>& ad foceru fiium 
Egenolphum Francfordium diuertit,defcenfu- 
rus poftridie fccundo Moeno Moguntiam. Acci- 
ditverbvt ea notte,qua FrancfordiumvenifTet 
Lonicerus,fatis cocederet Do<5t. Ludouicus Gra- 
phius Medicus illic ordinarius,vnde Egenolphus 
genero confiilit, vt per dies aliquot Francfordij 
fiibfiftat,non ingratum foreSenatuifortuitum 
eiusinteruentu^fidemfimul facit, fiitaeueniat, 
vt Senatus opera Loniceri vti vellet, fe Egenol- 
phum nullo negotio ab VniuerfitateMogunti- 
nenfi dimifforias impetraturum : accidebatidi- 
pfiimaute peropportune ipfi etiamEgenolpho, 
vtquigeneriopera in negotiistypographicisco- 
modius ita vti poffet,quippe quiiam anteeius fi- 
dem &diligetiamincorrigendispraelorum ope- 
ris aliquandiu expertuseflet. HacoccafioneLo- 
nicerus mediante fbcero fuo Egenolpho,abin- 
clyto Francfordienfium Imperialiu Senatu me- 
dicus ordinarius honefto oblato ftipendioado- 
ptatus eft,anno 1554. Odtobr.die 4. Quam ftatio- 
nem fiimma cum fide,nec finegloria ftrenue dc- 

fendens 



zADAMVS LONICERVS 309 

defendens adannos trigintaduos continuos, 
tandem fine optato vitam volens claufit anno 
i586.ip.dieMaij. Vir praeclara eruditione,reique 
medicxperitia non fuis tantum conciuibus , fed 
& exteris commendatus : Ciuis autem fux Ciui- 
tatis bonus,honoratus,& fpeftabilis. Edidit is A- 
rithmetices introdudlionem Latinam. Aphori- 
fmos Hippocratis a Forefio explicatos publica- 
uit . Quid in re herbaria pracftitcrit, teftan tur tum 
Botanicon , tum Hi ftoria plantarum diuerfimo- 
deabipfb latine fcripta,typifque Egenolphianis 
edita, quae vtraque abEuritio Cordo ipfe ftudio- 
fusolim vtplurimum exceperat.Teftatur &Her- 
bariusvernacula lingua fiib eius nominepubli- 
catus,quemEuchariusR6flein,eiufdemReipub. 
Francf. Medicus ordinarius prius dum viueret, 
pro Egenolpho aliquoties editum adornauerat, 
Lonicerus verb pofteatotiesrecudendum,pro- 
bereuifum & iufta portione audtumbonoiure 
fiiumfecerat,vt qui &ipfecohaereseiTetinterE- 
genolphicos. Atq> haccde AdamoLonicero Me- 
dicoPhyfico,& CiueFrancfordiano, 



Qa 3 



3*° 



XLVII. 




oujtinwt coclos humcros frti/imus jTtlcis , 
fncubat asi humcris ~icrra Molufck tuis 



CX. TTOLOMjEVS ale- 

xandrinus <i^tathematicm. 




L a v d i v s PtoIomasus,natione fuit JE- 
gyptius,patria Pelufienfis, floruit fub 
iVlarco Antonino Imp. Romano, cla- 
riffimus artium liberalium , & grxca- 
rum literaru ftudiis Alexandri<j.Primus omnium 
apud Gr^ecos coefi rationemaccuratiusdiligen- 
tiufque explicuit. Inftrumeta qux ab Hipparcho 
inuen ta erant,demonftrauit clarius.Princeps i ta- 
que dodtrinx Mathematicx iure fuit habitus , in 
Aftrologiaeenim fcientia nullifecunduserat. Is 
monumen tis ingenij &c dodtrin^relidtis pene di- 
uinis mortuus etiamnum inter mortales viuit, 
aeternaglorix laude vi<5turus perpetub. Scripfit 
Geographixlibros ocftograeceexcufbs.Item ma- 
gnse Conftrudtionis mathematic^, vulgo Alma- 
geftum vocant,id eft, perfedt^ coeleftiu mo tuum 
pertradtationis libros x 1 1 1. Idem opus Latine fe- 
cit GeorgiusTrapezuntius,quod Lucas Gauri- 
cus recognouit , cui acceflerunt anno tationes E- 

rafmi 



3 i2 CL. PTOLOM. ALEX. 

rafmi Ofvvaldi Schreccefuchfij.Scripfitpmerea 
de iudiciis aftrologicis,aut,vt vulgo vocant, qua- 
dripartitae Conftru&ionis libros 4. quorum duo 
priores a Ioachimo Camerario traflati fimt.Cen- 
tiloquium,ideft,centumfententias,qu3eaIouia- 
no Pontano traflatae fiint. Itinerarium ftellarum 
a Nicolao Leonico latine redditum : quae cum a- 
liis quae quidem latine extant , vno volumine ex- 
cufafuntBafileae. Scripfit item Apotelefmatum 
lib.4.De Mufica libros 3»Eiufdem Geographici 
Libri latine excufi funt cum Indicibusduobus, 
quorum adminiculo veterum fimul acrecenti- 
orumlocorumfitus facillima ratione intabulis 
depi<Stis deprehenduntur , per Conradum Lyco- 
fthenemRubeaquenfem : Praefixa eft etiam Epi- 
ftola,in qua de vtilitate tabularum Geographica- 
rum ac duplicis Indicis vfu latc differitur , eodem 
authore:item tabul^nouae, qu^ haftenus in nul- 
laPtolomaicaeditione vifeumt. Venetiis Geo- 

fraphia Ptolomaei Italice excufa eft in 8. Petro 
latthiolo Senenfi interprete,cutabulis elegan- 
tiffimis & nouis quibufdam in aere fculptis. EiuC 
dem planifphaerium latine excufum eft. Ctaruit 
circa annum 140. Scripfit Regulas artis Mathe- 

matica: 



CL TTOLOM. ALEX. m 

maticx gr#cc & latine,quas Erafinus Reinhol- 
dus explicauit.Harmonicorum libros tres ab An^ 
tonio Hermanno Gogaua in latinam linguam 
conuerfbs. De praedidtionibus aftronomicis li- 
bros quatuor a Philippo Melanchthone in Iatina 
linguam tranflatos. Geographiam cum comen- 
tariisIofephiMolcij&tabulis veteribus atq^no- 
uis typis aeneis. Habentur in Bibliotheca Imp. Vi- 
ennae Claudij Ptolomaei fententi#,fiuedevtili- 
tate Iibrorum , in oftauo manufcriptae. Proftat 
cjuoque Geographiae editio Bafileae , in qua tabu- 
lis omnia nomina locorum exprimuntur,quae 
inPtolomadGeographicislibris habentur. Ele- 
ganterin eum cecinit Bruno Seideliushifcever- 
nbus: 

BRVNO SEIDELIVS. 

oJtiCe ccelifummoftudiorum iure parentenu 
Dicas : notamihi tota oTXCathefis erat. 

Collegi,quodin his docuerunt artibm omnes , 
Acfunt ingenio multareperta meo. 

Confiripfitotum do5trin& corpus : vt inde 
Qui verosfontesoptathabere^petat. 

Rr 



3H 



XLVIII. 





U^JCOLAVS COPERNICFS 

Turun&us, aJftCathematicus. 

Icolavs Copernicus Torunum 
inBorufliapatriamnactus,anno 
1473. in Mathcmaticis ftudiis ad- 
eo excelluit , vt in fuo genere quo 
nimirum Ariftarchi Paradoxafe- 
cutus fuit , facile princeps haben- 
dus fit.AriftarchieniruSamij lftiusParadoxaam- 
plexus Terra mobilem, Solem in medio vniuerfi 
lmmobilem non tam re & veritate , quam fpccie 
quadam, & vt fiiam doftrinam faluaret , folertiC 
fimus conftituit. Praeter ftudium Mathcmatices 
fuit vir infignipietate, virtutefpe£tata,&moru 
humanitate fummapraeditus. Isdumannuiam 
feptuagefimum ageret,tandemfatur vitae labo- 
rumq; ex hac mundi inftabilitate , ad immotam 
illam coeleftemque aeternae lucis contemplatio- 
nemvoIensconc^flitannoi543.ScripfitReuolu- 
tionum libros,quibus terram moueriafferitur. 

Rr 2 Fecit 



3 i6 U^ICOL. COPERNICFS. , 

Fecit&Canonemtriangulorum cu tabula,&:a 
Ornarunt eum iuis elogiis : 

NICODEMVS FRISCHLINVS. 

Quem cernis viuo retinet Copernicus ore 
Cuidecus eximmmform^parfecit imaro, 
Os rubeum ypu/chriq^ oculi^pulchria^ capilli, 
Qultaque Apell&as imitantia membrafimras. 
jUumfirutanti(imilem,fimilemquedocenti 
nAJpiceres, qualisfuerat cumfydera iufit 
Et ccelum confiare loco , terramque rotari 
Finxit^in medio mundi ^Titana locauit* 

BRVNO SEIDELIVS. 

Arcioo mea clarafuit docirinafub axe : 
EHvbiSarmatico Trufiaiunffafilo. 

Jpfenoua ccelimotus ratione notaui: 
firtiorhac prifcaregulanofirafuit. 

Omnibtisatdo&ishacfundamentaprobaui: 
At m ta te quadam nunc Paradoxa mouent. 






3'7 



Rr 3 



9tS 



XLIX. 




3*9 



\tmmm 










THILIP PVS T>E qZxCONTE 

O^XCuJicus. 




I Vfica antiquitus apud Graxos tantae 
I veneratioms fuit , vt idem Mufici,& 
U I Vates &Sapientcs iudicarentur : quid 
enim homini conuenientius , quam 
quem DEVS opifexmundanetotiusmachin^, 
ad harmonicos numeros effinxerit, vt & lde har- 
moniaprsecipuedeledtetur, animetur, excitetur. 
Conuentum illum orbium coeleftium quis eft 
qui ignoret ? hinc tripudia, hinc choreae,hinc fal- 
tationes quafi diuinitus in hominu focietatcm 
demiflae&irrogatacfunt. Nam cum antiquitas 
fpiritus illos fiue angelos, vt theologi loquuntur, 
qui orbes planetarum rotant , coleret vt D E O S, 
excogitauit quendam corporis noftri motum in 
honorem Deorum perimitationem,&perinde 
etiamconcentum,nam faltantes mchoreapro- 
grediuntur duobus pailibus, deinde regrediun- 
tur per vnum, &poftea fubfiftunt cum quodam 
geftu corporis,quod ad illorum motuum videli- 

cet 



320 THILIPP. DE tMONTJE. 

cet coeleftium imitationem fa£titarunt5 his in- 
feruit concinnaMuficesmodulatio, & hinc eft 
cp faltatio & Mufica , & antiquiflima eft , & fan- 
d:iffimosgrauiftimo(quevirosindiuinitatisho-. 
norem oblecStauit. Dauidem enim regem ante 
arcam foederis cantaffe & faltaffe facrarefertHi- 
ftoria. Re6te Ouidius : Si vox eft, canta : fi mollia 
brachia, falta. & in eodem : Brachiafaltantis,, vo- 
cemmirarecanentis. Quae cuitafintquamnon 
merentur ij laudem , qui in hoc ftudij genere prae 
caeteris humano generi gratum confiiltumque 
fecerunt, atque vt veteres illos artifices filentio 
praeteream , quis nefcit quantos haecaetasnoftra 
in hac arte magiftros protulerit: inter quos vel in- 
ter praecipuos eritis cuius Iconem ad viuum effi- 
<5tam hicappofuimus: videlicet admodumRe- 
uerendus&praeclarus Vir,dn.Ehilippus de Mon- 
teBelga,DD.MaximiI. IL&Rodulphi II.Rom. 
Impp.Ghori Mufici praefecftus ^Metropolitanac 
Ecclefise Cameracenfis Canonicus & Thefaura- 
rius , &c. in cuius effigiem vere , &el eganter ceci- 
nit,quifquis fequentis Diftichi autor fuit : 

Qemimus exceljum mete^arte^nomine Monte, 
Quo Mdfe&Charites confiituere domunu. 

Teftan ■ 



THILIPP. T>E ^tONTE. j2t. 

Teftanturidtot praeclara artis ingeniiq$penedi- 
uini ipfius monumenta,quibus ille tum famse 
Gix celebrationem , tiim artis honorem magni- 
fice afleruit : fiint autem haec : Madrigalium libri 
duo,quinque vocum. Mifla. Item Gallicas canti- 
ones s.6.&c 7.vocum.SacrarumCantionum cum 
quinque vocibus liber quintus,&c. 



Ss 




.buprcmum pcr tc nacia csi Pruc/cntiat culmc 



(ll'1'lil 



yltcnus ncc auo procjrcdtaiur hahct. 

^vL^^LjXJLJ^^j .; t ;..J,:: J Jv: y ; \\ :XJl\I^^-i; '' %j:iy/:y.::r::r;: X t 



3*3 





V^JCOLAVS MACHIAVELLVS 

Florentinus. 

Icolavs Machiauellus Florentiae in 
Italia natus, vixit aetatePhilippi Strozij 
&Clementis vni.pont.max.Virfiim- 
moiudicio,vfque adeb vtpofthomi- 
num memoriam nemo extitiffe tantus exiftime- 
tur,cumquoMachiauellus fiio quodam modo 
coferri nequierit. Hiftoriarum omnium tantam 
cognitionemhabuit, vt ceu rebus omnibus ge- 
rendis interfuiffet , caufas, confilia, progreffus , e- 
uentufque omnium in animo promptos habe- 
ret : quae res illi vna cum acutiffimo ingenio con- 
iunci:a,ad Reip.adminiftrationem, vniuerfiimqj 
vitae politicse vfum , tantum momenti attulit, 
quantum ratio cum experientiaconiunclra, vn- 
□uamalicuiinaliqua arte aut exercitationepro- 
aeffe potuerit. In confiliis capiendis ac reru fufci- 
piendarum deliberatione , folus videtur Hiftorise 
yfiim intellexiffe: tanta fcilicet fuit eius fblertia & 
mduftria in coferendo domeftica exempla , cum 

Ss 2 pere- 



324. N\TCOL. *MACHIAVELL. 

peregrinis,praefentia cum futuris atque praeteri- 
tis. Similiacum fimilibus, vtexprseteritis rerum 
futurarum euentus praeuidere perfepe potuerit, 
Etquidmultisopuseft, vnu fufficit nobis argu- 
mentum r eius Dijputationes, quas Difcurfm ap- 
pellauit,de rebus a TitoLiuio prima D E C A D E 
fcriptis, in quibus antiquiffimam illam veterum 
Romanorum virtutem tanquam in compendio 
comprehenfam expreffit ,,ad imitandum propo- 
fuit, & ob quas caufas noftra aetate eiuftnodi pr^- 
clara facinora nufquam patrentur tam euidenter 
demonftrauit , vt totius Hiftoriae fiiccum in iis 
comprehendifrevideaturJVdebicilicetjVtearum 
Ie<5tione , induftrius Ledtor , qui vir bonus effe 
velit, ad vitaepoliticae vfiim, plus vti!itatis,cogni- 
tionis ac experientiae breui temporis fpacio fibi 
comparare poffit,quam fi multos annos in euol- 
uencfis librisderepubl.abaliis quibufcunqueau- 
thoribus fcriptisjfefe macerauerit. Quae cum ita 
fint, tantumque fuerit aMachiaueUi ingenium 
atquevirtus,quid mirum fi aliquaeiuspeculia- 
ria confilia a toto propemodum mundo repre- 
hendantur, omnefq? clamitent,fi quid callidiori 
confilio in orbe Chriftiano geftum effe videatur, 

artes 



^ICOL. zMACHIAVELL. 3 2 S 

artes iRateJfe A/Lachiauellil Equidem, omneani- 
mi vitium tanto con(bec~lius infi crimen habet, 
quanto maior quipeccat habetur. At verb cum de 
contrariis idem fit iudicium , quis vetat quo mi- 
nus & hicLedtori fiium iudicium fit liberum, vt 
dum contrariomm confiliorum rationes often- 
dun tur,doceturque male, impie,hoftiliter agere, 
fimulac ea in mentem veniant quseecontrabe- 
ne, pie, amice , pruden ter fieri folen t. , Hoc enim 
dodhinae genere etiam Machiauellum vfum in 
libris deRepub. & in eo veteres omnes fuperafle 
nemo bonus dubirat, adeb vt ex eorum lediione 
longe maior rerum cognitio comparaiipoffit , 
quamfi veldiuini Platonis libros de Republ. vel 
fummi ipfius Ariftotelis , aut alterius cuiufquam 
Politica legeris 5 cognofcere autem hinc licebit 
non bonorum tantum,fed etiamprauorum& 
callidorum confiliorum rationes : & vt fumma- 
tiiB dicam , Bona, Mala, Pia, Impia, Callida, fim- 
plicia, fapienter ftulteq? fadta, omnis generis plu- 
rima. atque lisec quidem quae haitcnus recenfiii 
praefatuseratille,qui eius operum&verfionem 
ex Italico, & editionem adornauerat. Sunt vero 
etiamnum fuperftites viri boni, graues & fide di- 

Ss 3 gni, 



326 ^JCOL. tMJCHIJVELL. 

fni,qui cum eius notitiaminltaliafamiliariter 
abuerint , de eodem ingenue teftimonium per- 
hibere no verentur, quod fuerit nimirum vir ftu- 
pendaceruditionis & prudentiae , quin vitaeinte- 
gerrimae , morumque innocentia infigni , & pie- 
tate fiimma. Sunt autem Machiauelli opera, qu^ 
Italico idiomate ipfe confcripfit, partim politica, 
partim Hiftorica , partim denique de ratione bel- 
lum gerendi, inter hsecDifputationem deRep.li- 
brosquatuor primum exltalico vertitiamolim 
SjluefierTeliusFulginas: idem etiam Iatinum 
fecit Machiauellilibrum de ViriPrincipis inftitu- 
tione. Scripfit Machiauellus de re militari ad 
Laurentium Stro&am Philippifilium lib.z.e Tu- 
fcoinlatinum tranflatos per Joan.<i5%Coreliu?fu 
^Parifinum. Fecit Comoediam Italicam Cliz^ia 
infcriptam. Extat eiufdemHiftoriaadfandtifli- 
mum patrem Clementem v 1 1 1. Italice : extat & 
de Senatore traftatuslatinus. QontrasJtfachia- 
uellum firipfit Stephanus Junitts Brutus Celta 
librum,cui titulum fecit Vindici^ contra Tyran- 
nos,fiue de principisinpopulum,populiquein 
principem legitimapoteftate. Fecit & tra&atum 

dema- 



VQCOL. MACHIAVELL. 327 

demagiftratus,& fubditorum crgamagiftratus 
zAlphonfus Menefus BenauidesTarraconenfs 
cum Elegiaparaenetica ad Galliam. 

F I N I S. 




y 



INDEX. 

EORVM, QVI III- HOC 

TOMO CONTINENTVR, 

cum Diftichis fingulorum Ico- 

nibus fiibie&is. 

i. Albertus Magnus Bolftadius. 

^hCagnmes ^atmaiorfieridumAlberterecufas, 
DifyereamfequidmaiHS hic orbis habet. 

2. i£neas Syluius. 
Vtpius AineaSyVt Qfalter Syluius effet, 

Duttor&Oenotru^Paftorinvrbefuiu - 

3. Hadr. Cardinalis. 

Orbis Pontificemfummummemaximus Orbis 
Q&far,pro meritisgratioripfefacit. 

4. Georgius Buchananus Scotus. 
ScotiafiVatemhuc gelidam produxit adarffon, 

Credo equidem gelidi percaluere polu 

5. MichaelHofpitalius. 
EJfet qui Gallidignus moderamine regni, 

'jnuentusnemoeHhoc Michaele magis. 

6. Philippus Melanchthon. 
Corporeparu 9 erat fedmaxim 9 arte Melachthon, 

<Teutoni& Thcenix (fPhilomelafuit. 

7.1ulius 



I N D E X. 

7. IuliusScaliger. 
fulius hic\vultu eft Cajar ^JedScaligerille, 

Quo prius ingenio nilanimovefuit. 

8. IofephusScaliger. 
lUeflmulMufas&^Phoebumfcripferatipfum 

Quifcribitnomen, clarejofephe, tuurru. 

9. Paulus Scalichius. 
Omniaquinojiidiuina humanaquefenfa > 

Dic age quofato \Paule perite iaces £ 

10. Carolus Vtenhouius. 
EcquidVtenhouio debeturprima canentum* 

Gloria,quo Thcebo haudgratior<vUitserit. 

n. PetrusVicStorius. 

Vittor es&vincis sMufis &ApoUine dextro 5 

Ouin age Parcarum mncere claujlrajludes. 
I2# Ioannes Sambucus. 

Excitat &fenosJcripJit Sambucus , &£gros 

Rejlituitmedicamaximusarte, manu. 

13. HartuicusSmidenftetus. 

Ore Smidenjietusmulcebatpulpita tfaulas, . 
Cuelfius Amphion, tfLinus altererat. 

Tt 14.VW 



I N D E X 

14. VVolfgangus Lazius. 

Lazjus Hiftoriam Regumfy Ducum c^ recenfens, 
oAJfocius vixit Regibus &Ducibus. 

15. IOACHIMVS VADIANVS. 

Phcebus vtrumtfe tibidederat Vadiane, canendi 
Artefmul polles ,P &onis artefimul 

16. HENR. MEIBOMIVS. 

qJXCzibomio tantum debet fcholafulia Vati, 
^hCaiori quantum Leucoris almafuo. 

yj. Helius Eobanus HefTus. 

'Primus Eobanus patriis qui lufit in oris, 
Virfmul&Vatesoptimusillefuit. 

18. Matthseus VVefenbecius. 
DoBe Wefenbeciluris dimnefacerdos, 

Te nemo hoc docuit reffius autmelius. 

19. Ioannes Fichardus. 

'jtts Mufs y a5%tujas exornas iure Ficharde 
Conflioprudens 3 eloquioquepotens. 

20. Tiberius Decianus. 
Qwz reJf?onft dabatpro iure Tiberius , illa 

SuadajThemis, Pitho confuluere prius. 

2i.Fran- 



INDEI 

21. Francifcus Hottomannus. 
T^eftms vtiurisnodos euoluere poffes, 

TV magis Hijioru nemo peritus erat. 

22. Michael Tcuberus. 
Nilnatura tibijibinilfortuna negauit y 

TJtraque muneribus te coluerefuis. 

23. Hieron. Mercurialis. 

Et Sol&Phcenix medicorum Hieronymus , illo 
ConJj?icuus vultu Alercurialis erat. 

24. Petrus Andr.Matthiolus. 
Herbarumviresnon rettiusediditalter, 

J\Qec mage te clarus hacjuper artefuit. 

25. Ioannes Langius. 
QuantMs in arteforet Phoeb&a Langius, ipfa 

Scripta docent toto publicafatta polo. 

16. Ianus Cornarius. 

Per te nunc Latium Cous lufirauit Apollo, 
Tec^ colit Coum Teutonis orafuunu. 

17. Io.Crato a Craftheim. 
(J&faribus mifcens trinis C 'rato pharmaca Jure 

Vnus Cafaribus imperat ilie tnbus, 

Tt 2 28.Bur- 






I N D E X. 

28. BurchardusMithobius. 
Quidte Mithobi melius , quid dottius <vfqua eH> 

hfe tuo ridet Phcebus m mgenio. 

29. Ioannes Lonicerus Senior. 

Tres pariterLinguas dott 9 Lonicerus ad <vngue, 
Orator 3 r Uatesclaruit i atque Sophus. 

30. IoannesHuflus. 

Qantibm &dula vincens modulamine cygnos, 
^£X inter cygnos candidus Anfer erit. 

31. Hieron. Pragenfis. 
Quodfueras magno diuine Philippe Luthero> 

Huffo Pragenfis hocfuit ipfefuo. 

32. MartinusLutherus. 

Felix TJate tuo Germania^quo duce conjiat 
Libertas populis relligioque tuis. 

33. Ioannes iEpinus. 

Pafiorin Hammonisfacrapabulapmbuit vrbe 
jEpinus gregibus JP^expie Chrifiejuis. 

34. Andreas Gerardus Hyperius. 
Hyperiusjacrosfelix exponere libros, 

Claruit eloquio virpius, oregrauis* 

35. Cafpa- 



I N D E X. 

35. Cafparus Cruciger. 

De Cruce qui clarum nomen Cafpare mereris, 
t^tCilitia tantafigniferecquideris? 

3<5. Iuftuslonas. 

Jufiior vt Iona te nonforetalter, vtrunc^ 
Sacrorum atquefori ius tibi Iufie paras. 

37. Georgius Maior. 
Quidmaius sJXCaioreiUo, quiddignius ipfo ? 

§luifaciendafacit y quiquedocenda docet. 

38. Matthias Flacius Illyricus. 

Scire meum vis dogma : homo totus culpafcelusfy 
§luidblatera*,%?trumfic sJWanich&us ero ? 

39. PaulusEberus. 
Jngenio/Virtute, Fide,fimulore diferto 

^JPraclaros mter clarus Eberus erat. 

40. Ioan. Mathefius. 

Quam pr<e teferresdoBrinam do&feaJXCathefi, 
'Prafefertipfumnominisindicium. 

41. Nicolaus Selneccerus. 

Adulta legis>fedplura doces,quinplurimafcribis, 
Selneccere,anim& ne&ar (^ambrofia. 

Xt 3 42. Io- 



I N D E X. 

42. Ioannes Klainauius. 

Tu quiKlainaui pr&fentia numma cernis, 
^uis mave tefelix, fiue beatus erit. 

43. HugoDonellus. 
Jpfelicet dotesThemisin teeffuderitomnes y 

Exuperas dotes attamen ipfe tuas* 

44. PetrusBelloius. 

Si quis honosftudiis,figloria debita retfis 5 
lam &tua ^BeUoi te quoquefam a manet. 

45. IoannesDryander. 
Humanosartus rimatur &aftra ^Dryander, 

Undegeratfamam nominis, inde refert. 

46. Adamus Lonicerus. 
Herbarumfcribis folers indagine vires, 

EH labor,eH mult& cognitionis opus, 

47. Cl. Ptolomaeus. 
Suftinuit ccelos humerisfortiftimus Atlas, 

Incubat eH humeris terra polufque tuis. 

48. Nicolaus Copernicus. 

U^Qon docet inftabiles Copernicus Atheris orbes, 
Sedterramftabiles arguit Mevices. 

49.Phi- 



INDEX 

49. Philippus de Monte. 
Clariorvtfupero refinaretin athere PJaltes, 

Fixit in hoc Montis vertice Diua pederru. 

50. Nicolaus Machiauellus. 
Supremum perte na&a eH Prudentidculmen, 

Vlterius nec quo progrediatur habet. 

F I N I S. 



ImprefTum 

FRANCFORDII AD MOENVM, 

Typis Matth aei Beckeri : impenfis Hsere- 

dum Theodori de Biy. 

A N N O M. D. II C 



■ i 



IV PAR5 



ICONVM VIRDS VJRTVTE ATQVE , 
EWDITIONE ILLVSTRES TCPrxfm 

tantiwn, quorum aiu intcr vivos cfsc 
jam olim Micrwnl, akj vcro nunc auoa 
vucdi lurrunc honorum ct dignkatum 
fuarum pcnruuntur ^ioria 

JSfataiium corundem breuis & ' fuccinSia notatio, 
finqulir Eiconibus adiuntda, Diftifla. 
itan pafsini additn, opcra cjf fludio 

I<n (zre reccrufcite facta efforuj dataper haredes 
Thcodorj de Bry Leod^^^^^Franfordtf adMoenu. 



mt:» ! Wm 


t^ 


^sM 






f 


pS| : lS 




m t ■ 










™||l|j 


rfSi 






>^"»l"'lili'uimi'iial| 


T lll\ 




WSgmmMEk 




H 


IJU| 
























s£ 




















1 












-*Ji 




MHIMmill""'" "T'VTC 





LECTORI SPECTA- 

TORIQVE, AMICO, 

CANDIDO, BENEVO- 

LO, PIO, S. P. D. 

I h i l mortalibus optabilius, 
quam placere Deo immortali, 
atque iuuare mortales,tam qui 
nunc funt , quam nafcituros o- 
mnibus faeculis,&relinquere a- 
liquid cum e vita exceditur , quo 
non fine fummalaude vixifle te- 
ftatum fiat. Hoc animis fuis re- 
putates tot illuftres animae , quo- 
rumhic effigies damus, partim 
in D e v m tanta pictate extite- 
runt, partim tanta in homines beneficentia, atque meritorum 
induftria,vt vixiffe eosnunquampcenituerit,quinvtfamai- 
pfbrum immortalis omnem mortalitatis labem penitus illis 
abfterferit. Hinc Dje o nunc quoque viuant gcnioquefuper- 
ftiti,atque ftudia quae in terris profequebantur vegeti , nunc et- 
iaminbeatorum fedibus repofiti plene beateq^ percohintiu- 

) ( 2 uantque, 




Prjefatio. 

uantquc.placcntcs Deo immortali,&mortalibusbcncfieri 
cupientes,omniquepofteritati re&cconfulmm ,fecundum il- 
lud poetx: j£u£ gratiacurrum Amorumqueftitviuis ea curafpultos 
iProfequitur^ ejrc. 

Hifceitaq; ftudiisilli veramamplamq; nobilitatcmadepti» 
rnaximc quidem inter mortales clarent,adco vt eorum Vitae rn 
cxemplum omnibus veniant, quoniam abiis & ftudia literaru, 
cultufque diuinus^atque refpublica omni ope adiuta &exculta 
fuerunt,fi..n.vel adextremas orbisorasoculos conucrtas,opuj 
aliquodegregium horumMinierua elaboratum vid'eris,pacifq, 
commoda&au&a&exornataintelliges. Vndeiaureaiilis ae- 
terna parta,laurea,inquam,&Ducum & Vatum^ornametum: 
Duces enim militis fuae maxime ftrenui> Vatefq; diuini extite- 
runt,extantque, dbnec gratapofteritas eorummonumenta ia 
praefens deueneratur,deuenerabiturq;in venturiam. 

Viros itaq; hofce fapientiaclaros , iuftitia cofpicuos , pietate 
integtitateq; praditosjtotam Mundi machinam itailiuftraise 
videmus, vt fi quando radiosin pofteroru mentes immiferint,. 
proh fupreme Iupiter,quantus fubito inde fulgor emicat ! quae 
metis eftulgefcit claritaslH^c nosintuamur luminaria,horum 
illuftremur fplendore atq; lumine,haec mentis noftrae tencbri- 
cofos illuminent receflus, fitq; hinc , ex quoincadefcatingenii 
noftri fcintilla ad famae inflammationem longe lateq; fe popu- 
lariter fpargentem. 

guis enim vetatoftofitolumcndehminefumi ?: 

Seenam vero quam hic exhibemus,dffdalam atq; onmiudfii 
omninoperfonarumeflecupimus,inqaam. omnium difcipli- 
narumartifices producantur,.abialiisatq; aliisiam ante hinc in- 
de defcripti,hinc Theologus, qrajdmakacfcdeuotione vene- 
retur, fcrutetur, hinc Iurifc6iultus,^tiod cofidentet alleget,re- 
*pirat>hinc Medicus, quod difpefare velit^fapieter eligat: hinc 

fit 



P «L M T A fr «T o. 

fit & Aftronomo,ad quod tanquaCynofuram fua dirigat,hine 
quod imitctur Hiftoricus , aftruat.at nec diuinfi Poetarum ge- 
nus filcntiopraetcrco^hinccnim SultiseritceftrwHi ert&tius^c» 
liciusqi; fc in Deornm coromcrciaarTersntyqutfndo £>Ev$ l pi'£* 
fens pcctoraeoMim concutit numine plena arrquetptfko a,thc* 
rio incalefcentia. Vnde non immcriro Po^fis omiitom di* 
fciplinarum eoivfumroatro erit,quae De<o s p#rj*cr,srtta?que 
homines arhcit ,-quaeque prodeiTe fimul , fimulque^eltf&a- 
rc faragit in omnibusyde qua eo liberius pras caereris^k flge- 
re placuit 7 quod ea caeterarumorn nium coronis fit , qtrodque 
plus dele^ationis atque.perfedtionisjimo^iuiftitapisin^fe^con- 
tineat,quam quasque reliquarum,quod'VieUn VWieO^xtffft- 
plofacile patebit,in fabulanimirum,quae totoccelo notiftlma 
ita a Galeotto explicaturrqua? Mulciberis dolis Martemquc 
Vencremq; captos tenui t. Mars (iquide & Venus,indieio Solis 
inadulterio retibus Vulcani deprchenfi,atq; abomnibus con- 
fpc&i,abftrufam Mathefin eontinent, atque ex intimis Mathe- 
feos pcnetralibusoriginem trahunt,,adulterium enim publica 
pcenapleclitur,ckadulterium facitMartis Vencrifqj inTauro 
coiun&io, & haec eftilla fifta concatcnatio : ex Tauro Venus in 
Leonem mittit Antifcium,Leo eft Solis domicilium & fignum 
igneum,& hinc Solisindicium, & opera Vulcani , que retia fe- 
cerunt. Vulcanus enim ignem fignificat,vt coitus Martis & Ve- 
neris in Tauro,vbi Luna exaltatur, amantium complexum ef- 
ficit , quem Poetae finxerunt, laqueus vero & retiafunt Vene- 
ris antifeia in fignum igneumia&a, &huius adulteriiindex 
Soljnam Leocalidus antifeio Veneris inflamatus , fimile enim. 
Jfimili additumfacitfurere,hoeaduIterium publicauit,dOmus 
enimSolis,Leo,qui cum de trigono igneo fit, Vulcanumretia 
machinantem fub figmento continet,& hoc pa&o totiusmalL 
<auiainSolemreiicitur,a domicilio enim eiufdem deprehen- 



Pr-sfatio. 
Mo&publicatioadulteriimanauctunt. Hifce & fimilibus fi- 

ftor b,Kl ^ m - P f "* ' Vtpiaura P° a& erif > &*• "<=« Pi" 
hTlftr atqUepoetls ' &c - atexreb ^piais&fia, s fe„faeIigere, 
ttrr «q, haocfcitomnium difciplinatuco n : 
fummat.o.hocfcenam mftruaifllmam producere, hoc mor- 

tal.busatque.mmortalibusprodeneatqueplacuifli.hoccum 
fummalaudefibipoftetifq, vixiflfchocAmiJ; eftexempTum" 
h.s tdmquete , quo veluti Miltiadis ttophalis excitetut Tne- 

culmTf do r itanS ; qUOqiexcitentutftudio "' M "a^ntquc 
cultotes.qu.bus vt.placeamuseainpatte,huncquoque quar- 

tumlconumTomumvktovolentesufdemdefetimus 



t A. L 



M 



sAdMagnificunu 9 

NOBILISSIMVM, STRE- 

NVVM, CLARISSIMVMQVE HE- 

ROEM, dn. IOAN. I A G E M A N in fiatteQfftn 

& &6tt ittgctl / Reuerendiffimi , Illuftriffimi , potentiffimique 

Domini ,dn. Henrici Ivlii, poftulati Epifcopi Halber- 

ftadienfis,DucisBrunfuic. &Lunaeburgen.&c. C an c e l l a- 

rivm ampliffimum,ac Confiliarium intimum, I.C. 

Dominum & Meccenatem fuum omni 

cultu deuenerandum. 

DEBEBAM J AGEMANNEtibihocfiNo- 
bilis Hero s > 
^uodviu reliquum continet omne mea. 
Quires infia£las 3 &fortis paginam vtranqui 

Expertum,folido visfiabilire loco. 
jamque meos adeo vittu teStoque receptas: 
Hei mihicurgrata nullus ab arteferar ! 
Jdvoluens, ceru indicium deberefatebar 
QjXCentis,&offici/fignaprobanda meu 
Jamque animifidens pr&fentem rite libellum 9 

Optabam Genijfymbolon ejfeboni. 
Sedquianecmeritis bene reJbonderet 3 &ipfi^> 
Terfinil pr&ter-quam leuidenfeforet * 

I& 



Jllc quidem tetiehxMMCtat, demevfks in imas? 

SpUndidaneetanHvideyitora mm. 
fortemolafatfa fedmim quiafepe litamw, 

l^ucidathuricremosmmnegatarafocos. 
Hketiamofttoim Umntme minu*afber adefto, 

Atque x ipfo dignumte quoquefnge T)e o. 
Sic tibi perpetuofe&i^J^aerorCUKrmtj, 

c R s ebu& ^ajpirePcoelifmauraPuis. 
In te Magnanimific res &cura recumbat 

^Princip^a Gve l p his quitulitomcaum 
§lup neque Germanas generofeorjtxit in ora*> 

Fortior aut patrU rebus adeffe velit. 
Sinminmi^pergis^virtuteaccenderefamanUy 

Et meritaofficiis accumulare nouis. 
2fosequidemingratos coges perHffe^fedipJunu 

TV mageJ\dagnifecum 3 Munificumq^facis. 

loan. Adamus Lonicerus, 
aK4s Annaeus Priuauis^ 
Ciuis FranefordierL 



A 



L 




Jiotnntp.s r«/ docta pldcct, cuj nobile Carmcn, 
Jfngcnitfm Duz.cc nohdc. Jem-pcr amac,. 




JJNVS T>VZA T>0- 

minma JSfordomck. 




^^Ani Dvzje Nordoui- 
f^cisVitam huicProfbpo- 
p^ graphiae inferturi , multa 
^f praeclara equidem , tum 
de tati virigenerofapro- 
fapia,atq5 virtutibus vere 
t heroicis , tum de eruditi- 
one praeclara , atque ex- 
cellenti in re poetica ex- 
crcitatione fefe ofFerrent , fi oratione noftra ni- 
mis fterili , vberrima illius ingenij mefTem me- 
tere valeamus:ex viua veroicone de eo cuiuis li- 
berumpotius iudicium relinquemus , quam 
aut parum fufficientia,aut parum pro dignitate 
facietiaaflferamus. CeJebranteummonumen- 
ta fua nobiliifima , inter quse flmt , Notaead Sa- 
luftij Hiftoriarumlibrosaoftiifim^, &pr<^cida- 
nea pro QN alerio Catulo 5 celebrant eum inge- 
niofiffima politiffimaq; carmina,quae totis vo- 

A 2 lumini- 



^. J A N V S D V Z A. 

luminibus edita ab ipfb in publico proftant, 
quibus&viuus fibi illuftre decus comparauit, 
nominifquefiii celebrationem adomnempo- 
fteritatem tranfmittet. 

Vir&Herosomni memoriadigniffimustti 
ex maiorum meritis , tum ex virtute propria, 
quod dodtiffimus Arrias Montanusaltiusani- 
mo perpendens, fiio quoquc eloquio eum prae- 
clare exornauit,quod tale eft : 
ZN^obilis & genere eH , &carmine Du&a iocofe 

Q^tfCoribm integm nofolis ille etiam^. 
Dijpeream mihim femper placuitc^ placebitcL 

Ingenium^urum,dociaque Nobilitas. 
Quod elogium vel vnicum abunde nobis fatis- 
faciet.Quae enim maior laus quam a laudato at- 
quedodto laudari celebraiiq5,homini contin- 
gatfuperftiti> 




A 3 



u 




l lill lp l lilll ll llllPll l U 

MODILZS nic modiumfuris comvlcvemi omncm, 
Qumn , VHc rnvdiu? vlenior antc forct. 

.1 ...v , ^;..*,"ll,./l..,.\i.. ,..^ 



7 







FRANCISCVS sMODIVS 

BrugenfisNobilisIC. tfPoeta. 

Ranciscvs Modivs Bru- 
gis in Flandria natus & gene- 
re & ingenio nobilis , minime 
fortunae bonis cotentus fuit,fed 
virt ute atque eruditione precla- 
ra,inter fummos Iiteraruman- 
tiftitesreponimeruit,iuuenismuItaaduerfaat- 
que adeb vtranque fortunae paginam expertus, 
patronis tamen excellentibus vfus,praecipue ve- 
ro Neuftettero,cuius in poematibus fiiis paffim 
honorificentiffimam mentionem facit , miro 
fortuaae genio euafit, Virtus enim &probitas 
magnam fui admirationem etiam apud igno- 
tos parit,propterq5 virtutem & probitatem dili- 
gimus eos, quos nunquam vidimus , fiquidem 
ardtiora virtutis vinculafunt, quam fanguinis, 
& omnis bonus bono proxime cognatus eft 

i)ropter animorum fimilitudinem , ex qua fbla 
ioneftaevoluptates,fententi#,a<5tiones,omniC 

que 



8 Franciscvs M D I V s. 

qiie rc6tc viuendi ratio proficifcitur: in hac c- 
nim fatis eft ad bene viucndu,fatis etiam ad bea- 
te,fatis vt fortiter viuamus,etiam v t magno ani- 
mo, & quidem vt nulla re egeamus , femperque 
fimusiriui6ti:vtniliilpoeniteatynihildefit,niniI 
obftet: ideoq; ipfa etiam fibimet eft merces pul- 
cherrima,ipfa abunde fiii prxmium eft,quicun- 
que demum euentus cotingat: adcb vt vcra laus 
veravirtuti debeatur,eamque glonatanquani 
vmbra neceflarib fequatur : virtus cnim omni 
culpa carens nihil praeter fe ipfam ad fe pertinere 
cenfet, vnde refte Claudianus : 
Jpfa quidem Virtm preciumfbifolaque latz^ 
Portunaftcura nitet,necfafabm vlUs 
Eri(ritur,plaujuuepetit clarefcere vulgi, 
J\T ilopis exterm cupiens ,mhndiga laudis: 
^Diuitiis animofafuisjmmotaque cunctis , 
Cafibm,ex alta mortalia defyiat arce. 
Hanctameninuitam blande veftigat ,& vltro 
oAmbit honor,docuit toties e rure profectus, 
UiBorJ&in mediis Confulqu&fitm aratris. 

Hoc animo , hifce moribus Modius nofter 
cxtraomnem fortunae tumultuatisaleameue- 

£i\xs 



Tranciscvs *%ToDirs. f 

n&us tantum in Mufarum Virtutifque exercitiis 
confirmatus praeftitit, vt poft funera etiamnum 
fiiperftesimmortalis eiusefflorefcatgk>ria,nec 
enimModius hic, licet iuuenis immatura ad- 
modummorte &quide coelebspr^uentuscar- 
nisviam ingrefTusfit,omnis mortuusnobise- 
rit, viuit ille dum viuent monumenta illius no- 
biliflima : teftes vos adduco , tanti viri alumnos 
reduces, te Flaui Vegeti Renate , tuofq? de re mi- 
litari libros quatuor , te quoque SextiIvli 
fiontine, tuofque ftratagematum libros toti- 
dem : teque o^liane inftruendarum acie- 
mmartificem,&queprimo loco pofitum vo- 
lebam ,teMoDESTE vocabulorum rei mili- 
taris magiftrum, quos omnes quidem Modius 
nofter poft Hermolai Barbari , Budad & quo- 
jfumcunq^aliorum editiones diligenterau<5to- 
ratos recenfitofq; confcripfit : taceo Notas non 
afperfas,fed abfterf^s fubinde a V e g e t i o atq? 
Jrontino. Atque vt hifce denegetur fides v- 
trunque Iuris Corpus , & tot Hiftoricorum cla- 
riflimorum emendatos libros appello :Eras- 
mvm Ne vstettervm Virum ampliflimu 
& fplendidiflimum, cognomento Stvrme- 

B Jl V M 



io Franciscvs sM } o D I V s. 

rvm Equitem Francum vltro mihi fuffragari 
vt cuius fides fpedtatiffima fit , iam ante noram 
cuiuspatrocinioModiusnofter&fe,&Poema- 
ta fua confecrauitiat nifi mihi de eo plus fatis 
conftitiffet , ad Mufas omnes ipfumque Apolli- 
nem prouocarem illico, at enim & has & illum 
tibi fidem 6 Ledtor feciffe, certo tibi perfiiaferis, 
quotiefcunque vel nudum Neuftetteri nomen 
tibi inauditum fuerit. 




/r 



B 2 



/* 



IIL 




irtirnfT i i ii i iH i iPWiww ifi ^ 

t>Um T>rtcrum hic rcvocat nummos, ct Pocoms artcs 
"Provchit, rt Jrfcdicos ornat V Hisloncos- 



eADOLPHVS OCCO A. R AN> 

Augujianm Medicus. 




*% 



tkV.i Martiscaftra fequunturjm- 
peratorum,Ducum, Chiliarcha- 
^rum, Centurionum fiiorum no- 
l mina , fa&a & pericula enarrado 
animos ftudiumq; militiae ince- 
dere folent : at qui in Mufarum 
caftris ftipendia faciunt,fuos quoq? Duces , Prae- 
ceptores/imb Apollines a grata memoriarepe- 
teregaudent , quxres ad excitados ftudioforum 
animos haud aliter facit,quam Miltiadis Tro- 
phaea, quaeThemiftoclem dormientem excita- 
bant. Do&orum enim hominum Vitae atque 
voluminafcripta adebftudioforum animosad' 
laudem & laborem inflammant, vt nodiurna 
fimuldiurnaqueopera& ipfi ad idem eruditio- 
nis, gloriqque faftigium contendant,infiftentes> 
vcftigiis Ducum fuorum praeuiis & neutiquam? 
follibilibus.At tibi,b Mufarum miles fortiflime,, 
quantum erit Occonum familise eruditx & cla- 

B 3 ntfimx 



T4- Adolph, Occo A. F. A. N. 

riffimae fcripta atq, Vitas cognofcere. Tres enim 
Adolphos Occones Medicosnuiquam interru- 
pta linea habuit Auguftana vrbsapud Vindeli- 
cos : Patrem videlicct,Filium & Nepotem, inter 
quos Adolphus Occo fecundus huius nominis 
primus in Germania edidit NicolavmAle- 
xandrinvm. At verb Adolphus Occo mcdi- 
cus Auguftanus tertius , cuius tibi auguftam fa- 
ciem hic depiftam appofuimus, tranftulitGe- 
orgij Gemifti Plethonis explicationem de virtu- 
tibus , & locum de moribus Philofbphorum ex 
PlatonisThexteto. Caftigauit etia Senecsefcri- 
pta 5 fcripfit conclufiones triginta & vnam ad 
Quaeftionem Numlues , quae Peftis dicitur , ne- 
cefTariohabeatadiundram febrimpeftilentem, 
velputridam, vel he<5ticam,itavt velcontenta 
cordisvelipfius fubftantiaputreatnecefTario. I- 
tem Confilium contra peftem cum aliis Augu- 
ftanx reip. medicis iuratis. Carmen in obitum 
Gefheri. Pharmacopoeiam feu Medicamenta- 
rium pro rep. Auguftana: cui acceffere fimplicia 
omnia officinis noftris vfitata , & annotationes 
ineadem,& copofita. Idem Imperatorum Ro- 
manorunumifmataaPompeio Magno adHe- 

raclium, 



Adolph. Occo A. F. A. N. ij 

raclium, quibus (uperadditae fiint infcriptiones 
quaedam veteres , arcus triumphales & alia ad 
hanc rem neceffaria collegit. Qux tam praeclara 
operacuminDodtoru manibus verfentur paf 
fim, quis Occones hofce mortales genitos affir- 
marit, qui licet e cofpe&u noftro euaferint, per- 
petuum tamen fibi,locum in memoriapofte- 
rorum compararunt,ita vt & nomina ipforum, 
&gefta,& labores exemplo Mufarum cultori- 
bus aeque perfeuerent,ac fi etiamnum praefen- 
tes in ftatione fua fubfifteret, Interim effigie hac 
Occonis fruamur tertij,qui Auguftae natus Vin- 
delicorum patre Adolpho Medico , & item auo 
Adolpho eiufdem reipubl. Medico natus fuit 
Anno 15 2 4.Symbolumeiusyeraepietatisargu- 
mentum euidens tale legitur : 
Sum tuusin vitajuafimtmeafunera Chrifte, 
Christz tibiviuamtChriftetibimoriar, 



If 




1'INIIIlffPttillp 

JNon tantum vctitur Sautero xjita vcr hcrl^s, 
XJttaJcd CArzsti valmitc, JaUs, vrima K / 

"f ' i t V i ii m . 1 . , , - • i - i - - ■ - ■* 




VVERNERVS SEVTTERVS 

Iurium Doffor,Cwis Auguftanw. 

^V.am. redte faciat ij , qui nec ma- 
%iorum titulis,neque tabulis, neqs 
Viinfigniis contenti,neque opibus, 
honoribus aut voluptatibus de- 
tenti , ad veram laude & immor- 
tali tatem propria virtute conten- 
dunt,euentus ipfe declarat, quantumcunque e- 
nim diuitiis,honore, autoritatemaiorumqs ce- 
ris quifquam polleat,tamen nifi virtuteornatus 
fitpropria,quam miferam vitam viuat,exempla 
demonftrant , neque verb aliud voluit Socrates, 
Py thagorae difcipulus,PhiIofbphiam de coelo,id 
eftjdeftellarumorbiumque coeleftium,& alia- 
rum rerum naturaliu fpeculatione,in priuato- 
rum domos reuocans-phyficam enim &alias 
artes minime negligebat,fed & elegantiffime de 
iis differebat , eafq5 paffim commedabat omni- 
bus,fed tantum docuit bene &re6te viuere, id- 
qucfecundum naturalemrationem, qub vide- 

C lica 



iS Wernervs Sevtter Avg. 

licet fiimmam illam felicitate&beatitudinem 
confequeremun oftendit enim non diuitiis & 
voluptatibus, fed fbla virtute certiflimam felici- 
tatispofTeffioneacquiri:&certe reliqua omnia 
cumvirtute coparataparummomenti habent 
ad vitam bene inftituendam. Quis eft ergo qui 
non fplendorem eius & pulchritudinem admi- 
retur,maxime cum hsec etiam in hofte pofita 
dele6tet,tantumque caeteris prxftet rebus, vt di- 
ci vix poflit,quantum interfi t,qu^ Virtus quan- 
to altius in animo radices egerit,tanto maiorem 
eius admirationem in oculis hominum excitat, 
(untqjillietiareliquis eo eminetiores atq? con- 
fpe£tiores,quopropius ad eam accefferint, neqs 
exeplis longius petitis illud nunc declarabimus : 
En VV e r n e r v s hic Sevtter Iurium Do- 
dtor & Ciuis Auguftanus , quanto reliquos exit 
dignior,a vel vnius huius patron^ fux dudtu au- 
fpicioquefideliffimoiquaeheroica viri grauitas 
in pettore! qux veneranda in vultu autoritasJ 
quis animi candor,morumq5 innocentia* quod 
pietatis ardens ftudium' vnde haud immerito 
de eodem Poeta ita cecinit : 

T>at 



VVernervs Sevtter Avg. jp 

*Dat Galenm opes,dat Iuftinianus honores, 

Sedtibi dant 'viuum Bibliajacra decus. 
Is vero patriae fiiae fydus nafc.AuguftaeVindeli- 
corum vrbenobiliflimaanno 1532, quam virtu- 
tisfuxradiiscorufcationeqs in tantum illuftra- 
uit , vti haud iniuria dubitesjhseccine alumno 
fuo,an veroillenutrici fiiae plus acceptum refe- 
rat:quarevt haec quoque Profbpographia exi- 
pib eifet fplendidior , efto nunc & idem dn. 
Sevttervs quoque chori huius velutgem- 
ma &margaritanitidi(Iima, fiia virtuteirradias 
illuminansquetotumhocprofcenium. 

C 2 



*>££' 



•- 




i^aubius -ut JMbdicQs Jrondc/ccrct intcr «* hcrbas 
jNpbllis Jrondcntis namcn ct aHis< habet. 



^ 7 ^^^^ 



2J 





(jEORGIVS LAVBIVS AV- 

guftanus, Medicina ^DoBor. 

M,nibvs eft aliis Medicus pr&- 
^JiantiorvnuSyVth^bct verfusHo- 
mericus, quod equide plurimo- 
^rum maximorumq, viroru tefti- 
moniolonge lateq? coprobatur, 
at.nxum Medicina no circa falu- 
bria fblu , fed &circa venena verfetur , equide & 
ampliffimum&fapientiffimum omnium ftu- 
diumeflenecefle eft,fiquide medicare vel me- 
dicari ( quod vtrunque in vfu eft, tefte Vergilio : 
Semina ^vidi equidemultos medicare Jerentes:&c, 
Jenibus medicatur anhelis) aliud nihil eft , quani 
naturam rei immu tare , vnde & colorare eft , & 
medicamen pro colore fiimitur , atq; venenum 
id effedicimus, quod rei naturam immutat , te- 
ftimoniolurifconfultorum, venenum ergo , & 
medicina,fiuemedicamen eiufde naturafunt, 
&eodem,vt ita dicampaffuambulantjMedi- 
careigitur&venenarepariter falubria & perni^ 

C 3 tiofa 



22 Georgivs Lavbivs Med. 

tiofaefTenofcuntur,VarroabHanmbalequerit, 
curbiberitmedicamentunvdeft,venenum,fic 
Saluftius venenummalu: Suetoniusboletum 
medicatum dixit, vnde nobis medicina & vene- 
num idem efto quod pharmacum , & q uemad- 
modumcolorres variat & immutatfufcacum 
albisjutea cum flauis commutas , fic medicina 
ex ^egro fanum , ex fano aegrum cum lubet facit. 
Haudalitervirifapietes in rebuspoliticispariv- 
tuntur prouidentia,pariq$ iudicio,variantes& 
ipfi humanas naturas , acerrimos enim reip. ho- 
ftes in intimos conuertuntamicos:pacemque 
bellumq? pro tempore feminant.& Ouid.z.Me- 
tam. medicos moderatores redtiflime dixit : 
Ne? moderatoradettjncfc ipfesfiua medentes 
Emmpit clades,obfuntque autoribm artes. 
Summam enim moderationem medicamenta 
defiderant,^/^enim & < g^^^medicum 

non efficit , fed Quantum, <k.Quando. Sic viri 
prudetespro tempore tergiuerfati occafionem 
expedant,& rerum pondera penfitantes citb, 
tutb,& iocunde curant quse tria medicum con- 
fummatumreddunt. O ampliffimujnedicinae 
ftudium ' 6 orbis vniuerfi ornamentu 1 6 ftudio- 

rum 



Georgivs Lavbivs Med. 23 

diorum lumen,6 pacis tutamen,6 bellorum pa- 
ceminducentium (uftentaculum! Medicinae- 
nim ab impetu inuadentis praemunit,autiam 
graffantis morbi malitiam repellit.Poetse ifta ad 
conftellationem ifta retulerunt,quando Iouem 
in Taurum verfiim Europam rapuiffe fingunt, 
diuerfa enim conftellatione fit, vt medicus vel 
prxferuando velcuradoprocedat, Iupiter enim 
in Tauro Prseferuantem Medicu efficit.Mars ve- 
roinScorpione Curantem meliusfacit. Teigi- 
tur oGeorgiLavbi hiccopello,qui&nu- 
meros medicinae impleueris omnes , quique 
patriam tuam Avgvstam nobilem itatu- 
teris ne segrotet amplius, neq$ cum fanitati eam 
reftituis,fummambeneuolentia,humanitatem 
finceritatemq$illifubducis:faciendum enimti- 
biperfuafifti. Vide quaefbquamomnisintepa- 
tria tua oculos couerterit, ex quo ab anno Chri- 
fti i554.formofiffimuilIudmundilumen fufpi- 
cis , atq$ donec in multam feramq$ feneitam x- 
tatem tuam feliciter prouehis, omnem immor- 
talitatis tu^ fpem in folius filij Dei vnigeniti me- 
ritisitareponens,vtipfeinte,tuq$ in ipfb viua- 
tis in omnem aeuiternitatem , fecundu elogium 

tuum 



24- Georgivs Lavbivs Med. 

tuum vere fapiens,& piu pariterq? C hriftianifli-. 
mum,inquis enim .: 

c^Torsmihinon mors eff , quta Chrifii morte re- 
demptus 
JSfon morior : vita eft mors tuajChrifte,mihi. 
Id vt palam fit omnibus, patere, 6 Vir clarifli- 
me, Iconem, nunc hanc tuam , huic quoque 
catalogo apponi 5 encomiu tuis virtutibus con- 
ueniens fcribent illi,quibus melior Apollo faue- 
rit,atque vt cum poeta loquar : 
JSfunc te marmoreu pro tempore fecimus y at tu^ 
Qumfceturagregem fuppleuerit ,aureus efio. 




*s 



D 



sS 



VI. 




K oiTLuliczum. Lc^cs SS? Jus coelestc -vens, rcno* 
Qua "Oevci Jcqris jus uiriusty yovi <^yy^y^y<2> 



i;uflyi.ii;'iiii;fti i hlkaM^^ 




CHRISTOPHORVS HARDE- 

fanus , Iureconjultus. 

ۤ%> E m o tam alienus eft agloria, ne- 
* mo tam auerfus ab ea , cui no iu- 
cundiffimum fit gratiffimumq^ 
seternum laborum fuorumprae- 
conium mandari fcriptis,omnes 
£ namque laudis ftudio ducimur, 
ytdixitille, quiimmodicamlaudis &gloriaecu- 
piditatem nufquam diffimulauit.-quiverblau- 
dis cotemptores videri volunt , prope nouerunt 
gloriam efte Crocodilum,id eft, in eo ipfo , dum 
gloriam defpiciut>fefe maximepraedicari 5 fi qui- 
dem fecundum alterius didtum, nulla tanta nu- 
militas eft , quae dulcedine gloriae non tangatur 5 
quin imb quod vetusrithmushabet: Contem- 
ftorfam& nunquam laudabitura m^ At fane 
iaceret iam olim in tenebris quam plurimorum 
virorum do&iffimorum memoria, eximiis fa- 
neJaudibus digniffima, nifi vel Vitaeipfbrum ab 
aliis dccantatae, vel fcripta eorundem eftent ab 

D 1 aliis 



M$ Q B R I S T. H A R D E S I A N. 

al-iisie.commen.data ( Ccire enim tuumnihile$f y 
nifitefcireh hocJciatalter)&c laus qu^ab alio pro- 
ficifcitur longe veriffima eft iucundiffimaque. 
quaefaepe a minoribus etiamprofedtadeledtat: 
quod fortaflis ad eorum imi tationem fieri puta- 
rim,quivtvelMuficam addifcant ipfi,velvte- 
ius inftrumenta manibus:attredtet, adduci nul~ 
Ib. modo pofTunt , laudant interim illi exercitij i- 
ftudgenus elegans, fiiae tamen perfbnae & digni- 
tati conuenire negant,honorificentiufque du- 
cunt,inter lautioresepulas accumbendo crini- • 
fbsifioslopasaurata cythara perfbnates aufcul- 
tare, quam fi ipfi menfaeaftantes modulamina 
concinant.Idemanimo reputantesnoftro, mi- 
fiime dubitauimus huic Profbpographiae infe- 
fere quoque Cl . V. dn. Qh ristop horfm 
Ha rdestanfm I. C. (f Sjndicum dum vi- 
ueret, inclyta Norimbergenfium Reip. honora- 
tifiimum,na£ti enimeffigiem eius ad viuum ex- 
preffam, nobis ipfis ea in parte deeffe noluimus,, 
neqs haecres fcrupulum nobis peperit, nouimus 
qu^ viri illius in rep. autoritas,nouimUs quae vh> 
tutum dodtrinaeq; eius eminen tia, nouit omnis 
Germania noftra, quibus in remp. meritis im- 

morta- 



Qhrist. Hardesian. 29 

mortalitati nomen fiium confecrarit : atque vt 
csetera taceant, loquitur iftud abunde Rejfron- 
forum eius Iurisliber, quo vix dodiore, vix con- 
fultiorem reperias in eo genere. 

Caeterum Hardesia DucatusBrunfia- 
cenfis oppidu , ob viros inde oriundos eximios» 
nobile clariffimumq? ,Har d e s i a n o noftro 
patriaefljin qua finita nobifium de ©faDcbcrf / 
fam&dLjMagnificM^NobilisatqueStrenuwdn. 

Joan.Iag ema n in$)at$tQf(m &®ottin$cn 

I.C Reuerendiftimi IUuftrifimic^ 'DucisGuel- 
ft dn. Henr. Ivlii Mufagetis fortiftimi po- 
tentiftimique QanceUarius ampliftimus ,nwnc re- 
fidet. At verb te,6HARDEsiA, beatiflimam, 
cui non Hereinia fblum virentiflima ,, fed & 
frondofum Cyrrhae nemus & nemorofa Cyn- 
tliiiugainuideatplurimumjnuncenimnoexte 
ittodb tot tatilq? illuftraris luminibtis, maxime 
H e n r. iUo Petre tuo Harbesian& 
ZJ. I.D. atcfe Confiliario principaliGuelftco con~ 
fwltifiimo, nccncmGeorgio Bartoldi Oftrmanna 
IUuftriftimi quondam Frincipis x acDomini y Da- 
mini Ericilunppris ^Ducis Brunf£fLun.< incly- 

2) 3 ure- 



jo Qhrist. Hardesian. 

t& recordationis Confdiario ac Dicafienj Mun- 
denfispr&fide, tum hoc ipfo, quem mododixi- 

mUS,C7 H R ISTOPHORO H.A RDE SIANO 

I.C.Clarifl.atquc infiiper optimi nominis prae- 
claraeque eruditionis Theologis ac Hiftoricis 

loANNE Sp ANGENBER GIO&Io.LeTZ- 

NERoHARDESiANis:Vcmm y cnipfoaiam 
Domino C v r i a l i nunc tuo,velut A p o l l i- 
ne praecaeterisfortunatior emines5ipfo,inqua, 
*?%Cagnifico,Nobilifi. &Strenuo, Qlarifiimoque 
Viro,dn. f o a n ne Ia g e m a n infyatbtQfttn 
&&$ttiti$ttl/ Principali Brunouienfium Cacel- 
larioacQonfiliariointimo, I.C. &c. Sedenimre- 
feruemus nos fatis interim melioribus,donec & 
te, ofortunata Ha rdesia 9 tuorumq? laudes 
concelebremusplenius: hicfaltem Christo- 
p h o r o noftro , fiium addamus Encomium , 
quod illi fuauiflimus olorFrancus multacane- 
bat cum dulcedine 5 

PAVLVS M E X I S S V S Schedius. 
Leges Romulidum ccelefiia dogmata callens, 
Antifiesfidei IufiitUquefacra. 

Har- 



Qhrist. Hardesian. jr 

Ha rdesianvs eratfaciejpettabilisifta, 

Quem docilifolers duxit in &re manus. 
JA(V/ reliquinaturajuijcitifiimafccit, 

Tr&ter quod uiuos hacfinit artefrui. 
^Posl: obitumjpecies repr&Jentatur 3 &*orc_s 

^uamprius hictantum non propiore fumus. 
^PectoraquinnodumdefunHa linuntur amicis 9 

Sicfruimur labiis Ha rdesiane , tuis. 
Et merito , 6 quantus re ipfa es : cumjj?iret imago 

Lumine Sulpitium, numine viua Numam/ 



J2 



VIL 





CTRIACVS SPANGENBER- 

gim Theologm. 

N n o Chrifti 1528. patre Ioan- 
neSpangenbergioH ar- 
d e s 1 a n o , Viro erudite do<5to, 
boniq? nominisTheologo,na- 
tus eft Northufiae CyriacmSpa- 
1 genbergim. Hic cum literarum 
artiumquefundamentaiecifTetinScholaNort- 
hufana , &c cum Praeceptoribus tum parentibus 
fpem fiii feciffet praeclaram , vlteriores ingenij 
cultus capiendi caufamiffuseft Vuittebergam, 
ea tunc Scholas per Germaniam fama & cele- 
britate cu Thilippi Melanchthonis, tum *Mar- 
tini Lutheri fuperabat caeteras. Hic igitur ille 
ftudiis liberalibus eam nauabat operam,vt inter 
Philofbphi^ candidatos complures locum con- 
fequeretur primum.Renunciatus autem fblen- 
ni Academiarum ritu art.opt.<^T^/y?^ vni de- 
inceps Theologiae totum fe dedidit,quadrien- 

E nio 



$4- Ciriacvs Spangenberg. 

nio toto auditor illius ,, quem modb diximus, 
*5%VartiniLutheri. Eo verb defundto cuaddo- 
cendas literas in Schola,mox ad do&rinaecoele- 
ftis capita in Teplis explicada vocatus IJlebiam, 
perque triennium redta docendo,falfaque refel- 
lendo munere fiio probe perfundtus effet,de vo- 
luntate generofbrum Dominorum, Cornitum, 
*JXCansfeldiam xoncefIit,Ecclefiae ibidem tum 
arcis,tum oppidi Decanus &Parochus. Vixit au- 
teminibimagnoque fuitinprecioannis x x 1 1. 
PorrbcumannoChrifti i548,poft profligatos 
foederis Schmalkaldici Proceres, & captum fo- 
annem Fridericum Elettorem Saffonia 3 atque 
promulgatu illud , quod etiamnum Interim 
appellant,edi6tum Caroli V.inftitutamque 
paulo ante Relligionismutationem,nihilhica 
Lutheri &confeffionis Auguftanse profeffione 
remittendum , neque Pontificiis quicquam ce- 
dendumputaret, eorum qui Interimift& , &cA- 
diaphorift&j&tc&taiorijla, &cSynergifta y nccno 
Semipelagiam appellabantur, concitauit in fe o- 
dia,atq5 a Friderico Staphylo,cxtcrifque¥onti- 
ficiommdo&oribus } rigidwConfeftioMfta,{iuc 

Jlljri- 



£rRiAcvs Spangenberg. jgf 
Jllyricanu*^ VVittebergcnfibus Flacianus vo- 
cabatur : (ane <^tatthiamFlaciumIIlyricunu 3 
etate illa & Interim iftud,&eos qui VVitteberg<j 
idem atqueLipffieacceptare, rurfumque Ponti- 
ficis Romani iugum ceruicibus Lutheranorum 
inducere viderentur , publicereprehendentem, 
eoque nomine malepaflim audienteni,opera 
eonfilioque cum nonnullis per Saflbniam infe- 
#orem Theologis aliis Qyriacus hicplurimum 
con firmabat: vt verb praefatis antagoniftis inui- 
fus,&obnotatas eorum opinionesodiofiisfcr* 
ret , a Generojis tame dominis fiiis liberaliter in- 
uitisillis,&clementerdefenfus eft. Cxterum cii 
(inter eofde Generofbs ipfius heros obortis difZ 
fidiis ) in QomitisVolradi, cseterorumqs incly ti 
olim bellatoris Alherti filiorumacnepotu,nec 
non Tetri <SV;^/,&c.fidepermaneret & quoC 
dam praeterea fratrum fiiorum Iflebiae in Mat- 
thiam Flacium, corruptxhominumnaturae vi- 
tium acutius docentem difputantemqueacer- 
bius inuedtus publice culparet , in exilium pro- 
fligatus^ pramominatum herum 'fuum,(*omi- 
tem Vokadum, rei militaris fcientia, fideique 

E 2 Chri- 



36 C rKIACVS Sfangenbero. 
Chriftianae confeffione prxftantem , & ipfum 
exulem fideliter fecutus eft, eidemq; Argentina 
demum decedenti adfuit, & funeris exequias, 
vtex foannisSturmij V. Cl tnm in publicum 
edito programmate conftat,pie cohoneftauit. 
Hinc Schlitfeam Buchouu ad docendam Eccle- 
fiam,vocatus eft: verum defun&is paulbpbft 
nobilibus,& praecipue per Haftiam exiftimatio- 
nis viris Vuilhelmo a Schacht, &cJoane a GortT^ 
denub in exilium aftus, fub ?nncipali Juuflrifi 
Landgrautj Guilhelmi Illuftriftima memorU 
patrocinio clementiffimo tantifper Vach* du- 
imk,dumdbjlluftri & Inclyto *5%tansfelden- 
fium Qomite Ernefto, foh. F. Alberti nepotc^j, 
Argentinam accerfitus,eb tota fe cum Biblio- 
theca,praeclara quidem illa conferret. Eiufdem 
igitur nic Domini fui clementi liberalitate, tum 
in literarum facrarum , tum in Hiftoriarum ftu- 
dia omni adhuc cogitatione incumbit. Lucu- 
brationes eius extat complures , inter quas emi- 
nent Bafileae typis antehac Oporinianis editae in 
Biblia Sacra Tabulae : & Epiftolarum Pauli Apo- 
ftoliinterpretationes : & enarrationes tum Ca- 

te- 



QrRiAcvs Spangenberg. 37 

techifmi,tum Pfalmorum M.Lutheri.Rerum 
item Germanicarum , SafTonicarum praecipue 
& Mansfeldefium annales fiue Chronica haud 
vulgariai&celebres deNobilitate commenta- 
rij. Scripta praeterea diuulgauit non paucaalia, 
praecipue de peccato Originali. Vt vero per 
tJffatthiam Placium Illyncum y SarceriumJre- 
mum y foch.Magdeburgium ,VVolffium, Hel- 
delinum, Treuerum > caeterofque litis eiufdem 
confortes, nihil in Ecclefiam noui inuehi,fed 
Germanam potius Augufian&Confeponis 3 & 
ts%CLutheri,f\ii olim Praeceptoris,fententiam 
defendi etiamnu contendat,non ita tamen fiio- 
rum multis adhucperfiiadet 5 Bellarmino quide 
& Pontificiis Theologis aliis hac in parte aftipu- 
lantibus, & etiamnum in Lutheranorum oerti- 
nacioru feriem ipfiim referentibus.Eiedi eiufde 
oJtCansfeldia Hifioriam praeter alios SchereruSy 
noparuasapud pontificios autoritatisScriptor, 
recenfuit contra Oflandrum. Sed vt fcriptorum 
eius fpecialiorem aliquam tabulam habeamus, 
quaedam enumerabimus, quae non minus Le- 
Aorifcitueruntgrata. Scripfitautem praeterfu- 

E 3 pra 



3$ CrRiAcrs Spangenberg. 
praenumeratas lucubrationes Admonitionem 
adomnes Germanos milites Ikudh ZShoneftijiu- 
dioCoSy additaeftconfideratio vaticinij Danielis 
I2.cap. & admonitio <vtin deleSumilitum Papi- 
fiico non dentnomina. funt praeterea eius opera 
hxc : Hiftoria de Vita, Vocatione, Minifterio ec- 
qlefiaftico & morte Ioachimi VVeftphali. In- 
ftrudtio quomodo infantes Deo offerridebe- 
ant , & vt eorum exemplo cora Deo ambulan- 
dum fit,loco funebris concionis in obitu Rein- 
harti Comitis Mansfeldefis adhuc paruuli. Prae- 
fatioinGermanicum Pfalmoru & aliarumEo 
clefiafticarum cantionum librum. Pra:fatio alia 
itidem in librum Andreae Langij C^thara Lu- 
theri,P(almi,& Cantiones facrg Martini Luthe- 
ri explicatse concionibus aliquot. Concio qua 
Germanos adpoenitentiamexhortatur. Expli- 
catio priorum od:o capitum Epiftolx Pauliad 
Romanos. Conciones de t.ota vita Chriftiana. 
Refponfioad mendacia quaefpargunturvulgo, 
quodDiabolum creatorem faciat. Precesaffli- 
ttce Ecclcfise contra falfos do&ores ex Pfalmis 
colle&aegermanice. Conciones is.deD. Luthe- 

roha- 



QrRIACVS SpANGENBER&. jp 

rohabitsequibus eiuslaudes praedicantur, ple- 
rseque ex his feparatim editse fiint Germanice. 
Refponfio adludiciumTheologorum VVitte- 
bergenfium &Lipfenfium,depeccato originali 
latine & germanice. Speculum matrimoniale. 
Conciones 7o.nuptiaIes,quibus quicquid vtili- 
terdematrimoniodicipoteft,continetur. Cy- 
tharae Lutheri pars tertia & quarta complecftens 
capita Catechifmi cantionibus expofita. Con- 
cionesfeptemde prouidentia D e i &aeternae- 
le£hone. Earundem Concionum plenior expli- 
catio. Praefatio in librum Iodoci Hockerij de ex- 
communicatione Germanice. Cocio eiufdem 
depeccato &remiflionepeccatoru. ItemCon- 
feflio de quibufdam fidei articulis , contra falfas 
Theologorum proteftantium accufationes.Re- 
futatio Jenis accufationis concionatorumlfle- 
bi# , in qua Mansfeldicos Manichads coparant. 
Pollicitatio,adie<5ta breui confeffionis de Ori- 
ginali peccato repetitione : Hiftoria de initio, 
fundatione aliifque rebus coenobij Mansfel- 
denfis,adiun<Stis duabus Orationibus funebri- 
bus. Ad Inftitu tionem Iacobi Andreae,de pecca- 
to OriginaliReiponfio. PoenitentiaDauidis,ex- 

emplum 



4-0 C rR1Acrs Spahgenberg. 
cmplum verse & falutiferse patientiae regis Daui- 
disexPfalmo 51. De colloquio Lindauico inter 
Iacobum Andreae,&Tobiam Ruppium anno 
1575. Refponfio ad Iflebienfes Theologos, ex qua 
caufie & a£ta plurima controuerfiaedepeccato 
originaliintelliguntur.Hiftoria.M^/^^r^^, 
de furiofse & peftiferse huius fe<5tae origine , & 
propagatione , doitoribus , difcipulis &propu- 
gnatoribus,eorumque adtis & fcriptis,vanitate, 
& inconftantia,ex Ecclefiafticis hiftoriis&pa- 
trum fcriptis colle&a.Idem Pfalterium Dauidis, 
caeterafque cantiones facras , veteris & noui Te- 
ftameti , & plures fan&orum Eucharifticas fen- 
tentiasMuficisnumeris & vocibusaccommo- 
dauit, germanice in odtauo Francforti, Anno 
1582. Ad i8.fiipra indicatas Conciones de Luthe- 
ro acceffit 19.& 20. fermo de eodem anno 1583. e- 
didit librum germanicum hoc titulo : Aduerfiis 
nouos glofTatores,& inuertentes verba Chrifti 
in Coena,hoc eft corpus meum quod pro vobis 
traditur. Ha£tenus quidem commemoratain 

fmblicum abierut , quae apud ipfiim verb adhuc 
atent plurima vtiliffima, dies ipfa in medium 
producet,quando id vel authori, vel aliis eius pa- 
tronis aut haeredib.olimcomodum videbitur. 



4* 



jF* 



VIIL 




Ea 



JH • qm Trfdentinv latuit Sphim abdvta monstrc, 
truAa Chcmmuj csi omMs ca ingcnio. 



' . w . i ,.i.; , t , .-|„i , ii l i . t, . i.- , whui ,. . t l <,i ^nV.^ATaiu^^ 



r- 



43 






JSisi 










qMJR TINVS CHEMNITIVS 

sMarchita, Theologus Brunjuic. 

Artinvs Chemnitivs na- 
tus eft B r i t z ^ 3 veteri Marchm 
oppido , Fi d e l i cognomina- 
rto,anno i5 2 2.parentibushone- 
* ftis , patre lanificio vifrum quae- 
ritante. In iuuentute varias diffi- 
cultates & ftudiorum impedimetaobreifami- 
liaris anguftiam expertus. Primis literarum ru- 
dimentis in Scholapatriapofitis , artium & lin- 
guarum fundamenta JW^jfe^g/ iecit : Philo- 
fophi^ ftudia Fracofordu ad Oderamfub agna- 
to fuo dn. GeorgioSabino , & VVitteber- 
gae fiib dn. Philippo praeceptoribus , & hic 
praetercaeteraMathefinquoque addidicit. Inde 
dnSabmum RegiomontiumBoruJfidmfccutus 
Scholae oppidanae ibidepraepofitusgradu M a- 
gisterii inprimaeius Academixpromotio- 
neornatuseft. Poftea Bibliothecae Principis in- 

P 2 ftrudi£ 



4-4- hJxtjRT. Qhzmkitivs* 
ftrucftiflimae praefedtus Theologiae ftudio totu 
{cdcdki^Duci^Borufu obftudium aAfirologm 
fanioris,& fingulare quandam in eo ftudiorum 
genere dexteritatem , & tt&x&t praecipue carus, 
eoque riomine etiam a aJttarchione Brandjo- 
anne in honore habitus. Ifthinc VVittebergam 
denub reuerfiis , dn. Philippi conuidtu vfiis fuit, 
aquo publica locorum comunium prade&io- 
ne ipfi demadata , fiib primordia iftius praeledti- 
onis Brunjuigam a Senatu eius loci vocatus co- 
migrauit:cuilaudatiffimae Ecclefise continuos 
triginta annos primo Coadiutor, deinde Super- 
intendens ( quo tempore gradu Doctoris 
Rofiochy dccoratus eft) praefuit , fiimmaq? tum 
fide, tum Iaude & Concionibus & Ledtionibus 
publicis inferuiit. Cum interim opera eius a 
rege DanU Friderico^EleBoribm^Palatino Lu~ 
douico , Saxone oAugufio y & Brandeburgico 
loh. Georgio 5 Prmcipibm , Ioanne Marchwne 
Brand.AlbertoBorufiiaco^Iulio Brunjuicen- 
Ji, Ordinibus Euangelicis Aufiri& , aliisque cele~ 
bribus Rebusp. expetita fuiffet. Confiliisipfius 
in negociis Ecclefiafticisvfi funt EleEt.Tirand* 



^M. art. Chemnitivs. 4j 

Jo.Georgius : Duces Brunjuicenfes &Lunebur~ 
genfesjulius &Guilhelmus. Labores pro affere^ 
da contra aduerfarios Orthodoxa veritate infi- 
nitos exantlauit,Philofbphus fummus , & The- 
ologus profundiffimus , neque veritatis bona- 
rumque artium ftudio , neque laude officij faci- 
lecuiquamfecundus. Tandem laborum mole 
fra&us, viribufque corporis exhauftis,anno dn. 
oftuagefimo fexto: odtauo Aprilisdie, iEtatis 
anno,fexagefimo tertio completo , in conftanti 
eiusdodtnnscquam viuusvoce &fcriptispro- 
feffus fuerat , confeffione carnis viam ingreffus, 
animam fuam Chrifto commendauit,ineoq$ 
pie&placide T&runfaigA obdormiuit: ingenij,e- 
ruditionis , iudicij & moderationis laude , apud 
ipfbs etiam aduerfarios fibi parta,nominifque 
memoria ex editis monumentis in toto Chri- 
ftiano orbe immortali reli&a. Scripfit multos 
fane praxlaros de religione libros , quos inter 
pnrcipuus eft ille Examinis Decretorum Conci- 
lij Tridentini toto orbe terraru ceIebratus,com- 
pledtens explicationem precipuorum locorum 
differentiae Chriftianae:extat eiufdem explicatio 
deduabus naturis inChrifto,dequehypoftati- 

F 3 caea- 



j^S ^Ca rt. C h e m.k i r i r k? 

ca earum vnione, de communicatione idioma^ 
tum , qua ea quse vnius naturae propria fhnt , tri- 
buuntur perfonx in concreto , quomodo vtra- 
que natura in Chrifto agat cum communicati- 
onealterius &quid humana natura in Chrifto 
prseter Phyfica idiomata, ex hypoftatica cum di- 
uinitate vnione acceperit, &c. ex fcripturx fen- 
tetiis, & expurioris antiquitatis teftimoniis col- 
ledta. Extat eiufdem liber contra Catechifmum 
Heidelbjergenfem:Fundamentaitem fanse do- 
6trinae.de vera & efTentiali prsefentia , exhibitio- 
ne &fiimptione corporis & fanguinis Domini 
in Coena. ite Forma examinisfiueenchiridion, 
de praecipuis dodtrin^ coeleftis capitibus germa- 
nice ab eo cofcripta, & in latinam linguam con- 
uerfa per Ioannem Zangerum , edidit & librum 
de peccato originis cotra Manichseos , Concio- 
nem ite de Baptifmogermanice excufamHen- 
ricopoli,decorauiteumhocElogio 

GEORGIVS CALAMINVS. 

Ivlagnum terra niim , magni poB fata Lutheri^ 
Si quem felici ^Teutonis orbe tuliu 

Certe 



<z!Mart. C h e m n it i v s. 4.7 

Qertc Chemnitivs fuit is: monumentaU- 
brommjy 
Hercule vel dignusquodlaborille probat: 
Impia dum Latu decreta examinat Hydra : 

Fceta Tridentino qm parit illafolo. 
Entheajyderei iutans &iura Senatus y . 

^Pugnando Qhrifti pro grege viEtor ouat. 
Et bene, habet : monftrumvires quodcunque re* 
Jumat,< 
^Peftis Qhemnitium r vincerenuUa poteft. 
EcquiseritJemperMARTiNrs inarmapara* 
tus? 
ttdlcidenque da buntfcula qmquejuurru. ■ 

MARTINVS BAREMIVS R 
hocilli anagrammalufit : 

MARTINVS CHEMNITIVS, SA^ 
crae Thcologiae Doctor,EcclefixBrunfiii« 
cenfls Snperintendens 

avay p oe/^a] ixag, . 

JSull&inopesveri: duce Chriftojcanditur&therr 
Terfimus : agnoJces>mens nijic&canocet.. 

AN~ 



jj ZsXCjrt- ChemnitivsI 

ANDREAS TRICESIVS NOBI- 

lis Polonus Epitaphium faciebat,Plocenfi in op- 

pido Mafouiae ad Viftulam , die x x x Iu- 

nij, anno Chrifti m. d, l x x 1 1. 



MNHMOSTNON. 



ORNATISSIMI ACRI IVDICIO , ERV. 

ditionefolida,& multis prxclaris virtutibus facr* Theologiae 

Do&oris, dn. MartiniChemnitii Marchit», 

Pentapolis Brunfuigae Superintenden- 

tisintegerrimi. 

M A R T I us huic animus, diuino & Tlamine ple N V S, 

C H rifti propugnat qui dogmata , debet inejfe : 

JLMendatquefacrisinuetfoseitts abufws. 

Nlmirum invita,fupremaluce,futura 

C 1 uesficut Solfulgebit hic inter Olympi, 

V S quein perpetmm , D a N I E l teftaturvt, auum. 

SYMBOLVM VERO DN. MARTINI 

C h e m n i t 1 1 quod viuus fibi adagij loco vfur- 

pauit, idem Epitaphij vice Manibus infcri- 

ptum eft,mutatis mutandis, 

tale: 

Qvodviuo (vixi) in carne: viuo (vixi)infi- 
de Filtj Dei, qui dilexit me , (f tradtdit femct- 
ipfum prome.Gah*verf2o. 



49 



p 



IX. 





g EORG IV S TRINCEPS 

oAnhaltinus, AfcanU Comes ,Pr&- 
pofitus Magdeburgenjis. 

( Eorgivs D e i Gratia, ex illu- 
ftriffimorum Germaniae princi- 
pumfamiliaantiquiffimaenobi- 
litatis prognatus,patremhabuit 
^rneftum, 'Trincipem Anhalti- 
'num> Qomitem Afcani&> Bem- 
burgi& Serueft& < Domwum,mati:cm Monfler- 
bergenjem,natus eft anno 150 7.Princeps omni- 
bus&animi & corporis dotibus egregie orna- 
tus : prima fiia ftudiorum rudimenta feliciter 
Witteberga pofuit,rariffimo a multis faeculis 
exemplo Sacrofandtae Theologiae fetotumad- 
dixit 3 vnde Ecclefiae Magdeburgejis & Mijhen- 
fisPr&pofitus eledrus fuit , perfundtus munere 
pariter Principis & Paftoris optimi,laudefiim- 
ma atque autoritate propemodum diuina, qu o 
videlicet felices illius fubditi haberent, quem & 

G 2 urter. 



J2 (jEORG. PrINC. AnHALT. 

\ n terris dominum agnofceret,& in coelum prq- 
cuntem ducem fequerentur , fingulari exemplo 
omnium virtutu fanftiffimarum hominibus 
fiiiordinis in mediumpropofito, quin & publi- 
cis ingenij praeftantis & fancfce operae monu- 
mentis apud pofteros relidtis quamplurimis. 
Obiit feliciffima morte, completo anno aetatis 
46. 15.K1.N0u. anno 15 5 3- Encomia illi fcnpta a 
clariflimis Germaniae Poetis & ingeniis 5 inter 
cactexa &haecleguntur: 

PILIPPI MELANCHTH. 

^Afcanufiirpis Virtus eft clara triumphis, 

Ordine quos numerant f&cula longa patrum. 
(f&farin Adriaco cum gefiit littore betturru 

Etfregit Venetas <sf%Caxmilianus opes : 
*Dux erat Afcanu natus defiirpe Rodulphus : 

Fixitisin Veneto multa trophaajolo. 
ISfuncadmaiomdecora hac lausmagnaGeorgi 

oAccedit vere principe digna viro. 
Quod fic do&rinam reliquis e virtutibus addis 

Vt verum cekbres pettore (tfore Devm* 

Et 



Georg. Trinx. Anhai*?* SX 

Et Chrifti illufires ingentm munemftript&i 

fujiificajkpplex qm capisipfefide^j. 
Exemploc^ Efdra. ,populum. dum iure guhem&$& 

Doffrin&JpargisJeminapuraJimuL 
Summe *De vs^Jolwquidasfeliciaregna, 

oAftaniosfratresje precoripft, regas. 
Scripfit Orationem confolatoriade cli&o Chri- 
fti,Nemo rapiet oues meas cx manibus meis , in 
fynodo dioecefanaMersbergenfi recitauit. item 
Concionem Epithalamij Iqco h^bitajn Torg# 
innuptiis illuftriffimi oAugufii ducis Saxoni&> 
(ffAnnd Danici regisfilu anno 1 5 4 8..die 8. 0- 
<5tobr.Conciones quatuor de vtraquefpecie Sa- 
cramenti,'in quibus grauiffimis argumentis ad- 
uerfariorum obie<5ta diluuntur Sc refutantu*. 
Confolationem ad VVolfgangum fratrem in 
morbQ. Conciones duas defalfisprophetis,& 
vero vfu do<5trinae Chriftianae,in quibus errores 
MersbergenfisEpifcopiSidonij refellit.Eiufdem 
Conciones & fcripta omnia, cople<5tentia fiim- 
mam verae do<5trin<^,quae traditur in Ecclefiis re- 
purgatisegermanico in Iatinu fermonemcon- 
uerfa,& vtilibus fcriptis arite non editisau<5ta, 

G 3 pro- 



j4- Georg. Princ. Anhalt. 

prodierunt VVittebergae in fol. Eiufdem tra&a- 
tus de ritu Apoftolico ordinationis vfitatac in 
Eccicfiis purioribus additus eft ad Cofeflionem 
Auguftanam: Sententiae verb eiufdemdecon- 
trouerfis articulis editae funt opera & ftudio 
Selnecceri, 

IOANNES LAVTER- 

3 A C H I V S. 

Qlarus Anhaltina defiirpe Georgius heros, 

(fuinulla e Ducibusf&cla tulere parenu. 
Hebr&odo£tus 3 doffusfermonePelafgo 

oAufoniotfefuit totius orbis amor. 
tN^on modb purg/tta iam reliigione,falubrc^f 

oAgnouitfeStans mentefalutis iter. 
*Defendit fcriptis quoquecoram C&fare magno, 

J^Qec veram metuit voce docerefdem^c. 




// 



& 



X. 




ililf|1|l|!|l!lTli!lli''!r!lll|P|!lVHI|!!ll||lliii|lV|||!W^ 

Hcbrcros micr ,dvuumc$ oracla nvafefscs 
Forsvcrus yalmam- laudis uf attc hahci 



i 



' J , ^\ i ul ,i., L»A»wii.Xh.iA.,. 1 ;L„;im 








fOANNES FORSTERVS 

Theolovus Hebr&w. 

\<&0 A N N E S FoRSTERVS vfil- 

ram lucis primum Augufia Vin- 
^delicorum cepit, anno 1495. Ado- 
jlefcens multas Germani^ Acade- 
'mias perluftrauit, deditus prxci- 
'pue ftudio linguarum , quae in 
Scholis maxime docetur , cum .ergo tum inlin- 
guis,tum facris literis egregie^pfeciftet , S. Theo- 
logiae Dodtor VVittebergA fuit renunciatus , in 
qua Academia deindeLinguae Sandtas Profeflbr 
h abi tuseft longe do6tiflimus:eam Lexico edito 
plurimum illultrauit & amplificauit. Tandem 
poftquam Chriftianae reipublicae multis annis 
fidelem operam nauaflet,immoritur iifdem fta- 
diis, quibus dum vixerat,contentus inhaeferat. 
Obiit autem VVitteberga anno Domini 1556, 
xii. Decembr. ^Etatis l x i.Scripfit fane, vti di- 
ximus, nouum &abfblutumHebraicaelinguae 

H Diftio- 



j$ f AN2JE S FoRSTERrS. 

Di&ionarium , non exRabinorum commenti- 
tiis , fed ex ipfis thefauris Bibliorum , & accurata 
eorundem locoru collatione deproptam , cum 
phrafibus fcripturae veteris &nouiTeftamenti 
diligenterannotatis, quodexcufum eftBafileac 
infolio. 




S» 



H % 



fo 



XL 




wflffntitiffiiifnTni 

n mcdio jciix pelaqo jam T>amo mcios 
Tc duci conitituit pro qtcpjr Chnsfigcnu 



Jn rrtgdto fclix pela, 



" "T".,'!*' " "!"" *! '"^ ! 



pro arccji 



#' 



M *L*iiliii ll i u ' l iiii l ,ii l ; i ; i i ' ; ll ' > i i ll l >, ii i, tLiii'l i.u,,,,!,',,!.,,,.;^,,,!,..,,^.;,,^ :i.:/":V,, : :f; 2ffS 



<ft 




jOJNNES BVGENHAGIVS 

Tomeranm EcclefiA Witteberg. 
Tafion 




^O ANNES BVGENHAGIVS 

nafcituranno i^.Iulini inPo- 
merania, pofiiit prima ftudioru 
fuorum fundamenta Gryphif 
waldU in Academia,&fa6tus 
eftLiterator iuuentutis TrepU, 
cfeinde adiuncftus xollegio Presbyterorum Le- 
£tionibusfacris & popularibusconcionibuso- 
peram dedit. Demum Chriftianifmo per L v- 
thervm inftaurato V Vittebergam euocatur 
anno 1 5 2 1. vbi fiimmus Ecclefiae Paftor , & Aca- 
demiaeProfeffor conftituitur. Quainftatione 
ilfc totos annos 38.fumma fide &diligentia con- 
ftantifEmeperfeuerauit 5 ab omni prorfus alie- 
nus ambitione & auaritia,cum ad fpledidos Po - 
tificatus fufcipiedos a fummis Regibus &Prin- 

H 3 cipi- 



.. 



62 JoANNES BvGENHAG IVS. 

cipibus fepius inuitaretur; prqftabat autem fide- 
lem fiiam operam interim pleriique Ecclefiis 
Septentrionalibus pie refteq? conftituendis , vi- 
delicet Dani&>P omeranU &Saxonia,t2Lnqu2im 
Legatus De i,&Euangeliftafan<5tiflimus.Tan- 
dem reli&a fui memoria beata , obiit placide 
VVitteberga annu agens vitae feptuagefimum 
tertium, 20. Aprilis die 5 Anno Chrifti 1548. Scri- 
pfit interpretatione in librum Pfalmorum. Pfal- 
teriumDauidis & integros locos facrafcriptu- 
rae , ex omnibus prophetis cum quibufdam aliis 
piis canticis latine conuertit. Annotationes fecit 
m Epiftolas Pauli,ad Ephefios,P.hilippenfes, Co- 
loflenfes , vtranque ad Theflalonicenfes , ad Ti- 
motheum, vtranque ad Titum,PhiIemonem 
& Hebraeos. Publicam confeffionem ex Chrifti 
inftitution e , de Sacramento corporis & fangui- 
nis Chrifti , qua fuae fidei de Coena domini red- 
dit rationem.Contra nouum errorem deSacra- 
mento corporis & fanguinis domini noftri Iefu 
Chrifti Epiftolam, quae eade germanice exprefla 
cft V Vittebergae. Epiftolam ad fideles in Anglia. 
Annotationes in Deuteronomion 5 in Samuc- 
lem Propheta , id eft , duos libros Regum. Hifto- 

liam 



JoANNlS 'BvGENRAGIVS. <% 

riam pafli Chrifti & glorifkati , cx euangelicis 
conciliatam cum annotationibus^eadem ger- 
manice edita eft V Vittebergae. Scripfit etiam ex- 
pofitionesinlonamProphetam.Extateiufdem 
Epiftola Chriftiana , ad generofiftimam matro- 
nam AnnamduciJfamStetinenJem,gcrrnan\cc. 

EVM MELANCHTHON SE- 
quenti ornauit Encomio : 

Coniugisvt fenio confetticorpus aquatunt* 

Ipfafuis humeris Halcyo grata gerit. 
Sic bene promeritum DoBorem Ecclefia curet, 

St leuet atatis pondera durafeni 5 
Sictua canities ^DoStor Tomeranefidefque 

Sincere eft cunffis iam veneranda piis. 
Qui proculexternisjparjiftifidus inoris 

Tura Euangelijfemina voce tua. 
Ac ceu Baptiftes agnum monftrarefolebat, 

AEterno Chrlftum de genitore faturru. 
Tu quotfe iuftifica docuifti agnofcere Qhriftum, 

AEternique patrisjumere dona,fide^j. 
Fiffiliumtfe aliasformas tua lingua Deorvm, 

EmrtitJ?ap& quas voluere coli. 

Et 



tjf. JoANNES *BvGENHAGIV$. 

Et velut infiopulis celfis locat Halcyo nidos , 
Hyberni circum quosfremit vnda maris : 

Sicmedio in pelago felix iam Dania nidos 
Extmxit Chrijlo,tefabricante 3 pos. 

TV Devs hosintertexitjuuitquelabores* 
ZhQunc vitafunEtus viuisin arce polL 

Eundem anonymus fcitedefcripfit 
liifceiambicis: 

Sific docendofiexiles 
K^hCouerementes quiueris 9 
Lenti < vtfolentcuruefiere 
^Dumi (idfinat visnominis) 
^Tumlaude maior qualibet 
Sisiure habendus omnibus. 




~) 



fi 



I 



*y 



XII. 




^U 1 ^ ,M1 'IVM MMl ^TUU^M^ITT^ H^ n m ! ^HMJMrirMiriirMMlJtlM iJMMHnrUMMfHI |f 1 U/f/jfjrUM IMIfMfltlJI MMHHi 

unc quod in tcms ammis aas 'vxuctp iMdM, 
ALtctnum vivzs Uividc Vita Dco -Jn>^ 



!>•.„., '„' , •; , ., r , .' ,!., i " ■■, ~ II. T|n l ~T"T l " ll * nTl . T . M . ■" . ' . ' .i. Tmm" .. " n*li" hIIMM " ■ " l l" '■ ' < »)' ' |»'i li i li '| "m . ' .| ■ . ~ .|i i i ~ i n~ .. . 7 i Ti i.Ii Tmh i.i T pi " ' ••■ i " i 

. M 1 ■■> jllil l i l ll lMI l.i . 1 ' ""-■■-'■■ ■'■■'■ . .l.ilflli.a.l.ii.l. i ln H M jt tt l l i l i rt''! ■'■t-AL.,i r,B-,iy..l^.a..i'.. j.„Uu,.i.. J .."..i.,i | / | . ||| ) )i ., i,)..., 



• r 




<oITVS DIT ERICHVS 

TheologusNorimbergenf 

Atri a Vit iDiterichi 
[fuit U^orimberga, Germani^ 
1 vrbs longq clariffima. is verb 
VVittebergtnfi? Academiae ye* 
tus alumnus , Philofophiae pari- 
ter & Theologiae ft udiu ibidem 
amplexus eft,in Philofophia Jkf^^r^in Theo- 
logia , fi non nomen , at omen tamen 'Dottori*. 
clariffimi diuino numine affecutus eft , guod 
fuispartim,partimDo£te>ris fui,M.Luthen, ceu 
iudicis & approbatoris digniffimi commenta- 
riis facrae fcripturae in publicum editis fatis eui- 
denterconteftatus eft. Ob id ergb Norimber- 
gam reuocatus & minifterio Euangelico pr^po- 
fitus eft in ardeSebaldina.T^ta-fo;^ in Comi- 
tiis anno 1 5 4 6, adhibitus fuit coHoquio dod:o- 
rum virorum dereligionis cotrouerfia. Vir ma- 
gtia vi eloquentise & vitae fanftimonia praecfc- 

I 2 tus,tam- 



68 VlTVS DlTERICHVS. 

tus,tandem obiit in patriafeliciteranno 154^ 

2(5.Martij die. Collegit & diuulgauitcommen- 

tariaMartiniLutheri in Micheam Prophetam, 

&annotationes irt n.caputGenefis (quibus& 

praefationemappofuit) cum aliis coadiuuanti- 

bus. Extant eiufdem annotationes quae com- 

mentarij viceefTepofTunt,in Pfalterium Daui- 

dis carmine redditum per Eobanum HefTum. 

Oratio quae de ftudio linguarum in Academia 

VVittebergenfi ab eo pronunciataeft,habetur 

impreffa cum declamationibus Philippi Me- 

lanchthonis.Scripfit breues annotationes in to- 

ta Biblia germanica. Explicationem aliquot fen- 

tentiarum confblatoriarum ex D.Ioan. recit ex- 

pofitionem germanicam in Efaiam.Annotatio- 

nes compendiarias in nouum Teftamentum. 

Plures tra&atus germanica lingua edidit,de qui- 

busfequentesadfcribemus. Liber deofficiisPa- 

ftorum , quem vulgo Agenda Paftori nuncupat. 

Explicatio Pfalmi 9. qui afFert confblationem 

moribundis. Expofitio Pfalmi 20. aduerfiis Tur- 

cas. Inftitutio Chriftianae do&rinae & vitae. Sen- 

tentiae confblatoriae aduerfiis ftimulos confci- 

entiae. Tra&atus quomodo fe gerere debeat 

Chriftia- 



V irr s DirsjticH rs. fy 

Chriftianus temporeperfecutionis.Inftitutio de 

modoorandi. Homilias in verbaSimeonis,de 

praeparationeadmortem. Elegans eft Elogium 

quod Thilippo Melanchthone authore tuht,hi£ 

ceverfibus: 

EJigiem Viti pitfura hAcmonftrat inanenu. 

(Jonueniens nomen cui Theodorus erat. 
Clarapios dedit huic <vrbs Noricaberga paren- 
teiy 

t*Addidit ingeniofedfua dona Devs. 
Jpfetts mores cafti &fene labefuerunt : 

Juftifica coluit te quoque Chnfiefide^. 
Sparfet &inpatria confianti robore mentis 

PuraEuangeltjfemina vocepia. 
Ingenij monumentafui hfedplura Lutheri 

Edidit: his poterunt feclafuturafruu 

EST ET CLARISSIMI DN. REVSNE. 

r i carmen in eundem elegantiflimum quod 

fequitur 5 in quo de fe ipfo ita lo- 

quiturVitus: 

Multum quifcribitjnultum quocfc viuereterris 

CrediturJoinCAtasfcriptitatilla nimis. 

I 3 Pauca 



Vifvs TJir e r fc : {fv s^ 
Paucatqui.demJcripJi,Jedyiu commodaJanB^ 

^Per mecommodius ^Biblia quijque leget. 
^Per me EuangelijfitleBiq clarior,&gris 

Perme pettoribus certa medela itenit. 
Satjcripjiyfat ego vixi quoque : nempe profeffm^ 

Dumyixi 3 PatrUcdicaverb.amex. 
§lupdjupereft Chrifio Juper &there e yiuobeatuf r 

Quemcolui ifelixviuereVita ^De o. 




» -. - -"» 



<& 



y* 



XIII. 




iid conaimcnto noc /apvat rnagc, quxd maqc qraiutn 

- rr T\/~/~r J- If~ "^ -T -*■ ■ cy <y 

Hoc Ffc/JirLgcro, cui Jua dictci ■ pipcr. 

^.y.jlA',,.i.iV.:u J V,ii..,li.i,L.,i\Lt,Xi^ 




JOANNES PFEFFINGERVS 
STheo/.<D. 

Avarvs fuitnatione Io a n- 

N E S PfEFFINGERVS, natUS 

anno 1 4 9 4- Vir fpe<5batae tum e- 
ruditionis tum probitatis & in- 
fignis Theologus , totus a prima 
setate promoucndae Chrifti glo- 
riae addi&us. is repudiata fuperftitione Papiftica, 
multo ardentius agnitam veritatem amplexus 
fuit : facraru literarum Dofior pr^clarus erat,& 
Lipfenfis Scclefiz Paftor, & An tiftes verus ac ve- 
nerandus. Fatis tandem coceffit anno Chriftia- 
no 1573. iEtatis anno 80. 3.Non. Ianuarij. Scripfit 
degradibus & vocatione miniftrorum in Eccle- 
fia D e 1 , conclufiones ad difputandumpropo- 
fitas.Item decap.5.Machabqiconclufiones cum 
confeffione dod:rin^ & fidei.idem libellum ger- 
manicum edidit de adiaphoris , & alium contia 
dolos&fraudes,quibus diuina veritatem qui- 
dam labefa&are conantur t Pi ^terea librum con- 

K fola- 



74- Joannes Vfeefingervs. 
folationum defumptarum ex verbo D e i. Item 
Concionem in funere lufii Ment/.EiuCdcm Me- 
thodica enarratio vniuerfse Hiftori^ lefu Chrifti> 
additis formis precum , emendata ab authore, 
paulb an te fuum ex hac vi ta exi tum, & per Ioan- 
nemSalmutenfemeditaeftgermanice.Ornauit 
eum Berf manus Poeta infigni elogio quod fub- 
iiciemusj 
fflui Tfefpngeri fimiles in imagine <vultus 

oAfiicisfhofpes^hacperlegefcripta memor. 
BauarU dedit hunc tellus in luminis auras, 

Quem vitafunftum Lipfia condit humo. 
^Dicere loga mora eftper quot difcrimina rerum 

Hunc exercuerit d&monis ira trucis. 
Finibus extorrem patru preffumquefuorurru 

Inuidia,atque odiis turbaprofana tuis. 
T>um <venale Pap£ ccelum,miffamque perofits, 

oJtiCauult effe tuiportio (fhrifiegregis. 
Cuife do£lrin&fiudio 3 fan£ioque labor^ 

oAtque opera cura confilitquefide^, 
Addixit 3 moderanfcfefchola-s &templa gubernas 

Haudgrauis imperijful?nine,pacis amans. 

Tefiis 



foJNNES ^PfEFFINGERV S. <?J 

Tefiis erit iuueni 'vit&fine labe peraffa, 

Leucoris^feclifama,Luthere 3 tui. 
Et tu relligionis apex >diuine aJXCelanchtho n, 

Et tu qui clarum de Cruce nomen habes. 
Poftfy hos conflij confors fociusq^ laborunu, 

^Tu quocfe adhucnoflr&fpes Ioachime,fihoU. 
Orbafui luget Pafioris Lipfiafatunu : 

<>Ami[fumque gemit Mijhidos orapatrenu. 
Saluefancie fenex 3 decpis o venerabile morunu, 

Salue ccelefium conjociate choris. 

ORNAVIT EVNDEM PETRVS 
L o s s i v s fequenti carmine : 

Eximium patru decus &pia famajuorunu, 

flle egofumpopuli Lipfia clara tui. 
Qui verbispotui mollire adamantina corda, 

Soluere qui curis trifiitiaque graues. 
Exemplumfueram moru &pietatis honefium, 

Jdquoque nunc culta pofieritateprobo. 
Jnuide dic de me nunc quidlibet , ipje ego iun^tus 

J^Qunc (Jhriflo longejum metwre loco. 

K 2 



V* 



Xlllt 




77 





JOANNES DRACONITES 

Theologus. 

^Oannes Drac onites na~ 
rione Francus, patria Qarolofta- 
ditts, primum aetatis ftiae tempus 
in ftudiis literarum & dodrinae 
8rphordi& cofumpfit,&eodem 

inlocohonores fcholafticos ad- 
eptavbidem eas aliquandiu publice &priuatim 
cum laude docuit. deinde VVitteberga facro - 
(knCtx Theologiae 'Dotfortcnucimis fuit. Hinc 
nfflarpurgi, & inde Rofiochij facras literas pro- 
feffus, tandem Sambienfis Ecclefi&prajes confti- 
tuitur. Verum VVittebergam regreffus , Biblio- 
rum opus quintuplex animo agitabat adinftar 
illius Origenis operae veterum monumentis ce- 
lebratae, vt & alterius recentioris Complutenfis. 
Cuius fpecime in medio reliquit fane egregiuro 
&pofterisadmiradum. Tandem internos tam 
pios&fan6toscomtusviroptimus & do&iffi- 

K 3 mus, 



?& JoANNES 'DrACONITESZ 

mus,acinprimislinguxHebreae,Chaldea, Gr^- 
cae,Latinae,pr^ter vernaculam peritiffimus e vita 
euocatur, ac VVittebergd magno reipubl. & Ec- 
clefixdetrimcto obiit maiorSeptuagenario an- 
nofal. 1566. 18. Aprilis,quod elegantiifime Eo- 
b a n v s in fequenti carmine expreilit : 

Foftquam eHaperta &explicata veritas 
^Per fcripta fhrifiiana, per verbum De 1, 
ZJt ipfim <vele media plebe infimi 
oJYCyfieriorum confcij, nilambigant: 
Quin confiet antichrifiidos regnumfchoU 
IJenijfe in ifia &perdidi(fe tempora : 
Quidni fateamur Antichrifium impiurru 
Exterminandum Chrifiianis omnibus , 
oAcperfequendum Chrifiianis omnibus, 
Confiante veritate^fcripturafide 5 
J\Qepergat vltra Chrifiianosfallerc^ 
Tyrannica crudelitate &fraudibus. 
Siforte qu&ris illius potentianu, 
t*Autoritate quafit adverbum Dei, 
Quodipfe deprauarit improbifiimc_j, 
Et plura eodemfcripta pertinentia : . 

H&c 



JoANNES ^DrACONITES. ?p 

U&c cernejcripta qu& Draconites tibi, 
Sedjcripta pauca,at erudita condidit: 
Qha Qhrijiiana 'veritatis maximarru 
Tartemjcopumqueperjequendumcontinent. 

Tranftulitaliquot (acros veteresTeftamenti 
libros ex Hebrseo, & fiiccin<5tis commetariis eos 
explicauit , ex quibus hsec funt : Commentarius 
m Pfalmos aliquot &capitulaGenefeos de Chri- 
fti regno : Pfalterium ex Hebraco verfum cum 
fcholiis feorfim adiun£tis,Commetarius in Da- 
nielemex Hebraeo verfum,cumoratione&in- 
dice. InPfalmumin.enarrationes. Sunt & ger- 
manice qu(jdam eius nomine edita,quorum hic 
nullamentio. CommentariaEuangeliorumde 
Iefu Chrifto filio D e i libri duo , quorum pri- 
mo continentur Euangelia ab Aduentu vfqsad 
Afcenfionem , altero ab afcenfione vfque ad ad- 
uentum,quibus adie<5tus eft Catechifhius.Idem 
fcripfit commentaria in Obadiam &Pfalmum 
137. Item commentaria in Ioelem. In diuerfbs 
Prophetasinterpretationes. Amos Prophetam 
exHebraeo inLatinumconuertit. Ediditetiam 
Or ationesfunebres in obitum Eobanib in obitum 
Cjerardi Nouiomagi: in obitum Do£l. Nicolai 

Ma- 



to JoANNES DrACONTTES. 

s5%ta<rni:in obitum Docf. jMartim Lutheri ln 
obitumElifabeth& HlanconemU. I tcm Oratio- 

neminpeftefuperiHudIobi9.Scioquodredem- 
ptor &c De Catechifmo fiiper Euagelium Mar- 
ci 10. De Euangelico concionatore : De officio 
Principis &concionatoris: De viftoriaprincipis 
fuper Pfalmum 149.De Chriftiana fide fupcr ver- 
bum D £ 1 fundata,adBremenfes.Defenlionem 
coniugij facerdotalis ex fcripturis. Defenfionem 
concionatoiumEuangelicoru ad Colonienfes* 
Denumeris Oratoriislibrum.Q^ixmsmvci libru. 
Poftillaperannum 1545. Subiecit textuiHebrai- 
coProuerbiorum Salomonis quatuor aliarum 
linguarum verfiones & annotationes, idemin 
aliquotProphetas praeftitit Deeodem Nigidius 
itacamt: 

HicDraco percelebris dotfrinafamatrilinguis, 

Saluifci verbi buccina clarafuit. 
Nutriithunc iuuenempr&ftans Erphordia pri- 

mum 
Leucoream ctipide tranftulit indefcholam. 
Amplexus magni folidiftimafripta Lutheriy 
Dotibus &captus clare Thilippe tuis- 

Sincere 



J O A N N E S 'DRACONITES. <J7 

Sincere dacuitdiuini oracula verbi, 

DoBrin&re&a confbna vitafuit. 
Twfidm <vero linguarumadiutushicidetru> 

Sufiinuit Pfalmos explicuijfe facros. 
Jn nofiro docuit bisfenosimpiger annos y 

PoFtalium ccepit qu&rerejhonte locum. 
Rofiochium <vidit y mox poB eatemporafaCtus 

Regis montana portio iufiafchoU 
Minc Wittebergam rediensjuafatafubimt^ 
^AEtate inferafioridusiffefenex. 



& 



XV. 




Jlrcdor cras xjcrcc prcnfei ptczaiis, ilLutn. 
yfrdorcm inccndit RclUgionis arrtor, 



^i.lU.-ihi.L.ihiytiiiHViYuliiii^^ 



*3 





JOJNNES BRENTIFS 

Theologus. 

OannesBrentivs natus eft 
/^tf/^oppidoimperiali inSue- 
uia^nno i499.Prim^laure^infi- 
gniafufcepit annoaetatisfu^xv. 
Secundae x v 1 1 1. idque Heidel- 
berg&,vbi diuinas & humanas li- 
terasmagno cumapplaufiiprofeffuseft. Anno 
deinde 22.conftituiturEcclefiaftes HaU Sueuo- 
rum, ipfe fimul Religionis reformandae autor o- 
ptimus maximus cum M . Luthero tfTh. Me~ 
lanchthone.non fine maximo vitae fortunarum- 
que difctimincJDchincTubmgam euocatur au- 
fpiciis Huldrichi 'DucisVuirtebergenfis, vbi A- 
cademi^ Commiflarium &Ecclefi^ Antiftitem 
agit. ^&ndcm Studgardia Chri/iophoriDucis 
vocatu Paftor & Praepofitus Ecclefiae vere Apo- 
ftolicus conftituitur,fungiturque eo munere ad 
Vitx vfque finem fiimma cum religione, fide, 

L 2 pru- 



Ijf % A N N E S 3? R E N T I V S* 

prudentia,dexteritate, induftria , vigilantia , atqr 
maximo cu vniuerfe reipubl. Chriftianxcom- 
modo. is Colloquiis religioni componend^ Im- 
perij adhibitus ,Auguft& , Haganoa ;VVorma— 
ti&, Ratisbon&,Tridenti,&z Commetariis in Bi- 
blia vniuerfa Exegeticis , aliis praeterea fcriptis 
Dogmaticis clarifiimus obdormiuit in domi- 
no, anno 1570. setatis 71. M. 11; D. 17. 20. Septem- 
bris. Scripfit libellum cafuum quorundamma- 
trimonialium, cuipraefetus eft DlM. Lu therus : 
Item Comen tarium in Exodum Moyfis; Com- 
mentarium in Leuiticum. Commentaria inli- 
brumlob. In Amos Prophetam.inEcclefiaften 
Germanice,quod deinde ab alio latinitate do- 
natum eft. In EpiftolamPauli ad Philemonem 
& in HiftoriamEftercommentariolurmlnEu- 
angelia fecundum Lucam homilias. inloannis 
Euangelion exegefinJn Adta ApoftolorumHo- 
milias. Explicationem PfalmiDauidis 94-Deus 
vltionum&i3o.Deprofundis. Commetariuni 
in Efaiam Prophetam *. Idem confaipfit Synta- 
gmaeorum , quae nomineilluftriffimi Principis 
Wirtebergefisper legatos eiusadtafuntin Co- 
cilioTridentino.LibeIIum de adminiftrandire- 

pubL. 



f A N N E S B R E Nt I V S. Sf 

|>ubl.& obedietiafubdit&um.Libellum depoe- 
jaa Anabaptiftarum. Praeterea confcripfit Com- 
mentarios in libros Iofuae, Iudicum, Ruth, duos 
Samuelis.InOfeam,in epiftoias Pauli adGala- 
tas,Philippen{es,Coloflen{es,inEpift:olamPauli 
ad Romanos commentariorum libros tres. In 
PfalmorumDecades vndecim. Conciones ger- 
manicas duas , dePefte vnam , alteram de Gran- 
dine. Syngramma de coena Dominicontralo- 
annem Oecolampadium. Contra Petrum Afo- 
tum. Catechifmum. Poftillam. De perfonali v- 
nione duarum naturarum in Chrifto,& afcenfu 
Chrifti in coelum,& feffionem eius ad dexteranx 
Dei patris., Senten tiam de libello Bullingeri cur 
titulus eftTra&atio verborumDomini,in do- 
mo patris* mei manfiones mult^ {unt.de.Maie- 
ftate Domini noftrilefiiChrifti ad dexteram Dei 
patris & de vera praefentiacorporis&fanguinis 
dus in coena contra Petrum Martyrem y &Hen. 
ricum Bullingerum.Recognitionem Propheti- 
cx & Apoftolic^ do&rinx de vera maieftate do- 
mini noftri Iefu Chrifti , ad dextram D e i patris 
fuiomnipotentis, in cjuo fcriptorefutaturHcn- 
jaci Bullingeri liber,cui titulum fecit fundamen- 

L 3; tuirc 



8<f f J NN E S B R E NT I V S. 

tum fiimum cui tuto*fidelis quiuis inniti po- 
tefl: : Teftamentum editum Latinc & Germani- 
ce. Omniaeius opera aliquot tomis fimulexcu- 
{afuntinfolio. Eiufdemvetus fententiadeCoe- 
na Domini 5 quam inftruit exegefi in Ioannis Eu- 
angelium, edita eft aliquoties. Hunc decorauit 
infignielogio: 

TOANNES LAVTER- 

B A C H I V S. 

Jnreflaurandajocius pietate Lutheri 

Brentius 3 Aufonij magna ruina Tapa. 
^Talis eratfacie fenij : confe£tus ab &uo: 

Quamprius abriperet mortis amaramanus. 
Confdijmultum conuentus iuuit honeftos, 

Quos habuitfan& relligionis amor. 
Qolloquiis prafensinterfuitomnibus, idem 

Immenfts auxit relligionis opes. 
1)era quodEuropafloret doEirinapercras, 

Qm celebrat Qhriftum relligiofafid^. 
^Qon paruas ifti gratofert pe&ore partes, 

flurimapro cuius nomine dura tulit. 

Equi- 



y O A NNE S B R B N TI V S. S/ 

E quibus infdiasfugiens odiumque Potentum 

Diuina te&us liber abiuit ope^>, 
*Vrbis Alexandri T)offor velut obuius hqfiem 

6ffugit, Nilicum peragraret aquas. 
Crgana Doffrina Chrifli quodin orbefurores 

Hoftilesfdperant^curabenigna Dzi eft. 



88 



XVI. 




Qffifl 



Uurn Jarcts \ Jcjsas Hn rcllwionc cohoric^ 
J±*rta tihijmrrit^ c&tica fcfy /acis. ' < ^ 




ERASMVS SARCERJVS 

Theologus* 

Ra'S M V S S A R C E R I V S AtST- 

n^monti ^qu? vna eft ex MiC 
ri\x ciuitatibus metalliferis , na- 
tus,anno 1500. liberaliu artium 
& virtutis fapientiasque ftudiis 
probe excultusfuit,inprimisfa- 
crarumliterarum fcietia claruit, facrisfiquidem 
literis V Vittebergae egregie tiauauit opera quas 
non fblum concionando cum magno pietatis 
zelo ,ied &fcribendo propagareatqueilluftrare 
pro virili conatus eft maxime. Primb Lipji&fLc- 
clefiaftes,acdeinde2V^/*/<e Comitatus Paftor 
& antiftes fideliflimus fuit. Tandem optime de 
Ecclefia meritus , & multis ingenij fui monu- 
mentis haud vulgaribus piae pofteritati relidtis 
obiit Magdeburgianno&Xmisiw. MenfisNo- 
uembrisdie28.2etatisanno <59.ScripfitDialed:i- 
cam, Rhetoricam, Commentarios in Iefii m Sy- 
rach. Expofitiones in Epiftolas Dominicales , ac 

M feffi- 



po Erasmvs S a rc e RirY. 

feftiuales ad Methodi formam fere abfblutas. In 
quatuorEuangeliftas iufta fcholia,adperpetuae 
textus cohaerentiae filum. Scholia in a£ta Apo- 
ftolica,qu^ Commentaria fufiflima poflint efle. 
In Epiftolam ad Romanos,ad Galatas, Ephefios, 
Pliilippefes fcholia. Methodos in praecipuos fcri- 
pturae diuinx locos , ad nuda didadlici generis 
praecepta in Theologorum vfiim compofitas, 
Dialogum reddentem rationem veterum fyno- 
dorum,cum generalium tum prouincialium: 
item vifi tationum & nuper habit^ Synodi & vi- 
fitationis pro paftoribus comitatusNaflbuien- 
fis fiib D.Guilnelmo Comite, fimulq> explican- 
tem eiufde vifi tationis adta , quae cognita etiam 
aliis regionibus multu vtilitatisafferrepofliint. 
De cofenfu verae Ecclefi q & Sandtorum patrum, 
in primis autem D. Auguftini fiiper prascipuis. 
Chriftianse religionis articulis. Conciones de fi- 
gnis & caufis,quibus Germaniae,nifi fe ad poeni- 
tentiam couertat,mala plurimaportenduntur. 
Sermonesdepoenitentia^Demodoreuocandae 
difciplinae.De Conciliis & S ynodis. De vifi tatio- 
neparochiarum. De officioMagiftratus &fub- 
ditorum , De iuftitia quae coram Deo eft, & bo- 

nis 



Erasmvs S arc e kivs. $i 

nis operibus .Liber de cauendis veterum Papifta- 
rum craffis,& nouorum Sophiftarum infidiofis 
crroribus. Scripfit fcholia inomnes fere veteris 
& noui Teftamenti libros. Libellum etiam de 
cruce confcripfit , in quo plurimas caufas recen- 
fet , quare Devs piis crucem immittat, impreC 
fiim cum praefatione Philippi Melanchthonis. 
Congeffit in vnum librum veterum &recentio- 
rum fententias de coniugio &diuortio,quiliber 
imprefTus eft germanice. Fecit Di&ionarium 
Scnolafticaedo&rinae. Corpus Iuris matrimo- 
nialis 5 libellum de fraterna reconciliatione Ger- 
manice,Confblatorium fcriptum de fiiis liberis, 
adChrifiianum comitemgermanice.De cogni- 
tione Veritatis germanice. De paffione & morte 
noftriSaluatons. Eiufdem do&rinaChriftiana 
Euangelij & pontificia, quatenus vtraque verbo 
Dei &patrum fententiisfitmunita,cumrefu- 
tatione dodtrinae falfe publice typis mandata 
prodiit. Hunc LauterbachiusPoetafequeticar- 
mine eleganter defcribit : 

Quigerifafanffo 3 Sarceri 3 nomen amore_>, 
Non equidemfrujira nomen 3 EraJmHS y habes 

M 2 Relli- 



p2 Erasmvs SaRCERIVS- 

i R K elligionis honos , artes vitaque decorurru,. 

^B^adices vtagantKemeliorefuas, 
Da$ operampmffo mentem percutfus amore^j : \ 

Dum calamofuiua dumfacra voce colis. 
Jngenijcalamoqm nortmonumentarelinquis ? 

1)tfarta/vt maneat gloria tetta Dei? 
§lu& nonfuggefiofacundmab ore Pericles, 

§lu&decet*vtfaciatmuniaquifquedoces? 
Kclligionis honos,artesjvit&quedecorurru, , 

Vt Chrifio,fruftu diuite ? regna parervL^ 




S3 



M 3 



ff4 



XVIL 




3>ulprfci Leucorccr icsiantur Palaaps htuc aue 
facunao fucrii crratiu tn cloauio, 



ii/XlL.r.Al^iL^.J^J^ 



\3. 






GEORGIVS VOLCKMARVS 

SS TheoL D. tfProfefor VVitte- 

berg&. 

Cire tuumnihilefiy nifitefcire? 
hoc fciat alter, inquit Horatius. 
at vt conftet , do&os fcientefque 
virospatriam &rempub.provi- 
ribus iuuare,& iuuafTe olimdu 
viuerent, facitHiftoriaru cogni- 
tio, fcriptorumqjinduftria, quae fblabeatitudo 
iure dici poteft , vnde fcire vere beatum efficit: e- 
contra verb omnis malus,aut ignorans eft,aut 
impotens. animus enim tum beatus eft , cum o- 
mnium optima & pr^ftatiflima intelligit.Cum- 
queDeumoptimu&prxftantiflimumomniu, 
maieftatis immenfe,potentix infinitas,omnia 
in fe continentem,in quo praeteritorum,pr^fen- 
tium,futurorfi excmplaria relucent, animus no- 
fter atqj intelleftus apprehendit, tum beatus eft, 
tunc gaudio folido i mplen ir , tunc veram & i m- 
mutabilem beatitudincm poflidet, & merito: 

Deus 



$6 Georg. Volckm. Th. 2>. 

Deus enim eft fiimmum bonu : fed prout quiqs 
virifapientiflimi & difciplinarum fonte exculti 
crediderunt, ita erunt & fapientiores, & quod 
confequens eft,beatiores,capaciorefque felicita- 
tis aeternae,vndeilluddi<5tum eft .fulgebunt iufii 
ficutftell& >& intelligentes ficut firmamenturruy 
quanto autem totum parte praeftantius fit,qui 
non videt csecus eft , & nac in re ficuti in luce co- 
tingit, clariffimam enim lucem nonomnesar- 
quaportionearripiunt,namque qui hebetioris 
funt vifus, minus claritatis accipiunt , quam qui 
acutiore lumine perfruuntur,&huctendereil- 
lud Euangelicum videtur , in domo patris ?nei 
TBultamanfiones funt ,non enim omnes beati, 
cum plene contenti fint, sequam beatitudinem 
poffident , quoniam ea vt quifque capaxeft par- 
ticipat , vt in conuiuiis videmus , efculentor um 
capaciori ventre qui eft,plus illo vorauit , qui an- 
gufto ventre compa&us eft,& tamen vterque 
ad faturitatem vfque repletus eft,neque amplius 
optat. quae.fanc fatis hic inloco attingimus in 
contumeliam ignorantiae , quae fapientix , id eft 
Faliadis hoftem fe profitetur,cuius quidem Pal- 
ladis & amatrix & pediffequa eft fcietia, fola bea- 

tum 



Georg. Volckm. Th. jD. $7 

tfumefficiens. Vn&cCicero omnibus quirem- 
pub.iuuerint, auxerint,defenderint certum & 
definitum locum in codoefTe,vbibeatifempi- 
terno aeuo perfruantur , econtrario vaftatoribus 
conturbatoribufque reipub. in inferno locum 
txibmtVcrgiliuf. Haec ergo quaenarrauimusii- 
dem certiflimam nobis faciunt, Reuerendo & 
claro Viro Georgio Vokkmaro SS. TheologU 
Doffori ac eiufdeTrofeJfori in Academia Vuit- 
tebergenfi publico beatorum fedem in coelo pa- 
ratam? hoc autem nulla certitudine fed conie- 
dturis affequipolfumus, ipfenamquepius, eru- 
ditus , & fcientiapollens pios fcientefque omnes 
coluit,ornauitque,pro rep.defiidauit ftrenue,at - 
que verbum Dei omnis fcientise fontem , in pra- 
ta amoeniflima atque viridaria florentifli ma de* 
riuauit 5 fed haec & alia quse tan tus vir eg it, ad ex- 
altationem patriae, ad reipubl. emolumenta, ad 
conciuium ornamenta , ad falutem ftudiofie iu- 
uentutis,ad fchol^,ecclefieq5 decorem, ad co m- 
munem denique vtilitatem direxit , nullusin eo 
faftus,nullum fuperbiaj veftigium, nulla arro- 
gantiae fcintilla vnquam apparuit, vnde praeclare 
in eius effigiem &grate ita lufit : 

N SAM. 



pS (jEORG. VoLCKM. T ' H. 7). 

SAM. ROSENLON SAXO. 

Sic uultm^fic ora tulit Volckmarns, vt ifta 
^Peniculo artijicis piffa papyrus habet. 

§luantavirofueritlingmfacundia , quanta 
Senfafacri erueritdexteritate Libri y 

AEdita Leucore* teflantur PaUadis art£_j 
Tulpita^excetfi grandis honosQathedrfo 




99 



N 2 



101 





GEORGIVS VVIRTHIVS 

nffyTedicw Archiater Ludouici Regis 
Hungaru &BohemU. 

Eorgivs Wirthivs nafci- 
tur in SilefiA oppido Leoberga 9 
Anno Chrifti 1470. Prima ftu- 
diorumtyrocinia in patriafacies 
deindeplurimisoptimifquearti- 
bus extra eam per varias Acade- 
mias animum fiium induit. Anno 1 5 o g. Lipfia 
primum Magifterijtitulos tulit. Deinde Bono- 
nu amplifiimo DoSioris Titulo in JMedicina de- 
coratmeHanno ijij. Cum verbperLiburniam 
exltalia cogitaret in patriam redire , praeter fpem 
ac votu prouincia^ illius Medicus , quafi diuini- 
tus r delegatus fuit. Quin &paulopoflindyto 
Ludouico Bohemia & Pannonia Regi defigna- 
tur Archiatrus. Quo munere fpledidiflimo cum 
laude & dignitate perfun&us , ab eodem Rege 
Budifm Lufatiorum conflituitur Decanvs, 

N 3 fingu- 



ioz G s o r g i v s VVi r r H. 

fmgulis videlicetmcriti ergb. Obiit demum fe- 
liciter Gorlicij anno i5 2 4.aetatisanno 54.diep. 
Martij,reli&is ocij (ui KterarijSymbolis in omne 
seuumperduraturis. Ioannes RiuiusfequentiE- 
loquio eundem defcripfit : 
n^tamus vt ingenio ffic clarm honore Magiftri 

Egregij primum iura locumque capit, 
Hic vbi as&ufarumfidem Philyraus Elifter 

zAHuit &rapidus Lipfidos arua premit. 
Posl hinc digredien: Italafque profe&us ad oras 

Per medicas artes fedulus ire parat. 
Felfna ^DoEloris merita ornatumque corona 

aAdpatrios iuftit Uta redire Lares^ 
Hoc titulofulgens agitare inglorius arterru 

ZN^oluit ingenij confius ipfe fibu 
*Tum Regiiuueni Ludouicofeptra Bohemo 

Qui tenuit pr&ftb esl PannonuquefimuL 
Ergofalutifera medicamina porrigit artis : 

Et reliquisfaufta pr&ftitit ille manu. 
Felix o h&res ex fratre Georgius artis 

Cuiparilisfimul, onominis alteradeft. 
Extat annotationes P e t r i V V irthii Lam- 

bergi 



C E R G I V S- VV I RT H. IOJ 

bergi longe do<5tifIimae,quibusChelyniIIaDa- 
uidicam Pfalmorum ita illuftrauit , vt vel copio- 
fiflimis aliorum comentariis anteferrimerean- 
tur,quod opus afratre, ni fallor Romse Canoni- 
co fe naereditario accepilfe teftatur. 



10+ 



XIX. 







/Of 





JACOBFS sMILICHTVS 

i ^ifCedicusDoiior. 

A c o b v s M 1 1 1 c h i vsnatus 
eft Fnburgi in Brijgoia > anno 
1 5 o i. vir & morum fiiauitate , & 
literarum eximia eruditione cla- 
riflimus , Mathematumque im- 
primis & Philofophke vniuerfie 
: ftudiofifiimus,idquodabundeconteftanture- 
legantiffima rpfius commentariainfeeundum 
IHinijLibrum de Mundi hiftona. Fuit autem 
oflfCedicina Doctor acProfefforpublicminVni- 
uerfitate Wittebergenfi , liomo fingulari erga 
D e v m pietate,praeftantique ergahomineshu- 
manitate. Tandem vitae fuse fine fecit in eadem 
Academiaapopledticus 3 annofalut. m.d. lix. 
x. Nouembr. Commentarios in feocradu-mPli- 
nijlibruum de hiftoria mundirecognitosedidit, 
adiedta in fine Orationede dignitate Aftrolagiae 
.ab ipfo di&a^npromotiQtte MagiftroriJ«n.fecit 

O ~ora- 



jf A C B V S *5%tl L I C H I V S. 

orationem de vita Galeni infertam Declamati6- 
nibus Philippi Melanchthonis. aliam etiam de 
vtilitateDialedlices. item aliam de Cordis parti- 
bus & motibus. item Qu&flionem vtrum potm 
intrafitim cotinendusjit ,an vero corpus largms 
irrigandum. Hifce fane monumentis exquif ltiC 
fimis&communi hominum /aluti, & rei lite- 
rariae commoditati,fimulq5 propriae famaeno- 
minifque celebrationi atque immortalitati ita 
confultumfecit, vt iure dubitetur, vtrum prae- 
claris ingenij dotibus, an verb ipfa naturae boni- 
tate plus de hum ano genere promerueri t , at nec 
m eo tam praeclaras virtutes indidtas praeterie- 
runtnobilifIimiGermaniaePoetae,interquos& 
fons&Apollonoftri faeculi Poetarumitacanit: 

PHILIPPVS MELANCHTH. 

Jnuida Milichium rapueruntfata Iacobum : 
§luifibi y quique aliis <viuere dignus erat. 

Cui pater ipjejuas artes donauit Apollo : 
J\Qatura ttfgremio nutriit almajuo. 

Jlle vias cceli,coeloque errantia norat 

Sydera,quajque habeant illa velilla <vices. 

oAddc 



J A c o s r s Miljchips. fo? 

*Addepoteftates herbarum^fumc^medendi^ 

Scnptaque folertitot monumenta manu: 
Hic kerba veftras decuijfetpromere vtres, 

Quando alios veftrafpe leuauit ope^j. 
Sed noua cum tellus quondam noua germina 
fundet, 

Et noua cum coelum prouehet aftra nouum* 
^Tum nouus exuuiis decorata carne refumptis 

Q^fCilichius y prijcA dum videt artis opes. 
QsXCultaJuperftores,Qfcceliftgna loquetur, 

Abramofaciens mutua <verba patri. 
ZN^unc verpurpureum^felici (ftiretin vrna $ 

Frondeat vt pittisfemperamoenarofts. 

IOSEPHVS aPINV. 

nAutoremgenitum pofk omnipotentis Olympi 
<*Addita dena annisftclafuere nouerru 

^Phcebus tfhic centum bis quinac^ luftra peregit, 
oJXCilichius vitam claufttin orbefuanu. 

Fluxerat ipftus decies vbi quintus ab ortu, 
fn curfu bis iam quartus &annus erat. 

2 



n£ 




''iiiiiilliimijHiillfniui^iiiiiiiiiiiiiiiii-iii^iiiiiiiii'' 'iiuiiiiiiimHjiiiiiiiiiciiiiiiiiniiiii^jii" 
Fuqasii lcthum rncaiccc clarilszmus* aric, 



& 



Sccnrus fctii zjizjis in orbc tcj. ^r<zl^ 



. \ ,..\ 1 ,fj.^'. i,i.h[..ii!^i^i\^ 



r*JK 





fOANNES GVINTERIVS 
Andernacm Medicus. 

\OaNNE S GviNfERIVS' 

Andernacm , Andernaci Vbio- 
rum ., vrbe celebri natus anno 
I487.in primis annis Dauentria, 
ac aJbtarpurgi in literis verfatuy 
eft cum ingenio felici nec fine. 
induftriafingulari : deinde Goflarix, Schol^ rao- 
derator fadtus , & mox LoUanpj \Gr&c&Lingu& 
TrofeJ/orimt, pofteaMedicinae ftudio & Lute- 
ti&Parifiorum tradidit totumv familiaris fum- 
mus GuihelmiBudM&Lafcaris Gracixonuct- 
tit ibi medicos Grxcos ac prsefertim Galenurtu 
inlatinum fermonemvvnde Francifci IRegis 
(Jailu , (tflo. BellaqCardinulisliber^tateJum- 
ma Medicin&^Doflor (tfMedicm Regim falu- 
tatus ^Anatomes eorporishumani autor ataue 
wjtaurator&ik. IntcnmaRegeDanupctbmL 
. P 3 gne: 



JIO JoAN. GviNTER. AnDERN. 

gne expetitus,atq$ a Ferdinando Q&pireAugufto 
fingularis meriti ergb nobilitatus eft. Pbft tu- 
multu Gallico ob Religionem moto,primum 
vrbe Medwmatricum & deinccps oArgentim 
Medicinamexercuitifimulq; in eadem Acade- 
mia Profeffor publicus Ariftotele&Demofthe- 
^winterpretatusfuit. Tandem de republicali- 
teranaoptime meritusobiitfeliciter Argentina 
anno Chriftii574. 4. Ocftobr. Vertitautee Grae- 
co de Anatomicis adminiftrationibus libros no- 
uem. De conftitutione artis Medicae.De Theria- 
caadPifbnem. Depulfibusad Medicinsecandi- 
datos. Introdudtionem feu Medicum. De fedtis 
adMedicinaecandidatos. De praefagiisex infb- 
mniis. Hippocratis librum de vicStus ratione pri- 
uatorumcum Galenicommentario. Polybij de 
vi6tusrationelibellum.DefemineGalenilib.2. 
adiedtis caftigationibus Grseci exemplaris. De 
facultatum naturalium fubftantia.Quod animi 
mores corporis temperaturam fequantur. De e- 
lementis. De propriorum animi cuiufque affe- 
dtuum agnitione & remedio.De optima corpo- 
rishumaniconftitutione.Debonocorporisha- 
bitu. De pleni tudine. de atra bile. De tumoribus 

prae- 



JoAN. GyiNTER. ANDER2Z. 111 

praeter naturam. In librum Hippocratis de natu- 
rahominiscommentaria duo. De Antidotis li- 
bros 2. praefationem in Methodum medendi 
Galeni ad Glauconem , feorfim Graece Parifiis 
excufam,vbi conqueritur de Medicinae veteris 
interitu. Pauli ^glnetadibros fex, qui fummam 
rei medicae compledtuntur ex nouiffimatranC 
latione ipfius commentariis etiamilluftratiex- 
cufi fiint Argentinae. Anatomicarum inftitutio- 
num fecundum Galeni fententiam ad candida- 
tos medicinae lib. 4. impreffi Bafileae, cu opufcu- 
lo Georgij Valta de partibus humanicorporis, 
qui deinde recogniti & audti per Andream Vefa- 
lium Venetiis impreffi. De Viftus & Medicinas 
ratione cum alio,tum peftilentiae temporeob- 
feruanda idem traftulit Galeni librumdetotius 
morbi temporibus. Scripfit etiam de medicina 
veteri & noua tum cognofcenda, tum facienda 
Commentarios duos. item de Balneis &aquis 
medicatis Dialogos tres. De pefte. De Compo- 
fitione medicamentorum & vfii eorundem. De 
humorum praeparatione.Commentaria Oriba- 
fij in Hippocratis Aphorifmosipfeprim 9 edidit. 
cui fic merito fecerunt Encomia haec fequentia: 

HV- 



N. 



172 JoAN. &VINTER. AnDER 

HVBERTVS DAMIVS AN- M 

DERNACVS, 

*Ut natura parens dederatmortalibus olinu 

Hippocratem,ipfafuum,quoretinere# 3 iter: 
Sic quoque Guintermmtandem © e v s .ariis 
dlpmnunu 
Edidit, ^medicam reddere iufit openu. 
Fecit&occubuit: tua quo Germaniafama 

U^Qunc medico celebris gloria parta <viget. 
Tama per ignotas gentes rvolat : offa recepit 

*Terra,fed&thereamens colit vnadomum* 

MICHAEL TOXITES. 

Hicfitus eft Andernacus prope coniugis offa, 
Expe&ans regni gaudiaUta Dei. 

Cert-abantVirtus/PietaSjDo^rina^fenediuSy 

Et voluit primoqudibeteffeloco. 
Sedvicit Pietas,animumque peratheraQhriJio, 

<*Aduexit cuius numcn adpratoutans. 
fngenuus coluitfelicifydere Mufks 

^Pceoni&que tulit pluribus artis openu. 

3* 



Jnterriffamam^nomenquereliquithonefiunu^ 
Spiritm it ccelo , membra recepit humm* 

JExcefitJeptem decies ac amphm annos, 
<3%£ens tamen infano corpore Janafmt. 

Sedquidopmmultis?lam vni h&cjufficit vna: 
Jngenio magnos vicit &arte viros* 

GEORGIVS CALAMINVS. 

Offo Guinterim iam quando decennia meffem 

Et claufit Auofeptimanu : 
Jam iam care pater (diffisPanaceia modefiis 

Compellat AEJculapium.) 
Sat rvit&fam&que dedit y nofiroque labori 

Guinterm arte nobilis. 
Scis quodLouaniumfit &Argentina docmtem 

QJM.irata y posi Lutetiam, 
Hic vbi Vefalium medicm,Graiaque magifler 

Lingua poliuit Sturmiunu. 
Scis quodlujira nouem medico iamfloreat <vju: 

<±AntiquanoJlra cumnouis 
Artis&euertitnoflromyfleriaduttu 

Tennnisacviretlibris. 

T Sit 



lljf. JoAN. (j^JNTJSR. ANT>ERNl 

Sitrequies&ternajenitfitveravoluptas, 

Etnataccelogaudia. 
Sic ait : hinc anima Guinterim intrat Olym- 

funuy 
\ oJXCortaleterraJuJcipit. 




- 



i . 



11$ 



u6 



XXI. 




(im+^. I / '7'' |, "i'"i i" '"Ml<lim|ll|llll|llll|IWII||l|||||l|l'll 

yratarolus patriam hnqums atc> rtcvU r U r* } 




CVILHELMVS qRJTJROLVS 

3ergamas>&ftedicu4. 

VlLHELMVS GRATARO- 

lvs, natus eft llergamo, Gallia 
cisalj?W£opipido 5 is Medicus fuit 
& Philofophus excellens : inprU 
piis verb Phyfiognomon & fpe- 
culatornaturae folertiflimus, qui 
egregie nominis fiii celebrationem euexit fcri-* 
ptis hbris quampluribus : vnde toti terrarum or~ 
bi celebratus innotuit , tandem animam expira- 
uitanno 1562. <s. dieMaij T$afile&Rauracorunu y 
qubd eleganter PetrusNigidiusfeniorhifcc ver - 
fibus expreflit (egit enim idem GratarolusPro* 
feflbrem &Medicumetiamin Hafli^ Academia 
Marpurgi.) 
Doffrinam PapA Grataroluscorde perofus, 

Germanos cupide vifireccepitagros. 
$\£obilfc hunc mifit CattisBafilea ,fedanno 
Vixfemelexaffo rurfus eb rediiu 

P £ Siue 



GriLHELM. GrATAROL. 

... . ^ 

Siue quod Hafiiaco non poffet <viuere ccelo, 
Siue quodin votis vrbs Bafileaforet. 

U&c <vitafunc~ligelido nunc clarafepulchro 
Infimis claudit corpus &offa viri. 

Scripfit librum de memoria reparanda,augen- 
da,feruandaque omnimoda remedia&praece- 
ptionesJtem librum de pr^di&ione morum na- 
turarumq? hominum , facili ex infpe&ione cor- 
poris. Prognoftica naturalia detemporum mu- 
tatione perpetua, ordine literarum : adie&a ftmt 
vndecimfignaterrsemotusexAnt.Mizaldo.De 
thermis Rheticis,ex Vallis Trafchurij agri Bergo- 
matislibrum,cum diuerforum authorumftri- 
ptis de Balneis.Compendium de tuenda valetu~ 
dine literatorum , €5* eorum quimagiftratufun~ 
quntur, illorum pracipue qui in atate conftantu, 
<velab ea parum abfuntj. De notis Antichrifti : 
De vini natura, artificio, & vfu, de re omni pota- 
bili. Item dememoriareparanda,conferuanda- 
que : Deprsedidtione morum naturarumqs hd- 
minum,&c. prognoftica. De tuenda valetudine 
in vniuerfiim. ^De literatorum conferuanda va- 
letudine. Depefte. Thefesdepefte,haecomnia 

vno 



Cjvilwelm. Grjtjrol: jijf 

vnovolumine impreffa funt Bafileaeino&auo. 
Scripfitpraxinmedicam. Corre&iones &addi- 
tiones in librum Italicum falfb attributum Cl. 
V.GabrieliFaIlopio,cui tituluseft fecretaFallo- 
pij. Cenfuram in primum librum Alexij Pede- 
montani in quo medica tradtat , modu faciendi 
quintam effentiam fimplicem. De viribus, vfii 
ac mixtione aquae ardentis. Equorum & dome- 
fticorum aliquot animalium remedia , annis 25. 
vndique colle&a. Edidit etiam cum praefatione, 
& glolfulis Petrum Pomponatium de caufis oc- 
cultorum effe&uum feu de incarnationibus.Io- 
annem de Rupeciffa,de extra&ione quintseeC 
fentiae omnium rerum potiffimum pro vfu me- 
dico,quem auxit optirnis rebuseiufdemautfi- 
milisargumenti. Chemicorum praecipuorum 
volumen,cum praefationibus , prolegumenis & 
obfcurorum aliquot locorum declarationibus. 
Praetereaalioruoperapartim dudum edita,par- 
tim nunquam anteapublicata correxit,vti fiint: 
Petri de Abnno vel Apano libellus de venenis , ad 
manufcriptum exemplar corre6tus:cui adiecit 
multa eius argumenti vtiliffima,nec antea edita. 
Chirurgicuslibellus per iufta capita diftinftus 

gallice 



120 CJVILHELM. GrATAROL. 

gallice fcriptus antc annos 135. Scriptores qui co- 
iilia & curationes de Sudore Anglico annota- 
runt*Theatrum Galenicum Mundellaecomple- 
tum ? &inmeliorem ordincm redadtum. Thad- 
d<ji Florentini &Guilielmi deBrixia confiliame- 
dica. Eiufdem projicijcenttum ,fiu magnis itine- 
ribus dmerpu terras obeuntium medicina. Vcxx 
Alchimiaemodus. 




121 



122 



XXII. 




jft. rftr. s. ii. Mtaq 



Mll!IMlf!iM!|!!ll!|!f!n|i|IIMIIIIMl!|H!iyi||HIJIlll!llMiniV!H'M|';i!||||IIM|'IIMHl!: , ''!!!l!!!H|l!lll!!!|!'! 

Si qua Diojcoridi Ji ijupi cst data jama Galeno 
Parhcipcm ejcarcjua ittc- quoif -tjarie hp&CL. 



r ! i M- - f ,. - , - „ -„; , „i . i l i.i T. ,. rj .iii.i r . yrr , r ^ l Ti l r , i , r„i , r , ; . p , r , r^|- |, - , - , - ||,|. - ,i| l |. nn ,, ,, . , „-■ « .. ■. l i . MV .i,, : ,, » - ,, :„# , :„i l " *i, " ' ) f ' «' i f ' 1 ' i i ~ni i r i ni i i " i ny i f nf . r<i 

.^,,lrtllihli;ilii^ii«Jlii, 1 iiihJiJii.i),,Jij.i,l.,iiif>ikA^a 11 (ui. 1 l,,.tfLA,ALitk\i^ 1 Lu, L^i)),,,,,V.i,L,u^,i,ii,,ii.^.ul,,,V.,.}i.,,.LuJ.,,.a,. 1Jl f,.L,,/..., 1 7,,J,. 1l , 



LEONHJRDVS FVCHSIVS 

(^JXCedicus. 




gEoNHARDVsFvCHSIVS Ha~ 

tus eft Vuembding&,oppido Rhe- 
tu , anno 15 o i. prima literarum 
rudimeta Heilbrunm pofuit, in- 
deper omnes honores Scholafti- 
cos afcendit , primum bonarum 
artium Baculaureus Erphordiae falutatus, Magi- 
fter deinde Philofophiae Ingolftadij : & aliquot 
annis poft Medicinse Doftor lbidem appellatus. 
Medicinam publice in eadem Academia fum- 
macumfide & diligentia profeffusaliquandiu, 
mox Onolsbachij Medicinam faditans, Princi- 
pum Marchionum Brandeburgicorum Archia- 
trusfuitrinde Ingolftadium reuocatus,fedreli- 
gione obftante Onolsbachium regreflus eft.De- 
nique euocatur Tubingam ad Medicinam pu- 
blice docendam,quam ipfe & ratione optima,& 
Orationefapientiifima multis annis fideliter& 

Q_ 2 ftudio- 



j24- Leonhardvs FycHsirs* 

ftudiofeexplicauit,magnacum grathi atquead- 
miratione omnium, & commentariis innume- 
ris fpedtatae eruditionis atque fcicntix inomni 
Meaicin^genereilluftrauitpluiiimmi:Tandem 
exemplum diligentiae & laboris,decus&orna- 
mentum Academiae fingulare, optime de prae- 
fentibus pofterifque meritus fummacumtefti- 
ficatione coftantiae & fidei in religione obiit ibi- 
dem in Chrifto fideliter,fexto IdusMaij,anno 
1566. aetatis 65 JEius opera haec fiint Medicin^ Me- 
thodus,feu ratio compendiariaperueniendiad 
veramfblidamqueMedicinam:item de vfitata 
huius temporis componendorum mifcendo- 
rumque medicamentorum ratione libri tres , iis 
qui praxin medicam exercent maximenecefTa- 
rij 5 De fanandis totius humani corporis , eiuC 
demque partium,tam internis,quam externis 
malis libri 5. Tabulae aliquot vniuerfk medicin^ 
fummam & diuifionem compendio comple- 
itentes: Tabulae fex in Galenilibrosdemorbo- 
rum caufis & fymptomatibus. Paradoxoru me- 
dicinae lib.3.in quibus multa a nemine hadtenus 
prodita, Arabum, aetatifque noftrae medicorum 
crrata confutantur,& obiter Sebaftiano Mon- 

tuum 



Leonhardv s Fvchsivs. 12? 

tuummedicoRiuorienfi refp5detur. Apofogiae 
tres 5 quarum prima aduerfiis Guilhelmum r u- 
taneum docet,Alocn aperireora venarum : 2.ad- 
uerfiis Sebaftianum Montuum nonnullapara- 
doxorucapita defendit:3.aduerfiis Hieremiam 
Thriuerium,in internis inflamationibus pleuri- 
tide praefertim , e dire&o partis affedtae fangui- 
nemmittedumeffe. Item explicationesaliquot 
paradoxorum deHiftoria ftirpiumcommenta- 
rijinfignes,adie£tis earundem viuisplusquam 
quingentis imaginibus,nunquam ante ad na- 
turse imitationem artificiofius effidtis. Item fuc- 
cin6ta vocum difficilium & obfcurarum paffim 
ineoopereoccurrentium explicatio. Hippocra- 
tis aphorifmorum fedtiones feptem e graecoin 
Iatinum fermonem conuertit & luculentiffimis 
commentariis illuftrauit , adiedtis annotationi- 
bus in quibus quotquot fiint in Galeni Com- 
rnentariis loci difficiles ad vnguem explicantur, 
Vertit etiam aliquot Epidemion libros Hippo- 
cratis commentariis adie&is. Eim aduerfm 
Chrifiiani Egenolphi Typographi Francfortani 
calumnias refyofio excufaefiBafile&anno iJ4-j. 
Item CornarimfurensibideexcufitSyapudEraf 

Q^ 3 mum 



126 Le ONHARDVS FrCHSIVS. 

mum Xylotetfum. fcripfit item Apoloriam ad- 
uerfksGualterumRyjfum. Difficilium aliquot 
quaeftionum & hodie paflim controuerfarum 
exp!icatione,libros quatuor audtos&recogni- 
tos. Nicolai antidota vercit&annotationibus 
illuftrauit. Annotationes fcripfit inlibros Gale- 
ni de tuenda valetudine.In eiufdem libros de di£ 
ferentiis febrium, & locis affedtis commentaria. 
In eiufdem de morbis libros commentaria.Item 
in Librosde Medicinis fimplicibus.praeterea li- 
bros quinq? de medendi ratione recognouit & 
auxit,additis tribus libris Chirurgicis. Methodu 
admedicinam perueniendi,fiue compendium 
medicinse omnino nouum fecit. adh^c de com- 
pofitionemedicamentorumlibrosquatuorau- 
xit & recognouit,adie(5bo quod ante defideraba- 
tur,Difpenfatorio,vt vocant. Plantarum effigies 
excufas feorfim , quinque diuerfis linguis red- 
didit. de Oculorum remediis libellus germani- 
cuseodemautoreprodiit. item an Morbificaa- 
liqua fit de Galeni fententiacaufacontinens, 
quaeftiones medicae de pefte. Commentaria in 
methodummedendi. Hippocratis Epidemion 
libros tranftuli t>& in ordinem alphabeticum re- 

degit. 



LeoNHART>VS FvCHSIVS. 12? 

degit. Commetaria in Galeni libros tres de tem- 
peramentisfecit.item Compendium anatomi^, 
pr^terea duos alios tomos hiftoriae ftirpium pri- 
mo adiecit , in quibus omnibus plures quam 
duodecim Iconum funt centurix. de Fuchfio ita 
cecinit, 

IOANNES LAVTER- 

B A C H I V S. 

Quale Diofiorides medicapr&clarus in arte^ 

Herbarum nomen coo-nitione tulit : 
^Talejua meruit>maius quoque Fuchfius arte^ 

Herbarum nulli cogmtione minor. 
Herbarum propriis naturam viribus illc^j 

%Jttandem nude protulitabjquetypis. 
Sictribus, hicomnes veris iconibus herbas 

Expnmit ingenio dexteriore tomis. 
aArte ^DiofioridesquodGraiis: Fuchfius ifiud 

Non modo Germanis 3 omnibus orbe locis. 
^Qefit opus terras vita penetrare periclo : 

JSle iuga/uelvallesyuelnemorofia loca. 
Abfique labore tomis herbas cogn ofice fiouert^ 

fiAugufios medica ? quicupis artis opes. 

Dum 



tit Leonharbvs Fvchsivs. 
<Dumbonus herbarum Jpecies virefy miniftm?, 
Hauderrat,graue qui cum duce tentat iter. 




t29 



R 



w 



XXIII. 




f'. t S~6 5", 23 DBH 

iJ^IJJ U H 1 1UUM I M F ^M M I ! U 1 U UiJ^ M P I H W M H IJ M ! U 1H M I ^ M U f H ! ' f f ' ( M i ' ' M n M M M « " nf ^ M \ ' v i - 

ot /orzbts ubros, ianturnc& ' Tpc-rarzs trt artc, 
\J£ Jis xjc/ JMcaicis J5 ihliothcca luis. 



: .,;,,.1' i ,L'..J,X',LlX^ 




CONRADVS qESNERFS, 

Philojophm oMedicits, 

Onradvs Gesnervs Ti- 
guri vrbeHeluetiorum primaria 
natus anno Chrifti 1516. poftqua 
in patria literarum fundamenta 
pofuiffet , Argentinenfem Scho- 
lam primo adiit , deinde Bituri- 
ges Auaricum, mox etiam Lutetiam Parifiorum 
profe&us optimis difciplinis eruditus eft. Eo ita- 
<jue ftudiorum curfii abfbluto , Lufannamque 
xediens, Graecas literas ibiprofeffus fuit , per inte- 
grum triennium : demum Bafilese fiipremam in 
Medicina Iauream adeptus fe inde Tigurum co- 
tulit,perpetuumq5 domiciliu fibi ibidem con- 
ftituit.qua in vrbe &Medicinamfecit&PhiIo- 
fbphiampublico ftipendio docuit annis 25. Vir 
pius & omni generevirtutumornatiffimus,o- 
mnia naturae arcana perfcrutatus, magis cogitas 
dealiorumvtilitatepromoueda,quampropriae 
falutis tuendae curam rationemve fufcipiens , in 

R 2 omni 



fj* C o n K AT> v s Gesnervs. 

omni literarum jgenere, praefertim vero in Medi- 
cina&Philofophianaturali atq? Philologiacla- 
riflimas lucubrationes edidit , erat enim Philo- 
logus & Philiftor dodtiflimus , lumen Germa- 
niae&decusHeluetise, tandem cum incredibili 
luftu Ecclefise,Scholae, Reip. bonorum denique 
omnium ,blandiflima quidem morte , fed atro- 
eiflima peftilentia abftimptus obii t Tiguri in pa- 
tria,annoi565,aetatisanno49.diei3.Decembr. 
Scripfit pene infinita fiio marte , & multa fimul 
aliorum foripta in lucem protulit : quorum o - 
mnrumCatalogumcumipfcedideritjvifiimeft 
eunde ipfius verbis apponere, & Corollariu ad- 
dereeorum,quae poft catalogum confcriptum 
edita funt: aut in Bibliotheca Clarifs*Medici Ca~ 
fpari V Volffij afleruan tun, 

FrimumigiturcircaannumD. 1S37. (Conradi Gefneriverba po~ 
no*) Lexicon Gr&coktinum , quodiam ante a diuerfis ejr innominatis 
nefcioquibusmiferefatisconfarcinatum erat,ex Phauorini Camertis 
Lexico Graco ita auxi,vt nihilin eo extaret, quodnon vtfingularifide 
ac diligentia ,ita lahore maximo adiicerem :fed typographus me infcio, 
ejrpr&ter omnem expettationem meam,exiguam duntaxat accefiionis 
meapartem adiecit, referuansfibiforte aufiuarium adfequentes etiam 
editiones. Eodempaulo post defunffo , meum exemplar recuperare non 
potui. Ab eo etiam tempore in gratiam Heinrici Petri Bafilienfis Typo- 
graphi , ter aut quater ex diuerfis lettionibus mek , idem volumen infi- 
gni accefioneauxijtavtfemper nominarem authores, a quibusfinguU 



exce- 



Q O N R AD V S G E S N E R V S^ TJJ 

excepijfem , vt ejr authoritas maior ejfet , ejr orthographia minus cor- 

rumperetur : quodfialijetiam multi Lexicoru corruptores potius quam 

authores , objeruajfent , non vfique adeo aliquot miilibus hcorum corru- 

ptaiuc njohmina hacienus in pubiicum prodiiffent ,nonfeolumTypo- 

graphicis erratis pafiim 'mnumeris abfeurdifiime referta,propter impe- 

ritiam illorum qui ad pr<ela corrigunt ifedipforumetiam authorum r 

quorum plurimos idcircofua nominaprofiteripuduit. Vltima quidem 

editio a me,iocupietata Bafifed nuper prodiit exojficina Hieronymi Cu- 

rionis,anno Domini is6o. Septembri,infolio, chartis trecentis ociogin- 

faquatuor. C&terum hcc anno, quo hxcfiribo. is6z. Geneua prodiiffe 

audio icnge copiofifiimum emendatifiimumd , Gr<£Cd iingux Thefau- 

rum,aRob. Confiantino incomparabilis dcclrin<eviro,ex Toan. Crtjpi- 

niojficina. LMedicaminum fucci duorum [qim Antibaliomena Graci 

, vccani) Gaieno adfcriptorum tabulaLatinitate donata ,adicc~iis etiam- 

Grozcis multo cafiigatimbus, & annotalionibus in qucfi/am locos. Ea- 

dem ex.iibris Diofecoridis,AEtij,eir Pauli AEginetapaJiim excerpta,& 

in vnum diligenter confiripta,feubiecimus. Charujunt quinque cunr 

dimidia,excujk Bafiied in ocJauo cum AcJuarij operedecompofitione^- 

medicame%torum,apud Robertum "Winter,anno DominiiS40<Enchi- 

ridion hifioru plantarum ordinealphabetico,ex Diofecoride feumptis de- 

fecriptionibus, czmultis exTheophrafio, Tlinio,acrecentioribus Gr&cis 

additis facultatibus autem ex Paub AEgineta pierunque quam bre- 

uifiimeadfiriptis, ejrc. in gratiam medicim candidatorum , quicogni- 

tionisfiirpium caufia rufiicari interdum fiolent. RobertusWinterim- 

primebat zri S.B'afiie<e anno is 4 i. chartis nouendecim . ejr eodem anno 

CMelchior Sejfa Venetiis in 16. Huicfimilem alium de c&teris fimplici- 

bus medicamentis hbellum nondum edidi. Compendium ex Actuarif. 

Zacharia libris,dedifferentiis vrinarum , iudiciis ,caufis ejrpr&uiden- 

tiis. Vniuerfalis doBrinaCl.Galeni Pergameni de compofitione phar- 

macorumfecundum iocos ajfetlos a capiteadcalcem ,particuiaribus me- 

K j; dicamen- 



tjjf. CoNRADVS (jESNERVS. 

dicamentis omifiis. Symbola Ga/eni exferimentorum ex lib. eiascolle- 
£ia,ejr aliorum quorundam. HofiejJibros,ChrifiophorusFrofihouerus 
Tigurinus typographus vno njolumineconitmxit. Tiguri is 4 1- in 8. 
chartis 24. Apparatus ejr dekcius fimplicium medicamentorum ,ex 
Dioficoridc ejr Mefit&opntcipue, alphabcti ordine,pharmacopolis maxi- 
me vtilis liber. Continentur autem eodem voiumine, vniuerfalia Pau- 
U Aegineta pr&cepta de medicamcntorwn ficcundum genera co?npofi- 
tione : ejr eiufdem argumentiomniaqtu m Galenilibrisdecompofitio- 
nemed. netlttyivti pr&ceptaextant :multisfiuperflue diciis, ejr particu- 
laribus plerifique compofitionibus remctis , ejrc. Frellonij fiatresexcu- 
debantLugduni is 42.in 8. chartis 18. ejrdimid. ejr Venetiis fratres 
de Nicolinis in 16. Catalogus plantarum nomina Latine, Gr&ce, Ger- 
manice ejr Gallice e regione proponens ,fiecundum ordinem alphabe- 
ti, Latinis pr&euniijus vna cum vulgaribus pharmacopolarum no- 
menclaturis , ejrc. His accedunt in calce operis Nomenclaturtfiirpium 
ficundum vartas gentes ,Dicfioridi adficripta, in ordinem Itterarum 
digeflx. LiberimpreffuseHTiguri apudFrcfchou. 1S42.W 4.char- 
tis 4. ejr dimidia. DefyllogifmisCompendiumauthorisincerti,eGr<e- 
co tranflatum , excufium Bafilea in 8. chartis duabus ejr dimid. apud 
Ioan. Oporin. cum Ioachimi Perionijlucubrationibus quibufidam in or- 
ganum Arifl. 1S42. CMoralis interpretatio errorum Vlyfiis Homeri- 
ci , authoris incerti. Commentatio Porphyrij philofophi de Nympha- 
rum antro in 13. libro Odyffe* HomericA. ApologU qu^dam pro Home- 
ro ejr arte p$etica-,fabularum^ aliquot enarrationes, ex Commentariis 
Procli Lycij Diadochi philofifhi Platonici in lib. Platonis de republica : 
inquibus plurim£ de diis fiabuU ,non iuxta grammaticorum vulgus 
hiflorice ,phyfice aut ethice traffantur : fiedtheologicis , ( vt gentiies lo- 
quuntur) exprimaphilofiophiarationibusexplanantur. Omniapernos 
e Gr&cofiermoneconuerfia, ejreuulgata Tiguri,is42. in 8.chartis 12. ex 
Ojfici. Prcfihouiana.Porphyrijphilofiqudfliones Homeric&.Pauli Silen- 

ciarij 



Q N R A D V S Cj E S N E RV S. TJJ 

tiarijhemiambia, dethermis , ejr alia qu&dam ex Gr&cis eodem tempo- 
re,aut etiampofieaame conuerfa ,nondum in lucem exiuerunt. Deia- 
£le ejr operibm laciariis libellm,philologmpariterac?nedicm, cum epi- 
fioU adlacobum Auicnnm Glaronenfem de montium admiratione, ex- 
cujm Tiguri is 43. in S.chartis 6. & dimid.Ioanuis Stobtei Collecianea 
Jiueloci Communes cxxm.cv omnigenere authorum vetujiijiimo- 
rum Gracorum, cl.fere congefti,ex nojha interpretatione Latina , &c. 
His accejferunt opufcula tria, a nobis etiamprimiim Latine edita : ncm- 
pe Cyri Theodori dialogm de amicitix. exilio fenariis iambkis. Opufcn- 
la duo Platoni adfcripta,vnum de iufto^alterum, an virtm doceri poftit. 
Omnia Gnece & Latinee regione,Tiguri apud Frofchouerum , cum du- 
piiciindice, vno rerum, altero authorum , anno Domini i$ 43. infolio, 
chartis 210. ejr iterum Stobdi locis, cum ex manufcriptis exemplaribm, 
tum aliunde&uBis atque recognitis , anno i$ so.& tertio ,1 s S 9- Eofi 
dem locos Oporinm Bafile& edidit Germanice, Ge. L<eto interprete. Au- 
dio ejr AntuerpU Latina nofirafeorfim excufa ejfe abfque Grdcis. N^cua 
editio valdeaucia,parata pr&lo apudmeesi. Herachdi( Pontici Allego- 
rU in Homerifabulas dediis, ejrfirmo Dionis de Hcmero Latinifacii, 
excufi BafileA apud Ioan. Oporinum , adicBis etiam eifdem Gr&cis , ejr 
aliisquibufdamrarisacelegantibmopufcutis,anno Domini i$44.in 
o£iauochartisi4. ejrfemis. CMichaeiis Ephefii Schclia in Arifiotelis li- 
bellos ,ncmpe -.Deiuuentute &fenec~iute,vita ejrmorte. De iongitu- 
dine ejr breuitate vite. De diuinatione per fomnum. Omnia e Graco 
tranflata,ejrimprejfa Bafiled in 8. anno D.1S41. chartis 6. ejr dimi- 
dia,cum Nicolai Leonici explanatione in primum librum Arifiotelis de 
■gartibm animalium ,apud ^W efthemerum : ejr Venetiis anno 1 S43- 
infolio, cum Alexandri Aphrodif commentarijsinlibrum Ariftote- 
lis defenfibm, Lucilio Phiiaitheo interprete. cJW. V. Martialis poe- 
t& Epigrammata ( adlinguA Latin& copiam , ejr varias rerum nomen- 
ckturas vtilifima, ) ab omni verborum obfcoenitate , in adolefientium 

praci- 



Ij6 CoNRJDVS (j E S N E R V S. 

prAcipueficholarum^vfum , expurgaui , ejr in locos circiter 86. digejfc. 
Hls adieci Dialogostres,quibus ratio huius infiituti redditur , & midta 
de puerilibusjludiis commemorantur.Et inflne Annotationes Iac.Mi- 
cjlli,Vrofchoueruscudebat Tiguri 1544- in S.chartis 28. Amhrofii Cale- 
pini Diliionarium lingua Latind, quodanno 1544- menfie Septembri 
impreffum es~i BafileA apud Leonhardum Hofiinianum , innumcrislo- 
cls cafiigauimm: ejr ex pofiremaedJtioneVenetijs publicata adinfigne 
Sirenis,qu£ fupra quatuor millia e uocabulorum ex probatifiimis autho- 
ribus accefiiffe gloriatur,omniain noflrum exemplar tranftulimus : ey- 
profiodU,ides~i,quantitatisfjllabarumnotas (plerunque etiam verfus 
poetarum,quibus ea confirmctur ) nouo-laborefimgulis difiionibus , qux, 
ordine alphabeti explicantur,inficripfimus. C&terumnomina propria, 
exquibus maxima pars Venetd accefiionisconfiabat ,feorfim a Latinis 
vocabulis in peculiare alphabetum ,partim proprio labore , partim iu- 
uantibus amicis, digefiafunt,additis omnibusillis, qu& in pofiremis di - 
fiionarijs poeticis continebantur. Huicvolumini titulumfiecimus ,0- 
nomafiiconnominum propriorum : quodtertio iam auffum ejr emen- 
datum anobis prodiit , Bafilex. ex Hieronjmi Curionis officina. Infe- 
cunda quidem editione , qu&cunque Stephanus regius Grammaticus 
Grdcus propria locorum nomina habebat , Latine interpretatus adieci, 
&> loca caftigaui innumera. Graca etiamnominapafiim additafiunt. VL 
timaeditiopublicatacsi Bafilex,annoJs6o.in fiolio. Sunt autem Lati- 
narum ditiionum chart£ 312. cum alias, tum ex Pauli Manutij obfier- 
uationibus plurimum auc~t&. Onomafiici vero nofiri priuatimchartA 
61. In Lexicon Gr&colatinum,anno iS44.Bajfla&excufum in 4. de Vti- 
litate ac dignitate lingux. Gr&c& pr&fatifiumus. Antonij Ttlefii Itali 
Confentini opufcula aliquot, partim iam prius diuerfis in locis ,partim 
nunquamprius edita,tumfijli Romana puritate , tum editione , varie- 
tateejrleporeargumentorum, magnofiudiofiorumapplaufiu excipienda, 
Ioan.OporinoBafilienfitjpographodedi : qui eapuwcauitjanno iS4 *• 

znSL 



CoNRADVS Cj E S N E R V S. Qp 

in S.chartls vndedm. Ex hisligatofirmone conditus tlt Imber aureus 

■ Tragcedia : ejrpocmatia j.foluto autem Commentarij duo , vnm de co- 

loribm ,alter de coronarum generibm. K_Ab eo quidem tempore etiam 

.alia qu&dam huius authoris poemata in Italia typis imprefia ,na6im 

fum : qux cumpr^cedentibusroniuncJa denuo excudi optarim , vttam 

elegantisfiript^m , qim extwt omnia , vno voluminehaberentur. Bi- 

blwiheca vxiucrfaiis ,fue Catalcgm omnium fcriptorum locupletifi- 

mm , in tribus linguis , Latina , Grdca & Hebraica: extantium ejr non 

extanfium , veterum ejr recentiorum , vfque adannum Vomini i$6s. 

djclorum & indcctorum,excufirumj&inBibliothecislatentium: O- 

pm xouum , ejp non Bibliothecis tantum publicis priuatifue infiituen- 

dis necefiarium ,fid fludicfis omnibm cuiufiunque artis aut fiientivty 

ad liudiamelim formanda vtilifimum. Tiguri apud ' Frofihouerum 

i$4S'infol.chartis 32$. adietfoadfinem indicenominumvniuerfi- 

rum , vt ea quorum pr^nomina forte Lector ignorat , inuenire pofiit. 

lS[onfi)lumautemfnguiaauthorumfiripta hcc volumim enumeran- 

tur :fiedfingulorum etiam lihrorum argumentafitptm adficribuntur,fi- 

ue ex ipfiorum authorum prafationibm , vtfimul etiamflyli aliquod 

Jpecimen pr<zbeatur Leclorifiue aliter: ejrfupermultis Cenjura do£io- 

rum hominum, ejr alia quadam, qua in Compendiispoftea excufis , non 

"meoquidem confilio omiffafunt,poterantenimbreuimquidemexpo- 

*W 3 non tamenprorfim omitti. Scdfuumplerunque iucrumfiefiant ty- 

pographi ,potim quam vel authorum voluntatem,velvtiiitatem Le- 

*c~iorumfiolidam. In Compendium quidemillis pofleaimprefis,permul- 

% ta authorum nomina nouajrecentiorap'r&fiertim,accefferunt fedomnis 

illa accefiofiorfim ctiaa Frofihouero noftro excufia eH , vt qui primam 

editionem emerunt ,aut dctnceps etiam empturifiunt ,fiu0m illo non 

fiuflrentur. Sententiarum fiue Capitum Theologkorum pr&cipue , ex 

'facris&prophanis libris Gr&cis colkctorumdigeflorumife in Locos com- 

tnunes,per Antonium & Maximummonachos ,Tomitres. K^dntonij 

* * S Jm 



TjS CoNRADVS GeSNERVS. 

lociMeliJ[ainferipti,in% duosTomosdiuifi,numerofiuntijs- Maximl 
vero ji. Tomo vno comprehenft. ^Abba. Maximi,philofiophi , confiejfo- 
ris ejrmartyris , Afhorifmorum feu Capitum de Verfietlacharitatcejr 
alils virtutibus chriftianis, CenturUquatuor. Theophilifcxti Aniio- 
chenfis epifcopi , de Deo ejrftde Chriftianorum contragentes Inftitutio- 
num hbri tres adAutolycum. Tatiani Ajjyrij , Iuftint martyris difcipu- 
li, Oratio contra Gr&cos (Hac omnia quinque diuerferum authorum 
volumina ) mea cura ex codicibm manufcriptis tranjcripta , ejr meo la- 
bore emendata , ante ejr ad pr&lum , [prdter Maximi Centurias prius 
excufits ,nunc quidem caftigatiores ,) Erofichoiujrm Gr&ce excudit Ti- 
guri 15 4 6. infol. chartis 73. Et rurfim eadem omnia in Latinumfier- 
monem conuerfia , eodem anno infolio chartisgg. Ex his primam par- 
temMeliJf& Antonij ego interpretatus fium : ejr Tatiani Orationem, 
cui ejr annotationes adieci. Secundum vero Meliffe partem , ejr Ma- 
ximt Locos Ioannes Ribittus Subaudus Latinafiecit. CMaximi Cen- 
turias ,Vincentius obfiopoeus: TheophiliInftitutiones,Conradm Clau- 
fierus. Enumeratio medicamentorum purgantium , vomitoriorum ejr 
aluum bonamfiacientium, ordine alphabeti,excufia in quarto, Bafilea in 
officina Erobeniana , anno Domini is 4 6. cum AntonijMufik llbello de 
catapotiis. N^aturalis ficientu totius Compendmm ,ex Ariftotelis a- 
liistL libris ab Hermolao Barbaro patricio Veneto confettum , ejr in Ita- 
lia impreffum mendofifime , quoadeius potui , repurgatum Ioanni Opo- 
rino tradidi , e cuius officinaprodiuit , chartis ocio in S. anno 1S4S. qui- 
bus ille adiecit Hieronymi W 'ildenbergij Aurimontani in plerofique A- 
riftotelts phyfecorum Ubros Epitomen, chartis vndecim. Randetlarum 
fiiue partiiionumvniuerfelium ^qui fiecundus Tomtis Bibliotheca no- 
ftra cft , hbri nouendeam : excuJiTiguri apud Frofichouerum in fiolio, 
1$ 4 8. chartis igi. In his libris omnium, quiin primo Bibliothecd to- 
mo nominantur authorum,ejrfiurimorum infiuper aliorumfiripta,noh 
alphabetico ordim vt inprimo tomo>fiedfiecundum artium ejrjcientia* 

rum 



C N R AD V S Cj E S N E RV S. 139 

rtim genera per certas claffes & bcos communes enumerantur : non ti- 
tulls modo librorum mcmoratis,fedcaptum etiaminferiptionibtts , ejr 
particu/aribm piurimorum librorum argumentis. Librorum inferiptio- 
neshizfewt: i.Degrammaticaejrphibbgia. 2.Dedia/ec~iica. j.De 
rhetorica. 4. Depoetica. s> De arithmetica. 6. De geometria,opticis ejr 
catopticis. j.Demufeca. S. De aftronomia. p.Deaftroiogia. io.Dedi- 
uinaticne cum /icita,tum i//icita,cjr magia. 11. Degeographia. 12. De 
hiftortis. 13. De diuerfes artibus il/tteratis. 14. De natura/tphibfephia, 
ejrtheo/ogixgentium. ij. Deprimaphi/ofophiafeu metaphyfecis. 16.De 
rnora/i phtbfephia. 17. De ceconomica phibfeophia. 18. Dere po/itica, 
id efi ,ciut/t ejrmilitari. ip. De iurijprudentia. His liber vicefemtu 
jubiungendus erat de re medica, quem certas ob caufeks reliqui, ejr ncs 
hacienus quidem abfeoltd , quamuis materia featis copiofea mihifet conge- 
fia. Pandeciarum,hoc efi,feecundi tomi Bibliothec* /iber 2i.feue vlti- 
mus,Detheo/ogia Chriftiana.feeorfem cufeusibidem,infeo/. iS49> chartu 
po. Efi autem is liber veluti index per locos digefttfs in plerofeque vete- 
rum ejrrecentiorum theologorum /ibros,hoc efi ,/ibrorum titubs ejr 
capitafeere, ejrc. Etchartis nonaginta,quibusconftat .poftrem* feptem 
continent Indicem a/phabeticum,huic de theo/ogta libro ejrjuperiori- 
busip. communem. C/. Ga/enilibrorumedttioniLatina,qu£pubticatA 
cfiBafi/e& inofficinaErobeniana,ex lani Cornarij recognitione,anw 
JS49- capitum diftinclionem ejr argumenta inp/erojque libros, ab ini- 
tiisfemgubrum , adieci : qu£ in mu/tis (iispr&feertim , qui rei medicx ty- 
ronibus pracipue necejfarq letfujuntjitacopicfeeac methodice trafian- 
tur,vt ve/Epitomes aphorifticA inftar haheripofeint. Hiftorm anima- 
lium liber i.qui efi de quadrupedibus viuiparis,cumfiguris adviuuex- 
frefiis : opusphtbfeophis,medicis,gramaticis,phibbgis,poetis,ejromni- 
husreru,linguarum^variarumfludiofes,vtilifeimumftmu/iucundifii- 
muma^futurum: in quo non modofimpkx animalium hiftoria contine T 
tur,fedetiam veluti comentarij bcup/etifiimi,ejr cafiigationesplurimst, 

S 2 invete- 



Ij-O CoNRADrS GESNERrS. 

in veterum acrecentiorum eiufdem argumenti 7 qu& videre nobk licuit. 
omnia,ex authoribusfere ducentis quinquaginta,ejrc. Ita digefiis com- 
modo perpetuo^ordtne omnibm y vt quicquid devnoqHcqiieamma/i 
cognofcere Itbuerit , nullo negotioj/attm inu eniatur. N^que emm ad 
continuam leEiionem a nobis hdc conditafmt ,Jedvt eorum qm DicJi- 
onariorumejfefolet ,ad inquirendum maximc , vfiisfit : quod non in- 
tellexerunt , quipro/ixitatis in hoc opere nos acaifimmt. Infiequentihus 
quidem animalium /ibris, minttspro/ixusfuijioc esv,inphiloiogta par- 
cior. Hoc vo/umen in Epitomen contraxit 7 phtiologia omni o?ntJfa , ex- 
cellens dolirina ejr virtute medicus Laurentius Hte/, in il/ufln Acade- 
mia Ienenfihoc temporeprofejfor: idemfortefafiurus in reliquis etiam 
nofiris de animaUbus libris , vt aliquando coniunfti publicentur. In 
Germanicum vero firmonem fimi/i compendto tranflu/it huncejrfe- 
cundum de quadrupedibus ouiparis , Conradus Forer ritodiiranusme- 
dicus,nunc etiam ecclefu mintfier,ejrfimiliterde aquatilibus vo/umen. 
t^Auium vera hijloriam Germanicamfccit Rodol. Hufiinus ,qu£ iam 
txcufia esi , anno D.1S48. chartis 8j. Thefiaurus Euonymi Phi/tatri de 
remedtisficretis, (voco autemfiecreta,in quibusparspurior ejr tenuior, 
ab impuriore crafiiore^ ficernitur, arte,) /iber phyficus ,medicus ,ejr 
partim etiam chymicus , ejr ceconomicus in vinorum diuerft faporis ap~ 
paratu, medicis ejrpharmacopolis omnibus pr&cipue necejfarius, im- 
preffus Tiguri apudAndream Gefinerum F. in 8. chartis 39 . anno issS. 
\^igit autempr&cipue de artificiofis aquarum ejr oleorum defiil/ationi- 
husfiue extraclionibus , ex herbis aliis^fimplicibus medicamentis. Se- 
cundaeius editioprodiuit anno iss8. adicfits quihufdam infirumento- 
rum defiil/atoriorum figuris , ejr nouo lacobt Bejfoni /ibello ,deabfio/uta 
ratione extrahendi o/ea ejraquas e medicamentisfimp/icibus. Hunc /i- 
brum cum ingratiam Andrea Gefineripatrue/is mei, noui ium typogra- 
phijmmaturum ederem,nomen meum addere noiui. Tfunc quoniam 
&magnofiudiofirum reimeikd applaufu eum exceftum video,& ali- 

quando 



C N R A D V S G E S N E R V S. I^.f 

qtiandoabflutioremdarecogito,fiDeusvitamdederit:meeiusautho- 
rem ejfe difiimulire ampiius neluiypr&fertim cum iamviriquidame- 
rudti td d.prehendermt. Ex eadem offcina Germanicm etiam euul- 
gatus cH,Rcd.olpho Landebergero nofiro ( ecclcfia Butaci diacono , ina- 
gro Ttgurino) interprete. Et Latine in i6.Lugduni : ibidem^ nifallor 
Galiicd. Veterum aliquot theolcgorum Gr&corum orthodoxcrurn iibry 
Grdci , & iidem Latinitate donati e regione rquorumplerique partim 
Latinc ypartim Grace antchae mnfunt edtii ,noftra pterique cura ex- 
cufiyl igurt apud Andream patruetcm, anno issz. infolio,chartis 104. 
Snnt autem hi: Canones Apofiotorum,& veterum tredecimfanBorum 
Conciiiortim decreta, a Ciemente Romano, vtquidamputant , verfiejr 
cc[lecti,ejrc. Ignatijmartyris ejr Archiepifcopi Anliccheni r €ptftcl& 12. 
loannc Brunnero Tigurino interprete. <^Athenagor<z Athcmenfis phi- 
lofophi Chrifiiani Apoiogia , vetLegatio pro Chrtflianis ,ex noftra in- 
terpretatione cum annotationihmncfiris. Eiufdem de mortuorurefir- 
rcclione liber, Fetro Nannio interprete , cum Henr. Stephani typogra- 
phidocfifiimi ( qui hos duos Athenagorz tibellosfeorftm prim excudit 
Geneutc) in Grtcumfimul eentextum cjrNannif verfionem Annota- 
tionibm. i^AEnca Gaz.fi Piatonici Theophrafim ,fiue de animarum 
immortalitate &corporum refurrectione dialogus , loanJW ctphto ec- 
dcfi&Tigurim minifiro interprete. Cidontj de Contemnenda morteo- 
ratw,Raphaeie Seiero I. C.Auguftano interprete. Hermexphiicfophiir- 
rifiogentiliumphiiofophorum, eodem interprete.Expcfitio capitum ad- 
mcniioriorum Agapeti diaconi ad Iuftinianum Imperatorem , inncmi- 
nato interprete, Ex his egofippeditaui Aene& GaT^i Piatonici Theo- 
phrafium,ex nobili Reiptw.Augufiam bibliotheca nacJm: & Ignatij e- 
pifiolasrfuas LutetUpaulaante Gr&ce excufas ignorabam.In Hierony- 
rmi Tragide fiirpibus Commentarios Argentim excufos apud Rthcbu, 
anno is$2.pr&fationem adieci in gratiam typographi,qua continet Ca- 
tatogum rei herbarUfcriptorum^quiadtliudvfque tempmatiquidedi- 

S 3 derunt» 



J^f.2 Q N R AD V S CjESNERVS. 

derunt,extantium ejr non extantium,ejrc.fiatis copiofium, chartls circi- 
ter 3. De thermis ejrfiontibus medicatis Heluetia & GermaniA libri 
duo,excufiVenetiis in officina Iuntarum, anno ijsj- infiol. char. s. cum 
quadrante,cumpermultis aliorum Iibris ,qui thermas Italia deficripfie- 
runt. Ab eo autem tempore , quoniamplnnma obfieruaui , quihus hocar- 
gumentum plenius iliuflrem,flero me breui eimdem librum auclum ejr 
recogmtum feorfim editurum. TabuU colleciionum,quibusperfinguios 
annimenfes t qujiflirpes in fingnlis per Germamam floresflufiusdiit 
plurimumprofierant,ordinerccenfietur. K^Argentma a Rihelio impreffs, 
JSSS-inociaao. chartis quinque cum quadrante ,cum Damdis Kyberi 
fiummi amici mei,rei herbarU Lexico : quoddumfiubpr&fo effet , eodem 
anno , menfe Ianuario , optimus ejr dofiifiimus vir pefle fublatus obiit, 
mihfveroiammorteproximus qu&excudendafupererant,vt ante pr&- 
lum mflicerem ac emendarem commendari voluit, ejrc. itaque ejrprx- 
fiationem in illum librum , ejrin authoris morte idyliium lugubre Gr&- 
cumcondidi. Icones animalium quadrupedum vimparorum tjr ouipa- 
rorum , qita primo ejrfecundo hiflorU animalium libris a nobis deflri- 
buntur,cumnomenclaturisfingulorumLatinis,Itaiicis,Gallicis,ejrGer- 
manicispleruncfcpercertosordinesdigefla,Tiguriprocudebat Frofcho- 
uerus isS3-infoLio,chartis ij.ejr rurfus auc~ias ac recognitas , tum alias 
tummultis defcriptionibus ejriconibus additis , qu<e inhifloriarumh- 
hris no habentur,anno is6o. chartiss2. Ligariautem debent cufiequen- 
tibus animalium Iconibus. HiftorU quadrupedum ouiparorum Uber,id 
esi,ficundus de animali hus, cum appendicead quadrupedes viuiparas, 
anno iss4-ibidem excufios infiolio,chartis 37. Et quiaparuus eH , com- 
mode vno volumine cum hiftoria auium, ideH, tertio de animalibus li- 
hro Ugabitur. Hiftoria auium liber, (qui eH tertius de animalibus) cum 
figuris,ex eadem officina,anno isss- chartis quatuor fiupra ducentas. In 
Jine adduntur Paralipomena. Icones auium omnium , qiu in noflra a- 
uiumhifloria deficribuntur cum nomenclaturis flngularum in UnguU 

diucrfis 



C_0 N R A D V S (jESNERVS. /jg 

diaerjis Europt : ibidem euulgaU,anno isSS-t^fcUhartisjj. Et rurfiis 
anno isfo.nouis aliquot iconibus ac deficriptionibws auc7d ejr recognitd, 
chartisj?. Tn eam editionem emendationes ejr additiones aliquot conie- 
ciadjinem Iconum quadrupedum fiecunddt. editionis. De medicina chi- 
rurgicx prafiantia ey antiquitate firiptum nofirum , ejr Enumeratio- 
nem alphaheticam virorum iUufirium,qui rem chirurgicam in firiptis 
veIartisvJuexcotuerunt,GeJneriJratresduo (patrueles ?nei) Ttguri 
publicarunt , chartisfeptem & dimidiafere , in volumtnejatis magno y 
quo diuerfos chirurgUfiriptores,meafiere cura complexifunt. De raris 
ejr admirandis herbis , qtufiue qucdnoctu luceant ,fiue alias ob caufias, 
LunarUnominantur,Commentariolus . & obtter de aliu etiam rebus, 
qu&intencbris tucent. Infierunturey noua qu&dam herbarum Icones. 
Deficriptio montis Vractifiue Pilati vulgo dtcti, tuxta Lucerna in Hel- 
uetia. Tatrueles mei imprimebant Tiguri,anno ISSS- in 4. vna cum Io- 
an.du Choul.G .V .Lugdunenfis, PtUtt montisin Galliadeficriptwne : ejr 
Ioan. Rhetltcani idyllio , qtto Stccchornum montem altifiimum in Ber- 
nenfium Heluetiorum agro verftbm hcroicis defiribtt. Charufint 0- 
mnium duodecim cum dimidia.Epitome bibliothecx nofira tcmiprimi, 
a Conrado Lycofihene Rubeaquenfi, edita primum Bajited , per Iofiam 
Simlerum Tigurinum recognita & aucta ,ptus qua bis mille authorum 
accefiione, excufia Ttguri apudFrofihouerum infiol. issS- chart. ios. Ad 
eam quidem augendam nos quoq^ colleclanea noflracontulimm ,ejrc. 
Huim Epitomes accefiio , appendtx primi tomi fiutura,fieorfim etiaim- 
prefia est, vtfitpra diximus. Rob. Confiantinus Gallusetia LutetU edi- 
dit Nomenclatorem fcriptorum inftgniu,qui veluti Epitome breuifitma 
vtitifiimad bibtiotheca nofira eft: vbi optimos quofiq ? veteres ejr recen- 
tioresficriptores nominat,extantes duntaxat , manuficriptos velimprefi 
fosfecundumgenera artium ejrfiientiarum digefio libro,ejrc.Eum An- 
dreas Wechetus Parifiis excudit isss-in 8.chart.i2.Mithridatesfiue de 
dijfcrentiis linguarujum vcterumju qu<* hodie apuddiuerjas nationes 

into- 



fif£ C 0NRAI>rs Q E S N E R V S? 

in toto orbe terrarum in vfitfunt,obfieruaticnes, typis Frofichoueri excit- - 
JkTiguri issS-in 8.chartis io.cu?n tabu/a qu<c orationem Dcminkam 
inplurimis linguis firiptam proponit. L1UIU2. medicinales: Vrms De 
fianitate tttenda: Alter , Contra luxum ccnmuioru?n ; Tertius , CmtTA 
notas aflrologicas Ephemeridum deficmdis venis. Sefquicharta a pa- 
truelibus impreff. iss&.tn 8. Cl. AdianiPr&iiefiiru Pcntificis cyfiphi- 
fl<e,qui Rcmafitb Imperatore Antonmc Pio vixit,AlcligloJfm aut Me- 
liphthongftsab orattonisfuauitatecGgnomtnatus^monumcnta , qu& ex- 
tantomnia Gr£ce,Latine^eregionescuraeyopera ncflra inluamedi- 
ta. Sunt autemhdc: De animalium natura lib. ij. ex Petn Gtllij Galli 
ejr nofira interpretatio??e,ad Grtos a ■dices mamfcriptos rccogniti , ejr 
tertia fere parte exiifiiem per nos aucii y Gr<ece quidem priusantehar 
non excufi. FarUhiji.lib.14.IufioFuf.tcij \l' ' etierano interprete,nune 
etiam recogniti. De militaribus ordinih us inflituendis more G.&corum 
lib. 1. a Fr. Robortello Vtinenfiin Latinumfermonem verfus , ejr ab eo- 
dempicJuris quam plurimis illuflratusjiunc denuo emendatior. Epi- 
JloU ruflicanjt,Sebafliano Guldebercio Tigurinointerprete. Omnia Ti- 
guri apudpatrueles meos,anno iss6.i?ifios. chartis iy6. Depifctbus ejr a- 
quatilibus omnibus libelli 3. I.Halieuticon P. Ouidij Nafonis emenda- 
tum ejrfcholiisillufiratum. II. Aquatilium animantium Enumeratio 
iuxta Plinium,emendata ejr expltcata,firieltterarum. HI.Eorundem 
Nomenclator Germanicus longecopiofifiimus : Et alia qu&daadpificium 
hifloriam pertinentia Andreas GeJnerusF .excudebat Tiguri issd.in 
8. chartisi8. Deflirpium aliquot nominibusvctuflis ac nouis,vtfiunf 
Mamiras , Moly, Ohconitis , Doronicum, Bulbocaflanum , Granum al- 
zriin vel Habbaziz , ejr alia complura , EpifloU du& : vna Melchioris 
Guilandini Borufii :ejr altera noflra,atm nouis iconibus tribus. Chartx. 
funt tres excufis. Bafiled apud Nicolaum Epificopium F. iss 7- in 8. ejr 
rurfuscum epiflola Matthioli Senenfis. ilM.Aritvnini Imperatoris Ro- 
mani ejr philofophi deficipfio fiu vitafua librosiz. vnacumsJUarini 

Neapo- 



CoNRADPS (jESNERVS. IjLf 

Neipolttani libro de Procli vita ejrfelicitate, Gracos e bibliotheca illu- 
jirifiimiprincipis Othonis.Heinrici,cum vir doBrina excellens Mi- 
chaelToxites nobis communicaffet,defcribendos curaui , ejradarchety- 
pumcontuli , ejrpatrueli Andrea anno i$ 58. cudendos dedi , vna cum 
tranftatiombus Latinis ,in Antonini quidem libros Gul Xylandri Au- 
guftani : in Martini vero Proclum , amici cuiufdam noftriiuuenispere- 
rudititfuipr&mcdeftianomenfuum expriminoluit. Chart&funt30.in 
S. Hiftoria animalium liber quartus,qu& eft depifiibus ejr aquatilibus, 
cum iconibus,procufius Tiguria Frofchouero issS.infol. chartisjjs- dd 
fnem Paralipomena qu&dam accejferunt. Continentur autemeodem 
volumine Gul. Rondeletij quoque& PetriBellonij deAquati- 
lium fingulis fcripta. Hannonis Carthaginenfinm ducisNa- 
uigatio,quamaximamLibycae ora? partemvltraHerculis co- 
Jumnas lnftrauit , eGr&co fermonein Latinum conuerfia ,adiec~lis et- 
iamfiholiis. Sefiquicharta impreffa Tiguri apud Andream Gefherum 
F.anno issp* cum Ioan. Leonis Africani Deicriptionis Africae H- 
bris nouem, iriS. Xenocratis de alimentoex aquatilibus libellus Gr<z- 
cus noftra opera editus, idemfc Latinus ex noftra interpretatione , vna. 
cumfiholiis. Chart&funt quatuor cum dimidia ,procufk Tiguriapud 
Andream patruelemin 8. vnacumlaniDubrautjOlmucenfisepifiopi, 
Depifeinisejr pificiumquiineisalunturnaturis libris quinque. Icones 
animalium aquatilium in mari ejr dulcibus aquis degetium,plus quam 
D c c. cum nomenclaturisfingulorum Latinis,GrMis,Itaiicis,Hifia- 
nicis , Gallicis , aliis^ interdum. Explicantur autemfingulorum nomt- 
na acnominum rationes,pmfertim inLatina dr Grtca lingua vberri- 
me : & nominumxonfirmandorum caufia defiriptiones quomndam,ejr 
alia quddam pr&firtim in magno noftro de Aquatilibus volumine non 
tradita,adduntur: de^fingulis Rondeletij,Bellonij-, Saluiani, ejr noftrai 
Jententia, explicantur breuifiime. Frofichouerus cudebat Tigmi 1 s <fo. 
^mfoUo chartis 10 1. Hoc monendus eft Leffor, tres libros , quibus conti- 

T .nentia 



i^S Conradvs Ge s ne r Ps. 

nentur lcones £)uadrupedum,Auium ejr Aquatiliii, commode vno v&- 
lumine ligari. Hifioria & interpretatio prodigij , quo ccelum ardere vi- 
fiurn effberplurimas Germanu regiones,ineunte anno ijtfi. die tertio 4 
Natali Dominico : defc aiiis quibufdam prodigiis veteribus ac nouis. 
Chartdfimt tres imprejfe apudnos eodem anno in ociauo Con. Bolouefi 
authoris nomine , meum enim nonponereplacebat , ne qui s futorem 
vltra crcpidam mihi obiiceret. Piacuit h&c interpretatioAnglis, 
quifua lingua eam ediderunt. Amicus quidam hic Germanice reddidit, 
fednondumedidit. Diciionarium Germanicolatinum noftraadhorta- 
tione copiofifiimum IofuaPifforius nofter confecit ,excufiumTigurik 
Erofichouero in 4. i$ 61. cum noftra prxfatione , in qua de lingua Ger- 
manica in vniuerfum eiutfe diaieclis,ejr quam late pateat : quidei cum 
Gotthica & Gallica commune: det^ antiquls ac recentibus in eafiriptis, 
ejr illuftrandd eius ratione differimus,perfefiquichartamfiere. Falerij 
Cordt Simefufii Annotationes in Pedanij Diofioridis Anazarb&i de 
medica materia libros quinque,longe ali* quam antehac funt euulgate. 
Eiufdem hiftoria ftirpium libri quatuor , nunc primum w lucem editi y 
adietiis etiamftirpium iconibm,& breuifiimis Annotatiunculis. Eiufi 
dem Sylua , qua rerumfofiilium in Germania plurimarum , CMetallo- 
rum, Lapidum ejr Stirpium aiiquot rariorum notitiam breuifiime per- 
fequitur.EiufdemdeartificiofisextraUionibusliber. Eiufidem compo- 
fitiones medicinales aliquot, non vulgares. His accedunt Stocchornij & 
Nefii in Bernatium Heluetiorum ditionemontium, ejrnaficentiumin 
eisfiirpium , deficriptio Benedifii Aretij profejforis infihola Bemenfi. 
Deficriptiones ejr icones qtt&dam pkntarum nofira , ejr De hortis Ger- 
manU liber a me tum rccens confcriptus. Hac omnia typographo Ar- 
gentinenfi Iofidt Rihelio fiuppeditaui,anno 1562. qui eapublicauitin 
fol.chartis trecentis actribus. Hortorum GermanU priuatim chart& 
fiunt 32. Prolegomenainopera Galeni,Latina,qu&hoc anno 1562. Ba- 
filea prodeunt , ex vltima dofiifimorum hcmmum recogniticne , &c. 

Char- 



C NRAB V S Cf E S N E R V S. I4.7 

Chart&funtfiedecim quadrante in magnofolio. Cafiij iatrofiphtfl* na- 
turales drmedicinales qudfiiones fy.circa hominis naturam ejrmor- 
bos aliquot y exnofirainterpretatione Latina. Eadem Gr&ce longe quam 
mtehaccafiigatiorescumfiholiisnofiris. Iacobus Gefinerus imprimebat 
Ttguri is 62. in S. chartis nouem cum dimidia : vna cum AntonijSne- 
bergerimedki Catalogo medicamentorum fimplicium peflilentUve- 
neno aduerfantium. Santis Ardojni Pifiaurenfis medici de Venenis li- 
bri ocio : cum tribus eiufidem argumenti Ferdinandi Ponzetti Cardi- 
nalis,excufi 'Bafile^apud Henr.Petri,& P. Pernam,anno iso~2.infoL 
Vtriufque authoris codicem anteannos quadragintaautampliusretro 
excufum y typographis ego fiuppeditaui ; cum in nullis amplius bibliopo- 
Uisprofiarent. Arifiotelis libellum de virtutibus a me tranfiatum ,pafi 
fimStob&i Colleffaneis Grace &Latine infierui :ficut ejr Tbeophrafii 
characleres , Grdco contextu & Politiani tranfiatione , quoadeiuspotui 
emendatis. His vltimus hoc tempore adnumeretur ,prdfins hic deficri- 
ftis tumpropriisytum aliorum a me editis.Ex his haclenus imprefiis lu- 
cubrationibus nofiris,pleraque olim ,fivixero, & iterum edi ea contin- 
gat,auBa ejr emendata daho. 

De nondum editis,partimperfei~lis, partim imperfeciis adhuc. Ver- 
fabar hoc tempore in adornanda nofira fiirpium hiftoria,cuiusmate- 
riam vberrimam &piffuras quam plurimas ,permultis retroannis 
congerere ccepi. Ab ea vero multdtfiubinde occupationes neceJfarU , mul- 
t& etiam ex improuifi impedimenta me auccant. Nuper quidem doctifi- 
fimo typographorum Heinrico Stephano,Xenophontisdevenationeli- 
bellum, ab Omnibono Lconiceno minime bene conuerfium, in eius 
gratiamvt emendarem roganti ,obfiecundare volui : ejr fiero tranfia- 
tionem illam cum Scholiisforte nofiris , inter cdtera Xencjhontis opera 
Latina ex eius ojpcinapropediem apparitura, vna cum ncfirisin eunde 
libru obfieruationib. ejr emendaticnibus Gr<eci contextus. Alteru impe- 
dimentuimmatura dotfifiimi Auguftani medici Ioannis Moibani mors 

T 2 mihi 



IjL? Co tt RAD V S Ce S NE R F S.. 

rnihi attulit : qui nuperfuofatofungens , amicls mandauit vt conuer- 
fionemfuam ej^.annotationes in Euporijlon Diojcondis Ana^arbei/i- 
bros duos,nufquam antehac editos , imperfetias adme mitterent . quas 
ego propter amicitiam , qu& nobls viuentibus intercefit , ipfius nomine 
perficerem ederem^tid quod eo faciliusfufcepi ,quoniam ejr il/uma- 
maui plurimum , ejr libros Gr&cos Senatus Augufiani liberalitate iam- 
dudum tranfcriptos habui ,infeiis interdum animi gratiameexercui. 
Nuper etiamValerij Cordi Defiriptionis fiirpium libru quintumfum 
naclu<s,quem in Italia confecit :eum^perieclum Argentinam adltihe* 
lium typographum , vt mature excuderet , mifi. Oppiani de Aucupio li- 
brorum Paraphrafm , quam Venetiis olim mihi difcribendam curauiy 
Gr*cam Latinitate donaui , ejr nofirx animalium hifiorU paftim infe- 
rui : editurus etiamfiorfim ,fioccafiofuerit, cum aliis quibufda Graecis, 
de anima/ibusjcriptis,ejrc Procopij Gazai in Ociateuchum-.{ides~i,prio- 
resocHo veterisTefiamenti libros) Commentarios Grozcos,copiofosfane 
ejr eruditos , ex eadem bibliothcca nafius ante annos aliquot, tranfcri- 
bendos curaui , ejr Con. Claufero conuertendos dedi , vbiprimum typo- 
graphus contigerit,Gr<ece etiam editurus. De canibus Ioan. CaijAngli 
medici ejrphilofephijummi libellus, cum nofiris quibufdam additioni- 
bus,velper fe,velcum alio quopiam ad animalia pertinente libro eden- 
dus,apudme ajferuatur. Serpentium ek infeciorum hifiorU matenam 
copiofim congefii. De lapidibus ,gemmis ejr omnifofii/ium genere ob- 
feruationumjyluam co/legi. Remediorumficundum generz ejr lccos di- 
gefiorum,maximumnumeruminfihedisrepofui. In Ariftotelis quofi 
dam libros phyfici argumenti ,paraphrajes autfiholia,in alios Grace , m 
alios Latine,ex Gracorum interpretumcommentariis concinnaui. Ad- 
mirandasArifiote/is. narrationes emendaui, eirmelioriordinedigefii, 
Gr<ece. Latina qu&dam ejr Gr^ca carmina , Epigrammata, Idyllia, con- 
firipfi. Germanicorum nominumpropriorum , virorum ejr mu/ierum, 
(quibus vfi esi Germania ,antequam fanfforum ncmina ex linguis 

■peregri- 



C N RA D V S G E S N E RV si Ijfp 

peregrinisreciperet, ) aliquot millia fecundum terminationes diffoflta 
habeo. \^4pparet autem inflngulis pene certa aliquafigniflcatio,vt vel 
ominu gratia,veifaltem non temerefedcertam ob caufam impoflta vU 
deanturficut rfr apud Gr&cosfere.Nihi/autem antiquius in noflra lin* 
gua, & vndc,qua/is ante muitafeculafuerit,magis appareat^extarepu- 
to. (*Hunc /ibrum Marcus Wid/erus Tigurinus,d Gejheroinchoa- 
tum,ff auxijje, ejr abfluijfe profitetur : eiusd editionem poliicetur. ) 
Germanicorum vocabulorum quam plurimorumex Hehraica ,Gr#ca 
& Latina,origines meditor,ejr alia quAdam,fiDeus concejferit ,fedvt 
res humana funt , Uoxxa. ^(Ia^u 7^x4 * v\iko<; ^ ^«a io$ a*p«. Volui ta- 
men etiamnondumeditasejrimperfeclas lucubrationesmcascomme- 
morare,partim vt viri boni ac eruditi,me,dum vixero,nunquam otio- 
fumfuturum , me£ & mea omnia reipub. literari&promouenddi perpe- 
tub deuotiflimafpre intelligant :partim,vt qui #tate ac va/etudineflr- 
miores ejr otio magis abundantes homines /iterati ,fimi/iter ergabona 
fludia atque ego ajfecli , reperiantur , ijde rudibus atque inchoatis qui- 
bufdam meis materiamfibi expoliendam ,perfacile impetraturi,poflu- 
lareame poflint.. 

Gorollarivm. Enchiridion rei medica triplkis. Jllius pri- 
mum qmflgna ex~pulfibus &vrinis diiudicat. Deinde TherapeuticA 
de omni morborum genere curandofingil/atim. Tertio DUtetic<z vel 
derationevic~ius,pr<efertiminfebribus. Hoc volumine continentur. 
Depulfibus libellus , ex Galeni libris colleclus ac veluti informulam re- 
datius, authore quidem incerto ,feddiligentiflimo dotiiflimofc. De iu- 
diciis vrinarum traffatus ex probatiflimis co//ec7us authoribus ,drm 
tabuikformam confettusiadiettis etiam caufls,qu& hanc vei ilidm vri- 
namreddant, loan: Vajfeo Meldenflauthore. CMorborumintemorum 
prope omnium curatio,breui methodo comprehenfit, ex Galeno pracipue ■ 
e§; Mar.Gattinarid,per Jacobum Syiuiummedicumfiieffa. De ratione- 
*wffus infebribus Jecundum Hippocratem , ingenere &flngillatim 

T s iib.j.. 



IJO CoNRADFS CjESNERVS. 

lib.j.authore Brudo Lufitano medico. Fr&fatio Conradi GefneriadA- 
chillem P. Gajjarum medicum. Liber impreffm Ttguriper Andream 
GefherumF .& Iacobum Gcfherumfiatres,anno i $ss. inS.chartissp. 
femis. Con. Gefneri de anima iiber fintentiofia breuitate , veluti per ta- 
bulas dr aphorifinosvt plurimum confiriptus ,philofiophU ejr medici- 
nxfiudiefis acco?nmodatm. Imprcffm Tiguriapudlac.Gefinerum,is6s. 
in S.chartis is. T)e omni rerumfiofiilium genere, gemmis,lapidibm,me- 
ta/lis,dr huiufimodi ,libri aliquot plerique nunc primum editi. Ioan. 
Kentmanm Drefdenfis medici Nomenclaturd rerumfofiilium , qu& in 
Mifnia pr&cipue , ejr aliis quoque regionibm inueniuntur. Eiufidem y 
Calculorum qui in corpore ac membrls hominu innaficunttir,genera 12. 
depicla defiripta^ cum hifioriis. De metallicis rebm ac nominibm , ob- 
feruationesvarid ex Schedls Georgij Fabrici/. SeueriniGcebelijmedici 
de Succino lib.2.prior Theologicm,pofierior phyficm ejr medicm : cum 
Cbrollario C.Gefneri. Valerij Cordi de Halofantho fieu fiermate Cetih- 
her,cum Corollario C.GeJheri.S.Epiphanij epifiopi Cypri,dei2.gemmis 
qud erant in vefie Aaronis,liber Grdcm ejr Latinm, cum Corollario C. 
Gefineri.Fr.Ruei medici Infulani,de Gemmis aliquot,iisprdfirtim,qua- 
rumloan.in Apocalypfimeminit ,& aliis quarum vfm hodie apudo- 
mnespercrebuit ,lib.2. Theologis non minm vtiks quamphilofophis. 
C. Gefneri,de rerumfofiilium,lapidum ejrgemmarum maximefigurh 
^rfimilitudinibm liber : nonfiolum medicis ,fedomnibus rerum natu- 
r<e acphilologidfiudiofis , 'vtilis ejr iucundus , omniafimul imprejfa Ti- 
guriapudlac. Gefinerum,annoDomini i$6s '.in S.chartis 6y .Ev7r6et<r*~ 
Ped. Diofioridis Ana^arbdi ad Andromachum , hoc eB , De curationi- 
bus morborum per medicamentaparatufacilia lib. 2. Gr<ece ejr Latine f 
partimaloanneMoibano medico Augufiano , partim verbpoH huius 
mortemaC. Gefineroin UnguamLatinamconuerfi-.adieBis ab vtrotfe 
interprete Symphoniis Galeni aliorumg^ Gr&corum medicorum. K^fr- 
gentim excudit Iofias Rihelim ,anno is6s.inchartis 62.I0d.WUli- 

chij 



CoNRADVS C E S N E R? S. TfT 

iht/ Uagirica, emendauit & edidit Tiguri. CMofchionis dc Affeciibus 
malierum, liber impreffus BafileA apud Guarinum , a Gafiaro Wolph;o 
editus. Euonymifeude remedijs fecretls pars fecunda,editaa Gajparo 
"Wolphio,Tiguriapud Profchouerum is6g* Hicetiam modoin Ger- 
manicam linguam tranfiatus es~i per D. Ioan. Iacobum Nufchelerum 
medicum. Epifiolarum medicinalium Gefneri, libri tres editifunt per 
Gafbarum Wolphium. Item^ Oxjmellitis elleborati defcriptio rfr v- 
fus : vna cum eiufdem de Aconiliprimi ojfertione,ab eodem. Pr^terea, 
quam plurimos Gmcos ejr Latinos authorespartim emendauit-,partim 
fcholiis illufirauit,po'etas quidem GracosNicandrum , Orpheum , Ara- 
tum,Sophcclem,Euripidem,Hefiodum,CMufieum, Dionyfium , JtKCa- 
labrum, Coluthum , Tryphiodorum , Sibyllina oracula. CMedicos , Are- 
tAtim ,cuius etiam capita qu&dam manufcripta in bibliotheca Gefneri 
ajferuantur. VeterinarU medicind libros. P.JEginetam, Simeonem Se- 
thi,Celfum,Auicennam,NicolaumAlexandrinum. ^yilios quoque au- 
thores emendauit, & quidem diligentifiime , Athemi Dipnofophifias. 
Scriptores rei rufiicdt. Stobaifententias : item Antonij & Maximi mo- 
nachi , quos Stob/co coniunxit. Iulij Pollucis Onomafiicum. Seruantur 
ttiamin eiusbibhothecalibrinondum editi. Praterea Demetrij Con- 
fiantinopolitani de nutritione cjr cura accipitrum lib. 2.De canibus lib. 
/♦ Grxce. Epiphanij qu&dam GrMamanufcripta.PetrideMufandinis> 
de cibis &potibuspr*parandispro infirmis. Alexander Seit\de Ther- 
mis & modo lauawdi. 

VIDEA- 



1J2 CoNRADVS G E S N E R V~£. 

VIDEAMVS IAM ET ELOGIA 

qusedamillifada^quorumprsecipuumxle- 
cantauit T h e o d o r v s 

Beza. 

Teccelo mutantefolum, Ge snere y volucres 
Qu&cunque pennisaera permeant^, 
Repleuere modis omnia trijiibws, 
Migrantem amicum extremajuprajydera 
Omnes cum gemitu grauifecuta. 
*Te ccelamutantefolum> Ges n.e r E,feroces 
Gemunt in antris bellu&, 
Etjiabuli pecudes oL^ £. 
Sibilis Colubrite feri gemuntlugubr^j* 
Jmisque quotquotfub cauernis 
Occulta terrarum colunL>: 
Etfaccidum planta "virentes, 
Et pallidumjlores nitentes 
Etflaccidum arbores comantes. 
Regna teperhumida> 

Et belluojks quaferit <vndique 
^R^eboantia littora Pontus^ 

^Rlanclu 



C<> X RAV-V-S tZsE S NJZ R V sl Tf? 

Tlancfufenoro deflet Amphitrite^?, 

Et liquidis fubaquis pifies natantes mutitat: 
3^atura te omnis denify <vt fuorum fidum An- 
tiftitenu 

^Plorat facrorum 3 muta 

Futura deinceps 5 ni loquaris mortuus. 
H&cintertibiturbatusyG e s n e r E^parentat- 
Beza tuus/Uati Vates, t5 > amicusamico 

Hisincompofitisinnumerisnumeris. 

F E L I X TSy B I V S. 

Cum nojfem terras^nojfem genus omne ferarum^ 

Aethereumquegenus,fquamigerum<fe genus. 
^PlantarumJeriem cum e vellemj>onere certam, 

effrCors operiintentum repperit atra meo. 
Et, Ge s ne r Ejtibi dixit [peffandajuperjuntj 

3\unc tandem rutilifydera celfa poli. 
Linqueigiturterras &corpom linquecaduca* 

Cum Chrifloincoeliviuere pojfedatur. 

V 



*S4- 



xxnn. 




Mii/n^li^rr '''/'■'','' ll|||]m\|] tl^pJTlT^ll lllNlHlWIM I^llllllHjllltllHl^fp! 
Cochus n ic coelurn tripifci Jwi zjcnatcar imu, 
Oordc ptus, linnua punus, zy artc honus . 



\l^^''*\ v>*X'^^ 




QAELIVS SECVNDVS C^KIO 

Philofophur. 

^Elivs Secvndvs Cvrio 
Italus, CyriaciTaurinommo^ 
pido natus anno 1503. Montica- 
lerij educatus in prima pueritia 
fuit. AdolefcensdeindeTaurini 
ingenuis artib. imbutus eft : qui 
cum ob finceram fidei Chriftianse dodhinam, 
cjuam ab ineun te ^tate, fpreta fuperftitione Pon- 
tificia,amplexus fuerat , varias ab hoftibus perfe- 
cutiones , carceres, vincula paffus eft : femper ta- 
men poft tot Eporediae, Taurini,Lucaeintenta- 
tas mortes atque flammas praefentiflima numi- 
nis ope mirabiliter ereptus eft : vndeper praeci- 
puas Italiae vrbes , ac pnefertim Mediolanum at- 
que Papiam fama eruditionis ac religionis Cux 
paflim fpargebatur,adeb vt ob Pontificis Roma- 
ni infidias,amplius in Italia fe tutum efle no pot 
fc videret: quare Lufannae primb ampliusqua- 
driennio ac deinde Bafileae,a qua & Magifterij 

V 2 Infi- 



tjf Caelivs Secvnd. CrRiol 

Infigniis ornatus & ciuitatis iure donatusfuit, 
philofbphiae & eloquentiae: ftudia profeiTiis eft 
annispropemodum x x r 1 1. Tandem praeclara 
fui memoria adimmortalitatem,tam docendo, 
quam fcribendo poft fe relidta , exceffi t e viuis x- 
tatis fux anno 67. falutis humana? 1569. ad v 1 1 1. 
Kl. D C B . opufcula qua^ eleganter & pie con- 
fcripfit hxc funt r Araneus fiue de prouidentia 
D e 1. Libellus de immortalitate animoriim.de 
liberis pie educandis. paradoxaChriftianaduo. 
Paraphrafis in principium Euangelij S.Ioannis. 
Adhortatio ad religionem. Oratio de ingenuis 
artibus. Oratio in laudemScnbarum* Funebres 
Orationes duae. Laudatio cuiufdam qui pro pa- 
triaoccubuit. Quatuor breues orationes e Grae- 
co verfie.Bernardini Ochini fermo ex Italico ver- 
fiis. pro vera & antiquaEcclefiae Chrifti authori- 
tatein Antonium Florebellum oratio.de omni 
artificio differendi atq? tradtandi fiimmaiCom- 
mentarij in loachimi Perionij de Dialeftica li- 
brostres. In eofdem librosEpitome.Pafquillus 
Edtaticus , cum aliis etiam aliquot lepidis Dialo- 
gis,quibuspraecipuareligionis noftrae capita ex- 
plicantur.De literis doftrinaq? puerili libri quin- 

que 



C.AELIV.S SeCVND. Cvrio. JJ7 

que & libellus deratione docendi Gramaticam. 
Chriftianae religionis inftitutio. Nizolij in Cice- 
rone obferuationcs ab eolocupletatx. deMen- 
fiiris Romanorum tra<5tatus,cii Liuioexcufus,. 
fimulcumpraefationeinT.Liuium. Comenta- 
ria in Philippicas M. T. Ciceronis Orationcs.E- 
narrationes m Orationes Ciceronis pro P.Quin- 
tio, C.Rabirioperduellionis reo,Lucio Corne- 
lioBalba.T.An.MiloncM.Marcello^QXigario, 
rege Deiotaro , & in inuedtiuas quatuor in Cati- 
linam , imprefTae fimt ab Oporino cii variorum 
autorum in omnes Orationes Ciceroniscom- 
mentariis. In-M.T. Ciceronistopicaexplicatio- 
nes ad Iuris Ciuilis rationes,quod voluit Cicero y 
potiffimum accommodatae. Epiftolarum fele- 
dlarum Iibri 2.0rationum (inter quas &\Agrip- 
p£ contra monarchiam , & Mecamatis pro mo- 
narchia aduerftiri& orationes du& lettu dignifei- 
m& 9 ex T)ione Latinitate donau continentur. ) 
liber r. infiint autem Orationes quaedam fune- 
bres jEfchinis, Demadis, Demoftnenis fingulo- 
rum fingulae latine exprefTae. Oratio de ingenuis 
artibus. deRhetoricae & partitionum Oratoria- 
rum Ciceronis commoditate.de honore in pro- 

V 3 mulga- 



ijS £jelivs Secvnd. Cvrio 4 . 

mulgationeinftitutorumAcademi<gBafiIienfis* 
Fracifci Spierae Ciuitatulani hiftoria ab eo ex Ita- 
licalinguainLatinam tranftata. Oratio Honorij 
^Traumani ad milites pro tuendalibertatcGer- 
mani& exGermanica Lingua inltalicamaquo- 
dam alio , & deinde in Latinam ab eo tranfiata. 
Appiani de bellis Hifpanis Iibrum ex Gnecalin- 
gua conuertit in latinam, ac pr&fationem eius e- 
ditionis praefixit,qua vitam Gelenij defcribit. Li- 
brumdeamplitudineregni De i fecit.Francifci 
Guicciardini Hiftoriam ex Italica Iingua in Lati- 
nam conuertit. M. Antonij Sabellici hiftori^ no- 
uum fiipplemetum adiecit. Hiftoriam Meliten- 
fis belli defcripfit. Thefaurum latinae linguae no- 
uaeditione perconcinnatumedidit. item libros 
tres de perfetto Grammatico. Parentatusillifuit 
hocEpitaphio 3 

PAVLVS CHERLERVS. 

oArtepotens^pietategrauis^fermonepolitus 
Cdius hic molles in lenifunerefbmnos, 
Juxta carafibi,quondamfuapignora,carpit : 
Cumtfe his exurget prifcisremdendus amicis, 

Luce 



Cjelivs Secvnd. Cvrio. rjp 

Lucefub extrema : Qum tufortifime Iesv 
1)iua D e ifbboles,fbnitu praeunte tubarum, 
ttAdueniens iudex liquidis in nubibm acer, 
fudicioc^ premes orbem, &noua pr&mia reddes : 
Pramiagrata probis: reprobisingrata bfedaopua, 
JEtfdei vacuis ipforum debitafaftis* 



ifO 



XXV. 




Idl 





HVLDERICVS ZVVINGLIVS 

Heluetim Theologm. 

V g 1 1 natus eftHvLDRicHvs 
Zvvinglivs, anno 1493, eft 
uatcm illud oppidum inHelue- 
tiis,primam adolefcentiamlau- 
dabi liter in ftudiis peregit , idque 
primum Bafriea , deinde TSerna, 
tum Vienna AujlrU eum Bafilienfis Academia 
Magiftrum artium & Philofbphiae pronuncia- 
uit anno 1506. Poftea ibidem facris literis initia- 
tus eft,fideli opcraThpm* VVitebachtjTheolq^ 
gicUriflimivfus. Sacerdos itaqjfa&useftprimo 
Clarom Anno 15 16. deinde Paftor eligitur in cele- 
bri illo Eremitan^ Virginis fano. Demum Tigu- 
rim Ecclefise fiimmus Doftor & Antiftescon- 
ftituitur anno 1519-Is primus in Heluetia Pontifi- 
cum indulgentiis fortiter fe oppofuit ; Religio- 
nem Euangelicam inftaurauit : Foedus cum ho- 
ftibus D e 1 impium fortiffimae nationi difluafit 

X fedu- 



162 Hvldrichvs ZvviNGLivs. 

fedulb. Colloquium obEucharifticenegotium. 
publicumcumTheologis Marpurgenhbus ha- 
buit anno 1529-BeIlo tande Heluetico ciuili , fun- 
gens miniftcrio fuo in caftris proque aris & focis 
f brtiter pugnans occubuit 7Etat.46.Anno Chri- 
fti i5 3i.xi.Oclobr. Scripfitmulta,quannqua- 
tuor Tomos digefta typis excufa funt. 

InprimoTomo continentur: Opus articulorum ,fiue conclufionum 
6j .far&nefies adcommunem Heluetiorum ciuitatem,ne Euangelicx do- 
Eirw& curfum impediant >nec licitis fcerdotum connubiis ojfendan- 
tur. Supplicatio quorundam apud Helueiios Euangeliftarum, ad R. D. 
Hncronem epificopum Conflantien. nefie induci patiatur ,vt quicquam 
in pr&iudicium Euangelij promulget, neveficortationis fiandalum vl- 
trafierat ,fid presbyteris vxores ducere permittat. Apologetims Ar- 
cheteles appellatus, quorefijondeturpar&nefii R. D. ConJlantienfiadSe- 
natum pr&Pofitura Tigurina mijp. Suggejiio deliberandifiuper pro- 
pofitione Hadriani Ront. Roman. 7{eroberg&fiafta ad Trincipes Ger- 
manu. ^dpclogta , qua in publicis Heluetiorum comitiis Bem£ con* 
eregatis, ad qu&damfialficfibi intentata crimina refiondit. Epiflola ad 
Senatum ejrpopulum , totam^ ecclefiam Toggiorum. Epiflola adcom- 
munem Heluetiorumfiocictatem , qua docet, Compatermtatem matri- 
monij vfium non impedire : fimulfy monet,ne fiefi externoruminfidiis 
turbari patiantur. Paranefis ad vettflifiimam Suitenfium Remp. vt 
principumamiciiiasejrinfiidiufiaalicnigenarummuneracaueat.Decer- 
titudine & claritate vcrbi Dei lih. i. De Canone Mijfe Epicherejis. De 
Canonc (JHiJfe libelli apologia. Aduerjks Hieronymum Emfierum ca- 
nonisCMiJfz afifrtorem,Antibobn. AdYridolinum LindoueruBrem- 
gartenfiem concionatorem , fuperpublica de gratia per Chriflum hallu- 
cinatime Expoflukiio. Chrifliam &orthodoxaprudentifl. Tigurino- 

rwn 



HvLDRICHVS ZwiNGLIVS. ifj 

rum Cofitotiusj^ Senatus rcfi>onfio,ad Confianticnfem epificopum ,de 
idotisejrCMiffa. AdValentvnum Comparem archigrammateum Vra- 
nienfem refionfio,deEuangelio,Docl:Gribus,velpatrum authoritate, de 
Imaginibus,& Purgatorio. ifigoge in Euangelicam docirinam , a pru- 
denttfitmo Tigurinorum Senatu cunciis ecclefiarum tam in vrbe^j, 
quam in agro minifiris exhibtta, vt ea inftrucJi Euangeliumpure pr&- 
dicent. Qnn paffo ingenui adolcficntes formandi fint ,pr£ceptiones. 
Paftor,qtw docetur quihus notis veripafiores afalfis difcerni poffunt,ejf 
quid de vtrfique fit fiatuendum. De dupliciiufiitia,diuina &huma- 
na , liber vnus. De deleclu ejr libero ciborum efiu , de offendiculo item 
ejrfeandalo liber:de cafia ,intemerata fcmper^ virgineCMaria ,fer- 
mo.Amamnema deprouidentia Dei,adilltiftnfiimum Cattorumprin- 
cipem. 

Tomusfecundus continet t« w a eyu<xa, id eH ,pugnas qu& ipfi cum 
aduerfariisfuisinterccjferunt, vt efi,in Catabaptifiarum flrophas elen- 
chus. Ecclefiafies, ideH, de ratione ejr offcio concionandi liber , contra 
Catabaptiftarum feditiofits concioncs confcriptus. De baptifimo ejr eius 
prima inftttutione, anabaptifmo , ejr p/tdobaptifmo , ideH,paruulorum 
ejr infantinm baptifmo Itber , diuifusin tres tratiatus. AdBalthaza- 
ris Huebmeier Pacimontani libellum de baptifmo editum refionfio. Ad 
Petrum Gynortum epiftola , in qua de Fabro, Eccio, ejr Baltha^are 
Catabaptifia qmdam comperies. De peccato originali declaratio , ad 
Vrbanum Rhegium. De tumultuum ejr fiditionum authorihus , ejr 
quinamfeditiofi merito dkendifint , qua denique via adChrifiianam 
pacem commodeperueniripofiit. AdMatthaum Albertum Rntlmgen- 
ftum Ecclefiaflen,de ccena Dominica. De vera ejr falfa religione Com- 
mentarim,adErancificum Galliarwn regem .Snbfidiumfiue Coronisde 
Eucharifiia. Adlo.Bugenhagij Pomerani epifiolam,contra nottum erro- 
rem,vt illefcripferat,refionfio: qua EuchartfiU negotiuejr Chrifti ver- 
ba, Hoc eH corpus meu declarantur. Ad Theobaldi Billicani epifiolare- 

X 2 fionfio, 



tgjf. Hvldrichvs Zvvinglivs» 

fpanfio,eiufdemargumentL AdVrbanumRhegiumepiftoU,fuperea- 

dem re. De ccena DominipUna breuisa^ inftitutio , infimplicium quo- 

rundam vfum conJcripta,ne argutis aliorumflliciis dtciptantur, Epi- 

Jlola ad celeberrimam quandam GermanU ciuitatem y qu& tam ipfius 

quam Oecolampadijficriptis aditum adfiprdcluferat. Adltbellum do- 

itoris Io. Struthionis de coena D omini contrafifiriptum rejponfio . Re- 

Jponfto breuis adepiftolamfatis longam amict cuiufdam haudvulgaris, 

in qua de Euchariftia qu&ftio traciatur.Amica Exegefis , idesi, expoft- 

tio EucharifliA negotij ad M. Lutherum. Ad M. Lutherifermonem in 

"Wtttenbergenfi ecclefia tro fubflantialis corporis &fanguinis Chrifti 

infacramento ajfertione , contra Swermeros autfanaticos publice ha- 

hitum , pia ejr amica apologiafiu rejponfio. Orthodoxa rejponfio , qua 

Chrifli verba , Hoc eH corpus meum quodpro vobis tradiiur, veterem 

acvnicum fenfium perpetub retinere:ejr Mar. Lutherum vltimofiuo 

fcripto de Sacramento, necfuum necpontificisfinjum docuiffe , aut con- 

frmafife,docetur. K^AdMart.Luthcrilibrum,quem is Confefionem di- 

xit,reJponfio. AdConfefionem Mart.Luthen rejponfio. Sermo primus- 

Bern& habitus,j?deiju<e confefionem , ejr eiufdem expofitionem conti- 

nens : traffat autem expofitionem totius fiymboli Apofloltci ,ejr multa 

obiterdecorporis Domwici natura, de^ Euchariftia diJferit.Sermo vl- 

timus,quem apud Bernenfis de confiantia habuit. Ratioftdei ad Caro- 

lumquintumRomanomlmperatorem. Epiftola ad Illuftnfimos Ger- 

manU Principes Augufl& congregatos, de Eccijconuitiis. Chriftian&fi- 

deibreuisejrclara expofitio adErancifcum Galliarum Regemfiripta, 

paulo ante mortemeius. Ad Ioannis Eccij Heluetiorum Legatis Bade- 

n&agentibus tranfmiffamepiftolam, Chrifliana reJponfio,qua Zuinglio 

intentat&calumni& diluuntur. Ad eiufidem eptftoUmejrnouempago- 

rum HeluetU confilium Erouuenfeldd inttum, breuis ejr extemporanea 

reJponfio,Tigurino Senatuiexhibita S.P.£KjTigurtniad Ioannem Ec- 

dum epiflolafaluum coduffum ipfipromittenSjadiunBofimulHuldrici 

Zuin- 



Hvldrichvs ZrVINGLirS: idf 

Zuinglijepiftolio. Adduodecim Heluetiorumpagos , omnesfefcederis e- 
iufdemfocios,de Badenfi Difiutationeepifiota. Ad Ioannis Eccij propo- 
fitionesfeptem,refi>onfio prima. ^idloannisEccijfalfas ejr impias re- 
fbonfionesjnBadenfiidiftutationeproditasjeftonfioftcunda.Adloan- 
nisFabrif*» l^i^ctX/nivUu 'ffo^exlu), idcst,nunquam tranfmiffam epi- 
fioiam,Refionfio.Alteraadloannem Fabrum epifiola,qua adFabrifiri- 




fius 

mendaciorumplenifim nm,quem Nouitates dixit, confutans. Ad vni- 
uerfos Chrifiifideles epifiola, vt impium Fabri conatum , quo non nuper 
modo confcriptis libris,verum etiam noui Tefiamenti codicibm incen- 
dium molitur^caueant. Qup pacio mendaciorum doli, quibut hocfiecu- 
lum nofirumficatet,caueripofiint,breuis,fidexacia infiitutio. Affa dift 
putationis pnma,qu& RJD. Confiantienfis epifcopi Lcgatis cum Huidri- 
co Zuinglio ,& inter alios compluresTigimn<s. ditionisminiftrosexti* 
tit^tnno Domini 1523. menft Ianuario. Acia diff>tttationisfecund&,qu£ 
coram vniuerfo Tigurinorum Scnatu ejr verbi mtnifiris circiter quin- 
gcntis tranfiafla est,anno eodem,menfe OcJobri. 

Tomm tcrt'ms,ea qua in Genefin, Exodum, Efiiamyleremiam Pro- 
phetas,partim ex ore illms exccpta ,partim ab illo confcriptafunt ,vna 
cum Pfitterio Latinitate donato , continet. Pfalterium ab Hutdrico 
Zuingtio ex Hebraica veritatefermone Latino donatum. Complanatio- 
nis IJaU prophet&fcetura prima , cum ApoiogU, cur quid^fic verfum 
fit. Appofita ett autem Diui Hieronymi traduBioeregioneverfioni 
Huldrici Zuinglij :fic vt columna(vt vocantjcolumnis refiondeant. 
Complanationis Ieremiaprophetafcetura prima : adiecla Apologia cur 
quidqueftc verfumfit^um epifiota nuncupatoria ad S. P. ^Argento- 
rutenfim. 

guartus Tommcompkciitur Annotationes in quatucr Euangeli- 
fias,e^PafiionisDominicahifioriam:item in Panti apofioliepifiolam 

X j adRo- 



ti>6 HvLDRTCHVS ZwiNGLIVS. 

adRomanos,Corinthios,Phi/ippenfes, Coloffenfes, Theffalonicenfes y He- 
braos :pr£terea in Canonicas D.Iacobi, ejrprimam Ioannls, epijlolam. 
Annoiationes , ex Huldrici Zuinglijore exceptas. Breuls commemora- 
tio mortls Chrifti,ex quatuor Euangeliftls.per Huldrichum Zuinghum 
invnamferiemconcinnata. Scripftt pr^terea Epiftolas multas docJri- 
na acpietate mira refertas,qu& <vna cum Oecolampadij epiftolis impref- 
f&funt. Ethacienus de Zuinglij ' lucubrationibus -,quas velipfe Latine 
fcripfit , vel ab aliis , vtpote Lcone Iud* , Rodolpho Guahhero , Gajparo 
Megandro,e Germanico in Latinumfermonem transfufas habemm. 

CVIVS ENCOMIA HtEC HABETO: 
Theodorvs Beza. 

Zwinglitts arderet gemino cumfknffus amore, 
Nempe "Deiinprimis^deinde etiam patrU : 

^Dicitur infolidumfe deuouijfe duobm, 

Nempe ^Deo inprimis,deinde etiam patrU. 

Quam bene perfoluitfmul ifiis 'vota duobus, 
Pro patria exanimis ,pro pietate cinis. 

A N O N Y M I. 

Quidtibi cum rabidiMartisfurialibusarmis 

Doffi ingenij Zwinglifuit ? 
^Tranfigeris cofias putriporreEtus arena y 

Phalangisinter Trincipes: 

Debue- 



Hvldrichvs Zvvinglivs. 167 

'Debuerasinterfacrasfenuiffe Camcenas, 
oAcprofuiffe moribus. 

TVMVLVS EIVSDEM. 

QuiQhriflo &PatrU c uixit>docuit/vigilauit > 

Tro Chrijio &Patriafortiteroccubuit. 
SedquidrettulentMua tandem morte necetur : 

Cuidum viuebat viuere Qhrifius erat. 
Zwinglim occubmt fedcorpore ,c&tera nunqua: 

ZN^ammelioreftipartefuperfies ent. 
T^umpere liuor edax r uita qui perpete (Jhriflo, 

Q&i% bonis manet, haud mortuus effe poteft. 
O^tlors etiam lucro eft, multo iamfcenore menti& 

Fortiw exurgent femmaia£tapi&. 

ETEOSTICHON. 

Occubuit patrio bellator: Cinplius enf_j 9 
Etprejfa eBarmisgenspopulofafuis* 



Itff 



XXXL 




• = ' M [ ! 1 1 M : \ ', ^ M \ n.\ * U4+ 1 - ' u U M U M m M T , i H * ' H t ( f n U T ' H ' f ' '^ f ' ' f f M f f M ' r f ! ' * " ' I ! H M M !P+J | H ' M M ' ' M ] | m, h ^ v u h u n M " t i p i m 

fnnc laco ^huccrc ako pciis prac britannos, 
TJi cmxs zSf cincvis afotici tanta Jvrcrs . 



rfy 





^MARTINVS BVCERVS 

Theologus- 

AXTINVS BvCERVS SeLE- 

s t a d i i celebri Alfatiae oppido 
natus,Anno 149 1. cuiexDomi- 
nicanorum cloaca,Lutheri vo- 
ce,VVormatiaecoram Caefareli- 
bereloquentis , excito , variifque 
infidiis poft appeti to,reftitutam apud fe Argen- 
tina ( vt & Vlma) Iubens debet Ecclefiam : Cu- 
ius &Eruditionem fingularem, & Zelum pieta- 
tis eximium, cum eximiaprudentia coiundhim 
omnibus feeulis teftabuntur, tum dodtiftimae i- 
pfiuslucubrationes,& in publicis comitiisdif 
putationes habitae: tum pro Ecclefiarum pace, 
quamuis non feIicifempeiTucceflu,laboresex- 
haufti. Is igitur Theologus vere Aretius Euce- 
rus y poH vicennium intcgrum,quoArgentinae 
facras literas in Ecclefia & Schola docuit , in An- 
gliamdemum profe&us, Edouardo vh fdigo- 

¥ fiffimo 



170 C^Cartinvs Bvcervs. 
fiflimo Rege vocante Qantabrigu in Academia 
TheoIogiam,(ummo cum dodtorum, piorum- 
queomniumconcurfu,circiter biennium pro- 
fefTus, cum placida morte pridie Kl. Martij anno 
1551, annum aetatis agens 61. obiiftet , quinto pbft 
anno, euerfo poft EduardiRegis obitum,reli- 
gionis ftatu,erutus crematufqs , anno 1566 , mar- 
tyrij palmam tulit. Quarto rurfus anno pbft, ad- 
mirabili rerum viciffitudine, fub Elifabetha Re- 
ffjna^ iudicio aduerfiis innocentem publice re- 
lcifTo,inintegrumreftituitur,anno 1560. 

Is plurima mandanit literis,cum vernaculo,tiim Utinofermone , ex 
auibus hafienus latine editafunt ; Sacrorumpfalmorum hbri quinque-, 
adEbraicam veritatem planius quam uulgo genuina 'verfione in lati- 
num tradutti ,primum appenfis bonafidefententiis ,deinde paridili- 
qentia adnumeratis verbis ejr argumentis adieciis. Explanatio eorun- 
demfamilfaris,quapr&terfcopum & ordinem dttforumfingul* prope 
*voces explicantur. Tratiatifunt etiam aliquot loci communes exfonte 
fcripturarumadhibitaautoritatepatrum. Infacra quatuor Euangelia, 
enarrationes. CMetaphrafes & enarrationesperpettm Epiflolarum D. 
Pauli Apoftoli. Difidentium injpeciem locorumfiripturd , & prima- 
rumhodiein religionis doBrina controuerftarum conciliationes dr de- 
cifiones 24. commentaria in Epiflolam ad Romanos.Epiflola D.Pauliad 
Ephefios njerfapaulo liberius, bona Umenfidefententiis Apofoli appen- 
fis cum commentario. Tzephaniah , quem Sophoniam vulgo vocant, 
prophetarum Epitomographus,adEbraicam veritatem verfus,&com- 
mentarioexplanatus. Pr&fatioin quartumTomum PoftilU Luthera- 

n&iCon* 



^Cart^invs Bvczrvs*. 171 

n&,cont'mensfummam dccirin& Chrifii.Epifiolaexplicans lccum 1.C0- 
rintbior. 10. anncfcitis quod quiinjiadio currunt,vfque ad,fed ' plures 
illorumncnapprobauerit Devs ,cumannotationibusin qu&dapau- 
culaLutheri. EpiJloiaMartiniLutheri ad Ioannem Heruagium ,fupe- 
riora criminans. Rejponfw ad hanc Martini Buceri : item ad Pomera- 
numfatiifaElw pro verfwne Pfaiterij. Pro vera Ecclefarum in docJri- 
na,ceremcniis ey difipiina reconciltatione & compojitione. AEla collo- 
auijin Comitiis Imperij Ratisbon# habiti,qua continent articulosde 
reltgione ccncinnatos , ejr non conctliatos omnes ,vtab ipfo imperatore, 
ordtnibusg, tmperij adiudicandum ejr deliberandumpropofitifunt, qui 
liber etiam germanice cH editus. Contra Epifcopum Abrmcenfem de- 
fenfio. CAiartmi Buceri ejr Bartholom&i Latomifcripta duo aduerja- 
ria,DiJputataRctisbonainaitero colloquio annoDomini iS46~,ejrcoi- 
locutorum Augufiam Confefionis refponfa,qu<z ibicceperant ',compkta t 
de iufiificatione ejr lccis dcc7rin£ Euangeiktz omnibus quos doBrina de 
iufiificationecomplcciitur : Traciata ejr decreta deconciliandareligto- 
ne incomitiisyRatubonenfi anno is 4 1* Spirenfi iS44> ^Wormatienfi 
TS4S- & Augufiano annoDomim is^S.AdEcclefiam Anglicanamgra- 
iulatiodereligionis Chriftiinfiitutione. Et rejponfio ad duas Stephani 
Epifcopi Wintonienfis Angli conuiciatrices epifiol/ts , de ccelibatufacer- 
dotum ejr ccenobitarum,in qua demonfiratur S.Coniugij abftinen- 
tiam contra D e 1 & EcclcfiaelcgesexigiabomnibusadSacer- 
dotium & admiflis & zdmittcndis.EiuJdem rejponfio de Coena Do- 
minicaadobiccJa qut contra veritatemEuangelicam Murnerus par- 
tim ipfefinxitypartim ex Rojfenfi ejr aliis pietatis hofiibus fubiegit. 
Itemper quosfieterit , quo mmus HaganoA proximis comitiis de com- 
ponendo religionis difidio initum colloquiumfit.Deoptima ratione ha- 
bendorum concilioru ejr pacandarum Ecclefiarum.Kfdquibusiureexi-x 
gaturrefiitutio bonorum Ecclefiafiicorumpratereain latinam linguam 
iranfiuiit PofiilLmmaiorem (vtvocant) Lutheri: cjr Pomeramcom- 

T 2 inentaria. 



/7i K^Cartinvs Bvcervs. 

mentariain Pfelmos. Epifiola apologetkaad fyncerioris Chrifiianifmt 
feclatores per Phryfiam Orientalem , ejr alias inferioris Germania re- 
gionesjnqua EuangelijChrifii verefiudiofi ', non quifefalsb Chrijlia- 
nosiaBant^ab iis defenduntur criminibus ,qu& in illos Erafr/i Rotero- 
dami Epifiola, ad Vulturium Neocomenfem intendit. Apoiogia quafi- 
deifu& atque doc~lrin& circa Chrifii ccenam , qua tum ipfe tum alij.Ec- 
ciefia/l& Argentinenfesprofitentur rationemjimpliciter reddit , at^, ci- 
tradentemdepellit,qu&inipfumEpifiola qu&dam Ioannis BrentuEc- 
clefiafi& Hallenfis , infcio , vt creditur , authore edita,crimina intendit, 
Non ejfeferendas in Templis Chrifiianorum imagines ejrftatuas coli 
folitas,cauf& ex arcanis literis ,fententiis patrum,ediciis religioferum 
C&farum ; VndecandidusLefforvidebitjquampie Senatus Argen- 
tinenfis nuper Simulacraomniacuariseliminanda fuis tem- 
plis curauerit. Epifiola in Euangelifiarum enarrationes nuncupafo- 
ria,adpr&claram Academiam Marpurgenfem,in qua quidh&refis ,quid 
h&retici,ejrquatenuscum diffentientibmfecietas Chrifiifiruandafit t 
differitur : excutiuntur quoque articuli conuentm CMarpurgici. Con- 
fefiioquatuoreiuitatum Argentorati,Confianti&,Memming& ejrLin- 
ddui&,quafacratifiim& C&fare&maiefiatifidemfuam in comitiis Au- 
gufianisexpojuerunu £uidde baptifmate infantium iuxtafcripturas 
D>E i,fentiendum,excufiis qu&cunque velpro hac obferuatione,vel 
contra eamajferrifiolent. Eplfiola adquendam hac in re dubium.Axio* 
mata apologetica. Defacro EucharifiU CMyfierio , ejr circa hoc Ecclefia* 
rum concordta,quibus rejpondet Thematis Njcolai Amjdorfii , Argen* 
toratenfesfalsb criminantis rAnfiatui ejr dignitati Ecclefiafiicoru mm 
gis conducat admittere Synodum nationakm piam ejr liberam,quam 
decernere bello,'Epifiol& du& Decani ejr Canonici cuiufdam. De concilio 
fjr legitime iudicandis controuerfiis religionis , item criminum ,qu& in 
tum Cochl&usadillufirifiimosPrincipes,ac ctarifiimosordines S.Roma- 
nilmperij j>er Germaniam 7 &qu& IoannesGropperusadmaiefiatem 

Impe- 



qJxCartinvs Bvcervs. 173 

Imperatoriam perfcripfit confutatio. De vera ejrfalfa ccenstDominic^ 

adminifiratione lib.2.inpriori refutatur mutilatio EucharifiU , ejr do- 

ceturqua religione feruandafint prtcepta D E i de ceremoniis : in al- 

tcro de veris drfajisfacrificiis eJroblationibusEcclefu , vitiis CMiffa- 

rum,cura mortuorum,Purgatorio agitunaltera aduerjus Latcmum re- 

Jbonfio. Item pr&fatio ad patres,qui Devm infynodo Trideniinati- 

ment,de cauJis,qu<epios hominesab eajynodo abjlerrent. Pr&faticrin hi- 

ftoriam de mortefanclijtimiviri loan.DiaTfiHifiani : De regno Chri- 

JU Iefuferuatoris nojlri libri duo\adEduardum VI.AnglU regemjnon 

folum Theoloqis atque Iuris peritisprcfuturi ,verum etiacunffis rem- 

publicam bene ejrjeliciter ' adminijlratur is ccgmtu in primis necejfarij, 

Prdettiones dotttfiim&in Epijhlam D. Pauli ad Ephefios habita Can- 

tabrigi&in Anglia T ex ore py dcgcntis ccllcci& ejrin lucem edite opera, 

Immanuelis Tremelij Theologi& doiioris ejr eiufdem profejforis in aca- 

demia Heidelbergenfi. De vi ejr zfuftcri minifierij,cum ingenere,tum 

defingulispartibus eius: Gratulatio adEccleJiam Anglicana de religio- 

nu Chrifiirefiitutione,qu<e Argentorati adannos vJque2S.fenuit. O- 

ratiuncula,qua habuit in academia Cantabrigienfi , cumpublicein Do- 

liorem Theologia crearetur, Exomologefisde Eucharifiia.De eademad 

D.Petrum Alexandrum Gallum. Item de eadem adD. Petrum Marty- 

rem Vermilium, Cenfurafiueiudicium D. Bucerifuper librofacrorumr 

AnglUaThoma Crammero Archiepifcopo Cantuarienfi petitum. De 

reformatione collegij Canoniciformula. De examinatione Canonica or- 

dinandorum.. De ordinatione legitima minifirorum Ecclefm in vfum 

reuacanda. De re vefiiaria in vfufacrorum vfurpata^idD. Hopperum. 

Deeadem re fcriptum adDJThomam Crammerum archiepifcopum. 

Concio in locum Apoftoli ad Ephefios cap.4. Hortor itaqueego vos vin- 

Bus in Domino.Difputatapublice in academia Cantabrigienfi>pr&fide 

Z>. Bucerojifiudiofis quibufdam excepta , ipfifepost adcafiigandum ex- 

hibita ,pofiea verb aduerfariis quo% miffa. Hifioria controuerfi& in pu- 

X j bUcai 



174- ^Cartinfs Bvcervs: 

blica difiutatione agitata inter D. Bucerum ejr CMJunrum , de opert- 
hm hominum ante iufitficationem factis. Scripta duo Al.Iunqi , qui- 
bm dogmafuum Velagianicum aJferereconatur^tdProcanccl/arium ejr 
collcgiorum pr&fecios miffa. Eorundem confutatio per D. Bucerum , 
cum exfacris literis , tum ex ortbodoxis patrtbm. Cui fub finem ah- 
quidfubticitur de vfura. Jguos iam commemorauimm librosferuat 
Conradus Hubertm ecckfix Argentinenfis minifier, qui hos hreui vo- 
lente Deo in publicum edet. Penes eundemfiunt permulta alia Buceri 
fcripta , de re euchariflica atque co??cordia. Trailatuli theoloqtci non 
pauci. Jguxflicnes tbeologic<e intricat£. Propofitiones vari.t Argent. 
diflutatx. Contra Schuuenckfcldium & Anabaptiflas. EpifloUp/m 
quam ducentd. Item vernacula lingua nondum edita. AdWt/he/mum 
ejr Erafmum epifcopos Argentinenfes fcripta quxdam de Interimflico 
ncgotio. De Synodis Argentoratenjibm. Confilia adcomitia Imperia- 
lia.Dedifciplinaeccleflaflica. Defcandalo dando ejr accipiendo. Devi- 
fitatione dgr orum : ejr alia huimgeneris. 

Porro Germanica linguafequentes libriBuceri in publicumediti 

funt. t^Ad fenatum populumjfty iffenburgcnfem , Summarium con- 

cionis ibidem habit£,additis caufis dtfcejfmfiui,ejr arttculis aliquot. Ne- 

minem deberefibifoli viuere,ejr quomodo hucperueniripofitt. Rejpon- 

fio adcriminationes aduerfartorum in quafepcen&offert ,fiinvtta& 

doBrinacriminis alicuim iuxta verbum Dei puntendi conuincatur : 

ac docet vitam ccenobitarum qualis nunc in vfiu eH , Deo repugnare , id- 

icfc nulla voti ratione habita deferendam effe. De dtfiutattone habtta, 

inter Conradum Tegerium Prouincialem Augufiintanorum ejr mini- 

firos Argentinenfes breuis ejr vera expofitio. Deeademdifputatione 

Tregeri admonitio ad miniflros verbt per Hcluetiam , anno* Pfiilte- 

rium cum annotationibm Pomerani in Germanicam linguam tranfla- 

tum,anno. Caufiz ex facris fcripturis a//au reformattonis Argentindt 

fifid quoadMiffam , Baptifmum ,ferias, imagines , cantum ecc/efiafi, 



t- 
cum: 



^Cartinvs Bvcervs. 17 j 

cmn : addit&fu?it liter&adillufirifimum principem Fridericum Pala- 
tinum Rheni , quibm admpnentur magifiratm ne patianturfe afalfo 
nominatls ecckfiafiicis adduci , ad damnandum inaudita caufa doclri- 
nam qu&fcripturis ficris defendttur. Admonitio minifirorum Argen- 
tinenjium decauendls articulis Iacobi Cautij, qtti Anabaptfiarum h&- 
refimjpcciant. Arbogafim dialogm de ccena Domini, in quotrac~lantur 
. omnta argumcnta a Luthero in librc qnem Confefionem infcripfitpro- 
pofita. K^tia dtjputationis tnter mtnijlros Argcntinenfis ecclcfia > ejr 
UWclchiorem Hofmannum habita. Pr&paratio ad conctlium , hoc es~t , 
colloquiaaltquot quomodo ab vtraque parte PapiJIica ejr Euangelica 
concordia pia imrt & conferuan pojtit. Catechifmmmaior. Catechif 
mm minor in Latinam linguam conuerfm a Ioanne Sletdano. De njcra 
oeconomia ecclefia, minifirorum ordinattone, vfu ejr ad.mmifirationz_j 
facramentorum , de bapttfmo dandc paruulis , ejr ccnfenfione circafa- 
cramcntum corporis ejr Janguinis Dornini. Prdfitio in librum de of- 
fcio magtfiratuum in caufa relgtonis , conucrfum ex Auguflino adBo- 
nifactum. Colloquia de ecclefm mmifiertjs & aBionibm , ejr quodnam 
fit magtfiratm officium in his curandts cremendandis. De vera anima* 
rum cura ejrpafiorum offcio quomodo in ecdefia infiituendum ejr exer- 
cendumfit : vbi ofienduntur vert cattfi ineunda concordU ejr eutaxitx, 
confiituend& in ecclefia. Conciones tres in Euangclium, Venite adme_j 
omnes qui laboratis ejroneratiefiis, ejrc. Matih.n.habita Benfeldi, d* 
magifiraiibm AlfatU infcript&,addita exhortatione ad cogitandum de 
vera ecclefm reformatione_j. Colloquia aliquot ex diuino ejr humano 
in re de pace religionis tracJata. De Iudais an ejr quatenm inter Chri- 
fiianosferendifint. De bonis ccclejt£,quifint iu(ii horumpoJJeJfores,quis 
fit horum abujm ejr rapina , ac quomodo commodifitme vera ejr Chri- 
fiiana horum pojjefiio & vfm refittuipofiint. Item refionfio ad dtalo- 
gum contra Protefiantes editu ,fub nomine Conradi Treuu de Fridens- 
leuen. guis impedierit Haganoa ne colloquium de religione haberetur: 

item 



i7<f qJXCjrtinfs Bvcervs. 

ttemquoiure a Protefantibmpetaturrefiitutio bonorumecclfiafiico* 
rum: deniquequidde pacc religionis affumfit Augufla. Tfynmbergs, 
FrancofurtijHaganoje.1s40.fib ncmmeVaremundi Luttholdt. Omnid 
afla ejrfiripta de conciliandis religionis controuerfiis a C&farca maie- 
fiate, Princtpibus ejrjiatibus imperi/\ ejrtegatis Pontifciispropofita ejr 
traBatainpofiremiscomitiis Ratisbonenfibusfdelttercoliecia , dcficri- 
tta ejrexpticata . Defienfio prima eorum qut Euangelj caufia Bonns ge- 
runtur ac docetur. Colonienfis reformatio. Sccunda defienfio ejr cxpcjitio 
tr&cipuorum capitum Chriflianareligionis qtu Bcnn<e ejr in aliis locis 
Anhiepificopattts Cohnienfis traduntur , cum refiutatione frma ca'u~ 
mniarum ^qmfiub nomine Deputatorii AcademU Colonicnfis & Ckri 
fiecundarij Colonm edit&fiunt. Confiuta.no nou&fidei a Louanienfibus ar~ 
ticulisj2 . Defienfio reformationis Colonicnfis. Vera vnica ejrfimptcx 
ratio Germantcam nationem reconciUandi incaufareligicnis ejrquid 
dehac re incomiliis aciumfit,addita defienfione iufla aduerfim Io.Grop- 
terifialfitts criminationes. Breue Pauli 1 1 1. PP.adHelmtiorum x 1 1 1. 
pagos,ejrpofiutata legati Pontificijvtfi iungant nouojiedcri Cafiris ejr 
Pap<e. Item eiufidem ficederis capita. BulU pr&terea Pap<e ,in quabelti 
contra Euangeticos caufiafiupplicationes tndicit,ejrindulgentias promit- 
tit : cum pia admonitione Buceri. Pia admonitio ad Cefiaream ejr Re- 
gtam maiefiatem , Principes ejrfiatm imperi/Wormatw congregatos, 
deinfiituendafieria emendationej& reformatione ecclefim. Contrare- 
fttutionem Mijfe ejr reliquorum fiacramentorum ejr ceremoniarum 
Papifiicarum. Chrifiianaejrfimpiexconfideratio qua rationetolerabt- 
lealiquodinitium reconcitiand<e religionisfieripofitt. Lipfi&anno issp. 
praefcnte & confentiente Wicelio compoiitx.cumprafatione Bu- 
ceri,iS4S- ^uamfiacitefit confenfionem in religione tctius ecctefnere- 
formationem adCermanos infiituere,qud:afmtpracipua huius rei im- 
pedimenta & quomodo ea amoueri pofiint : addita protefiatione quod 
paratttsfit hac emtra Sophtfi-as Cotonienfes probare eoram Oefiareaejr 

Regia 



SlMartinvs Bvcervs. 177 

Regtamaieftate 3 &c. Decclloquio Ratisbonenfi,iS40'. inchoato ,& difi 
cefiu auditorum ejr collocutorum quos principes Auguftam confefiionis 
illucmiferunt.Pfal.j20. exp/icatio adBonnenfemecc/efiam ,vnacum 
refiutationefamofi/ibel/icontrapiam reformationem, ejr Bucemm abfi 
que nomine editi , titulo , delineatio feuEjfigies Buceri. Non eftfeadmi- 
randas graues afflifiiones noftrorum temporum , neque animum pro- 
ptereadejppndendumfederigendumpiis confio/ationibus,&c. Epifto/d 
adquandam afftifiamcjrperturbatam Ecc/efiam, Compendiumdociri- 
m,qu£ nunc abannis. 28. in ArgentinenfiEcc/efiafionuit , vnacum re~ 
futatione calumniai"um,quibus monafterienftsjpirittts ejrdotirina mi- 
niflrisEcc/efu Argentinenfis tribuitur. Concio habitaBern&,&cum 
aclis Difiutationis Bernenfis edita. ad Monafterienfes de minifierio & 
Sacramentis tiber firipttts nomine minifirorum Ecc/efia Argentinen- 
fis. Commentarij MartiniLutheri induas D.PetriEpifto/as in Ger- 
matoican /inguam tranftati. Item/atine edita a Sturmio firipta qu&- 
dam de Ettcharifiia.Retraffatiocum commentariis in Euangelia,ejrfe- 
paratim quoque £dita Latine ,ey ab authoregermanicetranfmiffaSe- 
natuiBernenfi. CunciahtcBuceriLatina ejrGermanicdfiriptafiin i5 
num coniungerentur,efficerent Tomos IX. iufia magnitudinis. Porro 
Hiftoria Vitx , i/lim obitus,fepultur<e , &c edita efi Argentiw : Huic 
Encomiafita decantatafunt a Viris c/arifiimis,inter quos, 

THEO D. B E Z A. 

HN^atnles Buceretuos Germania iactat :> 

O^atalibmfelix tuis. (tur, 

j^£svero,&quantwfueris 3 tuafcrij>taloquun- 
oAd httuswbk r ultimum->* 

-JI7 Z T>e 



/7<? C^MjRTltfVs' BvCERVS. 

^De Vitafiquisrogitet 5 Germania dicet, 

Jn Vita Bucejrum expuli. 
nAH ego fic pulfum (pia dixerit Anglia )foui, 

Tandemcjf teximortuunu. 
Verum mox eadem (fattum bimmane)fepulcro~ 

Flammis cremauit eruturru. 
Falloregojotusterremfacisanexpers 

Bucereficccelum tenes. 

IOANNES CHECVS. 

Vitagrauis mifero 3 grauiormors ifedtibi tanto 

O^tiiorsnecVitapotefteJfeBuceregrauis. 
Vitafuit ChrifiusMors lucrum tviuere ceffas 

Natur^at (fhrifitts njita perennis adeH. 
^Almafides Chrifiiquam tufuper afiraferebas 

Tefitperafira eademfufiulit almafides. 
Cumcfe tui moresypietassdottrina probentur: 

Mors tua nongrauis eft, &grauis eft eadem. 
QjXCorsgrauis eft nobis orbatislumine tanto 3 

J\(j?ngrauis efttibi, qu& 'vita beata tibi eft* 
c Do£irin&fiudium 3 Vite confiantia,morti& 

£xitus, idemfit mihi Chrifie precor. 

GVIL, 



GVILHELMVS BVCLjEVS. 

LiseHyGermanusfueritneBucerus, an Anglus, 
TJtraque gens caufam quo tueatur habet. 

JMundanum celebrisfecit Germaniaauerru, 
Ccelefiem ciuem terra Hritannafaat. 

*At ccelummundo longeeHpr&fiantius, ergo 
Conditio melior terra Britanna tua eft. 

PETRVS CANDIDVS. 

Ornauit,docuit,conformauitcfe Bucerrn: 
TempUjfcholas, <vrbes: eloquio, arte.fd^j. 

IOAN. LAVTERBACHIVS. 

Do&rina rerum Bucerus cultus, (^artc^ 

Infid& liber Sortis in orbe iocus. 
latfatus terra,pelagiiaffatus &vndis, 

Ob Chrifiumforti pettore damna tulit. 
Sortis contemnens ludibria^damnacfe rerurru> 

DoHrimfiarfitfemina pura ^Dei. 
Non operum docuitmeritis aterna mereri: 

In Chrifiofola iufiificantefidc^. 

Z z Et 



iS(>: <$£ar TiNrs Br cer vs:, 

Stpafriacedens^aRegevocatusadAnglos, 

Externa 'vixitnon diuturnm humo* 
Hifnementefdem reuocantes,condita quamuis 

jngrati nudant corpora,dantque rogo. 
^Poft Regina tamen cummagno corpus honor^j 

Reftituens cineres ponere curat humo* 
Somnietin mundo ne <verbi dofforhonores : 

Sortis enim %JerbidoEtorin orbe iocus~ 

ANON Y M X 

LudibriumJbrtistVarieiattatus Ar e ti x 

" SeminadoEtrm&pandis vbiquetua. 
'JPr&reptum fato tumulauerat Angliacorpus 

aJXCox cadit intrifles atrafauillarogos. 
Regiafedcineres Virgomifrata repofos^ 

Vrnajuprem^z iufit honore coli. 




iSt 



Z 5 



iSt 



XXVII. 




in]iji|||iiiii|!i!iiiii|||!ili^ "' : 

Tu rjrto /caucrc C^ Jratrcm nc dcjcrc Jratcr, 
Par cum Buccro ^lona parta^ t}bi . 



**i 





<P A V L V S F A C I V S 

^Theologus. 

Avlvs Fagivs Tabernis 
T^henani* natus in Palatinatu 
anno 1504. prima ftudioru fun- 
damenta Heidelberg^ pofiiit,de- 
inde cum fan&ae linguae ftudio 
arderet incredibili,fub Capnio- 
neDoftore (cui poftea fiicceffit) Argentinae ad 
miraculum vfque peritiffimus eius euafit,ipfis 
Iudaeisteftibus. Ifhae primummoderatorfcho- 
lae,deindePaftorfa6tuseftEcclefiae. Vfiis autem 
patrono incomparabili PetroBuflero eius vrbis 
primario Senatore , in fandta lingua exornanda, 
vna cum Elia Leuita Iud xo Veneto dodtiffimo, 
Argentinam demum vocatur: prius tamen vrbe 
Conftantiaper biennium reformata, Argentin^ 
demum munus Paftoris fimul & Do&oris egre- 
giefuftinuit anno 1544. Tandem periculoiiffi- 
ma Germaniae tempeftate, Csefare Vidtore, in 
Angliamabreptus cum Bucerocollega&Syna- 

fpide, 



iRjf. T A V L V S F A G I vt. 

fpide, Cantabrigia vix falutata(heu) mortuus eU 
anno 1550. pridieldib. Nouembr. annum vitae a- 
gens 45 . non abfque fufpicione veneni. Eandeni 
anno quinto poft cu Bucero Martyrij palmam, 
Marianis temporibus exhumatus ac crematus 
tulit. Simul poftea cum eodem , fiib Elifabetha 
Regina ipfius memoriainintegrureftituta,an- 
no 1560. h edi curauit libros aliquotpartim He- 
braicos , partim etiam a fe conuerfbs , adiutus o- 
pera Venetiis accerfi ti Heliae Leuitse Iud ^i, vt ipfe 
teftatur in prarfatione fuper Thisbiten Heliae a fe 
tranflatum,qui liber ab authore Thisbi vocatus 
eft a numero vocum 712. quse in hoc opere expli- 
cantur. Pmerhunc edidit etiam fententias vere 
elegantes , pias, mireq? cum adlinguam difcen- 
dam , tum ad animum pietate excolendum vti- 
les, veterum fapientum Hebraeorum , quas Ca- 
pitula aut Apophthegmatapatrumnominant, 
i"n latinum a fe verfas fcholiisque illuftratas , im- 
preffas Ifne latine & hebraice. Itefententias mo- 
rales ordine Alphabeti Ben Syrae,vetuftiffimi au- 
thoris Hebr<ji,quia Iud^eis nepos HieremiaePro- 
phetse fuiffe creditur,hebraice & latineeodem 
interprete,cum fuccin&o commentario.acce- 

dit 



Tavlvs Fagivs. iSy 

<lit Tobias Hebraeus, vtis adhuchodieapudHe- 

braeos inuenitur (ex vrbe Conftantinopolitana 

recens tranfmiffus , ita vtillic olim excufiis erat) 

cum tranflatione Fagij,qui etiampun&a editio- 

nibusin gratiam rudiorum fubiecit. Precatio- 

nes Hebraicx , quibus in fblennioribus feftis Iu- 

dad,cum menfe accumbunt, adhuc hodie vtun- 

. . ■%< *. 

tur,& quo modo,ordine & ritu eas dicat: ex quo 
viderelicet veftigia quaedani ritus veteris populi, 
quem & Chriftus ifl coena fiia, vt eam Euangeli- 
ftx v praefertim, Lucas defcribont , in quibufdam 
obferuauit. Paruusitem tradtaculusexlibrofi- 
deijud^i ctiiufdam ad Chriftianifmum conuer- 
fianteannos 200. in quo obiteroftenditcaufas 
aliquot,propter quas multilud^i, etiamfi verita- 
tem agnofcant^ ad fidem noftram accedereve- 
rentur,impre(focumtranflationeFagij.Expofi- 
tio di£tionum Hebraicarumliteralis, & fimplex 
in quatuor capita Genefeos,pro ftudiofis lingu^ 
Hebraic^ circa finem adiicitur paraphrafis Chal- 
daicaOnkeli,quamTargum vocant,in eadem 
capita,cum verfione latinaXiber fidei feu verita- 
tis,quem do6tus quidamlfraelites , ante multos 
annos edidit,ad comprobandum fidem Chri- 

Aa ftiano- 



i8f ^Pavlvs Fjgivs. 

ftianorumperfedtaefTe&niti fuper fundamen- 
tum facrae veteris fcripturae 5 hebraice & latinc 
eodem interprete prima quatuor capita Gene- 
feosHebraice cum verfioneGermanicaeregio- 
ne>Hebraicis tamen charaiteribus exarata,eaq$ 
iuxta vfitatam Iudaeorum interpretationemad 
verbum tranflat^, vna cum fiiccinftis in fine ad- 
iedtis fcholiis>& ratione legendi Hebrasogerma- 
nica. Compendiaria Ifagoge in linguam He- 
braeam. Commentarios Rabi Dauid Kimhi in 
priores aliquot Pfalmos Hebraice & Latine ex 
fiia verfioneedidit. Eliae Leuitas praefatione He- 
braicam in Lexicon eius Chaldaicum , quod et- 
iam imprimedum ipfe curauit. Idem Thargurrt, 
hoceft,paraphrafin Onkeli Chaldaicain quinqs 
libros Moy f is ex Chaldaico in Latinum fidelifn- 
metranftulit>&infingulafere capita breuesdo- 
itafque annotationes adiecit. Scripfit etiam col- 
lationem praecipuarum quae mvfufimttranfla- 
tionum in Genefin. Elegans eft tum aliorum, 
tum epigramma hoc>quo illi parentatus eft, 

GVILHELMVS DAIVS. 

Bucero primas dedimusjibi Paulefecundas, 
Etdamus 9 Hebr&&gloriaprima SchoU. 

Hoc 



Tavlvs FjGirf. tfz 

Hoc 'vno inferior Hucero Paulefuifiiy 

Gfuodpriorextremum cernis adeffe dienu. 
*Uemm illo maiorBucero Taulefuifii, 

Quodprior&ternoiuffusadeffe De o. 
fn reliquofimilem duxifii tempore vitamj* 

Ambofalutiferi buccinafida Dei. 
Ambofielliferifiarfifiisfemina regni: 

Seminaprouentu non cariturafuo. 
Vndevtrunque "Devs magno dignatm hono* 

TJtrunqueadfuperitranfiulitafirapolu 
JEtne 'vefira queant communiafataputariy 

Qualiafunt qu& nos/vulgus inane,feruwL» 
K^hCorspoUquam e vitayfolita vos lege tulijfet, 

Refiituitfacris offa cremanda focis, 
J\Qon vt confefii tantum ,fed vt vltima pafii, 

Scandatis celfifyderajumma polu 
Felices anim&yfuperas licet iifiis adoras, 

A vobis <vefirum nomen abirenequit. 
Eximiafemper viuetis laude perennes: 

Quam canet Aoniis nofira Thalia modis* 

Aa 2 GVI- 



tSS Tavlvs Fagivs. 

GVILIELMVS VVICHA- 

N V S. 

^Dulcibus <vt ChriftiFagius requiefcat in vlnis, 

Suftulit e terris infua tetta De v s. 
Papaquod^vtfan^usjuperasmigrauitadoras^ 

fn terristumulo non dedit ejfe Iocuwlj. 
Flammeajedprimamfquiturmors altera mor~ 
tenu 

§luodqueeratin terris, iddaturomne rogis. 
Q^fCorteJedex 'geminaduplexen vita rejurgit r 

Alteradat terris 3 altera adeffe D e o~ 
OLM^ensagitinJummisJicetvftuscorpore, ccelis, 

%Jiuerenobifcum viuidafamafacit. 
EJfequidhoc dicam? certe eBmirabiledi&u : 

Interimunt vnumjion duofata, virunu. 
^AjJeranonnuUis 'vitam mors abftulit <vna : 

NilFario mortis fticula bina nocent^. 
Sicfan£Hs ^Dominus mediis dat viuere ftam~ 
mis x 

Sicfanfta iuftus viuet adufqucftd^- 

IOAN- 



Pavlvs Fagivs. iSjp 

IOANNES LAVTER- 



B A C H I V S. 



ZJt venus humanum pauit glans fagma quon- 
danu 
Quamprius e variirmenfagra uatacibis 
Fagius interpres facrorum candidw, orbis 

Qonditor Hebr&o cui dedit ore loqui. 
Pro meritis operum peragrans Sionia^Tempc^? 

Sicauditorifacrafruenda dedit* 
Haudopera parcens plantauit facra docendo : 

Haud&riJtinguamfouitsApellajtuarrUr 
At qu& pro tantocumulauit dona labore^>> 

Dumfibi n onfiuduit fedPietatis opi ? 
2V/ miferanshominisfbrtem > "Bufiere^fuiffes^ 

Et coniux 3 rerum niltenuiffet inops. 
QjXCil/e reliquifiisfolidoSyplurefque benigni: 

FuditinHebmos>quos deditAre y libros. 
Quodnon incceptos abfoluit cura labores, 

Hunc rapuit nondum terraPritanna (enem~ 
Qjiamquetuisfueritfiudiisi^gratayfepulchro 

Nudataincineres offa rea^a moneivLj. 

Aa 3 Sunt 



yo Tjrirs Fagivs. 

Sunt ingrata pijmundo bonapr&flita : re&e 
Tr&mia profafiis trijliafan&us habet. 




Ifit 



ip2 



XXVIIL 





JOANNES OECOLAMPADIVS 
c Bafilien. Ecclefi& Pajior. 

O A N N E S OE COLAMPA- 

d i v s Germanus natione, pa- 
triahabuit VVinsbergam Fran- 
ciae oppidum, vbi lucis vfuram 
primucepitAnnoChrifti 1482. 
Optimarum artium Baccalau- 
reus,mox & Magifter Heidelbcrgae fa&us effe Iu- 
rifprudcntiae pnmb operam dedit Bononne in 
Itajia : reuerfus autem deinde in Germaniam, & 
loane Capnione vfus Dodore in academia Tu- 
bingenfi trium linguarum peritiflimus euafit: 
vnde profeflione Theologus effe maluit , quam 
Iurifconfultus: Quareprimbpatria^deindfe Ba- 
fileap,poft Auguftae , Ecclefiaftes faftus eft. Sacr^ 
aute Theologise Docftor creatur anno 1516. Mul- 
tum ille hinc mde variis iadatus cafibus,primus 
tandem Euangelicas dodrrinae audor, & fum mi 
Templi verusEpifcopus,BafiIeaeconftitutus, vt 
db&rina fic vitse fanftimonia colediflimus fuit. 

Bb Tan- 



Ipj. JoAK. OEcOLAMPADlVS. 

Tandemmagnocum luftu totiusvrbis&defi- 
derio,peftegraffantefidusgregisfuiPaftor&Pa- 
ter, anthrace correptus placide & pie in domino 
obdormiuit paucis poft Zv vinglium diebus,iEr 
tatis 49.anno Chrifti 1531. Kl.Decembribus.Scri- 
pfitmulta,qu2e in certasclaffesdigeftafubiicie- 
mus: 

ExEGETicArin Genefin annotationes ex 
ore OEcolampadij in fchola publice interpre- 
tantis excerptx. Exegematain librumlob. InE- 
faiam commentariorum libri fex. In Ieremiam 
commentariorum libri duo. In Threnos Iere- 
miae enarrationes cum praefationc Capnionis. 
In Threnosleremiadiomilia^germanicae, tranC 
latae etiam in latinam linguam. In Ezechielem 
commentarius per Capnionem editus cum E- 
piftola Grynaei. ^De morte Oecolampadif&vita 
ipfitts perCapmonem dcfcriptz. Expofitio primi 
capitisProphetae Ezechielis de officio magiftra- 
tus & fubditorum edita germanice , eft autem 
multo copiofior quam latina, quae cum integris 
commentariis habetur. In Danielem commen- 
tariorum libri duo. In Hofeam, Ioelem, Amos, 
Abdiam > Ionam, & duo capita Micheae annota- 

tionei 



jfoAN. OEcOLAMPADlVS. r$J 

tiones. In poftremos tres Prophetas , Haggaeum, 
Zachariam & Malachiam commentarius,idem 
germanicequoque editus eft. Conciones in ali- 
quot Pfalmos ex ore concionantis excerpt^ & in 
latinum fermonem verfe, Conciones in totum 
Pfalterium , Ezechielem , Danielem , Enarratio- 
nes in Euangelium Matthaei. Annotationes in 
Euangelium loannis. In Epiftolam ad Romanos 
annotationes. Explanationes in Epiftolam ad 
Hebraeos, v t ex ore pradegentis excerptx. Deme- 
gorix,ideft,Conciones x x i.inEpiftolamloan- 
nisprimam. Eafdem in germanicamlinguam 
conuertit & edidi t Cafpar Hedio. 

Didascalica. Quod non fitonerofa 
Chriftianis confeflio. De ritu Pafchali ad Capi- 
tonem. Ad facrarum literarum ledtioneexhor- 
tatio. Liber degenuino fenfu verborum domi- 
jii,hoceftcorpusmeum,exvetuftiffimisdo£to- 
ribus,idem germanice editus. de difcrimine ver- 
bi interni & externi. de dis;nitate Euchariftie fer- 
mones duo,quorum pnor habitus eft in die fan- 
<StiThomseled:oEuangelioIoannis 21. Secun- 
dus in vigilia Natalis. de no habendo pauperum 
deIe<5tu,fermo in Epiftolarum volumineexcu- 

Bb 2 fus. 



igS jfoAN* OECO LAMPADlyS. 

fiis. De gaudio refiirredtionis fermo, in quode 
myfteriotridui contra Sophiftas. Sermoin ver- 
baThomss.Dominus meus & D e v s meus,in 
quodeverapaupertate tradtatur. Sermo deEu- 
chariftia,quem iuuenis fcripfit. Scrmo de paffio- 
ne domini. Sermo de venerando &laudando 
Deo inMaria. Sermo de interceffioneDiuoru 
cotraFabrum. Oratio ad Clerum Auguftanum 
de ExpoftulationeChrifti cuPetroablutionem 
pedum recufante. Liber Epiftolarum^Concio- 
nes populares in aliquotlocanoui Teftamenti, 
impreflae cum Enarrationibus in Matthacum. 
Concio ad puellos cumexpofitione Sy mboli a- 
poftolici.Oratiohabitaanno 1526. Oratiohabi- 
ta coram fenatu Bafilienfi,de reducenda excom- 
municatione apoftoIica.Oratio Synodica.Con- 
60 Bernae in difputatione habita. Cociode can- 
tico Simeonis. Conciones in Euangelium Mar~ 
ci,in Epiftolamad Coloffenfes,itempertotum 
annum. Libellus quod miflano fit facrificium : 
item quodimaginestfu&adcukum projiantjint 
tolienda e templis, etfi quidam dubitant an hic 
fitOecoIampadij. Quomodo in ordinemredi- 
gendi facrificuli , cofilium. Catechifmus fiue in- 

ftitutio 



JoAN. OEcOLAMPADIVS. ip7 

ftitutlopuerorum in religione.Epiftolarum Oc * 
colampadij & Zvvinglij liber. Annotationesin 
variaChryfbftomiopufcula ab ipfb in latinum 
verfa.OpufculaProfperi, Auguft. & Ambr. con- 
tra liberum arbitrium ab Oecolampadio con- 
gefta,& cum prafationc ipfius edita. Dragmata 
velEnchiridiongrxcaelinguse. 

Apologetica. Repulfio Apologiae facri- 
ficijEucharifti<^quamAmb.PeIargusDominic. 
fenatui obtulit. De facrificio miflae contcntio 
contra Auguft. Marium. Elleborum pro Iacobo 
LatomoTneologo. Ad Bilibaldum Pirckheyme- 
rum deEuchariitiareiponfiopriorradeundem 
rei]oonfiopofterior:adTheobaIdumBillicanum 
Nordlingiacenfem concionatoreEpiftolasqui- 
nam in verbis coense alienum fenfuminferant. 
ad Ecclefiaftes Sueuos antifyngramma, vbi re- 
fpondet ad f ingulas Syngramrnatis illorum fen- 
tentias de coena domini.modefta refponfioad 
M.LutheriinftitutionedeEuchariftiajVnacum 
refponfione ad Syngramma Ecclefiaftaru Sue- 
uiae germanice. Secunda refponfio ad eundem 
germanice. Tertiarefponfioadeiufdem confeC 
fionem de coena Chrifti e germanicalinguain 

Bb 3 lati- 



fOJti. OEcoLAMPADIVS. 

latinam conuerfa. Inftitutio de anabaptifino, 
magiftratu , & iureiurando, contra Caroli N. ar- 
ticulos , germanice.Refponfio ad Balthafarum 
Hubmeyer Anabaptiftam germanice. Thema ta 
c x 1 1 1 i.Bafileaedifputatain auditorio Theolo- 
gorum. Quid de Sacramento veteres fenferint, 
Dialogus , cui infertx fiint Epiftolas Philippi Me- 
lanchthonis & ipfius Oecolampadij. A&aDif 
putationisBadenfis. 

Convers a e Grjec o.TextuslibriGene- 
{eosfecundum lxx. interpretes. Diui Chryfb- 
ftomi Homiliae 66. in Genefin. Annotationes in 
a&a Apoftolorum. Pfegmata in Epift. ad Corin- 
thios i. Sermo de Eleemofyna , & alia qux in 
quintoTomooperum D.Chryfbftomi Frobe- 
nianae editionis continentur. Diui Cyrilli cum 
HermiaDialogorumdeTrinitatelib.7.Eiufdem 
argumeta 5 quod Spiritus Sanitus fit D e v s. De 
adoratione & cultu in fpiritu & veritateDialo- 
gus. contra Iulianum Apoftatam pro religione 
Chriftiana lib. 10. de re£ta fide in Chriftum libri 
3. Sermo de eo quod Devs fadhis fit homo.De- 
fenfio anathematifmorum contra reprehenfio- 
nem Theodoreti ad Euoptium. Gennadij Patri- 

archae 



Jg A 4f. OEc OLAMPADI V^ Ipp ; 

archae Coftantinopolitani Epiftola de Simonia. 
Gregorij Nazianzeni fermo demoderandisdiC 
putationibus.de laudibus Cypriani.de amandis 
pauperibus. de laudibus Machabaeorum. Gre- 
gorij Neoc^farienfis Epifcopi metaphrafis in Ec- 
clefiaften Salomonis. Item Canones. Gregorij 
NifteniOratiodevitaMofis. Ioannis Damafce- 
nifermo 5 quantumdefundlisprofintviuentium 
bona opera. Nicephori Carthophylacis epiftola. 
deligandi & fbluendi poteftate. Petri Archiepi- 
fcopi Alexandrini canones poenitentiales.Thala- 
fij Hecatontades quatuor.TheophyladriEpifco- 
pi Bulgarisein quatuor Euangelia Enarrationes.. 
In Germanicam linguam conuertit libellum 
Bafilij contra vfurarios & de regula monacho- 
rum,&aliaquaedam. Huic parentatus grauifli- 
meitacecinit, 

THEODORVS BEZA. 

Oecolampadimferena nuper 
Lampas^dejacra ^Dei, corufcans, 
Qualis limpidiorue purioruc^j 
%Jix wttu micuit lucernafeclis, 
En mortis iacet obrutus tenebris. 

At 



ioo foJN. OEcolampadivs. 

At 'vobis malefitjnaU tenebra 
Lucis munere qu& breuifruentes* 
E heu,nos mifiros homunciones 
ISfoffeficpremitis tenebricosa. 

Sedbene hoccecidit,nigr& o tenebra, 
Quoddum ipfampetitis,maUJucerna/ru $ 
Laternam tamen obruifiis 'vna : 
Laterna <vt lateat quidem hicfepulta^ 
Ipfafedmagis emicet lucerna. 

A N O N Y M I. 
Cecropiis quod &anteSolon cordatm Athenis y 

6t tibi loellipotens Sparta Lycurgus erat. 
^Diuinis: lubeat rette modo legibits vti : 

Oecolampadius hoc BafiUa tibi eft. 

P. C A N D I D V S. 

Clarafacra Dominilampasfulgebatin&dc^, 
Oecolampadius tunc ubi pracofuif. 

HIERONY^IVS TREVTLERVS. 

Q^ftCultadediydocuifyvagumdifperfa perorbem^ 
§lu& piapofieritas.yfi quafutwa., legaU 

For- 



Joa£ OEcOLAMPADirS. -201 

Forjfitan Hebr&o dicardoBipmm or^: 
fytpenantlitesjausjiet vtijia ,Jat eJl* 



ZV* 



aaI .a» 




Martijr ftas r vrvxvu/s,Jed rc n.on rtominc 'ia 
Tcslfs l& ficjtisciivts Jpnglus & jfufonitis, -^ 



tum, 



^,.w(,T^..,,vZIil.J^!IL .^ri^ 




<P E T R V S *M A RT T R 

Vermiliw Theologm. 

Etrvs Ma rttr Vermiliw, 
Florentu vrbe Italise nobili na- 
tus, & ab ipfa pcne pueritia bo- 
narum literarum ac in primis re- 
ligionis ftudio inflammatus,pri- 
mum fe San&i Auguftini Cano- 
nicorumordiniaddixitinFoefulanoCoenobio. 
pofteaPatauij totiusPhilofbphia^&lingu^ Grq- 
cx , mox Bononire etiam Hcbrxx linguae exa- 
dtam adeptus fuit notitiam : adeb vt facris con - 
cionibus habedis omniumilliusordinisperto- 
tam Italiam princeps habitus fuerit. iEterni de^ 
mum luminum datoris coeleftiirradiatusluce, 
cum loanne Valdefio Hijftano prima inftauran- 
di Chriftianifmi fundamenta Neapoli , ac dein- 
deLucaeiecit. Mox Romae vftulandus ingratx 

1>atrise valedicens, Tigurum primum , inde Bafi- 
eam, poft Argentinam procurate JW"^r/7/z0 3^- 

Cc 2 cero 



M4j£ TEtRVS MaRTYR* 

«mvocatur. Quin & cu eodem in Angliam ab 

Sdouardojexto Rege c\ioc2it\isOxomum adpro- 

fitendum faeras literas :Marianis tamen mox fe- 

eutis temporibus , iteru ceffit ab Anglia, Argen- 

tinamque in priftinum locum reftitutus eft. De- 

nique fene6he fuxportum optatum fortitus Ti- 

gurum, facras ibi literas per quinquerunium ma- 

ximacum omnium atjtentione &admiratione 

interpretatus eft , & tandem praeclaros laborum 

fuorum teftes poft fe reliquens libros propein- 

numeros, obii t placide anno i $ 6 2. iEtatis 63. pr. 

Id. 1 x B R. Scripta vero ab ipfo , edita hsec fiint : 

Ca.techifm.us fiue Symboli explicatio Itajice: 

Commentarijdo6tiifimiinEpiftolampriorum 

D.Pauli ad Corinthios.Commentarij in librum 

Iudicum.. In Epiftolam D. Pauli ad Romanos 

Commentarij., Defenfio do&rinse veteris &a- 

poftolicq,de Sacrofandto Euchariftia: facramen- 

to,aduerfiis StephaniGaixIinerilibrum^quem 

ille primum fub commentitio nomine An tonij 

Coftan tij, deinde proprio fiio ipfius nomine ap- 

pofitoeuulgauit^opuslongeaccuratiilimum,!!! 

quo quicquid de Euchariftia in facris literis , Pa- 

tuiuiaConciliorumqp monumentis proditum: 

tft„ 



T JB .TRV S M ART 7R.. 20J 

tfl:,,accurate & copiofe tra&atur. Difputatio de 

Epcfrariftiae f^cramento habita in celeberrima 

vniue^fitate Qxonienfi , de eadem, retradtatio i- 

biderp habita,hi duo libri editi funt vna cum de- 

fenfione dpftrinae de Euchariftia. Defenfioad 

Richardi Snxy thsei Angli , olim Theologiae pro- 

fefforis Oxonienfis. Duos libellos decoelibatu 

fecerdotum,& votis Monafticis.Porrb poft obi- 

tum eius fequentes libriediti fiint. Commenta- 

rij in duQS libros Samuelis. Commentarij in pri- 

mum librumMelachim , &pofterioris libri vn* 

decimcapitapriora. Commentaria in primum 

librumMofis. Commentarij inprimum,&fe- 

cundum , & tertij libri Ethicorum Nicomachi- 

corum Ariftotelis initium. Frecum exPfelmis 1L 

bellus Epitome defenfionis aduerfusStephanii 

Gardinerum., Confeflio de coena domini exhi- 

bitaSenatuiArgentoratenfi. Sententiadeprae- 

fentia corporis Chrifti in Euchariftia , propofita 

in colloquioPoifiiaco. Epiftola decaufaEucha- 

riftiae,ad virum quendam magni nominis , haec 

fimul cum oratione de vita Martyris impreffa,. 

funt. Eiufdem loci comunes ex variis ipfius au- 

floris fcriptis in vnum librum colle&i , & in qua- 

Cc 3 t\xoz 



206 Tetrvs <*Ma rt ? r. 

tuor clafles diftributi : AcceiTerunt huic editioni 
abipfoauthoreP.Martyrefcripti,nec antea pu- 
blicatiLocideliberoarbitrio,Prouidentia De i, 
Praedeftinatione&caufapeccati. Ad haecOrati- 
ones fiue Conciones,nec non Quaeftionesali- 
quot& Refponfa:Epiftolae.item partim Theo- 
logio£,quibus varij Iociexplicantur,partimfa- 
miliares,cum praefatione D. Rodolphi Gualthe- 
ri Tigurini, de vfii & vtilitate locorum commu- 
nium,& de formandis Concionibusrlndicei- 
tem rerum & verborum copiofiilimo. Praeterea 
commentarij MartyrisinExodum,in Prophetas 
aliquotminores. Epiftolae item & Orationesa- 
liaque nonnulla eius manufcripta feruantur a 
Iulio Terentiano. De Martyre hoc ita cecinit, 

THEOD. BEZA. 

Tufcia tepepulit, Germania & > Angliafouit, 
Martyr, quem extinciu, nunc tegit Heluetia. 

Dicere quafivera -volent, &nomine dicewtj, 
Hicfidus Chrifii (credite) <&tartyr erit. 

Iltcfe ififi taceant^fatis hac tuafcripta loquuntur > 
Plusfatis hocltalis exprobrat exiliunu. 

IOAN- 



SP E T RV s Ma rt r r. 20? 

IOANNES SCHESLERVS. 

P etrinomen habetfirmo quia robore Qhrijiu Af 
E docuit,Jiabilis quifolet ejfe PetrA 

^TeJiis erat e vium 3 fednuc monumeta loquuntuR 
1{jjlligio vera quidpietatis habeT 

1) rna viricineres habeth&c: colitatheris *?T 
S piritptsjllujiris viuit in orbe laboR. 

Profbpopoeia librorum P.Martyris. 

Si pr&fens animi latentis index 
JEsJ Oratioyficut eruditm 
^R^erum nos docuit magijier 'vfks : 
Si morum documentafunt libelli> 
JSfoJiro nilmelius probatiufoe. 
^Dum vixit potuit parentefingi 
ZN^ifdifertius, eruditiufve: 
^AQobis nam genitis parente tanto 
(Verum dicerefiquidem licebit.) 
Niljincerius eft 3 probatiusque, 
TSltl politius,elegantiusque^j. 

I nunc liuor edaxjuumque rodc^ 

Et 



20$ *P et rv s *Ma r t r&i 

JEt Cor& digitos^ omne quicquid 
fnfelix rabies vorarefuadet^ 
QyjfCirum ni tibiplaudis &triumphas, 
fnuittus quia miles ifte Qhrifti 
2Sfunc viffus tacet £$iacet fepultus* 
Imponis tibi turpiter Scelefte : 
Saltem reddiditid^quodantefato 
Se deberefciebat &jepulchro: 
Et hocf)onte quidem volenfquefeaL 
lam 'vitafhtur f$fatur laborunu : 
Sedqua partefui perire nefcit, 
fmmortalemodo perennat auum, 
L&tis Ccelicolum beatusoris. 

Jsfecnos intend decmparentis, 
ISlecfamam celebraredeftnemm y 
*Dum connexa polifuos tenebu?vL> 
(furfwjnftatione dum manebunL* 
Sol&Luna diefquejioxfodomc 
ttAltofluminafe marirecondenLfZ 
Toto nos etiam legemur orbc^: 




xop 



Dd 



210 



XXX. 




'Vr^cish' facrzc frcisii hcnc dij bcnc iayimt, 
Et hcnc dc JacUs nunc quOfr "Uita tibi cJt. 



...:■■ i i:.. •,/:■....' i.-..i :r.:.-.t, . ./...."i.:, > \... !:,:v ..? *... \ .. ;., 1...1 .. ,,' i : . r. \./\..,.i,i. 



211 





HENRICVS BVLLINGERVS 

HduetipHyTheologus.. 

Enricvs Bvllingervs 
|? natus Bremogarti oppido Hel- 
v uetioru,anno i5 4.primoEm- 
bricae , deinde Coloniae Agrippi- 
naeartibus liberalibus informa- 
tus, Magifterijque titulo ibidem 
cxornatus fuit. Poftmodum ludo literario Ca- 
pellaeprqfe&us, per integrum fexennium iuuen- 
tuti erudiendae operam dedit, quod ftadium vbi 
cumlaude decurriflet, facris deinde Concioni- 
bus in patria praefedtus eft. Tandem Tiguri Pa- 
ftor&AntiftesEcclefiae in Zvvinglij locum (ufc 
ficitur , eamque annis quadraginta tribus fingu- 
larifideatq? induftria adminiftrat. Lucubratio- 
nibus deniq5 propemoduminfinitis,partimde 
religioneDidadticis & Exegeticis, partim Pole- 
micis & Dogmaticis paftim in totoorbeChri- 
ftiano nobilitatus,obiit fenex Tiguri 17. Septebr. 
anno Chrifti 1575. Scripfit autemvarialatine& 

Dd 2 ger- 



212. RENRICVS BvLLINGERVS» 

germanice, quae ab ipio autore, in certas clalTe& 
digefta fuerunt, prout fequitur :. 

D i d a c T i c A. 

Tomvs prjmvs: Catechefis pro adtdtiorib&s firipta de his. 
potifiimucapitibus. De principiis religionis Chrifti'an<e, Scripturafian-' 
cJa.DeDeo viuo vero ejraterno. Deficedere Dei ejr vero Dei cultu. De 
lege Dei ej? decalbgo mandatorum Domini. Defiide Chriftiana x ejrfym- 
bolo apoftolico. De inuocatione Dei, ejr oratione Dominica , ejrdefiacra- 
mentis Ecclefiia Chriftianno domini isip .adludi literarij Tigurini ma- 
giftros. Compendium Chriflian&religionisdccem libriscomprehcnfitim, 
quo continetur fimplex ejr breuisfiummajideinoftr& ex verbo Dei pe- 
tita :in qua abfij^omni contentione ejrconuitiisperfticue traditur quid 
omnibusacftngulis Chriftifidelibm cognituneceffariumftt : quidab il- 
lisfitcredendum,fiaciendum,virandum,patiendum ,ejrquomodo bea- 
tehinc migrare pofiint :Ad. Wilhelmum Landgrauium Hafiia iss &• 
Liber hicahauthore Germanice primuediimfiuit , eJrinLatinam Lin- 
guam tranfilatm a IofiaSimlero. Extat quoque Gallice. Sermonum De~ 
cades quinque de potifiimis Chrifttan* reltgionis capitibm , in tres To- 
mos digefta,variisdicat& , ejr diuerfis edit&iemporibus. Sunt autem in 
Gallicamquofolinguamconuerfia & impreffk. Item translauin Ger- 
manicamperloarmem HaUerum Berm.. 

Tomvs; secvndvs, Confefiio ejr Expofitio jimplex ortho- 
dox&fidei , ejr dogmatum catholicorum fyncera religionis Chriftiana , 
eoncorditer ab Ecclefia miniftris quifiunt in Heluetia , Tiguri , Bernx, 
Schafifiufih Sanga/li, Curia.Rhetorum ejr apud conficederatos Mullhufii, 
iiem ejr Bienm* ^uibm adiunxerunt fie & Geneuenfis Ecclefim mtni- 
ftri.AbeodemauthoreGermanice edita. Extat quoque Gallice. Eccle- 
ftasEuangelicasneque hareticasnequefichifmaticasfiedplane orthodo- 

xas 



HeNRICVS BvLLINGERVS. 21} 

xastjrcathoticasejfe Iefu Chriftiecctefias,apodixis t adiltuftripmum 
princtpem D. Georgium Comitem W irtenbergenfem ejr Montisbel- 
gardi,&c- Edkus quoque ett Germanke liber hic ab authore. Antithe- 
fis ejr compendium EuangehcA ejr Papiftk&doi r lrin&: Vnde nullo ncgo- 
tio quiuis inteliiget,quantum interfe hodiepartesdiftcnt, & quidpar- 
tium qu^/iht vei probet vetimprobet. Eandem Germanice ediditau- 
thor. Antiquafides ejrreligio quoda mundi initio durauerit. Latinita- 
tedo-tkitmliberaDiethelmo Cellario. InftrucJio eorum qui abinquifi- 
iortbus deftde examinantur , quidadillorum qudftiones refpondere de- 
beant.ReJpondeturaufem in hoc hbetto artkuiis quos Bauarkos vccant. 
Libellus editus germanke, ejrin Latinam linguam transiatusa Simle- 
ro. DtteftamentofeufoedereDeivmco ejr •£terno,breuk expofitio,fccit 
ipfemet author Germankum. Vtriufque in Chrifto natura tam diuina 
quam humanx ,>contravarias h&refes ,proconfefiione Chrifti catholka 
ajfertio orthodoxa.S.Vigilijmartyris ejr Eptfcopt Tridentinilibri f.pif 
ejr elegantes quos Hte ante miile annos,contra Eutychew,eJrdios tmeti- 
cosparum pie denaturarum Chrijliproprietate ejr perfon&vnitate Jen- 
tientes confiripfit : hos cum vita authoris, ejrargumentisfingutis libris 
prafixis ,vna cum marginattbus annotationibus ittuftrautt Henrkut 
Buliingerus,ad Ioannem Trauerfum Rhetum.AdiunBum es~t huk ope- 
ri eJr euulgatum ab eodemopufeutum eiufdemgeneris , cui titulm, Or- 
thodoxa ejrerudita DJoachimi Vadiani ,viri ctarifitmiepiftHa ,qua 
hanc explkat qu&fiionem ,AneorpusChrifiipropter coniuntiiorie cum 
verbo inJeparabilem,alienasacorporefibifumatcondkiones fnoftrofe- 
culoperquam vtilis&neceffariafcripta efta D. Vadianoad Henrkum 
Bullingerum . Inftitutio matrimonij Chriftiani. Defacri matrimonij 
inftitutione , quando , vbi, quomodo, ejr & quo inftitutumfit : quidfit, 
quomodo rite contrahatur,quafmt eius caufa,ftuc~ius ejr decus : contra. 
autem quam indecora fcortatio ejradulterium : de coniugu eleBione : 
dejjde, amore, eiroffcio coniugali :derecl'a liberorum educatione 1S40. 

Dd s Inftitu- 



214- Hbnrtcps Bvllingerts* 

Inflitutioagrotantium , qua paucis & fimpliciter cum agrotantes tum 
qui<zfrrotosinftituunt,docentur : ejr pr&parationis ad mortem doBrina 
continetur :perDiethelmum Cellarium latinitate donata. Profpopceia 
expofiulatioms Dei Opt. Max.cum Hduetiis ,quam plurima beneficia 
Dei benignitate eis exhibita commemorantur , ipfisfy adrefipifcendum 
inuitanturindicatis etiam rationibus,qiuadvcrumDeicultum, &a- 
uitam concordiam eosperduciura erunt. 

Tomvs tertivs. Fefiorum dierum Domini ejr Seruatoris 
noftri Iefu Chrifti fermones ecclefiafiici XXI III. In his habet leffor 
plenamfere ejr continuam lefu Chrifii Domini nofiri hifloriam. Incar- 
nationis videlicet eius , Natiuitatis item, Circumcifionis , Reue/ationis, 
Pafiionis ejr mortis , denique Refiurreclionis ex mortuis & Afcenfionis 
in ccelum. CMifiioniscfefantti Spiritus m Apofiolos. Et quis inde adnos 
fiucius redeat. £>u£ vicifiim illi debeamus officia. Pr^miffa ett his pra- 
fatio defibbato ejrferiis Chrifiianorum. Sermones duo de officio Ma- 
giflratus ejrfiibditorum , item de iureiurando : ad amplifiimum virum 
D. Georgium a Stetten Patricium Augufianum.Denjera hominumpec- 
cantium pcenitentia , ejr amplifiima Dei erga eos mifericordia HomilU 
tres, in duopofirema Ion& capita,ejrc.excufit Germ. Deconuerfione ho- 
minis adDeum concionesfix in offauum eaput A£torum,de conuerfione 
Bunuchi regina AEthiopum , ad generofum & nobilem virum D. Phi- 
lippum^narcfihallum h^reditarium a Bappenheim. Conciones dua in 
XVII. caputMatth/e?,De Chrifiitrmsfiguratione, & glorificationefi- 
delium in vita &terna,Item Iefum Chrifium ejfe verum Mefiiam. De 
*vero auxilio ejr liberatione ex omnibus periculis ,concio ex 14. capite 
Matthd. De vera & confiantifide in omnibus periculis tjr tentationi- 
hus,concio ex decimoquinto capite Matthm.De ccena Domini nofiri Iefu 
Chrifiiycius wfiitutione,ejrpr<eparatione adreclefiumendum conciones 
2.a Lud.LauatheroinLatinumfermonem conuerJk.Defalutefidelium, 
quomcdo fcilicet ah originefalus hominibus perverbum Deicjrjacra- 

menu 



HeNRICVS BvLLINGERVS. 21 f 

t* -f 

tnenta annuntiatafuerit. T>e verisfacrificiis Chrifiianorum , concio ex 
ijiCap.EpifioU adHebrtos.De extremo iudicio conciones du&in 25. ca- 
put Matthti.Defummogaudioyfummofe lucJu extrem&diei } quaChri- 
fius adiudicandum viuos ejr mortuos veniet & vocatis adfefidelibm 
aternafeltcitatem largietur y infideles vero repudiatos perpetu£ damna- 
tioni addicet,Jidelis admonitio eJrconfclatioyadN.V. Georg.Stettenum. 
Definefeculi y & iudicio venturo D.N.Iefu Chrifti , de^periculis noftri 
huiwsfeculicorruptiftimigrauiftimis : ejr qua raiionefiiantinnoxiapiis. 
Orationes du<e : qutbus exponuntur verba Chrifiide fine feculi Alatth. 
2S<dr Ddnielis vaticinium de regno Pap& acfine eiu*-,cap.j.denife Pau- 
li verba 2. Tim.j.de extremifieculipericulis, ejrfcriptur& S.plemtudine 
ejrpr&fiantia. BafiletapudOporinum. De Prophet&officio ejrquomo- 
do digne adminifirari pcfiit , Oratto. Adhortatio adecclefm Chrtftt mi- 
niftros omnes , vt abiettis controuerftis , Chriftumfolum ac veram in f-i 
' * pfumfidem ejrviu refipifcentiam concorditer ejrfimpliciterpr<zdicent: 
in-latinam linguam tranfiata d lofia Simlero.De origine Machometana 
reltgionis , ejr Turcicis Imperatoribus , fjr corum aduerfus Chriftianos 
vicJoriisJibellus Matthu Erbij^ab illo tnchoatus y a Bulltngero recogni- 
tus ejr auclus atque editus Germanica lingua,ad generofum D.d Ra- 
poltftein. De perfequutionibus quas ecclefia Chriftipatitur , ejr illarum 
caufis ejrpcenisperfecutorum , ejrc. Ioftas Simlerus Latine reddidit : lo- 
annes Baptifta Mullerus Gallice. * Homtlid dua confolatori& in Pfal- 
mum 130. ejr ijj. germanice. 

T o M v s Q^v a r t v s. Prtfatio in Biblia Latina noua. De ope- 
ris eius inftituto ejr ratione ad Chrifiianum leclorem. De cmnibusfa- 
cr&fcriptur& libris, eorumtfepr&fiantia & dignitate , expofitio ad Chri- 
Jtianum leBorem. Epitome temporum ejr rerum ab orbe condtto,adpri- 
mum vfife annum Iothan regis Iud*. In qua pr<ecipucattinguntur , qu<t 
pertinent adfacras literas itlufirandas , ejr adveram antiquamque reli- 
gionem &eiuscertitudinefrogrejfum item & mutationem cognofeeri- 

eUm y 



2l6 HeNRICVS BvLLINGERVS. 

dam , vna cum fex tabuiis chronkis a temporibus lotham vfque adex- 
cidium vrbis Hierofoiymorum , dedutiis y potifimumpertinentibus ad 
expofttionem Danieiis propheU. Dartieifaptentipmus Dei propheta y 
quia vetujiis Po/yhiJior y ideH multtfctm elt dtffus y expofttm homitiis 
66.quibus non tamfenfusprophet& reddtturyquam vfus ejrjructus pro- 
phetUojienditur y adeocfr omnibus in ccciefta docenttbus commonfirA- 
tur^quo modo perjpicue , iujio ordine , ejr cum vtilitate ypopuio Deihtc 
propheta pradkari pofitt : ad epifiopos AnglU accefit epitome tempo- 
rum dr rerumab orbejcondito adexcidium vfque vltimum vrbis Htc- 
rofolymorum. 

Tomys qv i N T v s. ifaias excei/entijsimus Dei propheta , cti- 
uts tejtimoniis Chrijius ipfe Dominus ejr eius Apojioiicreberrimevfi 
kguntur expofitus igo.HomilitSyquibus non tamfinjuspropheu reddi- 
tur y quamvfuseJrfiuUuseius in ecclefta Chrifii ojienditur : adil/ufirif- 
JimumprincipemejrDom. D.Phiiippumfiniore Hafit<e Landgrauium. 
Jeremias prophetaexpojituscontionibus 160. QtdbusperJJicue ejr vere 
docetur,quodhodiemultis comitiis ejrconfuitationibus inueniri no po- 
tuit,quomodo videiicet bellis compofitis , tranquillitus tn orbe Chrijlta- 
no recuperari y ejrpaxfa/ufquepub/ka conferuaripofit : adamplifimum 
virum D.Wo/fgangum Waidnerum W ormatknfem.Threnorumfeu 
Lamentationum leremi&breuts exp/icatio ,qua caufk ojlenduntur in- 
teritus vrbium & regnorum , ejr remedia fa/utaria indkantur : ad C/. 
V.D.Ioannem Steigerum amplifiimum reipubikx Bemenfts qutjio- 
rem. 

Tomvs sextvs. InfacrofanUum DJN. Iefh Chrijii Euange- 
Uumficundum CMatthaum commentariorum libri 12. ad ciarijsimos 
viros Dominum loannem Habmm ejr Dietheimum Roflium vrbis Ti- 
gurinA confules. In Euangeliumfecundum Marcum y commentariorum 
Ubr.6.IneuangeUumficundumLucam. Commentariorum libr.g.ad 
pnpUfiimum^virumD.IoartmmWelferum clarifem* vrbis Augu/U 

Vinde- 



Uenricvs Bvllingervs. 21? 

•Vwdelirorumconfulem. InEuangeliumfecundumloannem commen- 
taricruw hb.iG.adampliftimumvirum D.Ioan. Rodolpbum Lauathe- 
rum 'Iigunn&vrbis qu&ftorem. In ABaApoftoloru commentariorum 
lib.6. <^bwexpGniturqu&fueritfancl;&Eccleft<s,infantia,qu& incre- 
menta,qu£ ccckfm iuft<efacies,ejrc. adclarifimum SenatumpopulumcL 
Erancofrdienfem adMoenum. Series ejrdigeftio temporum ejrrerum 
in ac~iis Apoftolcrum dcferiptarum. 

Tomvs sep.timvs. In omncs Apoftolicas S. PauliApoftoli 
EpiftcUs 14 .Commentarij. Item in Epiftolas Apoftolorum Canonicof 
7. Com metarij. In Apocalypftm Ieju Chrifti,reuelatam quidem per An- 
gelum Dom.ni/ufam veroejrexceptamatqueconfcriptamaloanneA- 
poftolo & Euangelifta, Conciones 100. Verfafunt in Germanicam lin- 
guam a LudouicoLauathero: praterea GaIlice,^Anglice ejrPoloniccj 
exiant. 

T o M vs octavvs. PerfBio Chriftianorum , Iefum Chri- 

ftum D.N.a Patre coelefti datum cjfe mundo Saluatorem, in quofdeles 

veluti incompendiumrecolleffa habeant omnia,qu<z adveram pieta- 

tem dfcendam.vitamq^ vere beatam confequcndam & retinendapcr- 

tinetjta vt nihilfit optts ea aliunde colligere: ad Chriftianiftmum, eun- 

demq^ potentifiimum Vrancorum regem Henricum II. Demonftratio. 

De fcripturffanttdt, auc~ioritate,certitudine,firmitate , ejr abfeluta per- 

feBionejdcfo Epifcoporum, qui verbi Dei miniftri/unt, inftiiutione & 

funBione, contrafuperftitionis tyrannidisq^ Romana antiftites: adfere- 

niftimum Angltdiregem,Henricum V 1 1 1.libriduo. De grafia Dci iu- 

ftificante,proptcr Chriftum f perJolamftdem,abfqueoperibus bonisftde 

interimexuberante inopera bona,lib.4.adScrenifi.Dani£,regcm Chri- 

ftianum. De origine crrorls lib.2 aib ipfe auclore recogniti, & aliquot io- 

cisprtclareauBi. Priore agjturdeDei vera inuocafione iufta ey cultu 

vero>de deorum itemfalforum religionibm,ejrftmuUchrorum cultu er- 

weneo. Pofterioreautem libro, Deinftitutionejacra coen& Domini, & de 

Ee origine 



21$ HeXRICVS BrLLlNGERVS. 

mgine ejr progreffu Mifft ?dpifiic&:cQnira variasfuperfiitiones,pr$ 
religionevera,antiqua&orthodoxa:ddcldrifiimos viros D.Ambro~ 
fium Blaurerum ,&D. Petrum Simlerum^De concilils z^uomodo A» 
faftoli ChrifiiDominiinprimttiua ecclefiafuumiUudcociliumHiera* 
folymis celebrauerintjjr qttanto cumfruftu qmnta^ eupace.Jggomod» 
item Romani pontifices inextrema mundijeneffa d quingentis ejram- 
plius annisjha a>ncilia celebrarint,ejr quanto cu damnoperturbationefc 
fidelium, breuis ex hifioriis commemoratio , in duos difiintta libros : ad 
CLV .D.Bernhdrdum a ChaamampHfiim&reipub.Tigurin&Cofi 

Polemlca tomvs nonvs. Pr&fatio ad libros Simleri v 

de Aeterno Dei Filio, qm refiondetur UbelloAnonymo (cuiustameau* 

ttorem quidam Ofium effe voluntjqui infiribitur, Iudicium de eenfarai 

tninifirorum Tigurinorum & Heidelbergen. de dogmdte cotra adoran- 

dam Trinitatem in Polonia nuperjpdrfo , Adloannis Fdbri Vienenfis e~ 

pifiopi libeiium ,DeddmirMi noudvttforid ,RefionJio,m qud dijferi* 

tur,an religionis caufa vittifint HeluetifEudngeiic&profefiionis^Adlo- 

mnis Cochleide Canonic&firiptur&ejrcathoiic&ecciefi&aucJoritate, U^ 

beilumpro fiMaficriptur& duthoritdtejum ejr abfoluta eius perfetiio- 

ne,verafecathotic&ecdefi&dignitate,ReJJ>onfioorthodoxa, Breuis murr- 

Co\*,fiuerefponfiofecundaadmakdicammphcatamfcCochleideScri~ 

ptura ejr ecclefi& auc~l.oritateReplicam , vna cum expofitione , Defanff* 

Chrifii catholtca ecclefia : adiiiufirifiimum Principem ejr Dominum D* 

Ottonem HenricumPalatinum Rheni,&e. De Anabaptifiammorigi- 

ncprogrejju , variis fiBis ,de^pr&cipuis eorum dogmatibus , &argu- 

mentis quibusfiaprobant ,vnaeum accuratafingulorum confutatione 

ib. 6. in Latinam linguam tranfiati a Iofia Simlero vad Ck V. D. Geor- 

mumMullerumamphfim&Reipub.Tigurin&confiilem. 

Tomvs d e e i m v s.Apobgeticaexpofitio, quaoflcnditur, Ti~ 
mrin&ecclefi& miniJhos;jiuilum fiqui dogma h&reticum in ccena Do± 
mrm ibbellis quorundam acerbis oppofita , ejr adomnesfinceram veri^ 

tatem^ 



IJeNRICVS BvLLINGERVS. 21$ 

tdtem ^&fanclam paccmamantes , Chrifiifidelespkcidefcripta. Con- 
fcfiio miniftrorum ecclefu Tigurina , in qua exponitureorumfides & 
doftrina veteri orthodox* ecclcfia confintiens de frsuifnis capitilus 
religionis noftm , ejrprtcipue de caena Domini, ac rejpondetur conuitw 
Lutheri , qud cjfudtt infua Breuiccnfefitone. Germanicefcriptus Uber p 
.& a Rodolpho Gualthero Latinitate donatus. Traclatio verborum 
Domini,IndomoPatrismeimanfiomsmult&funt,ex i^.capite Ioan- 
nis: ad pr&darifimum virum D. Nicolaum a Diesbach , Bemenfem. 
Rejponfio ,qm oftenditurfententiam de Coelo ejrdextera Dei,priori li- 
helloexfimtta Scripiura ejr Patribusprop(fitam i aduerfma D. loannis 
£renti/fintentia, nondum ejfe euerfamjjedadhuc firmam perftare : ad 
eundem Germankeejr Latine. Fundammtumfirmum , cui tutofide- 
Jis quiuis innitipateli, drc. In hoc Ubro breuiter ejrftmpliciter rejpon- 
MtitrBrentijlibrocontra Petrum Martyrem ejr Henr. BulUngerum e- 
dito , Demaieftate Domini noftri Iefu chrifti ad dexteram Dei Patris. 
Adeundem Germanice& Latine_j. Repetitio ejr dilucidior explicatit 
itonfinjus veterisorthodox&cathoUc£foGhriftiecckfi£Jndoc~i.rina Pro- 
phetkaejr ApoftcUca ,de inconfufts proprietatibus naturarum Chrifti 
Domini , in vna indiuifaj^perfonapermanentibus ,adeoque de verita- 
ttcarmsCbrifti,addexteramDeipatrisinc(elofedentis,&nonvbi- 
aueprafentis. k^c alterapartehuius libelliperftringitur vltimus ille 
loan.BrentijUber infcriptus RecognitioA^dteftamentum loan. Bren- 
.tijnuperpubUcatum , Breuis, necejfaria ejr modefta Rcftonfio miniftro- 
rum ecclefid TigurinA,omnibusfidelibusadiudtcandumpropoftta. BuU 
U PapifticA ante biennium contra Serenifiimam Franci<e,Anglti& 
HybernU Reginam, Eli^abetham , ejrcontra inclytum AnglU regnum 
promulgat* Refutatio ,orthodox<£% Regina ejr vniuerfi regni Anglix 
defenfto. Ad Reuerendfiimos AngUa, Epiftopos, Eboracenfcm ,Elyen- 
fem,Sarisberienfem. Londmilibet excufusLatme ,ejrinlinguam An- 
glkamJransJatus. 

$e * fcm 



zzo> Henricvs Bvllingervs. 

Eorrot>r£terttla,qtuibis decemTomis contirietur,ficripfit anno Dor 
mtni jS3o.aduerfiksAnabaptifiaslibrosquatuor, arlibrnm de Annuis 
redditibus, Germanica lingua,fed Leo Iud,t libros in Lattnam linguam 
tranHultt,& auxit,&pene nouum opusjecit. Verum autior pie.iifiimt 
omnia expojuit inpojircmis libris 6. aduerjus Anabaptifias: Edidit et^ 
iam Ubrum,deHebdomadibmDanielis,quem traffauit in Homiliisin 
Danielem* Scripfit etiam librum de Sacramentis, quem Ioannes a La- 
Jco,cui legendum ejr iudicandum , auciormifierat, in Anglia edidit , hic 
foftea ab auclore integerjere tranfilatm ett in Decadesfiuas.. Eiufidem 
rejhonfio adjeptem accufiationis capita , qu& hodie maxima importuni- 
tate per calumniasjfiumma^cum iniuria quidam wquieti,ficriptisfiuis 
in capita coaceruauit,Mtniftrorum ecclefitA Tigurina: Initio idiomate^ 
Germanico edita, iam vero Latine reddita, per Iofiam Simlerum , pro- 
fiejforemjacrarum Uterarum infichola Tigurina. Eius vitamdeficripje*- 
runt Cl.V.D.Iofias Simlerm,&Ioannes GuilhelmusStuckius. 

THEODORVS BEZA. 

J)oElrinafiinterire,fi,Pietas mori» 

OcaderefiCandor poteff y 
JDoffrina^Pietas, Candor hoc turnulo iacewL>* 

He nrice, tecum condita : 
Q^Corifidabft illapojfe dixerinu, 

Qua 'viuere iubent mortuos. 
fmo mterireforjanilla^fiquean/tjy 

Subireque tumulijjjecurru* 

-.' ~~ Tt* 



HeNRICVS BvLLINGERVS* 22Z 

*Tu tu illa doEiisjupiis), tu candidis y 

Etnon mori certifimis, 
^Tenaci ab ipfa morte chartis ajferis, 

Jpjo approbante numine^ 
Fcedus beatum \mortuum illa te excitantjy 

Et tu mori illa nonfinis. 
<3tAt hunc , amici^curfeamus mortuumj r 

Qm viuit aliis (fjibi ? 

K O D V L P H V S G VAL 

T HE R V S r 

Cum Bullingeri Tietas hic conderet ojfa : 

Hocfitafunttdixit, r uifcera nofira loco. 
Et tota in lachrymas effufa h&caddidit : Sheu 

J^Qate <vale,ah nulli natefecunde^vale^* 
QuidloquarFeFt toti Virtus tua cognita mundo, 

At miferumprohibet dicereplura dolor. 
Gfuodtamenoptatajbpitus pace quiefis : 

Quodtua mens Cceli te£ta beata coht ; 
<s%fterecreat moeftam^at tu, Qhriftejalutifer, ipje 

Sumepeduw, atc^ tuas nunc regePaftor oues*- 

Se 3 ' Telle: 



222 HeNRICVS BvLLINGERVS* 

fPeffe luposflabulif^hircosproculindejalaces 
Eiice , ^unanimem protege Chrifle gregem* 

I O A N. SERRANVS, 

K^Coflsminiftriuocemaximam Devs 

H&reditatemadiecerat 
Suo Iflaeli : non eam Mofls tamen _, 

Adit ^Jedeminus videt. 
Henrice^maiuscontigitquiddam tibii 

Q-um Zwinglio primusprope 
Adinitiapugnafti © f i imperio : aft vld 

Athletji magnus Zwinglim 
Ceftit,quietem conflecutus : tu nouis 

Henrice, viribus potens 
T rodis :peremptis hoftibus rvittoriam* 

Refers : troph&afllendida 
^Vittoru vittorftatuis : luftris meatvL* 

Terplurimis curjusgraues 9 
Quem e vi£torinftas i patrU in dulciflnu, 

Felixque uotorumflnex 
Compos tuorum. Tum Devs dixittibh 

£{uiejce tandem> ooptime^, 

Qmept 



HeNRICVS BvLLINGERVS. 2?$ 

Quiefte tandemftrue, iamfatis tibi 

Satislaborum eff:percipc^> 
^Parta coelo prAmia : dixit ^Devs 

He nricvs annorumfatur 
Concefitin ccelum:beatm^modb 

Fruitur beatisfedibus* 

I O A N. R V D O L P H V S 

Bygelivs, 

Henricus Bullingerus poB fata quiefit 

Contiguus Petri Adartyris exuuiir* 
Qmdmirum^rvnanimes quondamjiunc corpor* 
iuntti 

AEternumferuantnomen amicttU. 
Heluetius quamuis erat alter^Italmalter: 

At <vox de (^hrifto confona vtriquefuiu 
&ccepitgeminum tettus Tigurinacadauer, 

Fortunatiambo,quo docuereloco. 
Tapa quidinfanis ?fuperis infedibus njna 

Caudia cumQhriJlomensvtriufquecapit. 
Succedant alijquibus efi Ecclefia cur& 5 

Qui legishac fupplex vfque precare De vm* 

RQ- 



zzj. Henricvs Bvllingervs* 
RODVLPHVS L E E- i 

MANNVl, 

iBullingerus in hac teneorcelebetrimus vrnd 9 

- *De quofquidaues noffe <viaio>\ades. 
Ter quinque a nato numerabls fcula Chrifto, 

Jungere queis totidem iungere Uftra velis. 
^hCortis habes annum fuerantjedmeta feneffa 

^Bufeptem menfes tot quoque luftra me&. 
AergouiumgenuitfTigurinaEcclefafttmmum 

^Faftorem vndenasfouit olympiadas. 
Si quos pertulerim quarasprogente labores 5 

NuUumiUihofteshabetinnumeri numerum. 



. 




Ci- —- 



2-2-y 



Ff 



sz6 



XXXI. 




'ccurus 



J^/Cujcv,\us hw rabiao Jccurus ab unaucf Tcctn^ 
Tarpcicr trcmor CT* tcrro aterbus ctuk> 



ii:i';:r:::i7,7i\..:^"iL^ri^. , :t^^>:::;:L'^7vi ■-"^:\n^ i 1 ;{ ii M{i fr ^ 



j?-?7 




,M®££i 





VVOLFGANGVS MVSCVLVS. 

Theologus. 

Olfgangvs Mvscvlvs 
Dufe oppido Lotharingiae, AKa- 
tiac finitimo natus,anno 1497. in 
prima adolefcentia profefliis eft 
vitam monaftica , religionis ni- 
miru & honefti ocij ergo : poft- 
ea verb veritateagnitaPauliexemplum ftcutus, 
viftumaliquadiuTextoroperemanuarioquae- 
fiuit: demum minifter Ecclefiae Argentinenfis a 
magnoillo De 1 feruo Mart.Buceropietate do- 
dtrinaq? fiia approbata conftituitur.Deinde Au- 

fuftae Vindelicorum viro optimo & da<5tiflimo 
r rbanoRegiofiicceflit:in qna ciuitate ipfe Eu- 
angelicam dodtrina fyncereprofeflus, tum con* 
cionadojtumfacrasliteras lalboriofiflimis com- 
mentariis illuftrado,tum Graecorum fcripta La- 
tine interpretado,multis deniq, obitis pro tuen- 
daverareligione inComitiis Imperij legationi- 
bus, nomen inorbeChriftiano adeptus eft cla- 

Ff 2 riflimum. 



<££$ WoLFGANGVS sMvSCVLVS. 

riflimum.Tandem bello Germanico exul Befii^ 
facrarum literarum Doftoris munere fundhis, 
ih fchola, per totosannos quatuordecim ob.iit 
pladdamorte 3.Cal.Septemb.anno Chrifti 1563. 
setatis 66. Ioanis Chiyfoftonii in D.Pauli Epifto- 
las commentarios latinitate donauit. Sermones 
duos contra miftam fecit,VVitebergx habitos. 
Scripfitcommetaria inEuangdiftam Matthaeii 
tribus Tomis digefta. Anticochbeum primu,ad- 
uerfuslibellumloannis Cochlaei,pro (acerdotij 
acfacrificij nouxlegis defenfione. Profcerus, li- 
reatnehomini Chriftiano Euangelicae do&rin^ 
«gnaro papifticis fuperffirtionib.acfalfis cultibus 
externa focietate commtmicare,Dialogos 4. fiib 
nomineEutychij Myonis editos. L ommenta- 
ria in tattrmfeuangelium Ioannis. in Nazianze- 
110 ab aliis non verfa ipfetranftulit. Enarratioiies 
in to tum Pftlteritim Dauidis.Idem cx Grqca lin- 
guainLatinam varia diuerforum authoru fai- 
pta tranftuIit,veluticx'Ba l filio librum Epiftolaru 
Bafilij&Nazianzeni, ac aliquot aliorum patru 
Ethica& Afcetica Bafilij. De vita folitaria Regu - 
las quas vocat contradriores. Homelias aliquot, 
Ttpote,de opificio hominis duas , De lan fta Tri- 

nitate; 



WoLTGANGVS sMvSCVLVS. 2ty 

nitate, De Spiritu fan<5to. Cotra Sabellianos, Ar- 
rium & Anomxos,de martyre Mamante,de Bar- 
laam martyre,dePGenkencia,4eMiimilkat€. No 
ellc adhanendii rebus fecularibus^d-e faftru&io- 
nevenientium adBaptifma. Qupmodo bapti- 
zeturin Euangelio,fermoin I3.capitadiuifos,dc 
Paradifo.ScholiaBafilij intotumPfakermm.Ex 
Cyrillo Epiftolas numero 3 9. Hometias&liquot 3 
dclncarnationeverbi De 1, Excgefin di<5tam in 
die Ioannis Baptiftx. Contra Ioanni Antioche- 
numEpifcopum.ContraNeftori«m.Cont:<raA- 
pollinarium. Cotra Neftormm aliam,Pauli Em- 
ferij deincarnationeChrifti. Eki-fctefw-akera ho- 
meliamCyrilli deincarnatione Domini.Apolo- 
giam ad Hieodofmm iraterpretem. Deelaratio- 
nem i2.Amthematifeowm,quos|K>fokEph<t- 
finumConciliu EpiftolasSynodales 32.Dogma- 
ta Neftorij quae-Cy rillus impugnauk . £x Atfaa- 
nafio Synopfin facrae Scripturae noui ac veteris 
inftrumenti. Quseftiones Veteris ac noui Tefta- 
menti numero i^Q.Libelkm definibus. Syno- 
pfin TheodoriEpkcopi Tyri. ExHiftoriisEccte- 
fiafticis. Eufebij decem librps de rebus Ecdefia- 
fti :is. Quinquelibroseiufdem devitaCoAftan- 

Ff 3 tirii. 



tp WoLFGJNGVS sfflvSCVLVS. 

tini. SocratisEccIefiaftici Hiftoriographi,Iibr.9. 
Theodori le£torislib.2. Euagrij Monachi libr.tf* 
ExHiftoriisprophanis quinq? libris Polybij qui 
iam antea extant duodecim Epitomas adiecit. 
Traetereafcripfitcommetariain Genefin. Com- 
mentarios in Epiftolas Pauli ad Romanos & Co- 
rinthios. Ad Philippenf ad Colonicenf ad TheC 
falonicenfes 2.&i.adTimotheum. Explicatio- 
nem indecalogum Prxceptorum D e i. Locos 
comniunes Theologicos. Germanice verb fcri- 
pfit,de Concilio Tridentino dialogos tres.De di- 
uifioneDecalogi. Quatenusiniuria fitferendo 
homini Chriftiano. Contraimpurum Catechi- 
fmum.De iuramento contra errorem Anabapti- 
ftarum dialogum. Contra miflam Papifticam, 
aliquot Conciones.Dialogos fex de bello in Ger- 
mania anno i54<5.exorto.Adiiciamelegantixer- 
go Hendecafyllabos quibusTheodorus Benzius 
eum cohoneftauit : funt autem hi: 

\ 
O^hCagnum dicere mufulumpufllunu, 

Qumfit auribus infolens Latinis 

OlJXI agnum hunc dicere Mufculum quodaufim : 

Quamuis puluere conditumpufillo, 

Si 



^ VVoLFGANGVS sMvSCVLVS. 2JI 

Sicaufamrogitasviator v audi. 
Haudquaquamfuit ifie mitspufiUus, 
(Ipfumfihbeat vocare murerru.) 
fUarum exnumerofamelicarurru, 
Gyudfelu rapidos <verentur vngues: 
Sedqui ipfbs potius catos rapaces, 
Quantumuisfblitos,potentiorurru 
Jpfiscumdominisdomosvorarc^, 
ZJiuos perculit (tffuopauentes 
Adhuc nomineterritatfepultus. 
fmmb quem tremuit quoque iUa rupis 
Tarpeu arc ibus incubansLe&na, 
Orbis magnanimos vorans Monarchas. 
oJtiCagnum (fdicere Mufculum pigebit, 
Quamuispuluere conditum pufiUo ? 

Elegantiffimum eft &Gefheri ineundem 
quod fequitur Carmen. 

f^&ufculus vt vafiis immenfaper aquora cetis 
^Pr&nandopifcis duxfblet ef/evi*. 

J\£e breuia autfyrtes 9 fcopuliuepericula vitd 
fnfidime vwt dira creare queawL» 

Mufcu- 



2$2 YVoLFGAKGVS Mv SCVLVS». 

oJXCufculeficBolgange viam mortaltbns agris- 
Felicemadcoelum (nomen njtinfinuat: ) 

^JXConJirabas viuendo j?ie y fancieque docendo, 
Nunc terra h&c corpw,Jydera habet animam* 



« 







ajj 



Gg 



H4- 



XXXII. 




Jiinutn/crjis aocut Jertpiis Jltulvotb /idcli , 
Qup Jorct Hcbraris aratia in cloauijs, 



i'il'»A'ii'1i'« "»l(>'.i.«J J.„UMi,.^J..ii,i..'..|,i'i',,i.,',.L'^.Xi.,',l,. <r i ( .il Ji»".X ',. ..T,,,j Xu'.','ir|' l 'ii,'.l'.'l|'l,l.j,.'J ..ii' .T'.i,".V.,'.'jJ 





CONRADVS TELLICANVS 

Theologm. 

Onradvs Pellicanvs 
Rubeaquenfis,Aliatus,isvbipri- 
ma ftudiorum fundamenta ie- 
cifletjprgclaramqj opcram in ar- 
tibus &in linguis tum Heidel- 
bergae,tu Bafileae nauafiet (quo 
quidem animi fui voto vt potiretur, aliquandiu 
BafileaeFrancifcanorum ordinemprofeflus fue- 
rat,mox tamen eundem abdicauit , &Euangeli- 
cam do&rinam amplexus eft) linguae Hebraeae 
folidam cognitionem adeptus fuit . Quate pri- 
mum Bafilese facrarum literarum, deinde Tigu- 
ri multis annis earundem profeffor claruit,per- 
honorificeabomnibus habitus. Scripfitin vni- 
uerfiim corpus (acrarum literarum, vnde nomi- 
jiis fiii celebrationem longe lateque propagauit. 
Vir fingulari eruditione, maxima vitas integrita- 
.te,fommaque modeftia prscditus , in qua vf q> ad 
extremam fenedta perfeuerauit nemini grauis, 

Gg 2 omnibus 



33$ C 0NRABVS 'PELLicArirs. 
omnibusgratus. Migrauit tandem ex hac vita 
felicior Tiguri anno 1555. Scripfit Grammaticam 
Hebraicam.CongeffitDi&ionariumHebraicii, 
adiiciensMethodicam proficiendi in ea lingua 
rationem, quam poftea Groenningerus Argeto- 
rati vna cum Margarita Philofbphica . Scripfit 
argumeta librorum D. Auguftini. Hebraicas vo- 
ces D.Hieronymi openbus, vt Capnion Graecas 
adiecit. Pfalterium Hebraicum, cum interpreta- 
tione Latina,quae Gr^cis eorumque verfioni op- 
ponuntur, pofiiitineditione operum D.Hiero- 
nymi prima ac fecuda, cum indice in editionem 
fecundam. In operaCypriani,Tertullianialio- 
rumque permultorum Theologorum libros e- 
lenchoscondidit. Inomnes veterisTeftamenti 
libros c5mentaria,in partitiones quinque diftin- 
£ta. IndicemBibliorum. ScripfitcoIle<5taneoru 
in euangelia Matthaei, Ioannis , Marci & Lucas 
duos libros. Annotationes in omnes Paulinas & 
Apoftolorum aliorum epiftolas. In Apocalypfin 
fcripfit Germanicam interpretationem , quae E- 
rafmi Roterodami Paraphrafib.germanicis co- 
ronidisviceacceffit. PfalteriumadHebraica ve- 
ritatemtraftulitj&breuibus fcholiis illuftrauic. 

Tranftu- 



£oNRAT>VS T ELLICANVS. 237 

TranftulitinLatinumfermonem Syriacas On- 
kelijonatae&aliorumludaeoruminterpretatio- 
nes omnes,pr^terea quae iam prius tranflata erat> 
inopereFrancifciCardinalisCaietani, &inope- 
reAuguftiniluftiniani in Pfalmos olimexcufo. 
Tranftulit praeterea ex Hebraicis Rabbinoru plu- 
rium commentaria ad literam , nempe Rabi Da- 
uidis Kimhi in Genefin,IofueJudicum, Samue- 
lis,Regum,IfaiamJeremiam,Ezechielem,i2.pro- 
phetas minores,& totum Pfalteriu. item totum 
RabiAbraham AbenEzra in H.librosCanoni- 
cos,iuxtaeditionemfecunda Danielis Bomber- 
gi.Deniq, Rabi Salomonejarchi Gallum,fimili- 
ter in omnes Canonicos.Similiter Rabi Leui ben 
Gerfon in parabolas Salomonis & Daniele, plu- 
rimaqs in Iofue Judicum & Samuelis,&c. Item 
in Rabi Mofen Gerundenfem in librum Iob. Ra- 
bi Abraham Prizol in Iob vfq5 ad vigefimum ca- 
put. Commentariumquoq? inparabolas Salo- 
monis appellatum Kabunki. Rabi Simeonem in 
verba dierum,infertum Rabi Salomoni Gallo, 
in editioneprimaBombergi. Tranftulitordina- 
riam gloffamintotum Pentateuchum didtum 
Brefi th Rabba,mul tae authoritatis apud ludaeps. 

Gg 3 Fafci- 



jyf Q 0NRAD ^ S i zllicanvs. 
Fafciculummyrrhaeintotu Mofen. Rabi Abra- 
ham Hifpani. Item Capitula velPirkcRabi Elie- 

zerfilijIircaniMagni ? continentiaThcoIocriam 
Iudaicam vetuftam , authorem a Rabinis iuriio- 
ribuscrebroallegatum. Geftaregumlftael tem- 
pore templi iecundi,vfq5 ad vltimam Iudeorum 
captiuitatemfiibAdrianoPrincipe. Thalmudi- 
caquoq5reddiditLatinis,prologum 5dntrodu- 
dtionem Rabi Mofis bar Maymon, q uem Ram- 
bam Iudaei vocant. Eiufdem quoqj Thalmudi- 
eoslibrosynempe inicriptosde dodtrina Capitu- 
lorum io.fcientiarutraditiocap.7. Do6trina le- 
giscap.7.DeIdoloIatriacap.i2.deSanhedrincap. 
26. De regibus & bellis capituloru 12. &alia qux- 

dam.ExThalmudBabylonicotranftulitMafle- 
chet berochet cum Gamarainprima duocapi- 
ta. Ixem Maflechet SchabbasBabylonicum cap. 
24.Maflechet quoq? Sanhedrion cum Gamara 
in duo prima capita. Ex Thalmud Hierofblymi- 
tano caputmemorabile. Helec ex Babylonico 
Thalmud. Et Maflechet Suta , prologum quoqs 
Rambamini^^librosiuosThalmudicos.Gram- 
maticalia vcrtit Latinis Michol Rabi Dauidis 
Kimhi. EtRabi Mofispunftatoris. Maflbrat in- 

tegra. 



QoNRADVS TELLfCANVS. 239 

tegra R.Eliae Leuite Germani & plaeraqs alia.Huc 
autemlaborempius icnex nonideo fufcepit, vt 
Chriftianos ftudiofos ad dogmata Iudaica per- 
uerfi tatis perquirenda alliceret,quibus Thalmu- 
dici iftiLibri,quosCabalifticosvocant,& tradi- 
tione patrurefertiflimifunt,&poftChrifti Do- 
mini & Apoftolorum tempora inipirata a fpiri- 
tu erroris , perueriiflimis Rabinis & pertinacifli- 
mis lioftibus ChriftiDomininoftri,ied vt appa- 
reat quanta cqcitas contigeri tin Iftael poft nega- 
tam veritatem coram Pilato. Vt tandem vel fero 
nimis^confundanturinfclices^&reuertanturad 
Canonicosvtriniq5 Teftajrteti iibros,& vt com- 
mendentur ifti viri docfbi, qui nunc & olim iudi- 
carun X fan&u & vtile,vt nihil taleextaret alicubi 
etiamapudIutLeos,thalmudicorumerrorum & 
fabularum moftra, qoibus a Canonicis: &facris 
abftrahuntur , & inmiieria miferanda retinetur. 
De quihus forian proprio volumine quifqua ali- 
quando qxiid fa&u opus,confcribet. Multfs an- 
nis poft erasobitum demio excttfi iunt eius com 
mentarij; inlibros veterisTeftamenti , nempe in 
quinq, libros Moyfis 5 his aceefli t narratio de or- 
tu,vita, &obitueiuidemopera Ludouici Laua- 

teri 



24-0 C 0NRADrs 'Pellicanvs. 
teri Tigurini. Eiufckm comentarij inlibrosHi- 
ftoricosputaIofue,Iudicum,Ruth,Samuelis, EC 
drae,Nehemiae&Efther. Commentarij in lob, 
Pfalteriu,Prouerbia , Ecclefiaften, & Can tica Sa- 
lomonis. InProphetas maiores & minores, vt 
vulgo vocantcommentarij. Commentarij inli- 
bros Apocryphos, vel potius Ecclefiafticos , puta 
Tobiam,Iudith,Baruch,Sapientiae,Ecclefiaftici, 
Efdrae duos,Machabaeoru duos, &in fragmenta 
Danielis &Efther.Commentarij in quatuor Eu- 
angeliftas,itemin A6taApoftoloru,& hacc qui- 
dem omnia Tiguri per Cnriftoph.Frofchoueru. 
Eum P.candidus ornauit elogio tali: 

Quijuperum quondam ccelefii ex athercjlinguA 
oAffatusJanffos efipateripfc^Patres. 

Exattum callens hanc Pellicanus advnguemj, 
Cumfy Deo potuitcumjuperifyloqui. 

*?XCatte viringenio tefacriinterprete^libri 
Suntsfatti Hlufiresiammagisatymagis. 




*4* 



Hh 



#f» 



XXXIII. 




Obyt Ttgun 

mmmmmmmm 

'•'IIWIIIIIIIIIIJW^ 

a Virtutc lavas cuios o J jlumine zjcrbi, 
Jpjc cauidcm toto pcciorc Candor cris, 



2 4S 





LVDOVICVS LAVATERVS 

TigurinufJTheologus. 

I g v r v m eft Lauatero patria, eft 
ea ciuitas in Heluetiis famofiffi- 
ma. FuitautemLauaterusinpa- 
tria Ecclcfiae & Scholae minifter 
fidelis , quam & voce viua & ma- 
S^ nu docfta erudiuit: protulit in pu- 
blicum multas tum fuas, tum aliorum lucubra- 
tiones praefertim inTheo!ogia,inter quas con- 
trouerfiae Sacramentari^ Hiftoria praecipua efL 
TandemobiitTigurianno 1586. IsHenriciBul- 
lingeri fbceri fiii fermones duos de coena Domi- 
ni tranftulit in Latinam linguam.Procopij com- 
nientaria GraecainlibrosRegum i.2.&4.item in 
primum Paralipomeno Latinitati donauit,cum 
reliquisProcopij commentariisexcufa. Scripfit 
de ritibus & inftitutis Ecclefiae Tigurinx libellu. 
Hiftoriamdeorigine &progrefTu controuerfiae 
lacramentariae de coena Domini ab anno 1524, 
yfque adannum 1563. dedu&am Latine : quae hi- 

Hh 2 ftoria 



Z44* Lvdovicvs Lavatervs. 

•ftoria locupletior prodiit Germanice Io.Stum- 

pftointerprete. De fpe<ftris,Lemuribus 3 & ma- 

gnis atque infolitis fragoribus, variifque prsefagi- 

tionibusquaeplaerunqsobitum hominum ma- 

gnas clades,mutationesq5 imperioru praxedunt 

liber Germanicus &Latinus:idem liber conuer- 

fus eftinlinguam quoque Gallicam &Italicam. 

Cometamm CatalogumjdePeftilentia concio- 

iies duas , in quibus ottenditur vnde fit peftis & 

quareimmittatur,itemquopa6to fe gerere de- 

beant,qui illo morbocorripiuntur, Germanice:' 

acceffitCypriani fermo deMortalitate velpeftc 

in linguam Germanicam ab eodem conuerfus^ 

Scripfit de Caritate annonx & fame conciones,- 

qux & Germanice editae funt, & in Latinam lin- 

guam conuer%& commentariisinEzechielem 

infertxjfedordinealiquantummutato. C om- 

mentariosin prouerbiaSalomonis. Commen- 

tariosinlibrumlofue. Homeliasfiuecommcn- 

tarios inEzechielemProphetam. In primum & 

fecundum librum Paralipomenon commenta- 

iiaadditis tabulisgenealogiaru. Henrici Bullin- 

geri Homelias in Apocalypfin in lingua Germa- 

nicam conuemt. Item tra&atum Btdlingeri ftu 



LvDOVICJ?$ h4%ATERVS. $j£ 

fer haec verba 14.capiteI0an.in domo patris mci 
manfiones multae fiint,&c. Scripfit adhaec con- 
cionem de fidelobi Germanice.aliam depatien- 
tia ex 5.cap.Epiftoladacobi. VitamHennciBuI- 
lingeri Germanice euulgauit , cui addita eft refu- 
tatio Iofiae Simleri calumniarum Iacobi Andreae 
contra refponfionem miniftrorum Ecclefiae Ti- 
gurinae editarum aLauatero couerfa in lineuam 
Germanicam. Explicationemin o&o poftrema 
capita commentariis Petri Martyris in Genefiii 
additam.Eiufdem in Iobum 1 4 i.Hfomelise Ger- 
manicaepubliceextant. Apologiam miniftroru 
Ecclefia^Tigurinas contralacobum Smidlinum 
ex Latina in Germanicam Iinguam couerti t. Vi- 
tamConradiPellicaniedidit. Librum Ruth, 2$* 
Homeliis expofuit Latine', quae in Iinguam Itali- 
eam ver&funt aloanneMartio. Librum Efther 
47.Homeliis expofuit Germanice,&c. 



Hb $ 



*46 



XXXIIIL 




Lpram, 



Quicl non gualtcrus cwcuxt, ccciwtct 
Cuj fihocbus .dcdcrat.chrxslus cf \vjc 



.. u , i;;ni\i,;;,i..A:i.;yi;:i:7^^ 



*4? 










%VDOLPHVS GVALTHERVS, 

Poeta,&Theologus,pater & > filius. 

A s c x t v r Rodulphus hic GuaL 
therus Tiguri Heluetiorum vrbe 
pnmaria,anno 15 1 8. Is animum 
fiium egregia fcientia tum diui- 
narum tum humanarum litera- 
rum exornauit , pariter Poeta & 
Orator pneftans. Paftor idem & An tiftes Eccle- 
fiaeTigurinascelebris^quam ipfe annis amplius 
4o.concionandodiligentererudiit & laudabili- 
teradminiftrauit. Claruitlucubrationibusin o- 
mnigeneredo^hinaeacprarfatiminTheologia 
propemoduminnumeris ad pofteros tranfmiC 
iis, quod velHomeliaeeius in libros fere omnes 
Propheticos & ApoftoIicos,Euangelicofque ab- 
unde teftatum faciunt.Vir morum grauitate,vi- 
taeq; fandtimonia reuerendus.Obiit tandem Ti- 
guri anno Chriftiano 15 8 6. annum agens vitae 
feptuagefimumtertium. Scripfit in fecundam 
& tertiam Ciceronis de lege Agraria contf a Rul- 



S^f '^VDOLPHVS GvJLfHERVS. 

lum orationcm,& in Vcrrinas annotationes fiib 
homiiieEubuliDinaterijCum aliis diuerfbrum 
a^notationibus in omnes Giceronis orationes 
editas.Tulij fellucis Onomafticonlatinitatedb- 
jiauit. Monomachiam Dauidis & Goliae, & Al- 
kgoricam eiufdcrn expofitione heroico.carmi- 
iiedefcripfit, quse cum EpicediisEobaniHeffi, 
HenriciLauateri, Nicolai Patrichij Angli,Fride- 
richi Piftorij Nidani prodierut. Prodierunt item 
Apotheofis Simonis jGrynaei verfibus elegis.Epi- 
xedium in mortem Margari tx Blaiierae ,ad Arfi- 
brofium & ThomamBIauereos fiatres.Epicedia 
plura in variorum clariffimorum virorum obi- 
tus,vt Petri Martytis , BullingerijParckhurfti Epi- 
fcopiNordouicenfis inAnglia. Simlerigeneri, 
Guakheri filij '&alioru . Varia item carmina ve- 
nufta& erudita ad loannemErifium Tigurinu. 
De ratione Syllabarum & carminis, libri duo. de 
Germanicse nobilitatis ftudiis Elegia. Argumen- 
ta omniumtam veterisjquamnoui Teftamenti 
capitum elegiacocarmine eonfcrjpta. Ioannis 
Cantacuzeni Conftantiaopolitani R^gis contra 
Mahometicam fidem apologias quatuor,& ora- 
tionestotidem e^rseco in Latinum tranftulit. 

'Eiufdem 



Eiufdem extat cpllatio noui Teftamenti ad Gne- 
cam veritatem.Huldrici Zvvinglij libros circiter 
34.e Germanico in Latinum fermonem tranftu- 
litadcatholicamEcclefiam^omnemqsfidelium 
poftcritatem proHulrichoZvvinglio 5 & operu 
eiufdem editione Apologiam edidit. Orthodo- 
xa fidei cofeffio per Tigurinae Ecclefias miniftros 
contra Lutheri calumnias & conuitia Germani- 
ce fcnpta, &eodeminterpretelatinitate donata 
eft. Scripfit Homelias quinq; de nouiffimis tem- 
poribus & Antichrifto,in locu Matthaei 24. Ger- 
manice & Latine. item in Ioanis Apoftoli & Eu- 
angeliftae Epiftolam canonicam Homelias 37. & 
in eiufde Apaftoli duas pofteriores epiftolas Ho- 
meliarum fyluam.Quae omnia etiam in Germa- 
nicam linguam traimulit. Orationem de officio 
miniftri Ecclefiaftici : Homelias aliquot Germa* 
nicas, nempe incanticum Zachanae Homelias 
duas. DenatiuitateDomini noftri Iefii Chrifti, 
Homelias tres. De pueri tia & educatione Domi- 
ni noftri Iefix Chrifti Homelias duas. De feruitu- 
te peccati & libertate fidelium Homelias e fexto 
capi te Epiftol^ D.Pauli ad Romanos.De origine, 
preftantia,dignitate feuaudtoritate facrae Scri- 

I i pturae 



jflm ^TDOLPHrS GvALTHERFS.* 

pturae ex 1 5. capite epiftolaead Romanos. De ad- 
uentuDomininoftri Iefii Chrifti , & quomodo 
nos ad eum praeparare debeamus ex quarto capi- 
teEpiftolxDJPetri. ExPfalmoi23.qui inactione 
coenae Domini in Ecclefia Tigunna recitatur.. 
Theodoreti de prouidentia fermones 10. latini- 
tate donauit. Nabal comoediam facram fecit ex 
i.Samuelis 25. Scripfit Homelias tres de afcenfio- 
ne Domini noftri Iefii Chrifti, & miflione Spiri- 
tusfanftL Speculum Chriftianorum fiueHo- 
melias duas de Chriftiani hominis nomine & 
officio. PraetereafcripfitHomeliam decircum- 
€ifipne.InorationemDominicamhomeIiasio.. 
De Conftantia &perfeuerantia in fide, ex primo 
loannis 2. In paflionis Dominicse hiftoriam Ho- 
meliasduas. De refurre&ione Chrifti,item de 
noftrorum corporum refiirrec5tione > & pafchate 
Chriftianorum Homelias tres.Deafflidtionibus 
fidelium &eorundemconfblatione,ex 2.Corin- 
thior.i. homeliam i.Homeliamin teftimonium 
Ioanis Baptiftx de Chrifto-Homelix iftx omnes 
Germanice editse fiint. Praeterea de incarnatione 
filij De 1 fcripfithomeliasfeXjLatine&Germa- 
nice editas. Tranftulit Pfakerium in Geanani- 

canx 



^jR^VD OLPHVS GVALTHZRVS. 2fl 

cam linguamadditisargumentis & annotatio- 
mibus. Poftremo fequen tes libros factos per Ho- 
melias mtegras explicauit. Duodecimprophetas 
minores:EuangeIium S.Marci,Euangelium Lu- 
ca:,Euangelium S.Ioannis. AdtaApoftolorum. 
Epiftolam diuiPauli ad Homanos. Eiufdem v- 
tranque epiftolam ad Corinthios. Homelias fe- 
cit in Epiftolam ad Galatas, & in Euangelium 
Matthad. Homelias tfi.indiuiPauli Apoftoli E- 
piftolamad Galatas, cum prarfatione ad Scotiae 
ilegem,Iacobum vi.de omcioRegum & Prin- 
fipum ih conftituendaEcclefia.Homeliarum in 
p.Matthad Euangelium ,pars prima Scfecunda 
puBliceprodierunt. Scripflt etiam de tentationi- 
bus conciones 9. Germanicas, in locum de ten- 
tationeDommi noftrilefu Chrifti. Item de vero 
'pauevitas noftroDominoIefuChrifto, &quo- 
modo manducetur. Homilias 10.in6.cap.I0an- 
nis Germanicae. AdhaecLatino ftylo euulgauit 
in Efaiam Prophetam fermones327*quos verna- 
cula lingua habuitad populum Tigurinu cum 
pratfatione ad Clarif£ virum Michaelem Saile- 
jiim,de Scholaru antiquiflrmo vfii,& laude fiiru 
datorum. Denique eiufdem extat in Pentateu- 

Ii 2 chum 



2J2 ^^VDOLPHVS GvALTHERVS. 

chum Mofis tranflatio Germanica \ cum fingu- 
lorum librorum & capitum argumentis , diipo- 
fitionibus,explicationibus perfpicuis,& in copia 
breuiffimis : indicioquelocorum communium 
in leftione facra obferuandorum. 

RVDOLPHVS GVALTHE- 

RVS F I L I V S. 

Rudolphus Gualtherus filius ingenio & orc 
parentem referens^Ecclefise Tigurinas minifter 
adD.Petrummagna cum omnium admiratio- 
ne docere & fcribere incipiens , non multo pod 
anno 1577. aetatis fuse 2 5. immatura morte fub- 
latus eft, qui quantum fiii defiderium apud o- 
-mnium ordinum homines reliquerit, vniuerfa 
ciuitas,fummafrequetia eius funus profequen- 
do teftificata eft.Extat eius elegia de militia Chri- 
ftianorum inhis terrisaduerfusSatana^carnem 
&mundum,militantiumJEpitaphiumGr^cum 
inBullingeriobitum: Epicediuminobitum D. 
loannis Parkurfti Epifcopi Noruienfis in Anglia, 
itemcarmen deTigurinorum nauigatione Ti- 
guro Argentoratum vfqs vnodiecofe&a* quod 

Argos 



^JDOLPHFS (jVALTHERVS. 2fJ 

Argos Heluetiainfcripfit.ExtanteiufcIem carmi- 
na in imagines Doftoru noftri feculivirorum. 
Cum peregre ageret varia epigram nata & epita- 
phia lufit. 



Ii 3 



*f+ 



XXXV. 




LJLULU.iiJjJLgjJJL^ 

Xuandoquidcm Jfudc proptepts, Jaora Lcoms 
£ r&. tam vcra qyxn aac nomcn hahcs 





2 SS 



LEO JVDJE, 

Theoloms- 

Eo Ivd^ interTigurin^EccIe- 
fi^Paftores&miniftrosnon po- 
ftremus annos xix. & amplius, 
Veteris Teftameti libros Hebrai- 
cos finiplici&puradi&ione e fa- 
cra Hebf^orii lingua in Latin am 
& Hebraieam traftuli t fide & religione funima 5 
tandem vero Tiguri obiit iam fenex,oppreffus 
molegraridishuiusoperis^anno Chrifti'1543. E- 
didit tamen annotatiories in Genefin & Exodu, 
item in quatuor Euangeliftas , Hiftoriam paflio- 
nis Dominic#,acin Epiftolas Pauli ad Rom. Co- 
rrnth.PhiIipf.CoIbfllTheffal. & in Iacobi Epifto- 
Iam,quasex ore Hulrichi Zvviriglij excepin Prse- 
tereaopusarticulofum fiueconclufionum Hul. 
Zvvinglij e Germanico Latinum reddiditrquod 
cumreliquisZvvinglij operibushabetur : Cate- 
chiffnummaiorem &minore Germanice fcri- 
pfitjdiftributam in vices interrogandi acrefpon- 

dendi.. 



2j6 LeO JVDAE. 

ckndL Veteris Teftarnenti libros Hebraicos fi m- 
plici & pura didtione e facra Hebr<jorum lingua, 
confiiltis fimul orthodoxis interpretibus , in La- 
tinam tranftulitfide&reliaionefumma.Paffim 
autempertota Biblia annotationes & varix le- 
(Stiones marginibus adiiciuntur. Hiftoriam paf 
fionisDomininoftriexquatuorEuageliftiscon 
iundtam clara & fimplici expofitione Germani- 
ce lcripfit. DefiderijErafmiParaphrafesinnouu 
Teftamentum in Germanicum fermonem ver- 
tit,adied:adeclaratione in Apocalypfin Ioannis 
perD.ConradumPellicanum.Anteaquoq5tota 
Biblia Germanicereddiderat, adHebraicam ve- 
ritatem cumHebraeo quodam diligenter colla- 
tam. ScripfitGermanicedefepultura,refurre- 
^tione & afcenfioneChrifti,& miffione Spiritus 
{andti : Zvvinglij antibolen contra Emferum de 
vera & falfa religione , de prudentia , ad Chriftia- 
num regem, in Germanicam linguam conuer- 
tit. Bullingeri librum contra Anabaptiftas lati- 
nitate donauit. 




•- 



2/7 



Kk 




M^rn;.,-.,!.,-,,^,:,-,,,,,,,,,,, • niiiMnmjjjwiiinfl 

Sejc* tf vjginii Chrisiumi docet imyicjer annosr 
Vrirhus cr mfolitum ZZcllius vnslat xtcr. 




^MJTTHIJS ZELLIVS 

C&fkrijbcrgenfis. 

Atthias Zellivs CaefariC 
bergenfis,ArgentinenfisEcclefi$ 
paftor , in Aliatia natus eft, anno 
i477,poft Philofbphici Magifte- 
2 rij gradu in Academia cum Iau- 
% de adeptumjiterisdiuinisimpe- 
It deditusfuit. PrimumParochus&iacerdosin 
#de D.Laurentij eft fadhis Argentinse,anno 1522. 
poftea illuftratus coelefti lumine coeleftis verita- 
tis,primus Antichriftiarae do&rinae pala aduer- 
fatus eft. profligatifi|5 ex Ecdefiaiuperftkionib. 
Bucerum , & Hedione iideles habuit adiutores, 
docuit autem annis circitcr 26, in vrbe,ian<3:am 
Euangelij doftrinam puramputafeminansjho- 
mo no do£trinatantu,fed etia Chriftianis virtu- 
tibus,acprse{emmmodcftia,tepefantia & chari- 
tate in pauperes mfigtiisjtandem obiitplacide in 
Chrifto9ianjlie,anno Vitx 7i.Chrifti 1548. Hu- 
iuslegirar tale Epitaphiu,fed autore anonjmo: 

Kk 2 Exegit 



2$X qJXCjttbijs Zellivs. 

Exegit deciesfeptenos ZeUius annos 

^Trigintainfummahic Parrochus &defuit. 
QuincL Euangelium docuit per lufira renaturru,. 
i Hojiishypocrifiospontifcumq^grauis. 
Cenjor eratjcelerum uehemes^ qu&CL ore profeffutf. 

Exprefit *uita,pauperum ubic^pater. 
Lingua loquebatur, quacorde animoc^ Jedebant m 

JSlec quicquam inflata mentefuperbus erat. 
Omnium obittandem luttu (mirabile diBu.) 

JDumJedef&Jan&asfunditadaJirapreces* 

■ > 
Efl: & elegans Ioannis Sapidi carmcn funebrc: 
ineundem, 

. Hoc oJXCatthias iacetjepulcro Zellius, 
. Qm Qhrifliani funffus ofjiciofacro, 
^Er&conis apudoArgentoratum^plusminHf 
^Annis^vigintifex^eafimulfide^jy 
Eafimulcfe diligentia^t oper^j 
Sategeritpr&fiare quo^qm docuerat. 
Hinceiusindemortuifunusdolens 
Et mcefiaprodiitfer^ omnis ciuitas. 



OlJxCatthias Zellifs. 261 

Jsfruiturillanunc beatitudint^, 
^Adquamfuumgregem <vocauit fedulb. 
Optubilis mors^qm benemorientibus 
Finis'Jui,aternacfe vit& exordiunu esf* 



Kk 




m l $j&i/ US cta ^ J c "- accvbus sjf omnia Jalc 
Condvdii ut' puircs arccat inc^.c Jcbrcs 





SIMON SVLCERVS, 

Theologus. 

Ernje Heluetiorum vrbe cele- 
bri, natus fuit Simon Sulcerus, 
an.i5o8.viregregieperitu&trium 
linguarum,& diuinarum pari ter 
atqueliumanaruartiumjsfum^ 
mos ftudiorum honores confe- 
cutus eft in Philofophia &Theologia. Poftea- 
quamBernaepubKca^fun&ioni Ecdefiae praefu- 
illetjfaftus eft deinde verus vigibnsqj amiftes & 
Dodtor Academiae & Ecclefi^ i3afilienfis,cui nu- 
tricia fualiberali animorependit per annos 33. v- 
traquemanuvineamDomini ftu excokns, ipfe 
fcholam Theologicam, ibidem erexit atq? rexit, 
fida docendi afliduitate ftifpiciendus,vit^ fan€ti- 
moniaetiamprobisimitandus. Vixit annis 77. 
obiitanno i585.die 22.Iunij.Innomen5ulcerie- 
Ieganter lnfit Carolus. Vtenhouius hocEpigr. 

Quipiafincerepopulum myfieria (^hrifii 
£x Guangdicisfontibus haufia doces: 

J\Qumi- 



26*f- SlMON SvLCERVsi 

^Tuminis ^cultor quifmcerifimus iderru, 

<*Acer adobfequium cerneris irc^ T)ei. 
Omenab obfequio nomenc^ Simonisadeptus, 

ToBmodofncerusnon mihi Sulcereris. 
Falloran &medic 'as anim^curar^per artes 

Vlcera Sulceropulcher ApoIIo dedit. 
An quia Sal terr& <vos Chriflus &ipfe vocauit, 

^Diceris & punlucidamicafalis? 
Quemfalenonparco Chrifius donduitfefus, 

(fluofine nilfapiunt omnia nofirafale^j- 

Necminuselegans eft imo longe elegantifli- 
mum eidemfcriptumEpitaphium perCalami- 
num Poetam,dum canit: 

Sulcerus cubat hic quimitis,acerbus &idem-> 

sJXCunusferebatmyflicunu. 
V\£amfalerat terr&ffalfis {tfpeffora dittis 

^Prohibebataputredine^j. 
Etfale condibat mortulifvulneracarnis 

J\Qe labefceterewL>fua. 
*At licet apopulo <vermes diuina docendo 

Trohibeat acputredines: 

"frfa. 



SlMON SvLttKVS. $£f 

Jpjetamen ktho viEtusputreJcitin vrna 

St ciiw ttfejca Tjermiurru. 
Sedfale docirin<z,famaqueJuperftitc_j 'viuit, 

<*Ac mente^ coelos incolens. 
^De cinere expe£tat rediuiuos corpork artus^ 

Quod lucc^ vincatfydera. 

Adta fynodi Bernenfis e Germanico fermonfi 
in Latinum tranftulit. Collegit ex vtriuftjue lin- 
gu^ facris acproplianis authoribus locoru com- 
munium thcfiurum, quem tanto ftudio & arti- 
ficio in certasarculasdifpofuit,vtdequacunque 
xe fit diccndum , ampliflimain promptu fit ma* 
teria. 



LI 



z66 



xxxvin. 




Hclvctios i inicr Ji auis bcnc PO/sc mcTrri 
Crcditus , Halcrum laus Jua ccrta manct. 



V 



. mu i Jnn , i i l LtnLini.LuiiiL^ J^uJ.iliui^^^ i;.ii; , ,i:.:..ji, , : , .i , j.;., ;..v.iL J ' 1 'i' u , l> , .'.'l 




^BERTHOLDVS HALLERVS, 

Theologus. 

EcHTHOLDVS HaLLERVS 

nationefuitHeluetius,natus an- 
no 1492. Vir fiimmi ingenij ma- 
gnaeq, induftriae fuit. Praeter cae- 
teras aute Germaniae Academias 
Coloniae Agrippinae , ftudiis in 
primis deditus fuit,vbi in Theologia prima lau- 
reola donatur : poft in patria reuerfiis, Bernae pri- 
mum canonicuSjdeindeetiam concionator ele- 
£tus eft. Bis colloquium habuit Badenis de reli- 
gione,cum docftoribus Pontificiis Eccio & Col- 
dio. Primus fiiafor &perfiiafor fuit Euangelicae 
dodtrinadnpatriafuaample£tandae,in quo ne- 

fotio Hulrichum Zvvinglium fimul collegam 
abuit. Republicatandem Chriftianaconftitu- 
ta magno fiii defiderio omnibus relidto obiit 
mortepraematura, anno astatis 44. partaefalutis 



Ll 2 



26$ 



XXXIX. 




y{afc. in stkftos.i 

_/f° ■ * 

oh . m tSueuta, «^ 

Jt<>. t&dv. 



Tftw^wgwsgg^ 4SBBBS8SS5BBBSBBSBS4BB5 ,,, 

ta, 7)cj tua dcfjmaia prodis ab ore t 



~Vc?h t cquichm mutus prarco Juturu? crrt.^kr- 
; J ;.j i :^ i v"j:t,i V|;r B x; J . i L"..:|....j rr^? - " : . ^ • r .-. tj: . \».TA"» M .. i" .. ^.i^ , ■■ .^v "i l . . ,>"fc^ a m ■ ■ ■ . u i^^^^ioj^ULa 



26 p 



K^ ! 



- >££ 







QASPAR SCHVVENCKFEL- 

dius, Eques. 

AsPARVS ScHVVENCKFELDIVS 

ab Offing , Eques nobilis Sile- 
fius, is cum fe fidei propagandae 
veluti numine diuinitus defti- 
natum cenferet, Eutychetis er- 
rores renouas fingulare dognia 
arripuitjvnde pro facro Verbi diuini minifterio 
entbufiafmu, ac nefcio quem diuinum motum 
fomniauit. Dogmaeiuslonge lateq^deindediC 
feminatu in Germania, multos paflim cx eque- 
ftri &plebeio ordine fe&atoreshabuit. Cxtero- 
quin corporisdignitateacvita; fan&irnonia vir 
grauis,& venerabilis. Scripfitdereligione fiipra 
odtuagintalibrosGermanice. tandeobiit fenex 
inSueuia,menfeDecembri anno K6Lfcriptae- 
ius hxc fimt.Confeffio & ratio prqcipuorum ca- 
pitum Chriftianaefidei. Ratio vocationis fux ac 
dodtrine.Epiftola de fide,& agnitione fancft^ tri- 
nitatis. Exnortatio ad veram & faluificam Chri- 

Ll 3 fti 



270 Qaspar SchvvekckfeldI 

fti agnitionem. Confeflio&expofitio agnitio- 
nis Chrifti & diuinse eius maieftatis tribus parti- 
busconftans. DeEuangelio &eiusabufu. De 
peccato &gratia. Adamo & Chrifto. Epiftola de 
mftificatione hominis peccatons. De diuina fi- 
liatione & gloria mtegri filij D e i Iefu Chrifti. 
Teftimonia ex nouoTeftamento,de diuina ma- 
ieftate Iesv Christi & carneeius. Epiftolade 
faluifica agnitione Chrifti, de duabus inipfb 
naturis,&pr^cipuedegloriacarnisChrifti.Sum- 
mariu de duplici ftatu,officio & agnitione Chri- 
fti fecundum carnem,& fecundum fpiritu. Tres 
Epiftolae de agnitione Chrifti,tam in Cruce, qua 
in Maieftate. De aeterna De i fubftantia,& quan- 
tum a creata fubftatia creaturarum differat. Ca- 
techifmus de verbo crucis,& de difcrimine verbi 
fpiritus,& literae. Theologia Germanica. de tri- 
plici vita hominis , & quaenam fit vera Chriftia- 
navita.DepugnaChnftianorum.Summarium 
de Chriftiano certamine & de confcientia . De 
coelefti medicina Chrifti veri medici, ad falutem 
seternam,miferi perditiq? hominis. De Chriftia- 
no homine,illius natura & origine. De remiffio- 
nepeccatorum.Delibertatefidei,Chriftian^do- 

ftnnse, 



Qaspar Schvvenckeeld. 271 

<5trinae,iudicij &confcienticj. Breuisconfeffio de 
Chrifto filio D e i, & facrameto corporis &fan- 
guinis Chrifti , addita proteftatione contra o- 
mnes errores. Editum efteiufdem Epiftolarum 
volumeprimum,vtinfcriptio habet. Separatim 
praetereamultailliuscdita funt, vtdecurfu verbi 
D e i Epiftola. De coena Domini breue opufcu- 
lum. DeEcclefiapropofitiones. Refponfio con- 
tra Vadiani libruJExplicationes in Pfalmos quoC 
dam,& alia plurima. Eiufdem Apologia de vero 
&falfbintellec5hi vnacumcaufis defe&ionis in 
articulo de Sacramento corporis & fanguinis 
Chrifti contralohannem Fabri in 4. Germani- 
ce. Huiuseloquiumcecinit 

PANTALEON CANDIDVS. 
Jpjb ex ore T^Ei^non verbi ex ore miniflri, 

Dogmatn^Schwenckfeldi^is petere ipjetua. 
Suntjua danda De o,Junt &Jua dada minifiris: 

Nempe trahit verbo corda mouente De vs. 

NICOLAVS REVSNERVS. 

TJnum agis hoc&tjalua Deifitgloria,quicquam 

Nec virtus hominum vindicet indc^fbi 

Ergo 



272 £ASVAR ScHVVENCKFELD, 

Ergo docesfaltem correptos numinedio, 

Qu&funt^poffefhcra mente videre,DEi: 
< Tof]e minifieriumnihilhicverurabile verbi 

Falleris hicanimi Gafiars at vndejrogas? 
J\Qempe minifierium verbiccekfieperipfunu 

QuicquidagitsDEvs hocomne benignus agit. 
(^YCortua non eftfanEta Dei voxjittera vit& 

Vitn,biceps gladius 3 malleusyignis edax. 
Quampenes eft &vis,Z3 > fpes^normafalutisj 

Cditus hoc ipfific moderante *De o. 
Quifbernitverbum Domini verbic^minifiros: 

Spernit is in ccelis,qui dedit ifia, De vm 
nAmpliushaudmanetergo Dei ficgloriafalud: 

Fide DEOyVero cordejoeatus eris. 




272 



Mm 



¥?4> 



XL 



/■■ 




ya/c Harntr. J* 

rai ityitii ' "'i||iiiniiiiiiiiiiii|mi'!ii-« ■ii'i|<!i!MMMi|Mi:i|rc ■ 

Jnr>idtarn tuincis stuaio, probtiatc labprc 

Qratia nunc tncrUis rcaaiia diqna. cuis . 
•? ■■----.--.. cgj ---.---.- 



j.ii..i.^i,\;.w,ii..„j.....'i..:i, ,j, > ..,ii Y .A.uL,i,l,.; l :i, a ,lu.,;:r,..j„ l .,')ia.i'i.n..., i.\, ,;. , i..;.'.i;. u ;;. . J ..iLT:^,? l „^ n ,-, ., : .x...,i.,.t.^:-..ji,- 




HJDRIJNVS JVNIVS, HOR~ 
nanus,Medicus,Philologus &Poeta. 

E Hadriano Ivnio Hor- 
nano Medico, viro abfolut^ eru- 
ditionis praeclare cecinit Arrias 
Montanus hifce verfibus: 
Mouerat inuidiam locminui- 
dus£$tibi nomen, 
Juni alidsnotum fedminus vjque tuo. 
Jnuidiam vincistotaprobitate.fideque, 

Pergejvona ^Jiudia, idquodfacis, ify iuua* 

Cuius elogij teftimonia fanelocupletiflima no- 
bisperhibent,totabipfo elaborata monumen- 
ta nunqua interitura.-isenim Caftijlatrofophi- 
ft^ medicas qu^ftiones e Gr^cis Larinas fecit,im- 
preflas cum Graeci exemplaris caftigationibus in 
fineadiedtisi Idem LexicoGraecoadiecit voca- 
bula fupra 6500. ineditioneBafileaeedita,cum 
praefationeadEdoardumvi.AngliseRegemimi- 
nor editio eade habet quse maior, nifi quod qu^- 

Mm 2 dam 



2?6 Hadrianvs Jvkivs. 

dam copiofius in maiore explicata,& teftimo- 
niis autorum confirmata omittit. Praeterea fcri- 
pfit de anno & menfibus commetarium^cui ad- 
iungiturFaftorumliber,quo quicquid peculia- 
riter apud Graecos,Hebneos,Romanos, aliasque 
exoticas nationes memorabile quolibet die a- 
dtum fuerit & obferuaturn, compendio com- 
monftratur. Item , Calendarium in quo totius 
anni dies,articulatim ad calculu vocati, atq> idi- 
pfum Latinis haud Barbaris fentetiis,cuilibet an- 
ni tempori congruis. Edita funt haec quoque e- 
iufdem fcripta:Animaduerfionu librifex,inqui- 
businfinitipene authorum loci corriguntur & 
declaranturJtem de Coena commentarius. No- 
menclatoromniumrerumpropria nomina va- 
riis linguis explicata indicans. Emblemata ad D. 
ArnoldumCobelium. iEnigmatumlibellus ad 
D. Arnoldum Rofenbergium. Anaftaurofis,fiue 
PaffioSeruatorisnoftri IesvChristi Iambis 
confcripta. Nonium Marcellum deproprietate 
fermonis ope veterum codicum innumeris iA 
locis reftituit,multislocupIetauit. Fulgentij Pla- 
ciadae libellum de prifco fermone repurgaui t.Re- 
cognouitquoqjRauifij Textorisepitomen Epi- 

thetorum. 



Ha-driaxvs. Jvnivs. 27? 

thetorum. Eunapium devitisSophiftarum in 
Latinam linguam conuertit. Ex magnis illis Eu- 
ftathij commentariis in Homerum , vtiliffima 
qu#q5 in vnum volumen collegit, quod Cornu 
copiaeinfcripfit. Hefichij librum, de his quieru- 
ditionis fama claruerunt in linguam Latinam 
tranftulit. 



Mm % 



S/S 



XLL 




i|li|M||i|l!lll!!!iitpli!:i| | i!i| , .[ , ' ,l, " 1 jl , l'ill|ilil|i|'l! 

v ¥liiiarchtis Jaticxm fcrr c t * <J iffe ^ X'W* rn ':_ 

" 7 :J:mMv:.(^ i ^i . \ k A. ^ , A .., A ,. ^ _^Lj^ 



Gwrcia JKtjlanciro dcperft pltfrirnfr, ni jam 

Plifiarchiis 



2?jF 





GVILIELMVS XTLANDER, 

Thilojophus. 

Vi t h e l m vs Xylander natus 
fuit AugufbeVindelicorum,an- 
no 153 o. egregie vtriufq, lingux 
cognitioneinftru£tus,variaq5 ac 
multiplice eruditione inftrudtus, 
Magifter optimarum artium Ba- 
filese defignatus eft. Fuit deinde Heidelbergx 
GraecarumliteraruprofelTor fidelispariter &di- 
ligens. Vnde praeclaramnominisfamam&im- 
mortalemadeptus gloriam , tum exaliis fcriptis 
Philologis&Hiftoricis,tum exoptimis autori- 
bus,praefertim Gxxcis partim recognitis, partim 
in Latinum fermonem conuerfis. Fatis tandcm 
natur2eqjconceffitpraematuramorte,annoi585. 
fepultufq? fuit Heicielbergae.Tryphiodorum La- 
tinis Hexametris ita reddidit , vt verfus verfiii re- 
fpodeat,id opus iuuenis adhuc circiter 1 6. annos. 
natus in Schola Auguftana fecit. Verum idem o- 
pufculum denuo heroico carmine verti t , anno- 

tationibus 



2$0 GviLHELMVS XtLANDER. 

tationibus additis,quibus plaeraqs loco corrupta 
reftituuntur multaexplicatur,(ed eaverfionoh 
eft edita, Pfelli de quatuor difciplinis Mathema- 
ticis opufculum,Latinum fecit,adie<5bisannota- 
tionibus,& carmine de Philofbphia. Dionis Hi- 
ftoriam Romanam cum annotationibus. Plu- 
tarchi Parallela feuVitas annotationibus additis, 
Plutarchi de Homero &audiendis Poetis libel- 
los,quos etiam annotationibus locupletibus ex- 
plicauit.Cedreni Hiftoria ab origine mundi vfqs 
adannum 1200. Marci Antoninilmperatoris li- 
bros duodecim de feipfo,additis aliis libellis^An- 
tonij Liberalis transformationu congerie, Phle- 
gontis fragmeto de Olympiadib. & de admiran- 
dis &longaeuis. Antigonihiftoriismirabilibus. 
Euripidem Latinum Philippi Melanchthonis,id 
eft,ex eius ledtionib. negligentiflime exceptum 
correxit,additadefuo,quaetum deerat Hecuba. 
Theocriti priora Idyllia correxit, additis fiiis in 
reliqua annotationibus. Euclidis fexlibros prio- 
resinlinguam noftramTeutonicam tranftulit, 
typifqj&comentariisilluftrauit.PIutarchiChe- 
ronei moralia de Grarco inLatinam lingua tran- 
fcripfit. Strabonis rerum Geographicaru libros 

(eptem- 



Gv 1LHELMVS XfLAND E R. 28t 

fcptcndccim recognouit,cmedauit, & Latinos 
fccitadditisannotationib. Stcphanumitemde 
Vrbibus recognouit & traflulit.Scripfitpr^terea 
Variarum LecHonum libros. Tabulas Gra^ca: 
Grammaticxabfolutiffimas, Algebra, Euclidea, 
Geometrica, Aftronomica,varia. Ac facros noui 
Teftamen ti Iibros e Graxa lingua in Germanica 
accuratiffime tranftulit annotationibus adiun- 
ctis.Tranftulit etiam Diaphanti libros Arithme- 
ticos. Inftitutiones Aphorifticae Logicas Arifto- 
telis,rerumitemMathematicarum breui atque 
faciliordineabeodem confcriptae,editaefunt in 
publicum. idcm Polybij feptendecim libros Hi- 
ftoriaeRomanaein Germanicamlinguam tranf 
tulit. Atq^haecdeXylandro. 



Nn 



sfo 



XLIL 




Hisfopicum Jeu tc atcatn, Jkic Hccko Mysicn, 
Et -bcnm. e£ Mysfcs, Hktoticusep bonus. \ 



- -Mi ,, - ,,m M .. ; ,., - .. i,,i M i r i O |, - -r l ,- | l -, , -| . - ,i. 7 . r l i f . .- .i B.rMu ». : , „ , - ., m ,. t ,i m .-.-■ .n '» . . it.. », ,, - ,^ ,. , , f „ 1 ^ , f ,, „ , 7 i. - .. - .. m r . ?« ■■. - ■ wr .i mp . W»" i rn7"" r' i ) pP , T 

„..i.,..)u,>i„).ii.,,,L. ij.i,ji,j.ti.A...i f -t-»-.<- r rV..ml».^lL.iL..i:.r.^f.. ...,„ly.. f i,- ,,-...■, ......V— i.,-,,i, i ,1i..ilil.Uij,iiV„h„ii 



~**3 



*&>! 





CASPARVS HEDIO, HISTORI- 
cusj&ScclefU Argent.Paftor* 

^j. Ascitvr Cafparus Hedio Etlin- 
g^in Germania,familia&paren- 
tibus honeftis,primb optimaru 
artium ftudiis Friburgi, & dein- 
deBafileaeeruditusfuit. Friburgi 
quide inPhilofbphiae Magiftru* 
at Bafilee in Thcologi^ Do&orem promouetur. 
Deinceps verb vix dum renata in Germania Eu- 
angelij luce,MoguntinusEcclefiaftes conftitui- 
tur, anno 1520* poftea veritatis luce illuftratus di- 
uinitus , MZellio,& MartinoBucero, tunc pri- 
raum Argentinae verum inftauratibus Chriftia- 
nifinum,adiutor & collega datus eft,anno 1 5 3 o. 
EtfiimmiTempli ibidem cocionator pertotos 
annos 23.fidelis pariterac diligetiflimus fuit.Tan 
dem obiit in Chrifto feliciter, magno fui defide- 
rio cuijdtis relidto 1 7.0<5tobris,anno 1552. Scri- 
pfithiftoricamSynopfin,qua M. Antonij Coc- 
cij Sabelliciinftitutuprofcquitur,ab anno 1504. 

Nn z quo 



2^4- Qasvarvs Hedio. 

quo pertigitSabellictts vfq? ad annum 1538. im- 
preffamcumSabellici operib. idcm Chronicon 
abbatis Vrfpumenfis maena diligehtia recosno- 
uit,&abinnumeris menais repurgauit. Adiecit 
etiam paralipomena rerum memorabilium ab 
anno 1230. adannum 1537. Smaragdi Abbatis 
commentarios inEuangelia &Epiftolas per to- 
tum annjnm ex patribus colleCtos , ex fcriptis ex- 
emplaribusreftituit, adiedta Epitome fiiper Eu- 
angelia&Epiftolasvtili omnious quimethodi- 
cedocerecupiuntfimplicem & Chriftianuau- 
ditore. Scripfit Chronicon Germanicalingua, 
&exLatinalingua in Germanicii tranftulit Hi- 
ftorias,Ecclefiafticam 3 Eufebij,Egefippi, Iofephi : 
Chronicon Abbatis Vrfpurgeniis . Cufpiniani 
Csefares,Chry fbftomi Homelias: in Matthaeum 
&Ioannem. Auguftiniqua:damopufcula. Am- 
brofij libros officiorum : Smaragdi abbatis Po- 
ftillam. Hiftoriam Ecclefiaftica Germanice con- 
tinuauitadnoftravfq; tempora.Pr^tereain Ger- 
manicamlinguam conuertit Demogorias OE- 
colampadij inEpiftoIamloannis. LudouiciVi- 
uislibellumdeEieemofyna. Philippi Cominsei 
Hiftorias, Erafmi Roterodami libellum de prac- 

Nn 3 paratia- 



Ca SPARVS HEDIO. 2$J 

paratione ad mortcm.Smaragdi commcntarios 
m Euangelia &Epiftolas per totum annu , ex ve- 
teribus patribus collectos.Hermani Bodij vnio- 
nem diilidentium.MartiniLutheri commenta- 
rios in Pfalmosgraduum. Scripfit fermonem de 
decimis Mo^untiae liabitum. Nicolai Reufneri 
V. Clariflimi & docfliilimi carmen in eundem 
tale leejturr 
Seu <vif Htfloricusfideifeu doffor haberi, 

O^lagne Hedio^retle nomen vtrunc^geris: 
^Tejideifanffa vocatzArgentinafidelem 

QjXiyfien^vocem laudatamat^ tuanu: 
Telegit Hifioricum Germania totafidelerru 5 

Cum legit ^Hifioriam^laudat amatc^ tuam. 
^hCortum vtfis ergo ifuperfiesviuis in orbe^? 
^ndoffis^h&res atheris ipj£_jjibris~ 



Nn 3 



zS6 



XLIII. 




%m\\\\\^mm\\\\\\\\\\\n\\\^ 
J^bn nomcn tantym dcdtt hutc Gtynanr jftjotlo, 
~ \Jffi im '■ r ^ m tfausia contujii omcn auc~. 



T , a . a .,, i l VL;rL . L,„ttM^^^^ 



zSt 





SIMON GRTNAEVS, THI- 

lofophus (yTheologus Baflienfs. 

Oannis Sapidi Iambos dodtiC 
fimos de Simone Grynaeo prae- 
mictere libet notationi vit^ eius, 
funtautem hi: 

Qtt&ris Simon (fryn&us ille quis 
fuit? 

<*Attende,dicam 3 magnusille ttirfuit: 
^Decreta Grammatices nihilnouit minus 
§luam ^Prifianus: tamprope eloquentu 
Ciceronian&accefit, <vtnemopropius 
Chryfppon exaquauitin ^Dialetticis: 
J^Qon hocfopasmeliusincrepuitlyranu: 
tN^umenfientia rhMv rettulit: 
^Talis Geometra,qualis oArchitasfuit: 
(fognitionem habuit *vt aAtlasfderunu: 
^De morjbus confmili <*Arifioteli modo 



'Differuit, &fapientiaccdefiiunu: 



T^on 



i$? SlMON GrYNAEVS, 

ZN^on Tlinio Phyfice priores detulit: 
J\Qon cefit Hippocrati medendi mdaginc^j: 
Fuit alter sAureliusfacris, in literis 
fam qmdfacra non attigit Poefeos? 
QuidesJ relatu dignum in Hifroriis nouis 
Et c veteribusfmul^ mifcettaneis 
fn lucubratwnibus ,quodnefiit? 
Linguis PaUftina,Latma,& Attica 
J\Qon aliteracfermoneplebeio vfus es~i. 
Sedquidopus es7 multis^fuit plane Hippias : 
Aut alter: aut velpraferendus Htppia: 
Grex difciphnarum cuiparuit omniunu: 
Quem luget extinffium merito Cyclop&dia 
Suicolit Grynai qu& tumulumfacrunu: 
Vt zApollim humsnominisfuunu nemus. 

Etfiverbnihiladdipoffet ad hoe Grynxi En- 
comium,nos tamen profequemur nunc ftylum 
noftrum : Fuititaque Simon Giynaeus Feringae 
Sueuio oppido natus,anno 1493. In quo mode- 
ftia & morum fuauitas fingularis, cum pietate 
&difciplinarum omniu exacfta cognitione cer- 
tauit: magni illius Mefanchthonis in fchola Pof- 

tx 



SlMON G.A7NJEF& 2&f 

xx Hercinia: difcipulus . Philofephiee Mag&tf 
Viennse Auftriaenuncupatus, ni©dboflinib.viii 
&laudememoriaob linguseLatinae, Graecae & 
Hebraicae peritiam,omnif q$ Philofophiae ad mi- 
racuktm vfqs cognitioneni5& obTheologiae ve- 
n£ fcientiam & vfum digniflinaius femprtema. 
Quasipfedodtrinas paffim Academiis vienriae, 
WitebagaejHeidelbergae^ Bafilbse multis annis> 
pubKcepriuatimqu eprofefifus eft.multis egregie 
Latiiais & Grxeis autlioribus fuo nitori & lumi* 
ni.reftitntis. Tandemfibi ipfi quidem^fatislon- 
gxuus,licet vigente adhuc aetate rnoKuus,vtpo- 
te cuinihil amplius quod difceret? fiiperefTe vide- 
retunCacteris verb tempeftiue nimium ereptus, 
quos fcilicet, qub plura didicerat , eodocere plu- 
ra, viriuuandisaliorum ftudiis natus^potuifTet. 
Obiit auteniBafileae ex pefte,GallA;uguftii Annb 
1 54 1. 43etatis 4 8. Tranftulitex Graecis Agefilai vi- 
tam. in.ParallelisPlutarchi.item alium Plutarchi 
librum,qui infcribitur: Sitne rationis aliqua in 
beftiis vis, tum vtraianimantium plus huius ha- 
beanr /terreftriane an aquatica. itetfv Ariftotelis 
Elfencheiium librosduos, qui cum caeteris LatU 
nis 'Ojxeribus Ariftotdis excufi/fun t>, Eiufdemque 

Oo de 



2^0 SlMON GRTNAErS. 

de virtutib.libellum, adiefta exadtiore quadam 
de virtutibus diuifione : item de mundo librum 
ad Alexandrumdodtiffimis commentariis illu- 
ftrauit. Annotationes in 8. librum Topicorum 
fcripfi t , adie£ta tabula , qua continetur typus o- 
mnium praeceptorum Ariftotelicorum , quae in 
8.1ibroTopicorum interroganti & refpondenti 
dantur. Homelias Chiyfbftomi in pnmam ad 
Corinthios , quae poft vigefimum funt vfque ad 
44. Latinas fecit. Extateius etiam Epiftola ad 
OEcolampadium libro quarto Epiftolaru OE- 
colampadij & Zvvinglij: ltem praefationes in lu- 
lium Pollucem,in Abfyrtum & reliquos autho- 
res Graecos Hippoiatros in Lexicon Graecolati- 
num. in Plutarchi vitas Latinas, in quo opere et- 
iamintegromulta reftituit & locos aliquot de- 
clarauit. in eafdem etiam Graeceexcufas : in Eu- 
clidis elementa Geometrica Graeca praefatio, vbi 
de difciplinis Mathematicis egregie differit. in 
Cl. Ptolomad magnq conftrudtionis libros Gr^- 
cos: in fcriptores noui orbis: in Iuftinum. Praefa- 
tiunculainHugonisLatimeriorationem de re- 
gni ftatuperEuangelium in Anglia reformado. 
Opera Platonis a Marfilio Ficino vcrfa , emcnda- 

uit 



Simon (jR.rtfAErs. spi 

uit & cum exemplaribus Graecis contulit adie- 
<5ta praefatiuncula. Scripfit etiam fomnium ad 
clanilimum virum Iacobum Sturmium,carmi- 
ne Heroico. Extant apud Haeredes eius nondum 
excufi. commentaria inEpiftolamPauli ad Ro- 
manos : de coena Domini liber : OpusEpiftoIa- 
mm: & alia quaedam. 



Oo 



Jft 



XLIV. 





CONRADVS LTCOSTHENES, 

^TheologHS^Philolagm & Hiftoricw. 

Onradvs Lycosthenes Ru- 
\ beaquenfis Alfatus,natus fuit an- 
$ no 15 15. Philofophiae pariter & 
Theologiqoperam egregie naua- 
uitHeidelbergae,&vtranqj poft- 
ea Bafileae in Schola & Ecdefia 
publice profefliis eft magna cu fide & induftrm :• 
rhilologus&Hiftoricuscelebris: Theatrum vi- 
taehumanae, philofophi^eperennis compendiu, 
aeterniLuminumDatoris benignitate per xlii. 
valetudinariae xtatis annos, menfes feptem , dies 
feptem fedulb ferioque commentatus eft 5 quod 
eopofteamortuo a priuigno Theodoro Zvvin- 
gero Med.& Philbfbpho excellen tifEmirifice ex- 
ornatum & locupletatum > omnibus omnium 
Caefarum Amphitheatris meritb anteponitur. 
s.Kal. Aprilis non improuifo Apoplexiae turbine 
adcertamimmortalitatem, anno eius reparatae 
15 6 1. abreptuseft, praeter votum metumqj : Sor- 

Oo 3 tis 



294- C 0NRADrS LlCO STHENES. 

tis literar. multam fimul & magnam relinquens 
vfiiram pofteris inomne aeuum pcrduraturam. 
Scripfitenimcommentaria inPlinium iuniore 
deviris illuftribus.de Rubeaquenfium Reipubli- 
cqprimordiisjincrementisjdeuaftationibus^&c. 
aprimaorigine vfq$ ad noftra tempora librum, 
cx quo Sebaftianus Munfterus ea,qu^ in magno 
Cofmographiaefti^operedeoppidoRubeaque- 

ium fcribit,compendiofiftime deprompfit. Iu- 
lij Obfequentis prodigioru librum (quem hac- 
tenus abannotantumvrbisconditae 105. vfque 
adannum 784. mancumacimperfedtu habui- 

nus) multis locis reftituit, & ea quae ab vrbis ex- 
ordio,vf|juead L.Scipionis cum C.Laelio confii- 
latum,temporisiniuriainterierunt,exDionyfio 
Halicarnaffeo,Tito Liuio & aliis Romanoru Hi- 
ftoricis,eodem obferuato ordine, refarciuit atq> 
.uppleuit*Scripfitpraeterealibrum,dcMuIierum 
praeclare didtis & fadtis : i tem Libellum de prifcis 
Romanorum legibus & plebifcitis: de Similibus 
fa<5tis,cafibus & euentu Iibrum. Calendariu hi- 
ftoricum,in quo Macedonum, iEgyptioru, He- 
braeorum & Graecorum menfes, cum Romano- 
rum menfibus conferuntur, & quae a condito 

mundo, 



CoNRJDVS LtCOSTHENES, 2^ 

mundo,ad noftra vfque tempora memoratu di- 
gna certis apud diuerfos, diebus acciderut, com- 
memoratur &c. ClariflimoruPhilofbphorum, 
OratorumJmperatorumjRegumjDucumsitem 
Pontificum,Epifcoporum,pnuatorumq5homi- 
num Apophthegmata,qu^ ita in Iocos commu- 
nescongeftafunt,vtfiuepublice quid,fiue pri- 
uatim fis didturus , promptuariu habeas, ex quo 
ad inftitutum neceflaria depromas. Similitudi- 
num acparabolarum exfacris ac prophanis au- 
thonbus locoscommunes, adeunde vfum col- 
led:os , adiedlis vbiq^ authorum locis, ex quibus 
petitx funt. Virtutum vitiorumq^ omnium me- 
morabilia exempla ex trecentis fere Grqcis & La- 
tinis authoribus probatiffimis excerpta inque 
locoscommunesredadta.Prolegomenainlufti- 
ni ex Trogo Pompeio hiftorias. Annotationes in 
Valerium Maximu ac L.Feneftellam de Roma- 
norumfacerdotiisacmagiftratibus. Contraxit 
etiam Conradi Gefheri Medici Clariffimi, ma- 
gnum ac multis laboribus congeftu Bibliothec^ 
opus in breue Compendium, in gratiam eorum 
qui breuitate gaudent,ac ob xns penuriam ab 
cmptione magni operis deterren tur. Ioannis Ra- 

uifij 



2$6 CoNRADFS LtCO STHENE S. 

uifij Textoris officinam auxit,&inordine com- 
modiorem redegit. Item in Claudij Ptolomaei 
Geographicos libros indices dtios.collegit , quo- 
rum adminiculo veterum fimul ac recentium 
locorum fi tus , facillima rationc in tabulis depi- 
dtisdeprehenduntur.praefixitPtolomaeilibrisE-. 
piftolam,in quade vtilitate tabulai-um Geogra- 
phicaru, ac iudiciis, latedi-flerituci extat eius pro- 
digiorum opusLatineac Germanice. Exemplo- 
rummagnum thefaurumcollegit, quempoft i~ 
pfius obitum Theodorus Zvvingerus dodtifli- 
mus Philofophus & Medicus auxit & optimo> 
ordine difpofitum edidit. Epitomen fententia- 
rumloannisStobaeiconfecit.atqueh^cquidemt 
deLycofthene noftrofufficiant,quem elegantii 
hoc commendauitpoemate ; 

IOANNES LAVTERBACHIVS.. 

Human&fapiens eft. vit&.reguia dittuiru, 
Quodgremwfedem mentis haberc_jdece£. 

Hoc decet \hoc*uitafit Uf vt aQwmonfirat honefia^ 
^Cj qua iufiiti& tranfgrediatur iter. 
eliigwnisadh^cpr^ceptufalubriavera 
Ofiendit,Pietas tollat r ut omne malunu. 

Vt tc^, 



QoNRADVS LrCOSTHENES. J>p/ 

*L)t te VirtutesfPietascfegubern&tyhoneJlunLy 

N^quajuftitia tranfgrediarisiter, 
Conradi lepido congefta LrcosTHENEsaufit, 

Qu&memorandajuo diBa recondc_>finu. 
%Jt te VirtutesfPietasc^ gubernet y habebuwtj 

Jnfcelusjn vitiumnemaluserroragat. 
Virtutum ^Pietas Regina 3 boni(fe magiftra: 

VirtutesfPietas eJi vbisegna tenent^ 



pp 



ioS 



XLt. 




1111'llllllli'lilJll'll'lilMlllll'lliril'lllllllMllll! ||l!!||ll||l||||ll!!!ll|!|!IM:|ll|l!l!T||ll) IM M |,lll||||l|!|||U(|l|||jl!!l|!!!!!l!||ll]!' 

^dsironim.usj bonus- Htsloricus, Tjcrbit* mmisi 
Irinam animam ivirvo coru ccro rito . DRO~~ 




JOSIAS SIMLERVS, 

Theologus. 

Osias Simlervs nafcitur 
Capellis, in Heluetiis , homo in- 
genij do&rinaeq, elegantiffimae, 
Matnematicarum difciplinaru 
ftudiofiftimus, Hiftoriarumque 
peritiflimus: teftatur id tum fcri- 
ptaeius, quibuspatriam immortalitati cofecra- 
uit,tuminftrumenta Aftronomica ab eo exco- 
gi tata. Fuit Tiguri Profeflbr Theologise celebris, 
vir non modb in dicendo, fed & in fcribendo 
fiimmi acuminis & iudicij exquifiti , veterumqs 
Theologoru ledrione confirmati, quod abunde 
oftendunt lucubrationes eius in omni doclrinse 
genere in publicu edit^. tandem morte obiit im- 
matura annum vix agens quadragefimu quin- 
tum,die 2.Iulij,annoDomini 1576. pofteaquam 
cumduobusfkuiftimis morbis calculo nimiru 
&podagracofli6tatusefletacerbeannisaliquot 
prioribus. Capellasverb fiibTigurinorum effe 



p P 



ditione 



JOO foSIAS SlMLERVS. 

ditlone indecolligitur^quod feTiguri inpatrla 
cumlaudedocuiifeprofiteatur. Scripfit de prin- 
cipiis Aftronomix libros duos. Refponfionem 
de Chrifto mediatore,aduerfus maledicu libellu 
Francifci Stancari,Orationedevita&obitu Cl. 
Theologi Petri MartyrisVermilij,cui addita funt 
quaedam ipfius fcripta de Euchariftia antenon e- 
dita.Vitam Clariff.Medici &PhiIofophi Conra- 
diGefneri. Deaeterno DEifilio D.NJefuChri- 
fto aduerfus nouos Arrianos Tritheitas & Sa~ 
mofatenianos lib.j. itemaduerfuseofdem deS. 
Spiritu lib.L. Narrationemveterum controuer- 
fionum de vnaperfbna&duabus naturis Chri- 
fti feruatoris, vnacum collatione controuerfia- 
rum noftri temporis , edita vna cum Latinis ve- 
terum fcriptis,de eadem controuerfia>c|uae: ab i- 

()fo recognita,fummariis &annotationibus ll- 
ufirata r & invnum volumen coniuncSta funt. 
Scnpta veterum ficnt ifta, lufti niani Imperatoris 
edidtum deredtafide.Boetius de duabus natuiis 
inChrifto* Caffianideincarnationelib.7. Ma- 
xentij fcripta. Leonis PP. Epiftolx dua:. Gelafij, 
PP.libercontra Eutychem &Neftorium. Ful- 
gentij lib.3.adTlirafimundum regem. Vigilij li- 

brii 



jfoSIJS SlMLERVS. 30T 

bn 5.cotraEutychen. RufticiDiaconidialogus, 
ediditpraetereaPetri Martyris commentarios in 
duoslibrosSamuelis: item in Genefin5& eiut 
dem Precum ex Pfalmis libellu. Tranftulit etiam 
exGermanica lingua in Latinam Henr.BuIlin- 
geri aduerfus Anabaptiftaru errores librostf.In- 
ltitutionem eorum qui de fideablnquifitorib. 
examinantur,quaeeftrefponfio ad articulos Ba- 
uaricos. Compedium Chriftiame religionis.Ad- 
hortationeadEcclefiaeminiftrosomnes,vtcon- 
cordiam mutuamcolant,&fidem in Chriftum 
& veram refipifcentiam fimpliciter docean t. De 
perfecutionibus quasEcclefiapafla eft, earumq* 
caufis&perfecutionum poenisv Item Othonis 
V Verthmulleri paraphraftica interpretationem 
Orationis Dominic<g,& Sy mboli Apoftolici &c. 
Poftremb epitomen Bibliothecse iam fecundb 
magna accdfionelocupletauit, &in infinitislo- 
cis caftigatiorem edidit. ScripfitpratereaNotas 
iniEtici Cofmographiam,haftenus nufquam 
editam,&in Antonini Augufti itinerariu, quod 
collationeveterum manufcriptorum exempla- 
rium plurimis locis emendauit.De foedere & Re- 
publicaHeluetiorumlibrosduos.Valefiam,hoc 

Pp 3 eft, 



%0Z jf'OSIJS ■ SlMLERVS^ 

eft , de Viberis , Sedunis & Veragris libros duos: 
Defcriptionem Rauracorum, Tulingorum , La- 
tobrogorum,Boioru,libr.2. de Lepontiis librum 
ynum,in quo de Alpibus & itineribus Alpinis, 
De vera IesvChristi fecundum humanam 
iiaturam prasfentia in his terris Orthodoxam ex- 
pofitionem.DeAlpibuscomment.impreflxum 
Valefia. De republ.Heluetiorum libros duos La- 
-tine& Germanice. Refponfione ad duas difpu- 
«tationesAndreaeMufculL Refponfionem adla* 
cobum Andream communi nomine fcriptairu 
Narrationem de ortu , vita & obitu , R . v.iri Dn. 
Henrici Bullingeri Tigurinae Ecclefiaepaftoris? 
inferta mentione praecipuarum rerum, quae in 
Ecclefiis Heluetiaecontigerunt. Refponfionem 
fecundam ad Iacobum Andream. P. Martyris e- 
pifto!as,quaeftiones,&refponfa: item Orationes 
editioni parauit iEthicus eius, Antonini itinera- 
rium , Rutilius & Sequefter Bafileae editi funt. 
Scripfitprxtereaaflertionem duaru naturarum 
invnaperfbna Christi SeruatoriscontraSi- 
monem Budnaeum. Ab eodem Bullingeri refpo- 
fioadfeptem capita accufationum in Latinum 
conuerfaxollegit Vocabula rei numari^,ponde* 

rum, 



^dSlAS Sl ML ER VS~ J0$ 

rum,&menfurarumGraeca,Latina,Hebraic*u 
Arabica ex diuerfis autoribus , eaque in ordinem 
alphabeticum difpofuit,cum dictionario Lati- 
nogermanico Ioannis Frifij,fine authoris nomi- 
ne impreffa. HiftoriamHeluetiae&eiufdemPe- 
riegeftm inchoauit: fed mortepraeuentus no ab- 
foluit. Eius vitam & diferte & vere defcripfi t Io- 
annes V Vilhelmus Stukius, additis Dodtorum 
virorum in eiufdem obitum carminibus. EiuC 
dem praeleftionesTheologic^ in Exodum Moy- 
fis Henrici VVolfij opera & induftria prodiere. 
Scripfit infiiper Dialogum do&iffimum, quo 
difputatur Vtrum campanae pulfu meridie aut 
vefperi audito , dete<5to capite fit orandii , quem 
manufcriptu habet Henricus Bullingerus F. Di- 
gnusquem Theodorus Beza elegantiflimo ot- 
iiaret nocEpigrammate: 

THEODORVS BEZA. 

$iMLERE x mi Simlere, quofuf?erftitc_j< 

Tot mortui reuixeraTvt^: 
§lups ira nobis numinis.tampauculis 

aAdemitannisplurimos: 

SlMLE- 



304- JoSIAS SlMLERVS. 

Simlere quemtremuitr.enatussArriw> 

Tremuitrenatus Eutyches 5 
Vajiator ille TolonU,hic Germanu* 

L&fiflageUa numinis* 
Heufubita &immatura te mors auferens, 

Quam multa tecumfufiulitl 
Lamentn amicis quantn,quotiuJiiJ?imos 

Secum dolores attulitl 
Quosinter ecce T$eza quondam haud r vltimus' 

His irrigat tt_j lachrymis. 
!Beza repetito^uulnereijiofaucius, 

Qommunis ad tumulumpatris* 

P. C a n d 1 d v s in eius effigiem hoc lufit te- 
traftichon; 
Quatibi pr&fentat Simlervs imaginevultum* 

jifficith&c oculospulchra tabella tuos. 
Siqueatexcellensanimiquofypingierilla 

Gratia^niloculipulchrmsajpicerent^ 




S*f 



CLq 



XLVL 







*$& 





GERARDVS qMERCATOR 

T^pelmonmnM^ofriographus. 

Erhardi Mercatoris 
Cofmographi nobiliflimivitam 
exa&e nobis defcripta dedit dn. 
Gualterus Glymnius 3 Patricius 
Teutobur<£efis , ac eius oppidi an- 
" tiqutpmi Tr^tor dignifiimus, 
cum nos fecuti,ftric5tim ex eo afferemus ea , quae 
ad propofitum noftrum facerepoffunt. Gerhar- 
dusitaque Mercator(inquit Glymnius) IlluftriC 
fimi Pnncipis Iuliae, Cliuiae, Montis, &c. CoC 
mographus longe exercitatiflimus nafcituran- 
no 1512. 5-Martij fub auroram hora fexta,a paren- 
tibusluliacenfibus Huberto Mercatore,&Eme- 
rentiana eiufdem vxore,Rupelmundae, in fini- 
bus ComitatusFladriq,apudilliuspatruum Gil- 
bertum Mercatorem , eiufdem oppidi Paftorem 
vigilantiflimumcommorantibus. Cumqjpue- 
ritiam egreffus.effet prima rudimenta latinae lin- 
guae vtcunq, didicit,inde miffusapraedi&ofuo 

Q_q 2 patruo 



jof Gerardfs *Me rc ator. 

patruo Bufcoducum vt ibide in domo fratrum 
Grammaticx ftudium abfoluerec & initiaDia- 
le£tica:addifceret,fub Georgio Macropedio, vbi 
fumptibus & impenfis fuperiorisPaftorisannis 
circiter tribus cum dimidio ftudiis vacauit.Hinc 
ablegatus eft ab eodem ad celeberrimam Aca- 
demiamLouanienfem , ibiquein collegio Porci 
in conuidtu conftitutus , artibus humanioribus 
tantifper operam accommodauit , donec Magi- 
fterijgradum adeptus effet,poftpromotionem 
annis aliquot cum fingulari deleftatione in ftu- 
diis philofophicis fe exercuit priuatimjpoft vt vi- 
taeftiftentandx re6tius confuleret ad Mathefin 
animum adiecit. Annodeindeaetatis 24.VXO- 
rem duxit , Ciuem Louanienfem BarbaraSchel- 
kken,ex quatresfilios &tresfiliasfufcepit, mox 
coepit ad fculpendas tabulas animum applicare, 
exorfus Louanij a defcriptione terrae fan£be,qu<£ 
annodeinde Chrifti37.in publicumabiit. Prse- 
ceptorem in hifce difciplinis neminemhabuit, 
fed folummodo priuata inftrudtione Gemmae 
Frifij eximij Mathematici Flandriae defcriptio- 
nem aggrenus breui abfoluit. Abfoluta Flandria 
libellum de literarum latinarum , quas Italicas 

cur- 



GeRARDVS a5%tERCAT0 R. JOf 

curfbriafqs vocant , fcribendarum ratione euul- 
gauit,mox globiterreftris(culpturam abfoluit, 
vndeinnoticiam Imperatoris feliciflim^recor- 
dationis Caroli Quinti vcnit , illiuf quc Maiefta- 
ti,quamplurima inftrumentaMathematicaar- 
tificiofiflimeparauit,qu^inbelloSaxoniconoii 
proculablngolftadio m DucatuBauari^,iiihor- 
reo quodam ( vt illi Imperator poftreditumex 
Germania Bruxellisretulerat) igne ab hoftibus 
clam fuccenfo,liquefa(5ta,coniumpta fuerant.. 
quapropteriuilitfibiperMercatorem coficino- 
ua. Poft decennium alterum globum quo coeli, 
planetarum ac ccclefti.umfignoramconftitu.ti- 
onem complexus eft in publicum dedit : item li- 
bellum de vfii globi 5 alium de vfii.ann.uli. aftro- 
iiomici,poftmodum Louanio Duysburgu cum 
familiacommigrauit , cumque fedem in eius vi- 
cmiafixifTet Jmperatoris iuflU duos exiguos glo- 
bulos, vnum expuriffimo Cryftallo , alterum ex 
Iigno confccit,coeleftem vnum , alterum terre- 
ftrem, magnitudine globi quo pueri in circulo 
ludunt. Fecit deinde Europse defcriptione,quod 
opuspaflim a do£tiffimis.quibufqueviriseffer- 
tur.poft Bri tannicas infiilas in tabulis propofuit, 

Q^q 3 item 



JIO CJERARBVS <iffiERCATOR. 

item Ducatum Lotharingix. Chronologiam. 
Nouam vniuerfi orbis defcriptionem in amplif- 
fima forma,inuentione noua fphaeram in plano 
extendendo , qux fic quadraturae circuli refpon- 
det, vt nihil deeffe videatur,prseterquamquod 
demonftratione careat, nulliufqs alterius in tam 
vafto opere vfus eft fubfidio. hoc abfbluto opere 
animum adiecit ad repurgandas Cl. Ptolomad 
tabulas , veterem Geographiam ad mentem au- 
toris tata diligentia reftituit , vt hoc nomine exi- 
miamcommendationem promeruerit. Adhaec 
tametfi ante Abrahamum Ortelium ideas quaC 
dammenteconcepiffet,de edendis aliis tabulis 

freneralib. ac particularibus totius mundi,diftu- 
it tamen inchoatum laborem,donecOrtelius 
fua exemplaria diftraxiffet. Auxit deinde Chro- 
nologiam ftiam,& fcripfit libellum de arte Geo- 
graphica. Quod fi illi D e v s vitam elongaflet, 
decreueratquoq^partesoccidentalesHifpaniam 
videlicet cum Eortugallia in minores tabulas re- 
digere. Atquehaecin Geographicis Mathemati- 
cifque difciplinis praeftiti t. In Theologia confcri- 
pfcrat Harmoniam Euagelicam, qui labor a ma- 
gnis viris auide defideratus fuit.Confcripfitpras- 

terea 



Gerardvs oMercator. jrr 

terca commentaria in Epiftolam ad Romanos. 
in Ezechielis aliquot capita , in Apocalypfin. 
Chronologiam eius Onuphrim Panuinm Ve- 
ronenjis Itnlus, antiquitatum indagator &ex- 
cultor pr&clarifiimus ita extulit , vt Mercatorem 
omnibus aliis, multis nominibus praetulerit. Fe- 
cit Atlantem fiue Cofrtiographicq fpeculationis 
librosquinq^.quorum ar^umenta qui exadtius 
infpicere voletjegatipfum Glymnium.Fuit ho- 
mo fedatiffimi ingenij , fingulari animi candore 
& finceritateprqditus,pacis & tranquillitatis pu- 
blicse &priuatae amantiffimus : vxorem habuit 
moribus caftiflimis ornatam, quae anno 86. ex 
hac vita migrauit. Filios fiios a primis annislo- 
anni Othoni,deindegenero fuo Molano in libe- 
ralibus artibus inftituedos commifit : maiorem 
natu Arnoldu ftatim inMathematicis inftituit, 
eiusdefun£ti operas exceperunt fratres Ioannes 
& Gerardus feliciffimo fitcceffu.Rumuldus vero 
natuinterfratresminimus,& ipfe Geographiae 
ftudium coluit, patrifq, fui vniuerfales orbis ter- 
rae&Europae defcriptiones in compendia rede- 
git,actotius Germaniae delineatione in magna 
forma edidit. Fuit praeterea Gerhardus Mercator 

tempo- 



$12 (jERARDVS Q^XCeRCATOR. 

tcmporis parciffimus,otio ne tantillum tempo- 
ris indulgcns.cibi potufque tametfi efletparcifli- 
mus,culinam tamen habuit luculentam , rebuf 
queneceflariisbeneinftructam,valetudiniscon 
feruandaegratia.inpaupercstenuiorifquefortu- 
naehominesbcneficus femper fuit,hofpitalita- 
tifque cultor & conferuator quoad viuerct. in 
conuiuiis fblennibus & priuatis facetus & hila- 
ris,alioru moribus facile ieaccommodans,quan 
tum corpufculiconftitutioacpietatisratio fere- 
bat. in familiari conuerfatione facilis & iucun- 
dus.inDifputationibusacutus &exercitatus, in 
laboribus indefatigabilis. corpore fic fatis bene 
conftituto, bonaq? valetudine , praeterqua quod 
infeniliaetatepodagraaliquandolaboraret. An- 
no dernu Chrifti nonagefimo,quintaMaij para- 
ly fi finiftri lateris correptus eft, diuturnifque do- 
loribus confe£tus,triennio poft,poftridie Kalen- 
darum Decembr. vbi vixifiet annos o<5toginta 
duos,hebdomadas trigintafeptem , horas fex , & 
Vidiflet pronepotes,in Domino obdormiuit pla- 
cidiflime. 




m 



Rr 



r ^ 



xlyii. 




jf<>. i S r ■*, 

Opijt circq Zacijnthum, 
^fo. is6*. J*T. od. 

llBiMiiiiiiiPiiHyiiiiiM^^ 

Corvoris numant aw. metnvra Jcccirct CT avtus , 
Vcfalw ncmo doclior anfc Juvi, 

« u.. <■ i , *i i rt . Yi T i iST . u u li/^ i.ii uwV j. Mr i, ji i , ^ iu .;, i', f ^.w^IT.AimTI . ^..'a.^LL.v /u,\..".'.7,.'.';. :t7.i\'.'i.::/.v.\ ,:,r^ , .i ^,:;: y;;,; ,: v:. J ': .ri^v.iv.: ;; '■L?:.'>7.'.g',::rY t '. :. >.Y>.S<.!i .'. >.*^ 



M 





qANDREAS VESALIVS, *ANA- 
tornicus, &<*Archiater Cafareus. 

Ndreas Vesalivs patriam 
habuit Bruxellas, vrbe Flandriae, 
celebre in qua natus fuit anno 
Chrifti 1 5 1 4. primo vniuerfx 
Philofophiae ftudia Mufis ipfis 
fauentibus feliciffime abfoluit, 
deinde Medicinae vtriufque fcientiam plane fin- 
gularem m Italia adeptus eft 5 erat enim in omni 
vitanaturasoperumadmirandorum ftudiofiffi- 
mus 5 Sed inprimis fabricae corporis hymani co- 
gnofcendaetotus,praefertim dum Bafileae viue- 
retjdeditus.Reliquitautemregiaeilliciuitatinon 
folumfpecimeartis&induftnae fux Sceleton 
munushofpitale,fedprxterea etiam invtraque 
medicina fcriptos libros plurimos , & in h is prae- 
clariffimum illud de Fabrica humani corporis o- 
pus,pofteris omnibus fufpiciendum. Is ergo ob 
nominis celebritatem & artis prqftantiam Caro- 
li V. Caefaris Aug. deinceps fadtus Archiatrus, 



Rr 



mune- 



3i6 sAndreas Vesalivs. 

munereeofummafide 8tauthoritate cum lau- 
deperfun&useft. Deinde cumPalaeftinaevifen- 
d#ftudio,tumreligionis,tiim naturae myfterio- 
rum cognofcendorum causa flagraret incrcdi- 
bili, repentino & exitiali morboin itinere corre- 
ptus circa Zacynthum infulam,obiit anno 1564. 
menfe Odtobr.aetatis anno 50. Scripfi t paraphra- 
fimin9.1ibrumRhafis ad regem Almonforem. 
De aflfedtuum fingulariucorporis partium cura- 
tione. Epiftolam qua docet venam axillarem 
dextri cubiti indolorelateralifecandam.Dehu- 
mani corporis fabrica lib.7. cum elegantiffimis 
omniumfiguris,opus abautore recognitum & 
audhim. Epitomen fuorum de humani corpo- 
ris fabrica librorumGermanice &c Latine cum 
figuris excufam. Epiftolam qua rationem docet 
propinandi radicis Chinae deco&istra&antur in 
eaEpiftola anatomica multa, etfi titulus no pro- 
mittat. Emendauit tranflationem anatomicoru 
aliquot Galenilibrorum , qui cum caeteris Gale- 
ni operibus excufi funt. Eiufdem Chirurgia ma- 
gna aProfpero Bergarutio recognita,emendata 
acin lucem edita eft. Edita eft & eiufdem 
Anatomia Germanice. 
**§ s<* 



317 



Rr 3 



Ji* 



XLVIII. 




Quantum Jficc jMcdicos hoc toliit & c-ockt ccteu, 
ic ccjo tantum jfrahes tceg jf\>iccnna -ueho, \ 



•' - ■ •'*' • - • • ^•■•-^ ^-^L!»-^=- J^r^-c- rw-=.w^r^"r ■ 



^' 




giLBERTVS LIMBVRCIVS, 

Q^XCedicm. 

^VANDoqviDEM Gilbertus Lim- 
' burgius,MedicusclarifIimus,in 
hunc Doftorum Catalogum a 
Cryptico noftro relatus fuit,eam 
prsecipue obcaufam,qubdcum 
inter Bclgas fuosmaxime cele- 
bratum fuiffe meminerat,atqueadebinartefua 
excellentemjVtinterAuicennaefeftatores fiii x- 
ui principem facile locum in praxi obtinuerit, 
quarevtvtriqueprotempore fatis-facercmus,e- 
logium eius a Clariflimo Reufnero decantatum 
afferemus : is enim vt laudes eius ex merito cele- 
braret,minimedubitauiteumcumdo(5tiiIimis 
Galeni difcipulis ita conferre,vt huic non minus 
laudis in fuo genere quam reliquis deberi affir- 
mat,inquitenim: 

Hippocrates medicm^medicmfit &ip(e Galenm, 
^JPar rvtricfc manetper meaAuicenna mem. 

Admi- 



J20 GlLBLRTVS Ll MBVRGIVS. 

Admirari verbeosqui inrealiqua laudabilii- 
ta verfatifunt,vt fiipfisrerum inuentoribus pa- 
res non fint, haud longe tamen illos fubfequan- 
tur,aequiffimum eft. Honos enim eft prsemium 
Virtutis,iudicio ftudioqueCiuiumdelatum in 
aliquem,&gloriaconfenties lausbonorumin- 
corraptavoxbeneiudicatium de excellenti vir- 
tute,eaque virtutirefcnat^ tanquam imago glo- 
i\x , quae quia refte fa&orum comes eft , non eft 
bonis repudianda. Et quod teftatur Tullius,nul- 
lam virtus aliam mercedem laborum defiderat 
praeter haclaudis &glori<j, quaquidem detrafta, 
quideftquod inhoctam exiguo yitae curriculo 
&tambreui,tantis nos Jaboribus exerceamus. 
Certe fi nihil animus pradentiuerit in pofterum, 
& fi quibus regionibus vit^ fpacium. circumfcri- 
ptum eft,iifd.e omnes cogitationes terminaret 
{iias,nec tan tis fe laboribus frangeret, nec tot cu- 
ris vigiliisqueangereturhomo. Monumenta e- 
nimdodrinadongepraeftantiora fiint aedificiis 
& ftrufturis publicis 5 haecenim fiio tempore fe- 
nefcunt & confiimuntur, illa aeternitati manda- 
ta nunquam ftntiunt interkum.Quid enim bo- 
narumliberaliumq; artium cognitione confer- 

ripo- 



GlLBERTVS LlM BVRGIVS. J2F 

ri poteft : in qua & facultates difciplinaeque fun- 
^lantur,& barbaries a mundo abigitur. Hacitaq* 
in partecum Limburgo Medico pr^clareadtum 
fuicquinon vitaefblumcaducae arte fiia confii- 
luit,fed & immortalinominis fiii celebrationi 
refte remedium attulit , viuat proinde fplendi- 
dus,gloriaque fiia ficperfruatur meritus. 



Ss 



$ 22 



XLIX. 




'lu. farnam librrs x>i(q.m Jcrtpioribus a-ddt*, 
tibi mcrccdis Jic ab utro^ "ocnu 



" "71; ,;,,l u ;,i.i, i.., /v..,;.L,y^,i.iuXiLx;.'i^^ a.k^ ii lll i. ii i iu .i .i ii ^k ij w»^^ 




JOJNNES OPORINFS, 

Gr&ca LatimtiL lingm Profeffor, & 

^Typographw Bafdten. 

Oannes Oporinvs, natio- 
ne Germanus,exLatinae Gracq- 
que linguaeprofefTore, temporu 
iniuria,fad:us Typographus Ba- 
filienfis, intra paucos annos, aut 
excudit ipfe plurimos, optimos 
&rariffimoslibros,autexcudi per alios curauit, 
idq5 quam caftigatiffime,vir doc5tus,operoftis & 
elegans,libris innumeris partim a fe fcriptis, par- 
tim aliprum a fe publicatis,celeberrimus. Is na- 
tus anno 15 o 8. 25 Ianuar.die,vnico virtutufiia- 
rum haerede ex quarto coniugio reli<5Vo,tandem 
lachiymis publicis,priuataque pietatemoritur 
Bafileae,maior fexagenario, anno Chrifti 1568. 
tf.Iulij. Scripfit Scholia inpriora aliquot capita 
ClulijSoliniPolyhiftorisexcufa cum Solino& 
Pomponio Mela. Scholiaitem in libros Tufcu- 
lanarumquaeftionumCiceronis. iuuenis colle- 

S s 2 gerat 



12J. foANNES OPORINFS: 






gerat m omnes Demofthenis Orationes,ex di- 
uerfisDodtorulucubrationibus,annotataqu2e- 
dam,quae aliqua faltem ex parte,videlicet ad ora- 
tionem vfquede falfo teftimonio in Aphobum 
excufafuntcuDemofthene,reliquaapudipfiim 
manufcripta latuerut (quemadmodum &pro- 
priorumnominum ex diuerfis optimoru quo- 
rumque authorufcriptis Onomafticon magno- 
ftudio collectum.) Collegit eodem inftituto in 
Laurentij Vallae clegatiarum Libros diuerforum 
dodtorumcenfurasiuffoe magnitudinis libellu: 
item Annotationes &commetaria diuerfbrum 
in omnia M.Tullij Ciceronis opera,feorfim ta~ 
men excufisprimum iis , quae ad Orationes ,de~ 
inde quaeadRhetoricoslibros, poft in Philofo- 
phicos & Epiftolas tam familiares , quam ad At- 
ticum & QJFratrem attinebant,quae quidem & 
inItalia,Galliaq$ &Bafileae femel atq; lteru funt 
excufa.eandemoperaminPlinij quoq, naturali 
Hiftoria,& quibufdam aliis clafiicis fcriptoribus 
publicoftudiofbrumvfuicommunicauit.Quin 
&BucolicorumLatinorum autores , quotquot 
a Vergilij aetateadnoftravfque tempora eo poe- 
matisgenere fimt vfi collegit, quorum Tomum 

primum 



JoANNES OPORINVS. J2J 

primum iam-pridem cdidit, id quod &in recen- 
tioribusComicis & Tragicis,tam facris quam 
prophanis, iteqj Satyrographis, & in vniuerfum 
poetis omnib.vno volumine coniungendo pre- 
ftitit.Plutarchi vitarum Epitomen, pnus a Dario 
Tiberto equite Cefenate confcriptam, ita ab in- 
numeris , quibus fcatebat mendis repurgauit, vt 
facilius ei fuerit de inteero eam ex Plutarcho col- 
ligere: ldquod ei inPaufaniae Atticis & Corin- 
thiacis a Domitio Caldenio olim conuerfissin 
Arriano de rebus geftis Alexandri Magni a B. Fa- 
cio latinitate donato : Themiftio abHermo: 
Thucvdide & Herodoto a Laurentio Valla Lati- 
ne verfis & a fe recognitis accidit. Annotationes 
ipfius in Tufculanas quaeftiones vna cum aliis 
excufie funt mutato tamen nomine. E Graecis 
conuertitquaedaexTheocriti Scholiafte. in Xe- 
nophonte a Birckheimero inchoata fuppleuit. 
Hefiodiquaeextant opera ad verbum expreffit, 
adie&isetiam Annotationib. collegit &Anno- 
tationes in tota Homeri Iliada ex Euftathio,& a- 
liis Graecorum Latinorumque fcholiis 3 item in 
Mela & PoetasaliquotLatinosa feiuueneprae- 
ledtos.Ariftotelis operaprimus omnium,vt,qu<j 

Ss $ quidem 






$2$ JoANNES OPORINFS. 

quidem Graeceextabant,Latineetiam coniungi 
atq5legiapluribuspofrent,partimruaipfius,par- 
timalioru adhocope vfus, curauit,collc£tolo- 
cupletetam GraeciquaLatini Exemplaris,rerum 
& verborum indice , quam operam prius etia in 
Platone Grxco,& Polluce, & Cadij Rhodigini 
antiquisLe£tionibus,&Hermolai in Pliniu ca- 
ftigationibus,ac plunbus aliis Baf Ileae editis prae- 
ftitit. Ornarunt eum elogiis viri dodtiflimi: 

IOANNES SAMBVCVS. 
Quis tua non viditprdi monumentn labores? 

Qua minima aut caruit Bibliotheca typis? 
aArsfuit inuentu h&c Germanisjaudeperenni: 

Extulit hanc aAldusperpoliitc^ ruderru. 
^Perfettam exercesfex £3 > trigintnperannos, 

(f&faris vtfuperes nomine^ 3 rebus \, opes. 
oAt tibitam emeritopateawL> ccelefiia templa: 

Jn terrisfempernomen honosq^ vigentj. 

Epitaphivm ejufdem: 
Frupfer Autumnusperiit^^Diisnotm &orbi: 
Orthion elapfks nautisjneditutur Arion. 

GEOR- 



JoANNES OpORINVS* J2/ 

GEORGIVS FABRI^IVS. 

Jmmortale decm tibi donat Op o r ine ^virtus^ 

Famacfeftellifero qua volataltapolo: 
J\Qamper te Latij libri Graiic^ loquuntur, 

TyoElrin&cfe noua laude reuixit honor. 
Clauderis exigua magnojub nominc^ terra, 

Sedclaudi tumulogloria tantu nequit. (ras 
Naquot habent apicesjua quot monumetafigu- 

^tot meritispar eft reddere^grata tuis. 

CAROLUS UTENHOVIUS. 

Quijquis OpoRiNVMfatiscefiJf_j> dolebit, 
Hic &Opor invm doleat uixijje necejfc^ es~t 3 
Quem e vixiffejemel r veniens Utabituratas. 

1 PAVLVS MELISSVS. 

Ver y <iAutumnus,Hyems redargueban?L> 
jEftatem,quod OpoRiNofuijfet 
O^tCortis cauja: magisjedipjc^ multo 
Autumnmmale ferr^ferre inique 
Suumqubdfibi Oporinvm necaJJ&t 
jEftas, morbida Sjrij nouerca: 
Queis tempus^Reuocatc-j^ait^querelas, 

Immu^ 



328 J OJNNES Op 0RINFS. 

ImmutabilishancTy e 1 voluntas 
Olim iamfibi deftinarat horarru. 

IOANNES LAVTERBACHIVS. 
Quoftudio prifios tUuftris Opor ine Vates 

QuocLnouos cures &re,laborc_j,typis: 
Quem latet: hic oculos modoftrecluderc_j tentet^ 

Vrgeathos quamuis ex adamante^fipor, 
Vt magis integrij>laceantj,culti(fe legantur, 

( Teftudiisdonas &tua cuncla bonis. 
Jnde tuum terrisflorebit Oporine nomen y 

Florebunt^terris dumlabor 3 &ra y typi. 
jEreJaborejypis Vates qui promouet y ipfi 

N^ominefifviuax&rejabore, typis. 




32# 



Xt 



31° 



u 




um ■|!i'ii'i | "iiirmi 



■ i n mmiii|i!f//?/hiimiMim!i!i!||i!im(i|iiiii I !|IB 
Inqcmvo %d Iwilum. • ludis cr artc tuutn.. 



*> - - 




CEORGIVS VVICELIVS, 

Theologus ^Pontificius. 

Larvit GeorgiusVViceliusan- 
no i552.nationefuitGermanus. 
isfcripfit quam-plurima : vtpote 
pro defenfione bonoru operum 
librum . Adhortatiunculam ad 
congregationemconcilij. Con- 
futationem refponfionis Iufti Ionx,vna cum aC 
fertionebonorum operu de vera iuftificatione. 
Pr2econiumEuangelica:gratiGe. Commentario- 
lum dearborebona, Antichrifto, interceffione 
diuorum & ieiunio. de die mortis Dominic^.O- 
rationem inHebraicelingu^ &leges fchole pue- 
rilis. Syllabariumfiuecomprehenfionem loco- 
rumexvtroq$teftamentode bonisoperibus. A- 
pophrafin devoluntateChriftianihominis. De 
EcclefiaChriftianorum contra Iuftum Ionam. 
Expofitionem feptem Pfalmorum. De Euchari- 
ftiaiuxtafenfumfcripturae ac fandtorum PatriC 
Debonorum operum adiuftitiam finuilac falu- 

T t 2 tem 



JBM (jEORGlVS Wicelivs. 

tem aeternamneceffitatelibellum. Diuorumex 
veteri Teftamento hypodeigmata.De raptu Epi- 
ftolaepriuatae&pramxailli criminatione contra 
ludum Syl. Hefti. Expoftulationem cum hofte 
Iona. Expoftulationem verbi credendi, & quot 
modis in facris literis accipiatur. CatechifiTium 
Ecclefiae. ExpofitioneminPfalmum i2o.DiaIo- 
gum de Concilio. De Oratione,ieiunio & elee- 
mofyna libellum. De poenitentia,cohfeffione, 
& poteftate clauium libellos duos. Libellum de 
Euangelio Martini Lutheri & eius ecclefia.Con- 
ciones triginta. Apologiamcontracalumniato- 
res.Refponfionem ad icriptaEckerlingi nominc 
edita. Libellum deveraiufiificatione,Chriftia- 
nommvita&fynceroDEi verbo. Annotatio- 
nes in Biblia V Vitebergenfium.De obdormitio- 
ne Chriftianorum.Precationes. Methoducon- 
cordixEcclefiafticae. Orationem depaftoribus 
veris. Epiftolarum libros quatuor. A<5taEiflebie- 
fia deremiffionepeccatorum. EnarrationesEu- 
angeliorum&Epiftolarum Dominicalium. E- 
narrationes cannonum B.Mariae Virginis,& Za- 
chariae Sacerdotis &Simeonis Iufti cum tribus 
PfalmisDauidicis excufas. Conqueftionem de 

calami- 



(JEORGirS VVlCELlVS. jg| 

calamitofo Chriftianojum ftatu ? &Epitaphiain 
mortem Erafmi Rotcrodami . De Baptifmo & 
Euchariftia Homelias duas. Reiedtionem Lu- 
theranifmi . Querelam Euangelij contempti O- 
rationem in veterem Adam . Martyrologium 
Chrifti. Refponfionemadarticulos Lutheride 
Concilio. Dialogorum libros trcs de Religionis 
diffidio. Quffftiones Catechifticas. TypumEc- 
clefise prioris. Hagiologium feu de fandtis Eccle- 
fise. Catechifticumexamen. PaedagogiaeChri- 
ftianaefragmetum. Precationes. Catecnifmum. 
Odas Chnftianas. Propheticos fermones centu. 
Onomafticon Ecclefiae.Idiomatalingu<£ fan&e, 
veteris & nouiTeftamenti.Iconis Chriftiani ho- 
minis. Enarrationes in Haggseum Prophetam. 
Ecclefiafticas Demogorias & Conciones Euan- 
geliorum ac Epiftolar um per totum annum.Or- 
dinandorum examinationes . Tabuke Cebetis 
expofitionem. Gratiarum adtiones ob D e i be- 
neficia. Quadragefimale. Scripfit etiam minu- 
tiora quaedam: vt TefTaradecas fiiper negotio pa- 
cificationis. Thefesdefide&operibus. Itemde 
poenitentia.Pofitionesdeconcilio.Epicedion& 
Epitaphium Georgij Ducis Saxoni^.Viam pacis. 

Tt 3 Dialo- 



I N D E X 

EORVM, QVI IV. HOC 

TOMO CONTINENTVR, 

cum Diftichis fingulorum Ico- 
nibus fiibiecStis. 

i IanusDuza,DominusaNortvvick. 
ZN^obilitas cui dottaplacet,cui nobile carmen> 
Ingemum D vzae nobilefimper amat. 

2 Francifcus Modius,Br ugenfis. 
oJWo divs hic Iuris modium compleuerat ante, 

Quam <vit& modimplenioromnis erat. 

3 Adolphus Occo, Auguftanus. 
^Dum rveterumreuocatnumoSy&P&onisartes 

c I > rouehit,hk <*J$Cedicos ornat&Hiftoricos. 

4 V Vernerus Seutter, I C. 
$lmriturhaudtantu Sevttero <vitaperartes r 

VitufideQHRisTi palmite nataplacct. 

5 GeorgiusLaubius. 

La vbivs <vt Medicosfrudefieref inter ^herbas, 
J\Qobilefrundentisnomen &artis habef. 

6 Chriftophorus Herdefianus. 
1{omGlidum Leges & Ius cceleflereuoluens , 

O c^uantumfio^uerk Herdesiane forunu. 

7.Cyria- 



I N D E X. 

7. Cyriacus Spangenbergius. 
Omnis in atherio tuafictfiauciacceloi 

Namtfe tuas iterum Spesfacit ille r.ak$s« 

8. Martinus Chemnitius,Theologus. 
Siqua Tridentino latuitfihinx abdita monfiro* 

Eruta Chemnitii ettomniseaingenio. 

9. Georgius,Princeps Anhaldinus. 
^Afianuproauiquantum valueretriumphis* 

Hictantum verarelligione valef. 

10. IoannesForfterus,TheoIogus. 
Hebr&os inter diuumc^ oraclaprofeffos> 

Fo rster vspalmam laudis&artis habet. 

ii. Ioannes Bugenhagius. 

In mediofelix pelago iam Dania nidos 
Te duce Chrijiigenumpro grege confiituit. 

12. Vitus Diterichus. 

Vite quodin terris animis das viuere 'vitanuy 
jEternum^viues^viuide Vite Deo. 

13. Ioannes Pfeffingerus. 
^mdcondimetojapiat mage? quidmage gratum 

HocTfeffinger o,cuifuadi£tapiper? 

Yu H.Ioan- 



/ N D E X. 

14. Ioannes Draconites. 

Tauca quidefeddotfa legetquifiripta Draconis 
Terlegit^atproperam quamgemit ille necenu* 

15. IoannesBrentius. 
oArborerasHRENTi )nuluf?ietatis 3 at iUunu 

^Ardorem incendit relligionis amor. 
N5. . ErafmusSarcerius. 

Dumjarcisjcijfasin relligione cohortes> 

Sartatibicceli te&abeatafacis* 
i 7 . Georgius Volckmarus. 

^Pulpita Leucorea teftanturPalladosJouicqm 

Facundofueritgratia in eloquio* 

jg. GeorgiusVVirth. 

Vtjummasjummijectetur Q&Jaris aulas, 
Tceoniameruit Wirthivs artisope^ 

19. Iacobus Milichius. 

Leucorisalma tibifelicia (jdera currantj, 
Sydera qudper mejunt tibi clara magis. 

20. Ioannes Quinterius, Andernacus. 
Puqafiilethummedicaclartpmus arte^ 

Securusfativiuismorlctui. 

21.VV1I- 



I N J> E x. 

2i. Wilhelmus Gratarolus. 

Gr atarolvs patriam linquens dttfe Itala rura 9 
Germanos inter claruit arte viros. 

22. Leonhardus Fuchfius. 

Si qua DioJcoridi,fiqua es~t datafama Galeno, 
Participem exaliqua h&c me quoc^partefacit. 

23. Conradus Gefherus. 
Totfcribis libros tantumc^ mereris in arte^jy 

UtfisvelmedicisBibliothecatuis. 

24.. Caelius Secundus Curio. 

t , Qae livs hic ccelum triplicifibi vendicat vju, 
Cordepius,linguapurus,&arte bonm. 

25. HVLDRICHVS ZVVINGLIVS. , 

Zwinglius &calamo Ztffignis dtipugnatinho- 
Vitto&wricentipardatapalmafuit. (ftem, 

26. Martinus Bucerus. 

^An ne ideb Bvcere aliopetis orbeBritannos B 
TJtcinis & cinerisgloria tantaforesl 

27. PaulusFagius. 
^Twverbfequere^fratremnedeferefratery 

^Parcum Bvcer gloria parta tibi. 

Vu 2 28.Ioan- 



/ 2f £ E X. 

22. Ioannes OEcolampadius. 

Ljmpadl ' ficelebristaliJBafilearenidef y 
jS^on vrbsHeluetiasclariorinter erit. 

29. Petrus Martyr. 

Marttr eras 'viuus quoq^ re,non nomine tantu, 
^Tefiis id Aufonius ^Anglus £S) Heluetius. 

30» HenricusBullinger. 

Vixifiibeneyfecifiibene, dijbenefaxint-> 9 
^Utbenedefaclisfitbona^uita tibi, 

31. VVolfgangusMufculus. 
f£favscvLvshicrabidofecurusabvngue 3 Le&n& 

^Tarpei&tremor &terroracerbus erat. 

32. Conradus Pellicanus. 
Innumeris docuifcriptis,fiudioquefideli 3 

Qmforef Hebrais gratia ineloquiis* 

33. Ludouicus Lauaterus., 
Qm*virtutelauasalios &fiumine verbi* 

^Tute equidem totope&ore candor eris. 

34. Rudolphus Gualterus. 
QuidnonGvAL tervs docuit>cecinitcfedocendo, 

GuiPhcebus*dederat>CHRisTvs (fipfilyram. 

35.Leo 



I N T> E X. 

3$. Leo Judae. 

QuandoquidemJvDAEprofiterisfacra Le o njs, 
E re tam vcra quambene nomenhabes. 

36. Matthias Zellius. 

Sex & e viginti Chri stvm docet impiger annos, 
Primut&infoUtum Zellivs inftatiter. 

17. Simon Sulcerus. 

ZN^on infulfuserat,fedacerbus&omniafale 
Jfondiit^tputres arceat indefebres- 

38. Berchtholdus Hallerus. 
Heluetios interft quis bene poffemereri 

(fredituSy Hallervm lausfuacertamanef- 

39. Caiparus Schvvenckfeld. 
'DumpatefaEta ^Dei tuadogmataprodifabore, 

Verbi equidem mutuspr&cofuturus erit. 

40. Hadrianusjunius. 
Inuidiam njincisftudiotprobitate, laborc^jy 

Cratiafictandem reddita dignatibu 

41. GuilhelmusXylander. 
GrAciaXrLANDRo deberefplurima,ni iarru 

PlutarchmLatiamferret ttfipfe togarru. 

Vu 3 42,Caipa- 



/ ff D E T. 

42. Cafparus Hedio. 
-Hifioficumfiute dicam y fiue Het>io rnyfien, 

Et bonus es mjfies Hifioricus^ bonus. 

43. Simon Giynaeus. 

Non nomen tantu dedit huicGR tnae vs Apollo» 
Ipfum etiamfaufia contigit omen auc^j. 

4.4.. Conradus Lycofthenes. 

*Vt.pius,<vt dotfus dicaris^vt acerjjonefius, 
T>o£ta Lrcos thenid e s Regulafolafacit. 

45. IofiasSimlerus. 
Afironomus bonus,Hifioricus,VerbwL minifier^ 

Trinam animam trino confecro rite *De . 

46. Gerardus Mercator. 
HicadeopromptasmercesMERCAToR habebat» 

Totus vt ex illis auxerit orbis opes. 

47. Andreas Vefalius. 

Qorporis humani qui membrafecaret &artus, 
Vesalio nemo doffior ante^fuit. 

48. GilbertusLimpurgius. 
Quantum<zAfi& medicosh&ctollit &euehit&tOA 39 

Ipfeego tuntum oArabes: tec^ Auicenna veho~ 

49.Ioan- 



/ N 2) £ X. 

4P. Ioannes Oporinus. 

^Tu r vitam hbris y famam Scriptoribus addis, 
Tars tibi mercedisficab irtrocL <venit. 

$o. Georgius Wicelius. 

Vanefedegregie Mufis exculte Wicel r, 
Jngenio adlibitum ludis (farte tuunu. 

F I N I S. 



Impreflum 

FRANCFORDII AD MOENVM, 

TypisMatthadBeckeri:impenfisHaere- 

dum Theodori deBry. 



*dnna o&C. T>. XCIX. 



'ZioonciirxnCfijooQOOOOOonsDntt \ $ 



BOISSARD. 

ICONUS 

VIRORUM 

1LLUSTRIUM 



III-IV 



m &W/M 



^m 






1598 - 1599